Η Φινλανδία προχώρησε στην κατάσχεση έργων τέχνης αξίας πάνω από 42 εκατ. ευρώ, τα οποία βρίσκονται καθ’ οδόν προς τη Ρωσία και υπόκεινται σε κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης,
Ειδικότερα, όπως μετέδωσε το Bloomberg, τα έργα τέχνης βρίσκονταν σε μουσεία της Ιταλίας και της Ιαπωνίας στα πλαίσια δανεισμού και τέθηκαν υπό κατάσχεση στα σύνορα Φινλανδίας-Ρωσίας στις 2 και 3 Απριλίου.
Τα φορτία περιείχαν πίνακες ζωγραφικής, αγάλματα και αντίκες, με παραλήπτες μια σειρά από ρωσικά μουσεία, δήλωσαν οι αρχές της Φινλανδίας.
Τα έργα εξακολουθούν να ανήκουν στη Ρωσία και κατασχέθηκαν ως αποδεικτικά στοιχεία, αλλά δεν δημεύτηκαν, προσέθεσαν οι αρχές.
Όπως επισήμανε εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της Φινλανδίας, η χώρα έχει υπόψη της τις διεθνείς συνθήκες που προστατεύουν την πολιτιστική κληρονομιά σε περιόδους πολέμου και διαβουλεύεται με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή την εφαρμογή τους στο πλαίσιο των κυρώσεων.
Από την πλευρά της Ρωσίας, σύμφωνα με τον ιστότοπο της Δούμας, ο πρόεδρός της Βιάτσεσλαβ Βολοντίν διέταξε έρευνα σχετικά με την κατάσχεση έργων τέχνης και ζήτησε να προταθούν σχετικά μέτρα.
«Όσον αφορά τους πίνακες που παρακρατήθηκαν, θα επιστραφούν και θα επιβληθεί πρόστιμο. Αυτοί που το έκαναν αυτό στη Φινλανδία μάλλον δεν θυμούνται καλά την ιστορία τους», είπε ο Βολοντίν.
Πρόκειται για μία εξέλιξη που έρχεται σε συνέχεια της κίνησης της Φινλανδίας στα τέλη Μαρτίου να θέσει υπό “νομική κηδεμονία” 21 γιοτ, προκειμένου για να διερευνήσει εάν οι ιδιοκτήτες τους υπόκεινται σε κυρώσεις που επιβλήθηκαν μετά τη ρωσική επέμβαση στην Ουκρανία.
Η Τουρκία έχει εισβάλλει στην Κύπρο το1974 κατέχοντας ακόμη το 36% περίπου του νησιού.΄Εχουν εκδοθεί πάμπολλα ψηφίσματα διεθνών οργανισμών εναντίον της αλλά αδιαφόρησε γι αυτά και λόγω τετελεσμένων γεγονότων σιωπηλά δημιουργήθηκαν παγιωμένες καταστάσεις. Τώρα ,μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, εμφανίζεται σε ρόλο «ειρηνοποιού» αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες για ειρήνευση και κανείς δεν της θυμίζει ότι η ίδια είναι ακατάλληλη για τέτοιο ρόλο γιατί έχει παραβιάσει τους κανόνες του Διεθνούς Δικαίου και βαρύνεται με εισβολή και κατοχή στην Κύπρο.
Με κατάπληξη παρακολουθούν ο΄Ελληνες πολίτες από τα ΜΜΕ τις πρωτοβουλίες της Τουρκίας για διαβουλεύσεις μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας δίνοντας την εικόνα περιφερειακής δύναμης που λειτουργεί σταθεροποιητικά και ειρηνευτικά. Συμπεριφέρεται ως «επιτήδειος ουδέτερος» ξέροντας ότι με αυτό το ρόλο και την εικόνα της διεθνώς θα βελτιώσει, αλλά και θα υπάρξει τουριστικό ρεύμα προς αυτή από την Ρωσία και κυρίως ελπίζει σε βελτίωση της εικόνας της στην Ε.Ε κάτι που εν μέρει το έχει επιτύχει γιατί κανείς δεν της θυμίζει την εισβολή και κατοχή τμήματος της Κύπρου.
Στο παρελθόν υπήρξαν εποχές που αναθεματίζαμε την Τουρκική επιθετικότητα αλλά πάντα ακολουθούσαν εποχές που την ξεχνάγαμε και «ανακαλύπταμε» δυνατότητες Ελληνοτουρκικής φιλίας και συνεργασίας αρκεί να κάναμε κάποιες υποχωρήσεις. Σε αντίθεση με εμάς η Τουρκία έχει μακρόχρονη στρατηγική και στοχεύσεις και την κατάλληλη ώρα υλοποιεί τις στοχεύσεις της. Ενδεικτικά αναφέρω ότι ήθελε πάντα να διώξει από την Κων/πολη τους ΄Ελληνες και όταν το 1955, λόγω βαρυτάτης ασθενείας του πρωθυπουργού Αλ.Παπάγου, υπήρχε κάποιο κενό εξουσίας στην Ελλάδα μεθόδευσε έκτροπα από όχλο στην Κων/πολη καταστρέφοντας τις περιουσίες των Ελλήνων και δημιουργώντας κλίμα φυγής πέτυχε από τον κραταιό Ελληνισμό της Κων/πολης να έχουν απομείνει περίπου 2.000 άτομα που συνεχώς λιγοστεύουν. Οι έκάστοτε Ελληνικές κυβερνήσεις κάθε φορά που εκδηλώνεται Τουρκική επιθετικότητα διαμαρτύρονταν και πετύχαιναν κάποια καταδικαστικά ψηφίσματα από διεθνείς οργανισμούς που οι Τούρκοι κυριολεκτικά «έγραφαν στα παλιά τους τα παπούτσια» συνεχίζοντας ανενόχλητοι το έργο τους δείχνοντας πως η δύναμη του ισχυροτέρου είναι κανόνας ισχυρότερος των διεθνώς κρατούντων και δημιουργώντας μη αναστρέψιμες καταστάσεις.΄Ετσι αν σήμερα π.χ έλεγε η Τουρκική κυβέρνηση ευθύνεται για όσα έγιναν το 1955 στην Κων/πολη και καθιέρωνε προνόμια υπέρ των εναπομεινάντων Ελλήνων πάλι δεν θα άλλαζε η κατάσταση γιατί ο Τουρκικός στόχος εξαφάνισης των Ελλήνων από την Κων/πολη έχει επιτευχθεί.
Να θυμίσουμε ότι οι Τούρκοι έχουν ως αρχή να μην προβάλλουν ταυτόχρονα όλες τις απαιτήσεις τους και κάθε φορά ζητούν παραχωρήσεις με δόσεις ούτως ώστε να υπάρχουν κάποιοι στην Ελλάδα που να λένε «ας δώσουμε κάτι για να έχουμε την ησυχία μας» ενώ είναι βέβαιο ότι αν πρόβαλλαν ταυτόχρονα όλες τις απαιτήσεις τους θα υπήρχε ισχυρή-καθολική αντίδραση. Την πολιτική αυτή εφαρμόζουν διαχρονικά οι Τούρκοι ζητώντας από εμάς υποχωρήσεις που αρκετές φορές τις κάνουμε πιεζόμενοι από «συμμάχους» και γιατί κάθε φορά κάποιοι ηττοπαθείς ιθύνοντες θεωρούν ότι αυτό που ζητούν οι Τούρκοι είναι πολύ μικρό για να αντιδράσουμε έντονα…Το ίδιο έγινε στην Κύπρο όπου διαπραγματευόμενοι από θέσεως ισχύος, λόγω τετελεσμένων γεγονότων , επιδιώκουν ύπαρξη δύο κρατών ενώ εμείς υποχωρώντας συνεχώς τείνουμε να ξεχάσουμε ότι ο Τουρκικός στρατός στην Κύπρο είναι στρατός εισβολής και κατοχής.
Παράλληλα με όλα αυτά ακόμη και στα Βαλκάνια, που θα μπορούσε η Ελλάδα με διαβατήριο τον Ελληνικό πολιτισμό και προβολή της Ευρωπαϊκής προοπτικής να παίζει πρωταγωνιστικό ρόλο, λόγω ολιγωρίας μας ,έχει αποκτήσει επιρροή η Τουρκία με στόχο να υλοποιήσει κάποτε το αυτοκρατορικό ονειρό της δημιουργίας κοινοπολιτείας χωρών που προήλθαν από την Οθωμανική αυτοκρατορία .Η Τουρκία κάνει στοχευμένες επενδύσεις, εργαλειοποιεί τις μουσουλμανικές μειονότητες, ιδρύει σχολεία ακόμη κι εκεί που δεν υπάρχουν Τουρκογενείς πληθυσμοί η μουσουλμανικές μειονότητες και μοιράζει σχεδόν δωρεάν τουρκικά σήριαλ σε τηλεοπτικούς σταθμούς όλων των βαλκανικών χωρών.
Κι επειδή το ερώτημα είναι τι πρέπει να γίνει ενδεικτικά επισημαίνω ότι ορθά καταδικάσαμε την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία αλλά ταυτόχρονα έπρεπε να υπενθυμίζουμε σε παγκόσμιο επίπεδο ότι με την ίδια ζέση πρέπει να καταδικάζεται διαχρονικά η τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Ορθά υπερασπιζόματε τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου αλλά αυτές πρέπει να εφαρμόζονται έναντι πάντων. Απέναντι στον κακό γείτονα που μας έλαχε να επισημαίνουμε διαχρονικά ότι θέλουμε ειρηνική συνύπαρξη και συνεργασία αλλά υπό τον όρο ότι θα σέβεται το διεθνές δίκαιο. Να είμαστε ανοιχτοί στο διάλογο αλλά ανυποχώρητοι σε όσα ορίζουν οι κανόνες του διεθνούς δικαίου και οι διεθνείς οργανισμοί.
Τέλος να ενθυμούμαστε πάντα την απάντηση των Αθηναίων στους κατοίκους της Μήλου στην αρχαιότητα όπως την διασώζει ο Θουκυδίδης ,ότι δηλαδή(σε μετάφρ.Ε.Βενιζέλου): « κατά την συζήτηση των ανθρωπίνων πραγμάτων το επιχείρημα του δικαίου άξίαν έχει όπου ίση υπάρχει δύναμις προς επιβολήν αυτού, ότι όμως ο ισχυρός επιβάλλει ότι του επιτρέπει η δύναμίς του και ο ασθενής παραχωρεί ότι του επιβάλλει η αδυναμία του» .Γι΄ αυτό χρειαζόμαστε ισχυρή αποτρεπτική ισχύ που θα αποθαρρύνει την επιθετικότητα της Τουρκίας και θα διασφαλίζει την ειρήνη στην περιοχή.
Δικηγόρος, πρώην πρόεδρος του Δικηγορικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης.
(Δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ την 2-4-2022)
By Susan Haffmans Germany is a powerful player in global pesticide markets. Home to Bayer CropScience, this single European country is responsible for more than 10% of international pesticide trade.
Researchers here at Pesticide Action Network (PAN) Germany recently conducted an investigation to see whether the country is exporting highly hazardous pesticides (HHPs) that have already been banned in the European Union. The answer is yes.
Troubling results
We examined official export data provided by the German Federal Office of Consumer Protection and Food Safety, and compared them to the PAN International HHPs List and the European Union (EU) pesticide database. We asked the following questions: How many HHPs are exported from Germany? Do companies in Germany export pesticides whose use is prohibited in the EU for health or environmental reasons? How transparent is the German pesticide export business?
Earlier this week we published the results of our research in the report Giftige Exporte (Toxic Exports), with an English executive summary. We found that as of 2017 (the most recent data available), Germany:
Exported 59,616 tons of pesticide ingredients (excluding inert gases). This exceeds total domestic use of pesticide ingredients by 1.7%.
Exported 233 different pesticide active ingredients, of which 62 are HHPs (more than a quarter of all exports).
Exported nine pesticides which are not approved for use in the EU, including the pesticides cyanamide, acetochlor, and tepraloxydim, which are listed by the EU as carcinogenic and toxic to reproduction.
A global problem
The pesticide industry, one of the largest business sectors in the world, is booming. At the same time, each year millions of people worldwide suffer acute pesticide poisoning and chronic health harms linked to exposure.
HHPs are an especially serious threat to the well-being of the environment and the health of people all over the world. Case in point? A report of more than 2000 interviews conducted in seven Asian countries, released recently by our partners from PAN Asia and Pacific, showed that 70% of small-scale farmers and agricultural workers suffer from symptoms of acute poisoning. Similar figures are reported in Latin America.
It is shocking that European and German law permits the export of pesticides that are banned in the EU. We also know these banned pesticides are often exported to countries in the Global South, where regulation of pesticides can be weak, and people may spray them without having access to personal protective equipment.
Together with our global PAN partners, we are fighting for the elimination of this double standard. We are pushing for binding international pesticide regulations and the phaseout of HHPs. We support the replacement of these chemicals — around the world — with agroecology .
* Susan Haffmans is a Senior Advisor for PAN Germany, based in Hamburg. She coordinates the annual update and release of the PAN International list of Highly Hazardous Pesticides, as well as the consolidated list of banned pesticides.
The West has made a snap judgment about who is responsible for the massacre at the Ukrainian town of Bucha with calls for more stringent sanctions on Russia, but the question of guilt is far from decided, writes Joe Lauria.
Within hours of news Sunday that there had been a massacre at Bucha, a town 63 kms north of the Ukrainian capital, the verdict was in: Russian troops had senselessly slaughtered hundreds of innocent civilians as they withdrew from the town, leaving their bodies littering the streets.
Unlike their judicial systems, when it comes to war, Western nations dispense with the need for investigations and evidence and pronounce guilt based on political motives: Russia is guilty. Case closed.
Except the case hasn’t even been opened yet and the sentence is already being proposed. French President Emmanuel Macron, for instance, has called for Russian coal and oil to be banned from Europe. “There are very clear indications of war crimes,” he said on France Inter radio Monday. “What happened in Bucha demands a new round of sanctions and very clear measures, so we will co-ordinate with our European partners, especially with Germany.”
Other voices are now perilously calling for the U.S. to go to war with Russia over the incident.
“This is genocide,” Ukrainian President Volodymyr Zelensky told Face the Nation on CBS. “Mothers of Russians should see this. See what bastards you’ve raised. Murderers, looters, butchers,” he added on Telegram.
Russia has categorically denied it had anything to do with the massacre.
Where to Start
If there were to be a serious probe, one of the first places an investigator would begin is to map out a timeline of events.
Last Wednesday, all Russian forces left Bucha, according to the Russian Defense Ministry.
This was confirmed on Thursday by a smiling Anatolii Fedoruk, the mayor of Bucha, in a video on the Bucha City Council official Facebook page. The translated post accompanying the video says:
“March 31 – the day of the liberation of Bucha. This was announced by Bucha Mayor Anatolii Fedoruk. This day will go down in the glorious history of Bucha and the entire Bucha community as a day of liberation by the Armed Forces of Ukraine from the Russian occupiers.”
All of the Russian troops are gone and yet there is no mention of a massacre. The beaming Fedoruk says it is a “glorious day” in the history of Bucha, which would hardly be the case if hundreds of dead civilians littered the streets around Fedoruk.
“Russian Defence Ministry denied accusations by the Kiev regime of the alleged killing of civilians in Bucha, Kiev Region. Evidence of crimes in Bucha appeared only on the fourth day after the Security Service of Ukraine and representatives of Ukrainian media arrived in the town. All Russian units completely withdrew from Bucha on March 30, and ‘not a single local resident was injured’ during the time when Bucha was under the control of Russian troops,” the Russian MOD said in a post on Telegram.
What Happened Next?
What happened then on Friday and Saturday? As pointed out in a piece by Jason Michael McCann on Standpoint Zero, The New York Times was in Bucha on Saturday and did not report a massacre. Instead, the Times said the withdrawal was completed on Saturday, two days after the mayor said it was, and that the Russians left “behind them dead soldiers and burned vehicles, according to witnesses, Ukrainian officials, satellite images and military analysts.”
The Times said reporters found the bodies of six civilians. “It was unclear under what circumstances they had died, but the discarded packaging of a Russian military ration was lying beside one man who had been shot in the head,” the paper said. It then quoted a Zelensky adviser, who said:
“’The bodies of people with tied hands, who were shot dead by soldiers lie in the streets,’ the adviser, Mykhailo Podolyak, said on Twitter. ‘These people were not in the military. They had no weapons. They posed no threat.’ He included an image of a scene, photographed by Agence France-Presse, showing three bodies on the side of a road, one with hands apparently tied behind the back. The New York Times was unable to independently verify Mr. Podolyak’s claim the people had been executed.’”
It is possible that on Saturday the full extent of the horror had yet to emerge, and that even the mayor was unaware of it two days before, though photos now show many of the bodies out in the open on the streets of the town, something that presumably would be difficult to miss.
In Bucha, the Times was close to the neo-Nazi Azov Battalion, whose soldiers appear in the newspaper’s photographs. In his piece, McCann suggests that Azov may responsible for the killings:
“Something very interesting then happens on [Saturday] 2 April, hours before a massacre is brought to the attention of the national and international media. The US and EU-funded Gorshenin Institute online [Ukrainian language] site Left Bank announced that:
‘Special forces have begun a clearing operation in the city of Bucha in the Kyiv region, which has been liberated by the Armed Forces of Ukraine. The city is being cleared from saboteurs and accomplices of Russian forces.’
The Russian military has by now completely left the city, so this sounds for all the world like reprisals. The state authorities would be going through the city searching for ‘saboteurs’ and ‘accomplices of Russian forces.’ Only the day before [Friday], Ekaterina Ukraintsiva, representing the town council authority, appeared on an information video on the Bucha Live Telegram page wearing military fatigues and seated in front of a Ukrainian flag to announce ‘the cleansing of the city.’ She informed residents that the arrival of the Azov battalion did not mean that liberation was complete (but it was, the Russians had fully withdrawn), and that a ‘complete sweep’ had to be performed.”
Ukraintsiva was speaking a day after the mayor had said the town was liberated.
By Sunday morning, the world learned of the massacre of hundreds of people. U.S. Secretary of State Antony Blinken said: “We strongly condemn apparent atrocities by Kremlin forces in Bucha and across Ukraine. We are pursuing accountability using every tool available, documenting and sharing information to hold accountable those responsible.” President Joe Biden on Monday called for a “war crimes” trial. “This guy is brutal, and what’s happening in Bucha is outrageous, and everyone’s seen it. I think it’s a war crime.”
The Bucha incident is a critical moment in the war. An impartial investigation is warranted, which probably only the U.N. could conduct. The Azov Battalion may have perpetrated revenge killings against Russian collaborators, or the Russians carried out this massacre. (Once again the Pentagon is dampening the war hysteria, saying it can’t confirm or deny Russia was responsible.)
A rush to judgment is dangerous, with irresponsible talk of the U.S. directly fighting Russia. But it is a rush to judgment that we are getting.
[Update: Satellite images, published after this article appeared by The New York Times, purportedly showing bodies strewn on a street in mid-March, should be considered by an impartial investigation. It cannot be considered at this point as conclusive evidence.]
* Joe Lauria is editor-in-chief of Consortium News and a former U.N. correspondent for The Wall Street Journal, Boston Globe, and numerous other newspapers, including The Montreal Gazette and The Star of Johannesburg. He was an investigative reporter for the Sunday Times of London, a financial reporter for Bloomberg News and began his professional work as a 19-year old stringer for The New York Times. He can be reached at [email protected] and followed on Twitter @unjoe
Idit Silman, a lawmaker from Israeli PM Bennett’s party, is switching sides after deal with opposition leader Netanyahu: She will run in his slate in the next election and promised the role of health minister
Idit Silman, the chairwoman of the Israeli government, abruptly announced her resignation from the coalition Wednesday morning, leaving it with 60 lawmakers and effectively ending its majority in the Knesset.
The announcement caught Prime Minister Naftali Bennett by surprise, who was unable to reach Silman by phone following the announcement. Bennett and Silman were scheduled to meet Tuesday, but Silman cancelled the meeting at the last minute.
Silman later broke her silence in a resignation letter to the prime minister, citing that some coalition partners “are unwilling to make compromises.” Ending the government’s slender, 10-month majority, she said “the time has come to form a national, Jewish and Zionist government” and called on Bennett to “join hands to be a voice to the values for which we were elected.”
In the wake of the news, opposition leader Benjamin Netanyahu said, “I was very excited to hear MK Idit Silman’s statement and I congratulate her on behalf of the masses of the people of Israel who wished for this moment. Idit, you are proving that what guides you is a concern for the Jewish identity of the State of Israel and the Land of Israel, and I welcome you back home to the national camp.”
He further called “on everyone who is elected by the national camp to join Idit and return home to us. You will be received with all due respect and with open arms.”
According to a senior coalition member, Silman agreed with people close to former Prime Minister Benjamin Netanyahu to be part of the Likud list in the next election. The source, who said he had warned Bennett on talks between Silman and Netanyahu’s office, added that Silman was promised the role of health minister in any Likud-led government.
Police have decided to assign Silman a one-man security detail as a precaution.
Her move comes days after a public row with Health Minister Nitzan Horowitz over his directive for hospitals to allow visitors to bring leavened food products, known as chametz, during Passover in opposition to Jewish law.
Silman’s defection brings to end the coalition’s narrow majority, which has weathered several storms in almost a year in power. Without 61 MKs, the coalition government is unable to advance any legislation in the Knesset without support by opposition members.
However, without the Joint List’s support, the opposition is missing seven more coalition members needed to form an alternative government.
The opposition could instead promote a proposal to dissolve the Knesset, with the support of only one additional Knesset member, but it is likely that lawmakers will not be in a hurry to support it for fear that elections will bring an end to their political careers.
In light of Silman’s resignation, Meretz lawmakers Mossi Raz and Esawi Freige have called on the Arab-majority Joint List to join the coalition in order to block the potential formation of a right-wing government.
The chairman of the Joint List, Ayman Odeh, outright rejected any prospect of joining the Bennett-led government to keep the coalition afloat: “At the time, we recommended Gantz and Lapid in order to overthrow the Netanyahu, and we will not be a lifeline for Bennett and Shaked. This is a bad government.”
Within the coalition’s own ranks, fellow Yamina member and Religious Affairs Minister Matan Kahana expressed shock to Army Radio Wednesday morning about the news Silman’s retirement “more or less 30 seconds before I went on the air.”
“I hope it is reversible, I have not talked to Idit yet, and in moments like this it is worth talking before reacting.” On the question of introducing chametz to hospitals and the confrontation between Silman and Health Minister Nitzan Horowitz, Kahana said: “In my opinion, the chametz storm is a completely unnecessary storm, which began with a casual statement by the health minister. In essence, nothing has changed compared to last year.”
In an interview with 103FM, Likud’s MK Miki Zohar said that he and Silman spoke yesterday. “I told her that I think the right thing for her is to resign from this coalition,” he said.
“I tend to believe that if it goes all the way there will be a few more MKs who will not want to continue in the coalition, and that will lead to the end of the government,” Zohar said.
Later on Wednesday, at 4:00 PM, demonstrators are expected to gather outside the home of Yamina’s MK Nir Orbach to pressure him to follow Silman’s lead and defect from the coalition. Meanwhile, Bennett is meeting with Orbach and Interior Minister Ayelet Shaked, and has also ordered coalition lawmakers to refrain from giving interviews.
פעילי ימין מחוץ לביתה של סילמן ברחובות, הבוקר. בהיעדר תמיכה של הרשימה המשותפת, לאופוזיציה חסרים עוד שבעה חברים בקואליציה להקמת ממשלה חלופיתCredit: Ilan Assayag
Likud chairman and opposition whip Yariv Levin, this morning welcomed Silman’s decision and called on “everyone who is elected by right-wing voters to follow the path she has paved and do the same.” Several political sources revealed that Silman and her husband had met with Levin multiple times in recent days.
Levin added he “wholeheartedly and deeply appreciates MK Silman who this morning did the right thing, the Zionist act and announced the termination of her membership in the left-wing coalition. In her move, Silman saves the State of Israel from a dangerous and unprecedented process of deeply harming the Jewish character of the state and the foundations of its existence.”
Chairman of Religious Zionism Bezalel Smotrich also called on members of the coalition’s right-wing parties to resign. “The end of Bennett’s non-Zionist government and the Islamic movement and as soon as it’s possible it should be replaced by a Jewish, Zionist and national government.” Smotrich, who was formerly a party colleague of Silman, was involved in formulating her resignation letter.
Meretz MK Yair Golan said, “Anyone who has never been involved in politics can understand that this [chametz] is a faint excuse, there is more political opportunism here than adherence to sacred principles. If Idit Silman was looking for a reason, she was probably looking for any reason she could find.”
The United Arab List’s Mansour Abbas, whose participation in the coalition has been a key pressure point for Silman, said, “It’s the same trap from the last three years. Even if we go to the polls, it’s not certain that we’ll see different results.”
On Sunday, Silman demanded that Health Minister Nitzan Horowitz cannot “continue to be a minister” following his instructions to hospitals not to block visitors from bringing in bread or other leavened products throughout the Jewish holiday of Passover. Such products, referred to as ‘chametz,’ aren’t permitted by Jewish law for consumption during the holiday.
Silman, who chairs the Knesset’s Health Committee, drew comparisons to Jewish observance of this religious law during the Holocaust.
“People during the Holocaust fasted on Passover so as not to eat chametz, and a minister in the State of Israel within a coalition like ours unfortunately says to introduce chametz,” she said.
“I expect the Minister of Health to respect the public and the coalition” and “take into account the feelings of the traditional public,” otherwise, “we can not allow such a person to continue to be a minister,” she declared, accusing Horowitz of “crossing of a red line.”
Prof. Tavernarakis brings decades of research and academic experience into his new role, with his most recent undertaking as Vice President of the European Research Council (ERC). His appointment is well suited to leveraging EIT’s innovation ecosystem to bring more research solutions to the market and respond to global challenges.
Commenting on his appointment, Nektarios Tavernarakis said: ‘I am delighted to be appointed to Europe’s largest and most experienced innovation network- the EIT! Since I have joined the Governing Board, I have been exposed to a thriving ecosystem, made up of Europe’s brightest innovators, students, and partners working together to co-create the future of Europe.
There is no doubt that innovation plays a central role in overcoming some of the greatest challenges we face. In these unprecedented times, I look forward to expanding our ecosystem and increasing our impact working together and cooperating as Europe to drive the prosperity and richness of our continent.
Following the decision, Gioia Ghezzi added: ‘I am thrilled to see Nektarios Tavernarakis take on the role as the EIT’s next Chairperson. There is no doubt that with his experience and commitment towards Europe’s innovation ecosystem, he will continue to raise the EIT’s ambition and power Europe’s digital and green transition.
The Governing Board is the EIT’s principal governing body, entrusted with steering the activities of the EIT, for the selection, designation and evaluation of the Knowledge and Innovation Communities, and for all other strategic decisions. It is independent and autonomous in its decision-making.
To fulfil its mandate, the Governing Board brings together 15 high calibre members balancing prominent expertise from the higher education, research, business and innovation fields.
Biographies
Nektarios Tavernarakis (GR)
Nektarios Tavernarakis is the Chairman of the Board of Directors at the Foundation for Research and Technology-Hellas (FORTH), Research Director at the Institute of Molecular Biology and Biotechnology (IMBB), and Professor of Molecular Systems Biology at the Medical School of the University of Crete, in Heraklion, Greece. He is the Director of the Graduate Programme on BioInformatics at the Medical School of the University of Crete, and heads the Neurogenetics and Ageing laboratory of IMBB. He is an elected corresponding member of the Academy of Athens, and an elected member of the Scientific Council of the European Research Council (ERC), the European Molecular Biology Organization (EMBO), the German National Academy of Sciences (Leopoldina), the European Academy of Sciences and Arts, and Academia Europaea.
He gained his PhD at the University of Crete, and trained as a postdoctoral researcher at Rutgers University in New Jersey, USA. His research focuses on the molecular mechanisms of necrotic cell death and neurodegeneration, the interplay between cellular metabolism and ageing, the mechanisms of sensory transduction and integration by the nervous system, and the development of novel genetic tools for biomedical research. For his scientific accomplishments, he has received several notable scientific prizes and received a number of awards, including two ERC Advanced Investigator Grants, and an innovation-supporting ERC Proof of Concept Grant. He is one of the first in Europe, and the first in Greece, to have been awarded this highly competitive and prestigious grant twice.
Η ήττα του Βενιζέλου, η επαναφορά του Κωνσταντίνου και οι εσωτερικές και διεθνείς διεργασίες
Ο Κωνσταντίνος και η Σοφία σε μια άμαξα στο Σεν Μόριτζ το 1920. Το ζήτημα της επανόδου του στον ελληνικό θρόνο βρέθηκε στο επίκεντρο των εκλογών του 1920. (Michel de Grèce, «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΥΝΑΣΤΕΙΑ-ΣΠΑΝΙΕΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΑΜΑΡΥΛΛΙΔΟΣ ΜΑΡΚΕΖΙΝΗ»)
ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΗΝΑΚΑΚΗΣ, ΣΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ
Στις 28 Ιουλίου/10 Αυγούστου 1920 οι νικήτριες δυνάμεις του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και η ηττημένη Οθωμανική Αυτοκρατορία υπέγραφαν στη Γαλλία τη Συνθήκη των Σεβρών, που διαμοίραζε τα εδάφη τής πρώην αυτοκρατορίας. Με τη συνθήκη περιέρχονταν στην Ελλάδα το μεγαλύτερο μέρος της Ανατολικής Θράκης, η ευρύτερη περιοχή της Σμύρνης, η Ιμβρος και η Τένεδος, καθώς και η Λήμνος, η Λέσβος, η Χίος, η Ικαρία, η Σαμοθράκη και η Σάμος.
Ως επικεφαλής της ελληνικής αντιπροσωπείας και πρωθυπουργός, ο Ελευθέριος Βενιζέλος είχε καταφέρει να σχηματίσει την «Ελλάδα των δύο ηπείρων και των πέντε θαλασσών», σύμφωνα με την έκφραση της εποχής – τουλάχιστον σε διπλωματικό επίπεδο. Ποιος όμως θα επέβαλλε στο πεδίο την εύθραυστη Συνθήκη των Σεβρών; Την ίδια απορία είχε τότε και ο Ουίνστον Τσώρτσιλ από τη θέση του υπουργού Πολέμου της Μεγάλης Βρετανίας: «Επιτέλους ειρήνη με την Τουρκία. Και για την επικύρωσή της, πόλεμος με την Τουρκία. Παρ’ όλα αυτά, όσον αφορά τις μεγάλες συμμαχικές δυνάμεις, ο πόλεμος θα δινόταν μέσω πληρεξουσίου. Και οι πόλεμοι που δίνονται από τα μεγάλα έθνη μέσω πληρεξουσίου αποβαίνουν πολύ επικίνδυνοι για τον πληρεξούσιο» (Τζάιλς Μίλτον, «Χαμένος Παράδεισος», Μίνωας, 2022, σ. 212). Στο έδαφος της Μικράς Ασίας συνεχίζονταν οι επιχειρήσεις του ελληνικού στρατού απέναντι στις δυνάμεις του Μουσταφά Κεμάλ, αλλά τα προβλήματα και τα αδιέξοδα της εκστρατείας είχαν αρχίσει να γίνονται φανερά.
Ο Βενιζέλος πίστευε ότι οι διπλωματικές επιτυχίες του θα ήταν και το εισιτήριό του για τη νίκη στις εκλογές της 1ης Νοεμβρίου του 1920. Το ίδιο πίστευαν το επιτελείο του και οι ξένοι σύμμαχοι. Για πρώτη φορά θα ψήφιζε η Ανατολική Θράκη, ενώ με ειδικά ψηφοδέλτια θα ψήφιζε επίσης ο στρατός στον τόπο υπηρεσίας του. Ωστόσο, κανείς δεν είχε υπολογίσει σωστά τις πολιτικές διεργασίες στο εκλογικό σώμα.
Επιπλέον, ο αιφνίδιος θάνατος του βασιλιά Αλέξανδρου (12 Οκτωβρίου) από δάγκωμα πιθήκου δημιούργησε ένα κλίμα «επιστροφής» του βασιλιά Κωνσταντίνου στις τάξεις των αντιβενιζελικών –και όχι μόνο– και μετέτρεψε τις εκλογές του Νοεμβρίου σε άτυπο δημοψήφισμα για τη μοναρχία.
Οι Φιλελεύθεροι υπέστησαν συντριπτική ήττα και ο ίδιος ο Βενιζέλος δεν εκλέχθηκε καν βουλευτής, με αποτέλεσμα να αυτοεξοριστεί στο Παρίσι. Κυβέρνηση σχημάτισε ο Δημήτριος Ράλλης και στις 22 Νοεμβρίου διενεργήθηκε δημοψήφισμα με το οποίο επανήλθε ο Κωνσταντίνος στον θρόνο, προκαλώντας την αντίδραση των συμμαχικών δυνάμεων.
Οι εκλογές του 1920 και η πολιτική αλλαγή που προκάλεσαν προβληματίζει ακόμη και σήμερα τους ιστορικούς. Επηρέασαν ή όχι την πορεία και την κατάληξη της Μικρασιατικής Εκστρατείας; Τρεις ιστορικοί απαντούν αναλυτικά σε ένα από τα πιο κρίσιμα ερωτήματα για τα γεγονότα εκείνης της περιόδου.
Η απεμπλοκή από τη Μικρά Ασία ήταν αδύνατη
Από τον Σωτήρη Ριζά
Επικρατεί η άποψη ότι το αποτέλεσµα των εκλογών της 1ης Νοεμβρίου 1920 ήταν καταστροφικό για την εξέλιξη της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Οπως υποστηρίζεται, η επάνοδος του Κωνσταντίνου στον θρόνο, μετά τη νίκη των αντιβενιζελικών, είχε ως συνέπεια τη διακοπή της συνεργασίας της Αθήνας με τους Συμμάχους της Entente, με αποτέλεσμα η Ελλάδα να αναλάβει μόνη το βάρος της εφαρμογής των όρων της Συνθήκης των Σεβρών.
Μια πρώτη ανάγνωση φαίνεται να δικαιώνει την άποψη αυτή. Η Βρετανία, η Γαλλία και η Ιταλία αρνήθηκαν να αναγνωρίσουν τον βασιλιά. Οι δύο τελευταίες μάλιστα υποστήριξαν την αναθεώρηση της Συνθήκης των Σεβρών, λαμβάνοντας υπόψη τις απαιτήσεις των Τούρκων εθνικιστών.
Μια πιο προσεκτική προσέγγιση όμως οδηγεί στο συμπέρασμα ότι η επικράτηση των αντιβενιζελικών δεν ήταν αποφασιστικής σημασίας για τις εξελίξεις. Το Λονδίνο, παρά το γεγονός ότι δεν αναγνώρισε τον βασιλιά, διατήρησε μια λειτουργική σχέση με τις αντιβενιζελικές κυβερνήσεις. Επίσης ενθάρρυνε διακριτικά, αλλά επίμονα την Αθήνα κατά την περίοδο 1920-22 στην τήρηση των δεσμεύσεων που είχε αναλάβει η Ελλάδα με τη Συνθήκη των Σεβρών. Η γαλλική κυβέρνηση, από την πλευρά της, είχε θέσει έμμεσα ήδη πριν από τις εκλογές του 1920 θέμα αναθεώρησης της συνθήκης καθώς είχε προτείνει στο Λονδίνο την ανάληψη «αποστολής ειρήνευσης» προς τον Μουσταφά Κεμάλ. Η βρετανική πλευρά είχε απορρίψει την πρόταση, αλλά η απόκλιση Βρετανίας και Γαλλίας ήταν προφανής. Η γαλλική πολιτική διαμορφωνόταν υπό το πρίσμα του αγγλο-γαλλικού ανταγωνισμού και της αντίληψης ότι η εδραίωση της ελληνικής θέσης στη Μικρά Ασία θα ευνοούσε τα βρετανικά συμφέροντα καθώς η Ελλάδα θεωρείτο προσδεδεμένη στη βρετανική στρατηγική. Η ιταλική θέση, τέλος, είχε ήδη αποτυπωθεί στη συνδιάσκεψη του Σαν Ρέμο, τον Απρίλιο του 1920, όταν συμφωνήθηκαν οι όροι της Συνθήκης των Σεβρών. Η ιταλική ηγεσία είχε καταστήσει σαφές στον Ελευθέριο Βενιζέλο ότι η Ελλάδα θα έπρεπε να επιβάλει μόνη της τους όρους της συνθήκης η οποία επρόκειτο να υπογραφεί. Ως προς το ζήτημα της οικονομικής ενίσχυσης της ελληνικής προσπάθειας, παρά τη σχετική συμφωνία του 1918, είχε αποδοθεί μικρό μόνο μέρος των πολεμικών πιστώσεων εκ μέρους της Βρετανίας και τίποτε εκ μέρους της Γαλλίας. Δεν υπήρχε δηλαδή αξιόλογη ροή συμμαχικής βοήθειας ήδη πριν από τη διεξαγωγή των εκλογών.
Η εκλογική αναμέτρηση συνέπεσε όμως με μια κρίσιμη καμπή του μικρασιατικού ζητήματος, καθώς τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο του 1920 συνειδητοποιήθηκε ότι οι όροι της Συνθήκης των Σεβρών έπρεπε να επιβληθούν διά των όπλων. Τον Ιούνιο – Ιούλιο του 1920 ο ελληνικός στρατός είχε πραγματοποιήσει μια εντυπωσιακή προέλαση προς το Ουσάκ και την Προύσα, πέραν δηλαδή των ορίων της ζώνης που παραχωρήθηκαν στην ελληνική διοίκηση. Παράλληλα όμως γινόταν αντιληπτό ότι η εντυπωσιακή αυτή προέλαση δεν είχε εξασφαλίσει τη συμμόρφωση των Τούρκων εθνικιστών οι οποίοι υποχωρούσαν προς τα βάθη της Ανατολίας. Συνέπεια αυτού ήταν ο σχεδιασμός του αρχιστρατήγου Λεωνίδα Παρασκευόπουλου και του Επιτελείου, στο τέλος Αυγούστου του 1920, για προέλαση προς τον Σαγγάριο και την Αγκυρα, προκειμένου να καμφθεί η τουρκική αντίσταση. Το στρατηγικό πρόβλημα που ανέκυπτε και η κλίμακα της απαιτούμενης εκστρατείας δεν διέφευγε ασφαλώς της προσοχής του Βενιζέλου, ο οποίος απευθύνθηκε στον Βρετανό πρωθυπουργό Λόιντ Τζορτζ, στις 5 Οκτωβρίου 1920, ζητώντας τη βρετανική συνδρομή, οικονομική, υλική αλλά και σε έμψυχο δυναμικό.
Το διάβημα του Βενιζέλου δεν έτυχε απάντησης. Η βρετανική κυβέρνηση ενθάρρυνε, όπως προαναφέρθηκε, τους διαδόχους του να συνεχίσουν τη Μικρασιατική Εκστρατεία χωρίς εντούτοις να ενισχύσουν οικονομικά και με υλικά μέσα την προσπάθεια αυτή. Ο αντιβενιζελισμός, με ιθύνοντα νου τον Δημήτριο Γούναρη, είχε εγκαταλείψει τον Μάιο του 1920 τις επιφυλάξεις για την εμπλοκή στη Μικρά Ασία, με την ελπίδα ότι η συνέχιση της εκστρατείας θα σήμαινε τη βρετανική ανοχή έναντι της μέλλουσας αντιβενιζελικής κυβέρνησης. Επρόκειτο για εκδήλωση του «τραύματος» του αντιβενιζελισμού από την επέμβαση της Entente το 1917 που προκάλεσε την έξωση του Κωνσταντίνου. Οι αντιβενιζελικές κυβερνήσεις ανέλαβαν ευρείες επιχειρήσεις εντός του 1921, πρώτα στο Αφιόν Καραχισάρ και το Εσκή Σεχήρ και εν συνεχεία στον Σαγγάριο, αλλά δεν πέτυχαν το στρατηγικό πλήγμα που επιδιωκόταν. Ο Βενιζέλος επέκρινε στο σημείο αυτό τους διαδόχους του διότι ανέλαβαν την επιχείρηση αυτή χωρίς συμμαχική βοήθεια, κάτι που ο ίδιος θεωρούσε προϋπόθεση για την επιτυχία της προσπάθειάς του το 1919-20.
Το θεμελιώδες ζήτημα όμως δεν ήταν η ικανότητα ή η αντίληψη του Γούναρη ή του Βενιζέλου. Με την απόβαση στη Σμύρνη και την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών το 1919-20 η Ελλάδα ανέλαβε ένα εγχείρημα που υπερέβαινε τις οικονομικές, στρατιωτικές και διπλωματικές της δυνατότητες. Υπερτιμήθηκε, τόσο από τον Βενιζέλο όσο και από τον Γούναρη, η ικανότητα της Βρετανίας να επηρεάσει καθοριστικά τις εξελίξεις, και υποτιμήθηκε η δυνατότητα των ηττημένων στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο Τούρκων να αντιδράσουν καθώς η στρατιωτική αδυναμία τους είχε θεωρηθεί οριστική. Το εγχείρημα αυτό σήμαινε τον εγκιβωτισμό της ελληνικής πολιτικής στη λογική και το πλαίσιο της στρατιωτικής αναμέτρησης, καθώς όλοι συμφωνούσαν ότι ήταν ανέφικτη η άμυνα στα όρια της ζώνης της Σμύρνης που καθόριζε η Συνθήκη των Σεβρών. Η απεμπλοκή από τη Μικρά Ασία ήταν αδύνατη τόσο για τον Βενιζέλο όσο και για τον Γούναρη. Οσο διπλωματικό ταλέντο και αν διέθετε ο Βενιζέλος, δεν ήταν δυνατόν η Αθήνα να αποδεσμευτεί από τη Συνθήκη των Σεβρών ή να εγκαταλείψει τους ελληνικούς πληθυσμούς το 1921. Οι εκλογές του 1920 λίγο επέδρασαν στην πραγματικότητα αυτή.
* Ο κ. Σωτήρης Ριζάς είναι διευθυντής ερευνών στο Κέντρο Ερευνας Ιστορίας Νεώτερου Ελληνισμού της Ακαδημίας Αθηνών.
Υποστηρικτής του Δημ. Γούναρη, ηγετικής μορφής της Ηνωμένης Αντιπολίτευσης, πουλάει αφίσες με το πορτρέτο του. Φωτ. από την εφημερίδα Excelsior. (ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ «ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ», ΧΑΝΙΑ)Ο Ελευθέριος Βενιζέλος αναχωρεί για το εξωτερικό μετά την εκλογική ήττα του Νοεμβρίου 1920. Φωτ. από την εφημερίδα Excelsior. (ΕΘΝΙΚΟ ΙΔΡΥΜΑ ΕΡΕΥΝΩΝ ΚΑΙ ΜΕΛΕΤΩΝ «ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ Κ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ», ΧΑΝΙΑ)
Ο διεθνής αντίκτυπος της ήττας του Βενιζέλου
Του Νικόλαου Παπαδάκη
Η βεβαιότητα για άνετη επικράτηση του Βενιζέλου στις εκλογές του 1920 ήταν διάχυτη μεταξύ των ανταποκριτών των μεγάλων ευρωπαϊκών εφημερίδων στην Αθήνα. Ενδεικτικά, οι λονδρέζικες Times και Daily Telegraph και η παρισινή Le Temps προεξοφλούσαν θρίαμβο του Βενιζέλου, επικαλούμενες και τους επίσημους συμμαχικούς κύκλους και τους πρεσβευτές στην Αθήνα.
Το εκλογικό αποτέλεσμα διέψευσε όλες τις προβλέψεις. Στην Ευρώπη, την αρχική έκπληξη για το αποτέλεσμα διαδέχθηκε η οργή. Οι ηγεσίες των συμμαχικών χωρών αντέδρασαν με τελεσίγραφα.
Οι Times, τρεις μόλις μέρες μετά τις εκλογές, σε μακροσκελέστατο άρθρο τόνιζαν: «Δεν μπορούμε να θυμηθούμε από την εποχή του Αριστείδη πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα λαϊκής αγνωμοσύνης ή λαϊκής αφροσύνης». Και προειδοποιούσαν ότι Αγγλία και Γαλλία θα αρνούνταν την ελάχιστη βοήθεια ή υποστήριξη «στον Γερμανό πράκτορα στον θρόνο των Αθηνών, ή σε έναν λαό που είναι ικανός να υποβάλλει εαυτόν στη διοίκησή του […] Οι Σύμμαχοι δεν θέλουν να έχουν καμία σχέση με τον Κωνσταντίνο ή με τους αμετανόητους οπαδούς του». Η ίδια εφημερίδα, σε ανταπόκριση από την Κωνσταντινούπολη, αναφερόταν στον έξαλλο ενθουσιασμό που είχε προκαλέσει στους Τούρκους η πτώση του Βενιζέλου. Οι εκλογές χαρακτηρίζονταν μοιραίες από τους Times και τη Manchester Guardian, η οποία μάλιστα σημείωνε ότι «η απόρριψη του σωτήρα της χώρας ήταν μία πράξη τρέλας και αγνωμοσύνης». Σε αντίστοιχο ύφος κινούνταν στις ΗΠΑ η αρθρογραφία των New York Times.
Ανάλογα δημοσιεύματα στον γαλλικό Τύπο ξέσπασαν σαν χιονοστιβάδα. Για τη Figaro οι υποστηρικτές του Κωνσταντίνου που είχαν ανέλθει στην εξουσία ήταν στην ουσία πράκτορες του Κάιζερ. Η Le Temps υπενθύμιζε ότι οι σύμμαχοι δεν έδωσαν τη Θράκη, την ευρωπαϊκή ακτή των Δαρδανελλίων και την περιοχή της Σμύρνης στην Ελλάδα: «Ολα αυτά τα έδωσαν στον Βενιζέλο διότι αυτόν εμπιστεύονταν». Η εφημερίδα προειδοποιούσε ότι τώρα πια η Γαλλία ήταν υποχρεωμένη να εστιάσει στην Τουρκία σαν το κλειδί για τη λύση του προβλήματος του ρωσικού επεκτατισμού. Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η Excelsior.
Η εμπιστοσύνη στο πρόσωπο του Βενιζέλου εδραζόταν στους ισχυρούς δεσμούς που είχε σφυρηλατήσει με τη δυτική συμμαχία σε ώρες δύσκολες για την Ευρώπη και την Ελλάδα. Ο Τσώρτσιλ χαρακτήρισε τον Βενιζέλο «πραγματικό ήρωα του πολέμου», προσθέτοντας ότι «για χάρη του οι σύμμαχοι θα μπορούσαν να υπομείνουν πολλά, αλλά για την Ελλάδα του Κωνσταντίνου τίποτα». Τη γενικευμένη διαπίστωση για το διεθνές κύρος του Βενιζέλου αποτυπώνει στα απομνημονεύματά του και ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Robert Lansing: «Χωρίς την προσωπική επιρροή του, η επέκταση της ελληνικής κυριαρχίας δεν θα ήταν τόσο μεγάλη. Ο,τι ζητούσε δόθηκε επειδή αυτός το ζητούσε».
Ο Κωνσταντίνος Σβολόπουλος, στο βιβλίο του «Η απόφαση για την επέκταση της ελληνικής κυριαρχίας στη Μικρά Ασία», αποδεικνύει ότι μέχρι τη λήξη της πρωθυπουργικής του θητείας δεν είχε σημειωθεί οποιαδήποτε υπαναχώρηση έναντι των αρχικών κοινών προβλέψεων.
Σε κάθε περίπτωση, ο Βενιζέλος διέθετε το στρατηγικό αντίβαρο της Βρετανίας, όπου η πολιτική του Λόιντ Τζορτζ είχε πλήρως επιβληθεί και ταυτόχρονα με τα βρετανικά συμφέροντα στα Στενά εξυπηρετούσε και τις ελληνικές επιδιώξεις στη Μικρά Ασία.
Σε άρθρο στην «Καθημερινή», λίγο πριν από τον θάνατό του, ο Νίκος Πετσάλης-Διομήδης αξιοποιεί έκδοση της Τουρκικής Ιστορικής Εταιρείας του 2000, σύμφωνα με την οποία οι Συνθήκες των Σεβρών συνιστούσαν «έναν τρομερό θρίαμβο για την Ελλάδα, αν είχαν πλήρως εφαρμοσθεί θα είχε αναδειχθεί στην κυριότερη δύναμη της Ανατολικής Μεσογείου, όπως είχαν σχεδιάσει ο Λόιντ Τζορτζ και ο Βενιζέλος».
Αλλά και στο πεδίο των επιχειρήσεων στη Μικρά Ασία και στην Ανατολική Θράκη, μέχρι τον Οκτώβριο του 1920, ο βιογράφος του Κεμάλ, Αρμστρογκ, γράφει ότι «οι κεμαλικές δυνάμεις δεν μπορούσαν να προβάλουν αντίσταση στους Ελληνες, που βρίσκονταν σε καλή κατάσταση. […] Νικημένοι και απωθημένοι κατά τέτοιον επονείδιστο τρόπο, οι Τούρκοι είχαν αποθαρρυνθεί πλήρως».
Για την ίδια περίοδο, ο Ισμέτ Ινονού είχε πει το 1972 στον Σπύρο Μαρκεζίνη: «Οι Τούρκοι πολεμούσαν κατά των Γάλλων εις την Κιλικίαν, εμμέσως δε κατά των Αγγλων, τους οποίους διησθάνοντο πάντα όπισθεν των Ελλήνων […] ούτε με τους Μπολσεβίκους είχε τότε πραγματοποιηθεί οριστική συμφωνία. Εσωτερικώς το κύρος του Κεμάλ ήτο ασθενές και η ηγεσία του ζωηρώς ημφεσβητείτο».
Οσο διπλωματικό ταλέντο και αν διέθετε ο Βενιζέλος, δεν ήταν δυνατόν η Αθήνα να αποδεσμευτεί από τη Συνθήκη των Σεβρών ή να εγκαταλείψει τους ελληνικούς πληθυσμούς το 1921.
Η πτώση του Βενιζέλου άλλαξε δραματικά τη διεθνή θέση της Ελλάδας. Ο πόλεμος στη Μικρά Ασία από συμμαχοτουρκικός γινόταν πλέον ελληνοτουρκικός, τον οποίο η Ελλάδα ήταν υποχρεωμένη να διεξαγάγει μόνη της, χωρίς καμία στρατιωτική και οικονομική βοήθεια από τους συμμάχους. Σύμφωνα με τον Τσόρτσιλ ήταν μονόδρομος η σύναψη ειρήνης με την Τουρκία.
Οι αντιβενιζελικές κυβερνήσεις όμως προτίμησαν να συνεχίσουν έναν πόλεμο που, όπως γράφει ο Μαρκεζίνης, δεν πίστευαν και τον υποτιμούσαν, την ώρα που ο Κεμάλ κέρδιζε διεθνή αναγνώριση.
Χωρίς κανένα διεθνές έρεισμα, δεν επιχείρησαν τουλάχιστον να ισχυροποιηθούν στο εσωτερικό μέτωπο. Με εκκαθαρίσεις κατέστρεψαν τη συνοχή του στρατού και μετέδωσαν στο μέτωπο πνεύμα διαιρέσεως και κομματικών αντεκδικήσεων. Αρνήθηκαν τις υπηρεσίες του Βενιζέλου στις συμμαχικές πρωτεύουσες και απέρριψαν συμμαχικές πρωτοβουλίες, που πιθανότατα θα εξασφάλιζαν την Ανατολική Θράκη.
Ο Τσώρτσιλ σχολίασε την ουτοπική επιλογή της συνέχισης της εκστρατείας: «Η ιδέα ότι έπρεπε να εγκαταλείψουν ό,τι είχε κερδηθεί από τον Βενιζέλο ήταν ανυπόφορη για την υπερηφάνεια τους και βλαπτική για τη δημοτικότητά τους».
Από το 1912 έως το 1920 ο Βενιζέλος έναν μόνο πόλεμο είχε σχεδιάσει, τον συμμαχικό. Οι διάδοχοί του, αφού απομόνωσαν την Ελλάδα από τις συμμαχικές δυνάμεις, εξαπέλυσαν έναν αδιέξοδο πόλεμο στα βάθη της Μικράς Ασίας. Αγνόησαν την υποθήκη του Μπίσμαρκ: σε ένα συνδυασμό πέντε παικτών, φρόνιμο είναι να είσαι πάντοτε με το μέρος των τριών. Ατυχώς για την Ελλάδα, στον πόλεμο αυτόν δεν είχαν ούτε έναν συμπαίκτη. Η καταστροφή ήταν αναπόφευκτη.
* Ο κ. Νικόλαος Παπαδάκης είναι γενικός διευθυντής του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών και Μελετών «Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος».
Η νέα πολιτική ηγεσία ήταν ανεπαρκής και επιπόλαιη
Του Γιώργου Θ. Μαυρογορδάτου
Ασφαλώς άλλαξαν την εξέλιξη και την κατάληξη της Μικρασιατικής Εκστρατείας οι εκλογές του 1920. Μετέτρεψαν την πιθανότατη τελική αποτυχία της σε πλήρη στρατιωτική κατάρρευση και εθνική καταστροφή. Κι αυτό επειδή έφεραν στην εξουσία μία πολιτική ηγεσία που όχι μόνο εξαρχής δεν είχε πιστέψει στην εκστρατεία, αλλά και τη διαχειρίστηκε στη συνέχεια με ασύλληπτη ανεπάρκεια, επιπολαιότητα, ανευθυνότητα, ακόμη και ιδιοτέλεια.
«Δεν είναι πολιτική μας. Δεν ήτο ποτέ πολιτική μας. Ο Βενιζέλος μάς έφερεν εκεί. Τον πόλεμον τον εύρομεν». Eτσι απάντησε ο Δημήτριος Γούναρης στην κριτική του Ιωάννη Μεταξά για τη συνέχιση του πολέμου στη Μικρά Ασία, στη διάρκεια της γνωστής εμπιστευτικής συζήτησης στις 29 Μαρτίου 1921. Αμέσως όμως πρόσθεσε: «Πολιτικήν δεν δυνάμεθα να αλλάξωμεν, είμεθα υποχρεωμένοι να εξακολουθήσωμεν τον πόλεμον μέχρι τέλους, έστω και αν κινδυνεύσωμεν να καταστραφώμεν. Aλλως οι Aγγλοι θα παύσουν να μας θεωρούν ως σοβαρόν Eθνος…».
Αυτά δεν εξηγήθηκαν ποτέ δημόσια – ούτε προεκλογικά, ούτε μετεκλογικά. Οι εκλογές του 1920 αναμφίβολα άλλαξαν την πορεία της εκστρατείας, χωρίς όμως να αποτελεί η συνέχισή της εμφανές αντικείμενο του προεκλογικού αγώνα. Γι’ αυτό και είναι λάθος να συζητούν μερικοί αν το «Οίκαδε» ήταν προεκλογικό σύνθημα, μπερδεύοντας τις χρονολογίες. Oχι, το «Οίκαδε» ήταν τίτλος κύριου άρθρου της εφημερίδας «Καθημερινή» στις 14 Αυγούστου 1922. Οι Αντιβενιζελικοί υπόσχονταν το 1920 αποστράτευση πιο διακριτικά, ιδίως στις τοπικές περιοδείες και ομιλίες υποψηφίων. Αλλά το ζήτημα της αποστράτευσης είχε τεθεί και από την ίδια την κυβέρνηση Βενιζέλου, που την είχε μάλιστα ξεκινήσει. Aλλωστε, είχε παρουσιάσει παραπλανητικά τη Συνθήκη των Σεβρών σαν συνθήκη ειρήνης που τερμάτιζε τον πόλεμο.
Για τους Αντιβενιζελικούς, πρωταρχικός στόχος του προεκλογικού αγώνα ήταν η απαλλαγή από την «τυραννία» του Βενιζέλου. Αλλά ο απροσδόκητος θάνατος του βασιλέα Αλεξάνδρου άλλαξε μονομιάς την πολιτική δυναμική σε βάρος των Φιλελευθέρων, μετατρέποντας ουσιαστικά τις εκλογές σε άτυπο δημοψήφισμα υπέρ της επιστροφής του Κωνσταντίνου. Μάταια προειδοποιούσε ο Βενιζέλος ότι μετά την επιστροφή του η Ελλάδα θα έπαυε να θεωρείται φίλη και σύμμαχος των νικητών του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου.
Αυτή ήταν η πρώτη και πιο άμεση συνέπεια του εκλογικού αποτελέσματος για την εξέλιξη της Μικρασιατικής Εκστρατείας. Με κοινή διακοίνωση οι τρεις Δυνάμεις της Αντάντ (Μεγάλη Βρετανία, Γαλλία και Ιταλία) προειδοποίησαν ότι ενδεχόμενη επάνοδος του Κωνσταντίνου θα προκαλούσε χειροτέρευση των σχέσεών τους με την Ελλάδα και απαλλαγή τους από κάθε δέσμευση απέναντί της, καθώς και τη διακοπή κάθε οικονομικής βοήθειας.
Ωστόσο, οι Αντιβενιζελικοί αγνόησαν τις προειδοποιήσεις. Οργάνωσαν ένα αχρείαστο και αχρείαστα νοθευμένο δημοψήφισμα για να μεταθέσουν στον ίδιο τον λαό την ευθύνη της επανόδου του Κωνσταντίνου. Ηταν όμως βαριά άρρωστος. Μετά την πανηγυρική προσωπική του δικαίωση στις εκλογές και στο δημοψήφισμα, ήταν η ιδανική στιγμή να παραιτηθεί. Δεν χρειαζόταν να αναφερθεί καθόλου στις προειδοποιήσεις των Μεγάλων Δυνάμεων. Αρκούσε να επικαλεστεί αποκλειστικά και μόνο σοβαρότατους λόγους υγείας – έστω κι αν τους είχαν αποκρύψει οι υποστηρικτές του.
Ομως οι Αντιβενιζελικοί ούτε το διανοήθηκαν. Αντίθετα, συνέχισαν να υποστηρίζουν αλλά και να χρησιμοποιούν τον άρρωστο Κωνσταντίνο. Θέλησαν μάλιστα να εκμεταλλευθούν το γόητρό του ως νικηφόρου Στρατηλάτη, δημιουργώντας την πλαστή εντύπωση ότι τάχα αναλάμβανε ξανά «αρχιστράτηγος», όπως στους Βαλκανικούς Πολέμους.
Οταν ο Μεταξάς διαμαρτυρήθηκε ότι ο Κωνσταντίνος δεν ήταν πλέον σε θέση να ασκήσει διοίκηση, ο Γούναρης απάντησε κυνικά ότι «ο Βασιλεύς πρέπει να τεθή επί κεφαλής, εν ανάγκη πρέπει και να θυσιασθή ο Βασιλεύς υπέρ του Εθνους!». Δεν υπήρχε αληθινή αφοσίωση στο πρόσωπό του.
Για τους Αντιβενιζελικούς και προπαντός για τον Γούναρη, καθοριστικός παράγοντας υπήρξε η κομπλεξική στάση τους απέναντι στον Βενιζέλο. Ηθελαν να αποδείξουν σε όλους (ιδίως στη Μεγάλη Βρετανία) ότι θα τα καταφέρουν εξίσου καλά ή και καλύτερα από τον Βενιζέλο. Αντίστροφα, τους κατείχε ο φόβος ότι τυχόν απαγκίστρωση από τη Μικρά Ασία θα επέφερε την πτώση τους και την επιστροφή του μισητού εχθρού.
Μιλώντας για τον κίνδυνο να επανέλθει ο Βενιζέλος αν αυτοί αποτύχουν, ο Γούναρης έφτασε στο σημείο να επικαλεστεί τα εντελώς ατομικά τους συμφέροντα: «Εμέ προσωπικώς τι με μέλει; Ενας άνθρωπος είμαι. Δεν έχω παρά να πάρω τον δρόμον μου οπουδήποτε. Αλίμονον σε σας που έχετε δεσμούς και περιουσίαν». Ο Γούναρης εννοούσε ότι δεν είχε οικογένεια («δεσμούς») όπως οι άλλοι που ήσαν παρόντες. Μπροστά σε τόσο απροκάλυπτη επίκληση της ατομικής ιδιοτέλειας, ξέσπασε ο Μεταξάς: «Εις το κάτω-κάτω, εάν μόνον διά του Βενιζέλου θα ήτο δυνατόν να σωθή η Ελλάς, ας έλθη ο Βενιζέλος. Πρέπει να υπάγη ο τόπος μας εις τον διάβολον, διά να μη έλθη ο Βενιζέλος;».
Αποκλείστηκε έτσι από τον Γούναρη κάθε επαφή με τον Βενιζέλο, μολονότι αυτός ήταν πρόθυμος να συνεργαστεί με τους αντιπάλους του στο διπλωματικό πεδίο. Αποκλείστηκε επίσης η σύμπραξη του Μεταξά, μολονότι αυτός ήταν πρόθυμος να αναλάβει το υπουργείο Στρατιωτικών. Ο Γούναρης προτιμούσε στη θέση αυτή τον ανίδεο Νικόλαο Θεοτόκη, όπως προτίμησε ως αρχιστράτηγο τον αστοιχείωτο και ακατάλληλο Αναστάσιο Παπούλα.
Οι Αντιβενιζελικοί απέκρουαν τις διπλωματικές λύσεις όσο το γόητρο και το ηθικό του ελληνικού στρατού ήσαν ακμαία και τις αποδέχτηκαν μόνο όταν είχαν πλέον καταρρακωθεί και τα δύο μετά την αιματηρή αποτυχία της άσκοπης εξόρμησης προς την Αγκυρα που οι ίδιοι αποφάσισαν. Υστερα άφησαν για σχεδόν ένα χρόνο τη Στρατιά Μικράς Ασίας στην ίδια ευάλωτη διάταξη. Βαυκαλίζονταν με την ιδέα ότι η κατοχή περίπου 100.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων αποτελούσε ισχυρό διαπραγματευτικό όπλο… Εξασφάλισαν έτσι την άμεση κατάρρευση του μετώπου μόλις εκδηλώθηκε η απόλυτα προβλέψιμη τελική τουρκική επίθεση.
* Ο κ. Γιώργος Θ. Μαυρογορδάτος είναι τ. καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.
Το ατόπημα της Ρωσίας βοηθάει τη Γερμανία να επιλύσει τα προβλήματά της με την ενεργειακή ασφάλεια.
ΛΙΖΑ ΤΖΟΥΚΑ / REUTERS BREAKINGVIEWS
Το ατόπημα της Ρωσίας βοηθάει τη Γερμανία να επιλύσει τα προβλήματά της με την ενεργειακή ασφάλεια. Στις αρχές της εβδομάδας η κυβέρνηση του Ολαφ Σολτς ανέλαβε τον έλεγχο των ευρωπαϊκών δραστηριοτήτων της ρωσικής Gazprom, δηλαδή της Gazprom Germania, αξίας 73 δισ. δολ., αφότου αποπειράθηκε να τις πωλήσει άνευ εγκρίσεως της διαδικασίας από το Βερολίνο. Η κίνηση αυτή ουσιαστικά διασφαλίζει ζωτικής σημασίας περιουσιακά στοιχεία, όπως οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης φυσικού αερίου, χωρίς ωστόσο να απαιτούνται άμεσα οι δαπάνες μιας περίπλοκης εθνικοποίησης. Διαμέσου της γερμανικής μονάδας της η Gazprom, ο ενεργειακός κολοσσός φυσικού αερίου της Ρωσίας, είχε επί σειράν ετών στην ιδιοκτησία της μεγάλες αποθηκευτικές εγκαταστάσεις, οι οποίες θεωρούνται καίριας σημασίας για τη διασφάλιση επαρκών αποθεμάτων υδρογονανθράκων τόσο στη Γερμανία όσο και πέραν των συνόρων της. Κι αυτό δείχνει προφανώς μη πρακτικό αφ’ ης στιγμής τον Φεβρουάριο η Ρωσία εισέβαλε στην Ουκρανία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να καταρτίσει νομοθεσία βάσει της οποίας τα κράτη-μέλη θα πιστοποιούν ότι το να κατέχουν φορείς εκτός Ε.Ε. κρίσιμες υποδομές φυσικού αερίου δεν συνιστά απειλή για την ασφάλεια των προμηθειών τους. Παρά ταύτα, η διαδικασία εθνικοποίησης των αντίστοιχων περιουσιακών στοιχείων θα μπορούσε να αποβεί δαπανηρή και να αφήσει περιθώρια για δυνητικές δικαστικές διεκδικήσεις.
Στα χέρια του Βερολίνου οι αποθήκες αερίου της Gazprom Germania μετά την απόφασή της να φύγει από τη Γερμανία.
Η παράξενη απόπειρα του ομίλου Gazprom να διαθέσει προς πώληση τη γερμανική μονάδα της με αποδέκτριες δύο σχεδόν άγνωστες οντότητες υπό ρωσικό έλεγχο πρόσφερε στο Βερολίνο μια διέξοδο. Ο ενεργειακός κολοσσός δεν ενημέρωσε τους αρμοδίους για την πώληση, όπως διατείνεται η ίδια η γερμανική κυβέρνηση, γεγονός το οποίο της έδωσε το περιθώριο να παρέμβει και να θέσει υπό τον έλεγχό της τα επιμέρους περιουσιακά στοιχεία. Σημειωτέον πως σε αυτά συμπεριλαμβάνονται μεγάλες θυγατρικές στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ελβετία και στην Τσεχία. Τα ανωτέρω υπήχθησαν στη διαχείριση της Αρχής Ενέργειας της Γερμανίας έως και την 30ή Σεπτεμβρίου. Παρά το γεγονός ότι η τελική ιδιοκτησία εξακολουθεί να ανήκει στη ρωσική ενεργειακή εταιρεία, η Αρχή έχει το δικαίωμα να τοποθετεί και να απομακρύνει υπευθύνους και να ασκεί βέτο σε περιπτώσεις πωλήσεων περιουσιακών στοιχείων. Η κίνηση αυτή παρέχει στη Γερμανία ασφάλεια ως προς τις υποδομές ενέργειας. Συν τοις άλλοις μπορεί να προσφέρει και σταθερότητα σε παρόχους ενέργειας τύπου Wingas, η οποία ελέγχει μερίδιο το 20% στη γερμανική αγορά, αλλά και στην Gazprom Marketing & Trading, η οποία προμηθεύει το ένα πέμπτο του φυσικού αερίου εμπορικής χρήσης στο Ηνωμένο Βασίλειο – κι αυτό θα επιτευχθεί διαβεβαιώνοντας την πελατεία τους πως η μητρική επιχείρηση τίθεται υπό τον έλεγχο της Δύσης. Επιπλέον, η γερμανική πρωτοβουλία δεν σχετίζεται με έξοδα, μιας και το Βερολίνο δεν προέβη σε απαλλοτρίωση περιουσιακών στοιχείων της Gazprom. Εντούτοις, η γερμανική πρωτοβουλία δεν λύνει το θέμα της ιδιοκτησίας.
Το Βερολίνο εξέταζε το ενδεχόμενο να εθνικοποιήσει τα εντός Γερμανίας περιουσιακά στοιχεία και της Gazprom και της Rosneft, σύμφωνα με σχετικό δημοσίευμα της γερμανικής εφημερίδας Handelsblatt. Noμικά είναι εφικτό, αλλά απαιτεί υψηλότατη αποζημίωση. Η Gazprom Germania έχει αθροιστικά περιουσιακά στοιχεία 8,4 δισ. ευρώ και κεφάλαια 2,2 δισ. ευρώ το 2020, βάσει επισήμων στοιχείων. Πάντως, μια εναλλακτική επιλογή θα ήταν να εξευρεθούν νέοι ιδιοκτήτες για τα εν λόγω περιουσιακά στοιχεία, δηλαδή πείθοντας επενδυτές να αποκτήσουν κάτι που προηγουμένως ελεγχόταν από τον ρωσικό κολοσσό.
Τώρα είμαστε όλοι οπαδοί του Λένιν. Τα λόγια του φαίνεται να περιγράφουν αυτό που ζούμε: «Υπάρχουν δεκαετίες όπου τίποτα δεν συμβαίνει και υπάρχουν εβδομάδες όπου συμβαίνουν δεκαετίες». Πράγματι, ζούμε μια «πολυκρίση», με προκλήσεις σε πολλαπλά μέτωπα – ασφάλεια, οικονομία, κλιματική αλλαγή, μετανάστευση κ.λπ
Φωτ. Sputnik/ Mikhail Klimentyev/ Kremlin via REUTERS
ΚΕΒΙΝ ΦΕΔΕΡΣΤΟΟΥΝ
Τώρα είμαστε όλοι οπαδοί του Λένιν. Τα λόγια του φαίνεται να περιγράφουν αυτό που ζούμε: «Υπάρχουν δεκαετίες όπου τίποτα δεν συμβαίνει και υπάρχουν εβδομάδες όπου συμβαίνουν δεκαετίες». Πράγματι, ζούμε μια «πολυκρίση», με προκλήσεις σε πολλαπλά μέτωπα – ασφάλεια, οικονομία, κλιματική αλλαγή, μετανάστευση κ.λπ. Οι ιστορικοί στο μέλλον θα πρέπει να σταθμίσουν τη σχετική σημασία της κάθε πρόκλησης σε σχέση με το τι θα επακολουθήσει. Αλλά δεν μπορούμε να περιμένουμε το μέλλον για να απαντήσουμε εκ των υστέρων στο ερώτημα αν αλλάζει ο Πούτιν την Ευρώπη.
Υπάρχει μια άμεση σχέση «αιτίου» και «αποτελέσματος» ανάμεσα στην εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία και στο γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ενωση υιοθέτησε μια νέα στρατηγική για την ανάπτυξη ενός ισχυρότερου ρόλου στο πεδίο της ασφάλειας. Με τους όρους του Λένιν, η Ε.Ε. έχει προχωρήσει «δεκαετίες» με τη διακήρυξη στις Βερσαλλίες και τις διαβουλεύσεις στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο την περασμένη εβδομάδα. Για περισσότερα από πενήντα χρόνια η Ε.Ε. σκεφτόταν να αναλάβει ένα ρόλο στην ασφάλεια, αλλά τώρα απέκτησε τη δική της «στρατηγική πυξίδα». Αυτό είναι το επίτευγμα του Πούτιν.
Ωστόσο, το αποτέλεσμα παραμένει ασαφές. Ακόμη και έως το 2025, που είναι το έτος-στόχος, η Ε.Ε. θα δυσκολευθεί να έχει τη νέα της «Δύναμη ταχείας ανάπτυξης» (με μόλις 5.000 άτομα προσωπικό) έτοιμη για να λειτουργήσει, ενώ οι κανόνες λήψης αποφάσεων δεν έχουν ακόμη τύχει επεξεργασίας. Η ανάγκη για συναίνεση μπορεί να δημιουργήσει εμπόδια.
Οι βασικές μεταβολές στην απάντηση στον Πούτιν πραγματοποιήθηκαν σε εθνικό επίπεδο. Η Γερμανία διέβη τον Ρουβίκωνα και ανακοίνωσε σημαντικές αυξήσεις στις αμυντικές δαπάνες της. Ο «απρόθυμος ηγεμόνας» αποδέχθηκε την πρόκληση. Είναι σωστό αυτό που κάνει: είναι πολύ μεγάλη χώρα για να μην παίζει ρόλο. Σημειωτέον, η στροφή γίνεται από μια κυβέρνηση των Σοσιαλδημοκρατών και των Πρασίνων. Ομοίως, η Φινλανδία και η Σουηδία εξετάζουν το ενδεχόμενο να τερματίσουν την ουδετερότητά τους και να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ. Διότι είναι η Συμμαχία που έχει τοποθετηθεί στο επίκεντρο της κρίσης στην Ουκρανία. Η στρατιωτική απάντηση μπορεί να έρθει μόνο από το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ. Αυτό έγινε ξεκάθαρο όταν η κυβέρνηση της Βαρσοβίας θέλησε να προμηθεύσει αεροπλάνα στο Κίεβο. Μπορούσε μόνο να το κάνει μέσω συμφωνίας ανταλλαγής με την Ουάσιγκτον και ο Μπάιντεν αποφάσισε πως «όχι».
Ετσι, σε όλα τα πιθανά σενάρια όσον αφορά την ανάληψη ενός νέου ρόλου ασφαλείας, η Ε.Ε. θα παραμείνει επισκιασμένη από το ΝΑΤΟ και θα εξαρτάται από την ηγεσία της Ουάσιγκτον. Αυτή είναι η πραγματικότητα της ασφάλειας στον σημερινό κόσμο: η Ε.Ε. δεν μπορεί ποτέ να φτάσει στο ίδιο επίπεδο με το ΝΑΤΟ από άποψη ρόλου ή δυνατοτήτων. Η Ε.Ε. δημιουργήθηκε για έναν καντιανό κόσμο στον οποίο τα κράτη θα ενώνονταν γύρω από ένα σύνολο κανόνων και αξιών. Ωστόσο, ο Πούτιν συμπεριφέρεται σαν να βρισκόμαστε στον κόσμο της δεκαετίας του ’30. Το πρόβλημα για την Ε.Ε. είναι ότι δεν σχεδιάστηκε για να παίζει τον ρόλο εκείνου που πρώτος θα απαντήσει σε μια στρατιωτική κρίση.
Εξετάζοντας όμως τη σχέση ανάμεσα στην εισβολή στην Ουκρανία και τις νέες διαβουλεύσεις στην Ε.Ε. για την ασφάλεια, ίσως χάνουμε μεταβολές που πιθανόν να αποδειχθούν μεγαλύτερες και πιο σπουδαίες. Διότι, υπάρχουν ήδη ενδείξεις βαθύτερων κοινωνιολογικών αλλαγών, τις οποίες οι μελλοντικοί ιστορικοί ίσως διακρίνουν πιο καθαρά. Είναι εμφανείς στις πολλές διαδηλώσεις και διαμαρτυρίες που έχουν πραγματοποιηθεί σε όλη την Ευρώπη για την υποστήριξη της Ουκρανίας.
Δεν μπορείς να καταδικάζεις τον Ερντογάν, αλλά να έχεις μια στάση διφορούμενη απέναντι στον Πούτιν. Και οι δύο αμφισβητούν εξίσου αυτό για το οποίο η Ευρώπη υπάρχει.
Εν ολίγοις, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία αναδιαμορφώνει την πολιτική της ταυτότητας στην Ευρώπη. Ο Πούτιν υπενθύμισε στην Ευρώπη τι αντιπροσωπεύει. Στην ομιλία του στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο ο πρόεδρος Ζελένσκι απευθύνθηκε στον Ούγγρο πρόεδρο Βίκτορ Ορμπαν. Τον ρώτησε ευθέως: «Ξέρετε τι συμβαίνει στη Μαριούπολη; Με ποιον είστε;». Την περασμένη εβδομάδα, μια συνάντηση των χωρών του Βίσεγκραντ ακυρώθηκε από την Πολωνία και την Τσεχία επειδή δεν ήθελαν να συναντηθούν με τον Ορμπαν, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη χλιαρή υποστήριξή του στην ανάληψη δράσης εναντίον του πρώην φίλου του, Πούτιν.
Στην προεκλογική εκστρατεία των γαλλικών προεδρικών εκλογών, οι υποψήφιοι της Ακροδεξιάς βρέθηκαν στο στόχαστρο για τα θερμά τους λόγια στο παρελθόν για τον «ισχυρό ηγέτη» Πούτιν. Και ο Ματέο Σαλβίνι στην Ιταλία βρίσκεται σε παρόμοια δύσκολη θέση. Η λαϊκιστική Δεξιά των ευρωσκεπτικιστών έχει αποδυναμωθεί. Η εξάπλωση των οικονομικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας (και των ολιγαρχών της) προκλήθηκε έπειτα από ένα κύμα δημόσιας υποστήριξης για μια τέτοια πολιτική που έχει να παρατηρηθεί από την εποχή του κινήματος κατά του απαρτχάιντ στη Νότια Αφρική.
Ετσι, η σύγκρουση στην Ουκρανία μπορεί να αναδεικνύει τον καλύτερο εαυτό της Ευρώπης. Υπενθυμίζει στην Ευρώπη τι πραγματικά αντιπροσωπεύει. Ο Στάλιν ένωσε τη Δυτική Ευρώπη στον Ψυχρό Πόλεμο. Αλλά στο βραχυπρόθεσμο παρόν ο Πούτιν μπορεί να κάνει περισσότερα για να βοηθήσει την Ευρώπη να σκεφτεί τις πραγματικές καντιανές αξίες της. Οι τεκτονικές πλάκες των εσωτερικών πολιτικών αντιπαλοτήτων μετακινούνται και δείχνουν ποιος είναι Ευρωπαίος και ποιος όχι.
Ως εκ τούτου, όταν οι Ελληνες βουλευτές ακούσουν τον πρόεδρο Ζελένσκι να μιλάει στο Κοινοβούλιο αυτή την εβδομάδα, θα διαπιστώσουν ότι το ερώτημα σήμερα δεν είναι αν αποφεύγουμε ή όχι να πάρουμε θέση ανάμεσα στη «Δύση» και την «Ανατολή», σαν να έχουμε επιστρέψει στον Ψυχρό Πόλεμο. Το ερώτημα είναι εάν η Ευρώπη διαπνέεται από ένα σύνολο καντιανών αξιών. Δεν μπορείς να καταδικάζεις τον Ερντογάν, αλλά να έχεις μια στάση διφορούμενη απέναντι στον Πούτιν. Και οι δύο αμφισβητούν εξίσου αυτό για το οποίο η Ευρώπη υπάρχει.
Το μεγαλύτερο αποτέλεσμα της δράσης του Πούτιν είναι ότι η Ευρώπη απέκτησε μια ισχυρότερη αίσθηση των αξιών της. Και οι μελλοντικές συνέπειες αυτής της εξέλιξης μπορεί να είναι μόνο θετικές.
* Ο κ. Κέβιν Φέδερστοουν είναι καθηγητής της έδρας Σύγχρονων Ελληνικών Σπουδών «Ελευθέριος Βενιζέλος» και διευθυντής του Ελληνικού Παρατηρητηρίου του London School of Economics.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία αναβάθμισε στρατηγικά την Άγκυρα, με το ζήτημα του αγωγού φυσικού αερίου να αποτελεί βαρόμετρο των τουρκικών προθέσεων, εκτιμά ο Ρόναλντ Μαινάρντους.
Σωλήνες για αγωγό φυσικού αερίου
Η Δύση είναι αποφασισμένη να τερματίσει την εξάρτησή της από το ρωσικό πετρέλαιο και φυσικό αέριο το συντομότερο δυνατό. Η αναζήτηση εναλλακτικών πηγών εφοδιασμού βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη. Στην νέα τάξη πραγμάτων η ανατολική Μεσόγειος περνάει για μια ακόμα φορά στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος. Υπάρχουν βάσιμες ενδείξεις για μεγάλα κοιτάσματα φυσικού αερίου στην περιοχή. Επιπλέον, στα νότια της Μεσογείου οι συνθήκες για τη μετατροπή της ηλιακής ενέργειας σε ρεύμα θεωρούνται ιδανικές.
Η μεταφορά αργού πετρελαίου γίνεται κυρίως με τεράστια δεξαμενόπλοια και το φυσικό αέριο μεταφέρεται στους καταναλωτές μέσω αγωγών. Η διαδρομή των αγωγών έχει γίνει από καιρό πολιτικό ζήτημα μείζονος σημασίας Το είδαμε πολύ καθαρά στην περίπτωση του Nord Stream 2. Ο υποθαλάσσιος αγωγός προοριζόταν να μεταφέρει φυσικό αέριο από τη Ρωσία στη Γερμανία και έγινε σύμβολο της εξάρτησης του Βερολίνου από τον Πούτιν.
Η πολιτικοποίηση των αγωγών γίνεται σαφής και στην ανατολική Μεσόγειο. Στην περιοχή αυτή ο αγωγός EastMed βρίσκεται στο επίκεντρο μιας περιφερειακής αναμέτρησης ισχύος με διεθνείς προεκτάσεις. Το φιλόδοξο έργο προβλέπει την μεταφορά φυσικού αερίου από τις πηγές του στις θαλάσσιες περιοχές ανοικτά των ακτών της Αιγύπτου, του Ισραήλ και της Κύπρου μέσω Ελλάδας στην Ιταλία.
Μετά τη ρήξη με την Μόσχα η τράπουλα μοιράζεται ξανά
O Ρόναλντ Μαινάρντους
Στις αρχές του τρέχοντος έτους – ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν είχε ακόμη αρχίσει – η Ουάσιγκτον απέσυρε ξαφνικά την υποστήριξή της για το φιλόδοξο σχέδιο. Το λεγόμενο non paper των Αμερικανών προκάλεσε μεγάλη αναστάτωση, ιδίως στην Ελλάδα και την Κύπρο, επειδή ανέτρεψε την ενεργειακή στρατηγική των χωρών αυτών εν μιά νυκτί. Όπως είπαμε, αυτό συνέβη στις αρχές Ιανουαρίου – άρα πριν από τον πόλεμο του Πούτιν. Ως γνωστόν ο πόλεμος αυτός προκάλεσε δραματικές αλλαγές στις διεθνείς σχέσεις και στην ενεργειακή πολιτική των χωρών της Δύσης.
Στις αρχές του έτους οι Αμερικανοί είχαν προβάλει οικονομικούς και οικολογικούς λόγους κατά του Eastmed και υποστήριζαν ότι οι υψηλές επενδύσεις σε ένα έργο μεταφοράς ορυκτών καυσίμων δεν είναι συμβατές με τις ανάγκες της εποχής εν καιρώ κλιματικής αλλαγής.
Μετά τη ρήξη με την Μόσχα η τράπουλα μοιράζεται ξανά. Αυτο ισχύει ιδιαίτερα για την ενεργειακή πολιτική και το ζήτημα των αγωγών. Ως εκ τούτου οι υποστηρικτές του EastMed διακρίνουν μια νέα ευκαιρία και περνούν στην αντεπίθεση. Η επιχειρηματολογία τους περιλαμβάνει και την αναφορά ότι ο δαπανηρός αγωγός θα είναι κατάλληλος για τη μεταφορά περιβαλλοντικά συμβατού υδρογόνου.
Ας μην γελιόμαστε, εκτός από τα προαναφερόμενα περιβαλλοντικά και οικονομικά επιχειρήματα που χρησιμοποίησε η Ουάσιγκτον για να θάψει τον EastMed στις αρχές του έτους, ο καθοριστικός λόγος για τη στροφή της Αμερικής ήταν η προσέγγισή της με την Άγκυρα. Ο πρόεδρος Ερντογάν δεν έκρυψε ποτέ ότι η σχεδιασμένη διαδρομή του αγωγού είναι κόκκινο πανί για εκείνον.
Το θέμα κυριαρχικά δικαιώματα επισκιάζει μια συνεργασία στον EastMed
H σχεδιαζόμενη διαδρομή του EastMed
Το περιβόητο πλέον non paper συνιστά ξεκάθαρα μια πολιτική παραχώρηση των Αμερικανών προς την Τουρκία – και ταυτόχρονα ένα πισωγύρισμα για τις πρόσφατα αναβαθμισμένες ελληνοαμερικανικές σχέσεις.
Ο αγωγός της ανατολικής Μεσογείου βρίσκεται στο επίκεντρο της ελληνοτουρκικής διαμάχης. Μια σειρά πολιτικοί παράγοντες δυσχεραίνουν το έργο. Δεν πρόκειται μόνο για το άλυτο Κυπριακό και το γεγονός ότι η Άγκυρα δεν αναγνωρίζει την Κυπριακή Δημοκρατία και, κατά συνέπεια, δεν θέλει να συναλλάσσεται επίσημα με την κυβέρνηση της Λευκωσίας. Πάνω απ’ όλα οι διαφορές σχετικά με την οριοθέτηση των κυριαρχικών δικαιωμάτων επισκιάζουν τη συνεργασία στο θέμα του αγωγού. Η διαμάχη αυτή είχε φέρει την Αθήνα και την Άγκυρα στα πρόθυρα του πολέμου το 2020. Η Ευρωπαϊκή Ένωση υποχρέωσε την Άγκυρα σε μορατόριουμ στην ανατολική Μεσόγειο υπό την απειλή κυρώσεων.
Ο πόλεμος στην Ουκρανία οδήγησε σε μια αξιοσημείωτη στρατηγική αναβάθμιση της Τουρκίας. Το μεγάλο ερώτημα είναι κατά πόσο ο Ερντογάν θα επιδείξει αυτοσυγκράτηση στο μέλλον στην ανατολική Μεσόγειο. Το θέμα του αγωγού φυσικού αερίου αποτελεί βαρόμετρο των τουρκικών προθέσεων. Η Άγκυρα είναι εξαρτημένη από τις ακριβές εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου και θα ήθελε να αξιοποιήσει τις πρώτες ύλες στην αυλή της.
Διακυβεύονται πολύ περισσότερα από την ενέργεια.
Είναι γνωστό ότι στις πρόσφατες συνομιλίες του Ερντογάν με τους ηγέτες της Γερμανίας, της Ελλάδας και του Ισραήλ, το ενεργειακό ζήτημα κατέλαβε εξέχουσα θέση. Η Άγκυρα θα συνεχίσει να πιέζει σκληρά για να διαδραματίσει ενισχυμένο ρόλο στην ανατολική Μεσόγειο. Μόνο μέσω της Τουρκίας είναι εφικτή η μεταφορά φυσικού αερίου από την περιοχή στην Ευρώπη, ξεκαθάρισε ο Τούρκος πρόεδρος.
Εναπόκειται στους Ευρωπαίους – και τους Αμερικανούς – πώς θα αντιδράσουν στην πίεση της Άγκυρας. Οι επικριτές επισημαίνουν ότι ένας αγωγός μέσω της Τουρκίας θα ερχόταν σε αντίθεση με τον στόχο της ενεργειακής διαφοροποίησης. Ήδη μεγάλες ποσότητες της πολύτιμης πρώτης ύλης διοχετεύονται στην Ευρώπη μέσω της Ανατολίας. Οι ίδιοι επικριτές προειδοποιούν ότι όσον αφορά την ενεργειακή πολιτική, η Ευρώπη δεν πρέπει να εξαρτάται από ένα κράτος που γίνεται όλο και πιο αυταρχικό στο εσωτερικό και δεν έχει σαφή δέσμευση έναντι της Δύσης στην εξωτερική του πολιτική.
Ο αγώνας για τον αγωγό φυσικού αερίου στην ανατολική Μεσόγειο έχει εισέλθει σε νέα φάση μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Το τίμημα είναι υψηλό, ειδικά για την Ελλάδα και την Κύπρο. Διακυβεύονται πολύ περισσότερα από την ενέργεια.
Ρόναλντ Μαινάρντους
Ο Δρ. Ρόναλντ Μαινάρντους ειναι πολιτικός αναλυτής, σχολιαστής και κύριος ερευνητής του ΕΛΙΑΜΕΠ. Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 διετέλεσε διευθυντής της Ελληνικής σύνταξης της Deutsche Welle.
Καζάνι που βράζει και εάν εκραγεί οι συνέπειες θα είναι τεράστιες για τους εργαζόμενους και φυσικά για τη Θεσσαλονίκη και τη Βόρεια Ελλάδα, θυμίζει πλέον η ΕΡΤ3.
Τα όσα ειπώθηκαν στην συνέλευση των εργαζομένων στα γραφεία της ΕΣΗΕΜ-Θ ήταν άκρως αποκαλυπτικά για την πραγματική κατάσταση και το σχέδιο των ιθυνόντων, επιβεβαιώνοντας τα όσα έγραψε την περασμένη εβδομάδα η «ΜτΚ» και με τις εξελίξεις να αναμένονται ραγδαίες.
Το αθηναϊκής έμπνευσης βασικό σχέδιο κινείται γύρω από το εγχείρημα του περίφημου ErtNews. Το νέο κανάλι που ξεφύτρωσε ξαφνικά στους δέκτες μας χωρίς καν να προηγηθεί ανακοίνωση της εταιρίας και την πρώτη του μέρα έκανε και κατάληψη της συχνότητας της ΕΡΤ3, φαίνεται πως ήρθε για να μείνει. Και επειδή, η Αθήνα βασίζει πολλά σε αυτό, είναι αυτονόητο πως χρειάζεται συχνότητα «ψηλά» στη λίστα του τηλεκοντρόλ των τηλεθεατών και ταυτόχρονα παρουσία στις ψηφιακές-συνδρομητικές πλατφόρμες, με όλες τις πληροφορίες να δείχνουν πως θα καταλάβει τη θέση της ΕΡΤ2.
Όμως, το κανάλι… φαντομάς, το ErtNews χρειάζεται και προσωπικό και αυτό θα προκύψει από ένα άθροισμα νέων συμβάσεων έργου δημοσιογράφων και τεχνικών της ΕΡΤ1 της οποίας το ενημερωτικό πρόγραμμα ήδη συρρικνώνεται και σχεδόν το σύνολο των δημοσιογράφων της ΕΡΤ3!
Ανταποκριτές διά της… διολισθήσεως
Όλα τα παραπάνω και φυσικά όλοι οι φόβοι που εκφράστηκαν στην εργασιακή συνέλευση των δημοσιογράφων της ΕΡΤ3, δεν επιβεβαιώνονται με κάτι επίσημο ή χειροπιαστό από τους επικεφαλής. Όμως, πέραν του γεγονότος πως οι εργαζόμενοι είναι δημοσιογράφοι, δηλαδή η ίδια τους η δουλειά είναι να έχουν πληροφορίες, υπάρχει και το προφανές που εντείνει την ανησυχία. Πώς δηλαδή ο πόλεμος στην Ουκρανία θα τελειώσει (επιτέλους) και το ολοκαίνουριο κανάλι κάπως θα πρέπει να γεμίσει τις ώρες του.
Αυτό που τρέμουν οι άνθρωποι της ΕΡΤ3 αλλά και όσοι εργάστηκαν γι’ αυτήν και την ανεξαρτησία της είναι πως το μοναδικό περιφερειακό κανάλι πανελλαδικής εμβέλειας θα απομείνει με το ρόλο του ανταποκριτικού γραφείου των Αθηνών. Όχι μέσω επίσημων ανακοινώσεων ή κυβερνητικών αποφάσεων, αλλά… δια της διολισθήσεως. Λίγο – λίγο, κάθε μήνα περισσότερο, τα ρεπορτάζ των ανθρώπων της ΕΡΤ3 και των περιφερειακών ΕΡΑ θα τα παρακολουθούμε από το ErtNews και όχι από τη συχνότητα του καναλιού της Θεσσαλονίκης. Όσο για το πώς θα γεμίσει το πρόγραμμα του Τρίτου Καναλιού εάν ευοδωθεί και στην πράξη η κατάργηση της οντότητάς του ως αυτόνομο και «κανονικό» κανάλι; Εύκολο, μιας και το μισθωμένο πρόγραμμα της ΕΡΤ2 είναι πλούσιο και μπορεί κάλλιστα να παίζει από την συχνότητα της ΕΡΤ3, η οποία σ’ αυτή την περίπτωση θα χάσει τον όποιο τοπικό της χαρακτήρα.
Οι πληροφορίες της «ΜτΚ» επιμένουν πως το όλο σχέδιο θα τύχει άμεσης εφαρμογής και θα λάβει μορφή από… τσουνάμι. Εξάλλου, τα προεόρτια άρχισαν ήδη. Έπεσαν τα πρώτα τηλεφωνήματα από αρχισυντάκτες των Αθηνών σε τοπικούς ρεπόρτερ, ζητώντας τους να καλύψουν θέματα για αποκλειστική χρήση του ErtNews, χωρίς να έχουν καμιά σχέση με τον προγραμματισμό της εδώ διεύθυνσης Ειδήσεων. Ακόμη και αν κάποιος δε θέλει να πιστέψει πως μπορεί να υπάρχει τέτοιο σχέδιο το οποίο θα εξαφανίσει στην πράξη (και μάλιστα χωρίς να ανοίξει… ρουθούνι, μιας και όπως είπαμε θα γίνει διά της διολισθήσεως), οι ενέργειες αυτές των Αθηναίων αρχισυντακτών –προφανώς με παρότρυνση, άδεια ή απόφαση του Ραδιομεγάρου, αποδεικνύουν πως η διοίκηση της Αγγελάκη δεν έχει και μεγάλο λόγο στα πράγματα ή ακόμη χειρότερα, γνωρίζει και σιωπά.
Αυτό ακριβώς φοβούνται και οι δεκάδες εργαζόμενοι της ΕΡΤ3 μετά βέβαια και τα όσα τραγελαφικά έχουν προηγηθεί και τα οποία κατέγραψε η «ΜτΚ» και το makthes.gr. Πως δηλαδή οι εδώ διοικούντες δύσκολα θα αντισταθούν στο σχέδιο που φαίνεται να μπήκε ήδη σε εφαρμογή.
Τα σενάρια αυτά επιβεβαίωσαν επί της ουσίας και διευθυντικά στελέχη της τηλεόρασης που εξέφρασαν τους φόβους τους στη συνέλευση των εργαζομένων της ΕΡΤ3 και προφανώς εκ της θέσεώς τους προκύπτει μια καλύτερη πληροφόρηση των σχεδιασμών.
Όσο για την ΕΣΗΕΜ-Θ, το διοικητικό συμβούλιο άκουσε τους εργαζόμενους οι οποίοι ζήτησαν να εκδοθεί μια σκληρή ανακοίνωση εναντίωσης στο σχέδιο με κάποιους μάλιστα να προτείνουν άμεσες κινητοποιήσεις και δεσμεύτηκε σε εγρήγορση και ανάληψη πρωτοβουλιών. Πάντως, οι συνδικαλιστές προέκριναν ως πρώτη κίνηση την κλήση του γενικού διευθυντή της ΕΡΤ3, Φίλιου Στάγκου για εξηγήσεις, σε ένα ραντεβού που έχει οριστεί για αύριο Δευτέρα.
Το αρμόδιο υπουργείο, το οποίο σίγουρα γνωρίζει της προθέσεις της ΑΕ, προς το παρόν τα αφήνει όλα αυτά να συμβαίνουν. Κι ας αντιλαμβάνεται ότι το πολιτικό κλίμα στη Θεσσαλονίκη είναι βαρύ για την κυβερνώσα παράταξη και δεν χρειάζεται να βαρύνει κι άλλο.
Σύμφωνα με πληροφορίες της «ΜτΚ» οι νεοδημοκράτες βουλευτές είναι οργισμένοι, βλέποντας και τον δικό τους χρόνο στην τηλεόραση να μειώνεται, ειδικά ενόψει εκλογών, όμως προς το παρόν αρκούνται σε εσωτερική γκρίνια, διστάζοντας να δημοσιοποιήσουν τις απόψεις τους ή να κάνουν οποιαδήποτε άλλη κίνηση που θα τους εκθέσει.
Εντύπωση, επίσης, προκαλεί η σιγή από πλευράς στελεχών του ΣΥΡΙΖΑ, οι οποίοι προφανώς και έχουν ακούσει και πληροφορηθεί τα όσα συμβαίνουν καιρό τώρα στη Λεωφόρο Στρατού. Τέσσερις τοπικοί βουλευτές προέρχονται από την ΕΡΤ3 και δεν έχουν κάνει ούτε μία ερώτηση για τα σενάρια που δεν είναι σημερινά, αλλά τα απεργάζονται οι διοικούντες εδώ και δύο χρόνια. Η στάση τους σχολιάζεται έντονα τόσο στην ΕΡΤ όσο και στους δημοσιογραφικούς κύκλους με κάποιους να υποστηρίζουν πως επειδή η επαναφορά από το μαύρο δεν συνοδεύτηκε από κανόνες και ασφαλιστικές δικλείδες, ίσως να αισθάνονται άβολα ή να ψάχνουν τρόπους να βγουν μπροστά, χωρίς όμως να χρειαστεί να απαντήσουν στις εύλογες αιτιάσεις για την δική τους κυβέρνηση.
Από την πλευρά των τοπικών φορέων σιγή ιχθύος. Μοιάζουν εδώ και πολύ καιρό να έχουν αποδεχτεί την υποβάθμιση της Θεσσαλονίκης και της Κεντρικής Μακεδονίας. Είναι μάλλον απίθανο να ασχοληθούν τώρα με τη δημόσια ραδιοτηλεόραση, αν και σίγουρα αντιλαμβάνονται πως η έλλειψη ειδησεογραφίας από κανάλι που θα μάχεται για τα τοπικά συμφέροντα είναι καταστροφική για την πόλη την περιφέρεια και, τελικά, τις δικές τους βλέψεις.
Όπως φαίνεται τον χορό της αντίδρασης στις ζοφερές επιδιώξεις θα σύρουν μόνοι τους οι εργαζόμενοι, ελπίζοντας να ευαισθητοποιήσουν το κοινό και, στην πορεία, όποιον αρμόδιο θέλει να ευαισθητοποιηθεί.
Εκφράζει την έντονη ανησυχία του για την συστηματική και εντεινόμενη προσπάθεια της ΕΡΤ ΑΕ να υποβαθμίσει τον ρόλο της ΕΡΤ3 και το ενημερωτικό πρόγραμμά της
05/04/2022 16:10
«Σήμα κινδύνου» για την ΕΡΤ3 εκπέμπει η ΕΣΗΜΕΘ, με ανακοίνωσή της στην οποία εκφράζει την έντονη ανησυχία της για την υποβάθμιση του ρόλου της από την ΕΡΤ ΑΕ.
Στην ανακοίνωση της τονίζει χαρακτηριστικά:
«Το Διοικητικό Συμβούλιο της ΕΣΗΕΜ-Θ εκφράζει την έντονη ανησυχία του για την συστηματική και εντεινόμενη προσπάθεια της ΕΡΤ ΑΕ να υποβαθμίσει τον ρόλο της ΕΡΤ3 και το ενημερωτικό πρόγραμμά της.
»Η αυτοτέλεια του τρίτου σταθμού της δημόσιας ραδιοτηλεόρασης, σε διοικητικό και οικονομικό επίπεδο, αλλά και σε επίπεδο παραγωγής και μετάδοσης ενημερωτικού προγράμματος είναι ζητήματα που σε ιστορικό και πραγματικό επίπεδο ισοδυναμούν με την εκπλήρωση των σκοπών της ΕΡΤ3.
»Τόσο η συνέλευση των εργαζομένων όσο και η συνάντηση με τον γενικό διευθυντή της ΕΡΤ3, Φίλιο Στάγκο, που πραγματοποίησε η ΕΣΗΕΜ-Θ οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η ΕΡΤ3 λειτουργεί με ασφυκτικά περιορισμένες αρμοδιότητες. Παρά το γεγονός ότι ο σταθμός υπηρετείται από έμπειρο και άξιο δημοσιογραφικό δυναμικό, δεν του δίνεται η δυνατότητα να οικοδομήσει ένα περιφερειακό ενημερωτικό πρόγραμμα με διακριτό χαρακτήρα, που χάρη στην πανελλαδική εμβέλεια της ΕΡΤ θα κόμιζε γνήσια χαρακτηριστικά πολυφωνίας στην ελληνική Ενημέρωση.
»Η ΕΣΗΕΜ-Θ θεωρεί προϋποθέσεις για την πλήρη και αποτελεσματική λειτουργία της ΕΡΤ3:
Να πολλαπλασιαστούν οι εσωτερικές παραγωγές και να ενισχυθεί το ζωντανό ενημερωτικό πρόγραμμα.
Να αναλάβει η ΕΡΤ3 τον συντονισμό της ενημέρωσης από την περιφέρεια και να πάψουν να χρησιμοποιούνται οι εργαζόμενοι εκεί ως ανταποκριτές χωρίς ωράριο.
Να ενισχυθούν τα ραδιοφωνικά προγράμματα της ΕΡΤ3.
Η Γενική Διεύθυνση της ΕΡΤ3 να αξιοποιήσει πλήρως το δημοσιογραφικό δυναμικό του σταθμού χωρίς αποκλεισμούς.
Η λειτουργία του ertnews δεν πρέπει να υποβαθμίσει τον ενημερωτικό χαρακτήρα της ΕΡΤ3 ούτε να απορροφήσει το δημοσιογραφικό δυναμικό και τα Μέσα της.
»Για τα παραπάνω η ΕΣΗΕΜ-Θ ζητάει από τη διοίκηση της ΕΡΤ ΑΕ να ενεργήσει άμεσα. Σε διαφορετική περίπτωση, η Ένωση θα διεκδικήσει με κινητοποιήσεις την αποκατάσταση του ρόλου της ΕΡΤ3».
Σύμφωνα με πληροφορίες η διοίκηση της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Μακεδονίας – Θράκης πρόκειται να καλέσει σε συνέλευση τους εργαζόμενους στην επιχείρηση προκειμένου να τους ενημερώσει για τα αποτελέσματα των επαφών που είχε τις προηγούμενες μέρες με τη διοίκηση της ΕΡΤ3 και να συντονίσουν τα επόμενα βήματά τους.
H σχεδιαζόμενη διαδρομή του EastMed
