Αρχική Blog Σελίδα 2001

Turkey: Kurdish Children Killed, No Consequences

0
This picture taken on October 17, 2019 from the Turkish side of the border with Syria in the Ceylanpinar district city of Sanliurfa shows a Turkish army soldiers manning an armoured vehicle as women and children pass by near the Syrian town of Ras al-Ain during the Turkish offensive against Kurdish groups in northeastern Syria. - Turkish troops and their Syrian proxies gained ground today in Ras al-Ain, a key border town where Kurdish fighters had been putting up stiff resistance, a war monitor said, as Kurdish authorities in northeastern Syria accused Turkey of resorting to banned weapons such as napalm and white phosphorus munitions. (Photo by Ozan KOSE / AFP) (Photo by OZAN KOSE/AFP via Getty Images)
  • In the indictment concerning the latest killing, the police officer said that the child “hit his vehicle”.
  • “These reports are defective. It is a massive problem that these reports list many faults of the defendant but conclude that he is guiltless or is just secondarily at fault. It is also a huge problem that these reports are prepared not by independent persons or institutions, but rather by the police or other state institutions. Evidence was blacked out, and not collected properly. And a crime scene investigation has not been thoroughly conducted. The conclusions of these reports do not reflect reality.” — Ömer Sansarkan, human rights lawyer who joined Tektekin’s trials on behalf of the Diyarbakir Bar Association’s Children’s Rights Center, to Gatestone, April 5, 2022.
  • According to a 2012 report by the Diyarbakır branch of the IHD, 569 Kurdish children were killed between 1988 and 2013 by state violence such as police or military fire, gas bombs, mines, or explosions of abandoned or derelict ordnance.
  • Because of the “political tendencies of the government”, “the actions of the public officials in line with these tendencies” and “a lack of independence of the judiciary”, “human rights violations resulting from arbitrary practices by public officials are considered legitimate and the perpetrators are protected with impunity.” — The Working Group on Children Affected by War and Conflict of the Children’s Rights Center of Diyarbakir Bar Association, March 2, 2022.
  • These crimes also constitute discrimination, as they occur mostly in the majority-Kurdish region of Turkey, the report added.
  • “None of the perpetrators has received a fair punishment.” — Ömer Sansarkan, to Gatestone, April 5, 2022.
  • On September 11, 2019, a five-year-old Kurdish child, Efe Tektekin, was killed crossing the street when a Turkish police officer hit him with his armored vehicle in Diyarbakir. The officer, after facing trial for “causing death by negligence,” was acquitted following the final hearing of the court case on March 29.

    If Tektekin had run out into the road too fast for the policeman to stop, then there would have been a proper investigation and all evidence would have been used. But the lawyers have said that the legal system protects police officers. Moreover, there have been many other similar cases of killings by armored vehicles: in none of them is the driver ever punished. These armored vehicles, are only deployed, discriminatorily, in Kurdish-majority communities. They endanger public safety and should not even be driving in the streets.

    Human rights lawyers say that impunity for state authorities or public officials who commit crimes against Kurds are systematic in Turkey.

    After Tektekin’s death, the police officer who hit him was briefly arrested but then released. He has continued, on duty as a police officer, driving his armored vehicle ever since.

    During the final court hearing, the Tektekin family lawyer, Sedat Çınar, noted the obstacles they faced during the investigation and trial:

    “Right after the incident, the armored vehicle was taken away from the scene immediately. Photographs of the vehicle were not taken, necessary determinations were not made regarding the accident, and cameras from the workplaces around were not collected and examined. Witnesses stated that the vehicle’s camera was working [at the time of the incident], and it could see the images around, but in a reply letter [sent by authorities] it was reported that the vehicle’s camera was defective. It is clear in the defendant’s statements that he had gone out of his regular route [right before the incident]. It is against reason and science to find a 5-year-old child at fault in the incident.”

    Çınar added that “when the scope of the current court file is evaluated as a whole, the defendant’s action should be assessed within the framework of conscious negligence or possible intent and the defendant be punished accordingly.”

    In the indictment concerning the latest killing, the police officer said that the child “hit his vehicle”. The report prepared by authorities stated that the dead child was found to be “the main culprit” while the police officer was determined to be “the secondary culprit”. When the lawyers opposed the report, a second report claimed that Efe’s father, Ahmet Tektekin, was “primarily at fault” on the grounds that he “did not take care of his child during the accident and endangered his safety.” The report also found the police officer “secondarily at fault”, saying:

    “The evidence at hand is that the driver managed the vehicle in a way that could be dangerous for the life, health and property of the people around without reducing his speed according to the environmental conditions. This accident should have been predictable and preventable had the driver paid the necessary attention and care.”

    A third report by authorities found the dead child to be primarily at fault while calling the police officer “secondarily at fault.”

    Human rights lawyer Ömer Sansarkan, who joined Tektekin’s trials on behalf of the Diyarbakir Bar Association’s Children’s Rights Center, told Gatestone:

    “The first report was prepared by the police. The second report was by the Diyarbakir branch of the forensic medicine institute (ATK). And the last one was prepared by the Istanbul Traffic Specialization Office of the ATK.

    “These reports are defective. It is a massive problem that these reports list many faults of the defendant but conclude that he is guiltless or is just secondarily at fault. It is also a huge problem that these reports are prepared not by independent persons or institutions, but rather by the police or other state institutions. Evidence was blacked out, and not collected properly. And a crime scene investigation has not been thoroughly conducted. The conclusions of these reports do not reflect reality.”

    During the first court hearing in February 2020, the family’s attorney Çınar said that it was only the police force who collected the evidence regarding the offending officer.

    “The driver’s license of the accused is not presented in the court file and there is a lot of other [evidence] that is missing. In our region [Kurdish-majority southeast], human lives are not valued [by police and other state authorities]… There are cameras, there are witnesses. If the police want to, they can find them and put them in the file. But the witnesses chosen for this court are two people who have committed criminal offenses. While there are many other witnesses, only the testimonies of these two people were taken. The boy’s father said that he watched the event from the vehicle’s camera. We want the camera records to be requested from the police.”

    All of the requests of the family’s lawyers were not met.

    The killing and wounding of Kurds caused by security forces in armored vehicles appear to be a systematic problem in the majority-Kurdish southeast of Turkey. Those police officers or soldiers who hit the Kurds with these vehicles seem to always get away with their crimes.

    In the last 14 years, 90 Kurdish civilians were injured in 77 armored vehicle crashes. At least 43 people, 20 of whom were children, were killed as a result of being hit by armored vehicles, according to a local branch of the Human Rights Association (IHD) in the city of Batman.

    A January 2022 report by the IHD noted that armored vehicle crashes have become commonplace in the cities and towns of Turkey’s majority-Kurdish region.

    “As the Human Rights Association, we want armored vehicles to be removed from living areas [neighborhoods], and legal deterrent measures to be taken against the careless use of vehicles by law enforcement officers that endanger the right to life of citizens. We demand effective judicial and administrative investigations against law enforcement officers whose actions have caused death and injury, and an end to the protection of armored vehicles.”

    According to a 2012 report by the Diyarbakır branch of the IHD, 569 Kurdish children were killed between 1988 and 2013 by state violence such as police or military fire, gas bombs, mines, or explosions of abandoned or derelict ordnance. A 12-year-old Kurdish child named Ceylan Önkol, for instance, was killed by a mortar shell on September 28, 2009 while grazing cattle in Diyarbakır.

    Other reported killings of Kurdish children include:

    • Umut Furkan Akçil, age 7, was killed on October 10, 2010 in the city of Sirnak. He was escaping from pepper gas thrown by the police during demonstrations but was then hit by a passing vehicle.
    • On October 6, 2010, Ahmet İmre, age 12, was killed and another child of the same age was seriously wounded as a result of the explosion of a metal object that they had found in the rural area in Şırnak. The area where the children were playing was near a military zone.
    • On September 17, 2010, 15-year-old Enver Turan was shot by a sergeant who had exited his vehicle during protests in Hakkari. The child died in hospital.
    • On July 22, 2010, 16-year-old Canan Saldık, on the way to a picnic in a village near the city of Van, was killed by a bullet that hit her in the head. The gunfire allegedly came from a nearby military barracks.
    • On June 24, 2010, Birem Basan, age 14, was hit and killed by a police armored vehicle in Şırnak.
    • On May 25, 2010, in the city of Van, an explosion occurred while some children were playing about one meter outside the military barracks shooting range. Oğuzcan Akyürek, age 13, was killed and four children were wounded. It was alleged that a soldier from the barracks had thrown explosives at children.
    • On April 23, 2010, 14-year-old Izzettin Boz, who was grazing animals in a village in Mardin, was killed when an object he found exploded. The munition reportedly belonged to the Turkish military.
    • On April 2, 2010, 14-year-old Mehmet Nuri was shot dead by Turkish soldiers in a village near the city of Van.

    The Working Group on Children Affected by War and Conflict of the Children’s Rights Center of Diyarbakir Bar Association issued a report on March 2 entitled “Armored Vehicle, Mines and Combat-War Waste Induced Child Rights Violations”.

    The report analyzed the years 2011 to 2021. It noted that 22 Kurdish children were killed and 27 children were wounded as a result of being hit by an armored vehicle driven by police officers or shot by fire from armored vehicles.

    From 2011 to 2021, mines, conflict, or unexploded ordnances in eastern Turkey killed 45 Kurdish children and wounded 135 children.

    The perpetrators, however, are “protected,” the report noted:

    “The concept of impunity means that no investigation or prosecution is opened in accordance with legislation or practice, that investigation and prosecution processes are not carried out properly, and/or that the judgment rendered as a result of these processes is incompatible with justice or it is not executed. In short, it means that the perpetrators of human rights violations are immune from punishment.”

    Because of the “political tendencies of the government”, “the actions of the public officials in line with these tendencies” and “a lack of independence of the judiciary”, “human rights violations resulting from arbitrary practices by public officials are considered legitimate and the perpetrators are protected with impunity.”

    These crimes also constitute discrimination, as they occur mostly in the majority-Kurdish region of Turkey, the report added:

    “These rights violations that also violate the prohibition of discrimination are not seen throughout Turkey, but they are specific to a region of the country. Children’s rights violations arising from mines, conflict-war wastes, and armored vehicles systematically take place in the provinces of Eastern and Southeastern Anatolia Regions especially where [military] conflicts are intense. This situation should be considered within the scope of violations of the prohibition of discrimination defined in national and international legal texts.”

    The arbitrary rights violations by state authorities including law enforcement officers in Turkey have led to the deaths and injuries of dozens of Kurdish children. But as Sansarkan concluded, “None of the perpetrators has received a fair punishment.

  • “Uzay Bulut, a Turkish journalist, is a Distinguished Senior Fellow at the Gatestone Institute.

    https://www.gatestoneinstitute.org/18419/turkey-kurdish-children-killed

Ουκρανική εθνική ιδεολογία και ο Πόλεμος στην Ουκρανία

0

 Χρήστος Καπούτσης-Ποια είναι η θέση της Ελλάδας στην περιοχή κατά την Β.Νούλαντ-Χ.Καπούτσης

0

Τη θέση της Ελλάδας στο αμερικανικό «αρχιτεκτόνημα» για την ευρύτερη γεωγραφική περιοχή μας, διασαφήνισε πλήρως, η υφυπουργός εξωτερικών των ΗΠΑ Βικτόρια Νούλαντ, στις συναντήσεις της στην Αθήνα με τον Πρωθυπουργό Κυρ. Μητσοτάκη, τον υπουργό Εξωτερικών Νίκο Δένδια και τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας Ν. Παναγιωτόπουλου, παρουσία και του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ.  

Προτεραιότητα της  αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής είναι, η αναβάθμιση του ρόλου της Τουρκίας στην Ν.Α. πτέρυγα του ΝΑΤΟ, η μεγαλύτερη συμμετοχή της χώρας μας , σε στρατιωτικό επίπεδο, στον πόλεμο στην Ουκρανία και η αποδοχή της αμερικανικής ενεργειακής πολιτικής,  που αφορά καταρχήν το φυσικό αέριο. 

Μάλιστα η κ. Β. Νούλαντ έθεσε, με πολιτικό ρεαλισμό το διπλωματικό, στρατιωτικό, ενεργειακό πλάνο της αμερικανικής πολιτικής, χωρίς να αφήνει περιθώρια, αμφιβολιών, αμφισβητήσεων ή και παρερμηνειών από τους Έλληνες συνομιλητές της, κορυφαίους κυβερνητικούς αξιωματούχους. Μεταξύ άλλων η κ. Νούλαντ είπε ότι λόγω του Πολέμου στην Ουκρανία, προέχει η συνοχή του ΝΑΤΟ, άρα κινήσεις ή επιλογές που θα οξύνουν τις διμερείς ελληνοτουρκικές σχέσεις, δεν μπορεί να είναι ανεκτές από την αμερικανική διπλωματία. Δεν μπορεί να καταλάβει, όπως είπε εμφατικά η κ. Νουλαντ, γιατί οι Κυβερνήσεις Αθηνών και Άγκυρας, δεν μπορούν μέσω διαλόγου να βρουν λύσεις στα προβλήματά τους.  Ακόμη και στην απαίτηση της Τουρκίας για αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου, μπορεί να βρεθεί λύση,  με αμοιβαίες υποχωρήσεις, επισήμανε η κ. Νούλαντ! Επίσης η αμερικανίδα υφυπουργός, ανακοίνωσε την απόφαση του Στειτ Ντηπάρτμεντ , να επανεντάξει την Τουρκία στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-16.  Και εδώ τελειώνει το αφήγημα περί  απομονωμένης  Τουρκίας ή «προβληματικών» σχέσεων της Δύσης με την Τουρκία του Τ. Ερντογάν. Συμπερασματικά, η αναθέρμανση των σχέσεων των ΗΠΑ με τη Τουρκία, δείχνει ότι, η προσήλωση μιας  χώρας στις συμμαχικές υποχρεώσεις και σε αρχές και αξίες, όπως της Ελλάδας απέναντι στη Δυτική  Συμμαχία,   δεν έχει τη πρέπουσα αναγνώριση και αμοιβή, με όρους προστασίας εθνικών συμφερόντων  και αντίστοιχα η ανεύθυνη , αντιπαραγωγική και  ενίοτε περιφρονητική προς τη διεθνή νομιμότητα  συμπεριφορά  , όπως της Τουρκίας,  δεν επισύρει τη δέουσα τιμωρία.

Σχετικά με τους αγωγούς μεταφοράς φυσικού αερίου, η Β. Νούλαντ ήταν απόλυτα σαφής και κατηγορηματική. «Ξεχάστε τον κοστοβόρο και χρονοβόρο αγωγό μεταφοράς φυσικού αερίου East Med» είπε η αμερικανίδα υφυπουργός στον πρωθυπουργό Κ. Μητσοτάκη. Παρεμπιπτόντως, την ακύρωση του αγωγού  East Med, που θα μετέφερε το φυσικό αέριο της Ανατολικής Μεσογείου, μέσω Ελλάδας και Ιταλίας,  στις χώρες της Ε.Ε., είχε ζητήσει η Τουρκία. Βέβαια, η ακύρωση των σχεδίων κατασκευής του αγωγού φυσικού αερίου  East Med,   αποτελεί «ευλογία» για τους έλληνες εφοπλιστές, αφού διαθέτουν το μεγαλύτερο τμήμα του παγκοσμίου στόλου πλοίων μεταφοράς LNG. 

Στη συνάντηση με τον ΥΕΘΑ Ν. Παναγιωτόπουλο και Α/ΓΕΕΘΑ Στρατηγό Κ. Φλώρο, η κ. Νούλαντ ζήτησε να στείλουμε στην Ουκρανία, τα ρωσικής κατασκευής αντιαεροπορικά συστήματα  TOR-MI και OSAK που έχουν τοποθετηθεί για την αεράμυνα των νησιών του Αιγαίου και του αντιαεροπορικού   S-300  (Κρήτη) , παρέχοντας την διαβεβαίωση ότι «δεν πρόκειται να μας επιτεθεί η Τουρκία» (σ.σ. την ίδια διαβεβαίωση είχαν δώσει οι αμερικανοί διπλωμάτες Τζό Σίσκο και Χένρυ Τασκα, κατόπιν οδηγιών του Χένρι Κίσινγκερ,   στην χούντα του  Ιωαννίδη, το 1974 για την Κύπρο) ! Αν αυτό συμβεί (το ξήλωμα  της αεράμυνας των νησιών) θα έχουμε προχωρήσει μόνοι μας, για λόγους ΝΑΤΟφροσύνης, στην αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου, όπως απαιτεί η Τουρκία. Και το σημαντικότερο είναι ότι η Ελλάδα έχει τοποθετηθεί στον σκληρό πυρήνα των κρατών του ΝΑΤΟ σχετικά με τις κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας.  Είναι η πρώτη φορά στην ελληνική ιστορία, που η Ελλάδα έχει επιλέξει , όχι μόνο τη διπλωματική ρήξη με την Ρωσία, αλλά και την εχθρική συμπεριφορά. Η   ταύτιση της Ελλάδας με τα αμερικανονατοϊκά συμφέρονται και η εντελώς εχθρική συμπεριφορά προς τη Μόσχα, μάλλον,  δεν είναι επιλογές που εξυπηρετούν  απόλυτα τα Εθνικά συμφέροντα της χώρας. Η Ελλάδα θα έπρεπε να είχε αποστασιοποιηθεί και να μην μετέχει τόσο ενεργά (στρατιωτικά) στον Πόλεμο στην Ουκρανία, αλλά να πρωτοστατεί σε ειρηνευτικές και ανθρωπιστικές  αποστολές.  Ένα καλό παράδειγμα αποστασιοποίησης και από τις δύο στρατοπεδεύσεις (ΗΠΑ-ΡΩΣΙΑ) είναι οι δύο συμμαχικές δυνάμεις Τουρκία και Ισραήλ , που παριστάνουν τις ειρηνόφιλες χώρες (και ας στενάζει η Κύπρος και η Παλαιστίνη από την στρατιωτική κατοχή τους) και το  έχουν «δίπορτο» με ΗΠΑ και Ρωσία  εισπράττουν και από τους δύο πολλαπλά οφέλη. Επισημαίνουμε ακόμη, ότι η Βικτόρια Νούλαντ είναι διαχρονικά  πολύ ψηλά στην ιεραρχία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Υπήρξε βασική σύμβουλος του Ρεπουμπλικανού αντιπροέδρου Τσένεϊ, όταν οι ΗΠΑ εισέβαλαν στο Ιράκ, είχε ενεργό ρόλο στην οργάνωση  του πραξικοπήματος στο Κίεβο το 2014, μαζί με πρέσβη Τζ. Πάιατ. Επίσης η Β.  Νούλαντ υπήρξε και η «εφευρέτρια» της Πενταμερούς Διασκέψεως , για την Κύπρο. Δηλαδή της προσπάθειας να διαλυθεί η Κυπριακή Δημοκρατία με μια παραλλαγή του σχεδίου Ανάν, παρακάμπτοντας και τις απευθείας διαπραγματεύσεις Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων και τη δέσμευση,  ότι οποιαδήποτε λύση θα πρέπει να περάσει από δημοψήφισμα. Τα δημοψηφίσματα για τη λύση του Κυπριακού κρίθηκαν αντιπαραγωγικά…

Σε κάθε περίπτωση και η πορεία των ελληνοτουρκικών σχέσεων και η λύση του Κυπριακού, θα επηρεαστούν, από τις εξελίξεις στην Ουκρανία και από την απαίτηση της Τουρκίας να «εξαργυρώσει» τη στάση της και τον γεωπολιτικό ρόλο της.  

Πηγή

Η Τουρκία βγάζει το Τσεσμέ και στη Θράκη υψώνουν τη σημαία της σε εκδηλώσεις!

2

Το τουρκικό υπουργείο Άμυνας ανακοίνωσε ότι μέχρι τις 21 Απριλίου το Τσεσμέ θα αποπλεύσει για να κάνει έρευνες , χωρίς να προσδιορίζει την περιοχή που θα πλεύσει. Την ίδια ώρα τα tourkikanea.gr φέρνουν στη δημοσιότητα όσα γίνονται στη Θράκη από το τουρκικό προξενείο, όχι απλά με την ανοχή αλλά και τη συμμετοχή βουλευτών του ελληνικού κοινοβουλίου!

Γράφουν:

Η ανάρτηση του τουρκικού προξενείου Κομοτηνής λέει : «Μετείχαμε στο ιφτάρ που οργάνωσε στο χωριό Λευκόπετρα η μουφτεία Ξάνθης. Στην εκδήλωση αυτή που τελέστηκε με μεγάλη συμμετοχή, συναντήθηκαν με τους ομογενείς μας ο κύριος Οκτάι Γιλμάζ-δήμαρχος του Γιλντιρίμ και ο βουλευτής Προύσας κύριος Οσμάν Μεστέν».

Είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε σε εκδήλωση ΕΓΧΩΡΙΟΥ φορέα ανηρτημένη μια ΤΟΥΡΚΙΚΗ ΣΗΜΑΙΑ…

Η αλήθεια είναι ότι άργησαν κιόλας, αφού εδώ και δεκαετίες έχουμε αφήσει τον κάθε πράκτορα  να αλωνίζει ατιμώρητα…

Προφανώς ο πρόξενος αναρτά την φωτογραφία για να πάρει και τα εύσημα από όλους όσους δούνε και την τουρκική σημαία..

Κάτω ακριβώς από την σημαία διακρίνεται ο βουλευτής ΠΑΣΟΚ Μπουρχάν Μπαράν. Όρθιος είναι ο ψευδομουφτής Κομοτηνής Ιμπραήμ Σερίφ. Τέρμα δεξιά ο πρόξενος Ομέρογλου και δίπλα του ο ψευδομουφτής Ξάνθης Μέτε.

Αλήθεια εδώ δεν σηκώνει καμία απέλαση Τούρκων διπλωματών ή η εθνική μας ασφάλεια απειλείται μόνο από τους Ρώσους ; …

https://www.militaire.gr/i-toyrkia-vgazei-to-tsesme-kai-sti-thraki-ypsonoyn-ti-simaia-tis-se-ekdiloseis/

Η ΕΥΡΩΠΗ ΓΥΜΝΗ

0
της Χρύσας Αράπογλου
Διεθνολόγοι, πολεμολόγοι, οικονομολόγοι και στρατιωτικοί κατέκλυσαν τις οθόνες ( οι περισσότεροι αναμασώντας γνωστές πληροφορίες), όπως άλλωστε γίνεται κάθε φορά που μια δυσμενής συνθήκη γιγαντώνεται και εξελίσσεται σε κρίση. Και εάν πράγματι ισχύει η ιαπωνική εκδοχή της λέξης «κρίση», η συνύπαρξη των εννοιών του κινδύνου και της ευκαιρίας ταυτοχρόνως, σε τούτο τον όλεθρο που παρακολουθούμε, σίγουρα δεν υπάρχει κάποια ορατή ευκαιρία, τουλάχιστον για τους λαούς και την παγκόσμια ειρήνη. Ο φόβος και η ανησυχία μεγαλώνουν, μέρα τη μέρα, και όλοι προσαρμοζόμαστε, με μνημειώδη ταχύτητα και σχεδόν αμαχητί, στην πραγματικότητα μιας καινούργιας δυστοπίας, αυτή τη φορά όχι κάποιας βιοτεχνολογικής ύβρεως ή μιας περιβαλλοντικής κατάρρευσης, αλλά της αναίρεσης των βασικών μεταπολεμικών δεδομένων που θεωρούσαμε «κεκτημένα».
Εμείς, εδώ, στην προνομιούχα γηραιά Ήπειρο εκτιμούσαμε ως δεδομένο ότι, τα σύνορα είναι απαραβίαστα και ότι, πόλεμος στην Ευρώπη δεν γίνεται. Οι πόλεμοι αφορούν κάποιους τριτοκοσμικούς, κάπου αλλού, σε κάποιον άλλον πλανήτη. Κλείνοντας τα μάτια σε όσα έχουν προηγηθεί. Γιατί, πέρασαν δεκαετίες από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο και συνηθίσαμε, μιμούμενοι τους φρουρούς της παγκόσμιας νομιμότητας, να την αντιμετωπίζουμε ως ένα θέμα τοπικής διαφοράς ( η πολιτισμένη Ευρώπη συνδράμει πάντα αρμοδίως, λησμονώντας Αρχές, Συνθήκες και Ηθική) και η πρώην Γιουγκοσλαβία είναι, πώς να το πούμε, βαλκάνια ( η ίδια η Ευρώπη αποφασίζει, κατά περίπτωση, πού βρίσκονται τα όρια της επικράτειας και του ενδιαφέροντός της).
Όσο για τις ασιατικές και αφρικανικές εστίες πολέμου, είναι πολύ μακριά σε απόσταση (νομίζουμε) και αφορούν σε χώρες με τρόπο ζωής πολύ διαφορετικό από τον δικό μας, για να μας συγκινήσουν. Ας θυμηθούμε πως αντιμετωπίζαμε τους μετανάστες της Συρίας. Τις λέξεις που χρησιμοποιούσαμε: προώθηση, απώθηση, στρατόπεδα, χοτ σποτ. Επί χρόνια εκκενώνονται σχεδόν ολόκληρες χώρες στην Μέση Ανατολή και η πολιτισμένη Δύση, όλοι εμείς, ασχολούμαστε με δυσθυμία για τα αποτελέσματα (ποτέ για τις αιτίες) των συρράξεων, χωρίς να γνωρίζουμε ούτε τι πόλεμος είναι, για παράδειγμα αυτός της Συρίας, ούτε ποιοι μάχονται, ούτε τι αλλάζει στη γεωπολιτική σφαίρα.
Μιλάμε για τους πρόσφυγες χωρίς να ξέρουμε από πού έρχονται, πόσοι ακολουθούν. Χωρίς να ενδιαφερόμαστε για τις πόλεις τους και τον ξεριζωμό τους. Μοναδικός μας στόχος να παραμείνουν κατά εκατομμύρια στα στρατόπεδα της Τουρκίας. Κι ας είναι για όλη τους τη ζωή. Αρκεί να μην τους αντιμετωπίζουμε, γιατί κινδυνεύουμε να μάθουμε ότι η Βασόρα δεν ήταν κατασκευή της φαντασίας του Γκάτσου, αλλά είναι μια βομβαρδισμένη πόλη στο Ιράκ και το Χαλέπι δεν ήταν τουριστικός προορισμός ως μία από τις αρχαιότερες πόλεις του κόσμου, αλλά μια ισοπεδωμένη πολιτεία εκατομμυρίων ψυχών.
Πόλεμοι στο Ιράκ και στη Συρία. Άγνωστοι, ή μάλλον, περιορισμένου ενδιαφέροντος. Γκούγκλαρα λοιπόν τις αποστάσεις. Πιστεύω ότι το κινητό μου δεν κάνει λάθη (αδύνατον να κάνει λάθη, δεν είναι άνθρωπος).Θεσσαλονίκη – Χαλέπι 1791 χλμ. Θεσσαλονίκη – Μαριούπολη 1884 χλμ. Τόσο μικρός είναι ο κόσμος μας των αδιάλειπτων, εντέλει, πολέμων, τόσο ανεπίδεκτη μάθησης η γενιά μας από την καταστροφή των παγκοσμίων, τόσο επιλεκτικό το ενδιαφέρον μας και τόσο ανελέητη η αδιαφορία μας. Ημών, των πολιτισμένων. Κατά περίπτωση ευαισθησία, ασύγγνωστη έλλειψη προετοιμασίας και διεθνούς αντίδρασης, αδυναμία των κοινωνιών να απαιτήσουμε Ειρήνη. Μέχρι που ήρθε η φωτιά κοντά στην αυλή μας, ή, τέλος πάντων, αυτό που θεωρούμε αυλή μας. Στρατηγικά, αμυντικά, ενεργειακά και, εν τέλει, πολιτισμικά, η Ευρώπη αποδεικνύεται γυμνή και απροετοίμαστη. Γιατί, έμεινε άπραγη και άβουλη όταν οι πύραυλοι έσκαγαν, ο ένας μετά τον άλλον, σε παρακείμενα εδάφη. Γιατί ποτέ δε συγκρότησε δική της εξωτερική πολιτική. Αλλά, ούτε ενεργειακή. Πέραν των άλλων, εδώ υπάρχει και ένα μείζον πρόβλημα Δημοκρατίας. Μια Ένωση στην οποία αποθέτουν κράτη και λαοί εμπιστοσύνη για μια κοινή μοίρα ειρήνης και προόδου, αποτελούμενη από δαιδαλώδεις θεσμούς και διαδικασίες λειτουργίας, με ύπατους, με επιτρόπους, με Κοινοβούλια και Συμβούλια, με αυστηρές, υποτίθεται, αρχές προγραμματισμών, απολογισμών και εκτιμήσεων κινδύνων, μέσα σε τρείς εβδομάδες πολέμου, συρρικνώθηκε, έχασε τη λάμψη της και αναζητά, αμήχανα, τρόπο αντίδρασης. Από αυστηρός κριτής με προτεταμένο δάκτυλο, έμεινε φοβισμένη να αναζητά υπερατλαντική καθοδήγηση.
Και ερωτώ: για αυτήν την παταγώδη αποτυχία στα ενεργειακά, ποιος θα απολογηθεί; Για αυτήν την εξωφρενική αδυναμία να διαχειριστεί ειρηνικά μια σοβούσα, για χρόνια, κρίση, στην κοντινή της αυλή, ποιος θα δώσει λογαριασμό; Η καινούργια αρχιτεκτονική ασφάλειας, δεν μπορεί να αφορά μόνον στους εξοπλισμούς. Πρώτα και κύρια αφορά στους θεσμούς και τη λειτουργία της Δημοκρατίας. Της Ευρωπαϊκής Δημοκρατίας.
ΤΑ «ΟΠΛΑ» ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
Η Τουρκία, μέχρι στιγμής, παίζει σε ανώτερες πίστες και με τρόπους σύνθετους. Κέρδη και ζημίες θα υπολογιστούν μετά το τέλος της σύρραξης και της ανακατανομής ισχύος. Κοινή τοποθέτηση όσων θέλουν να βρουν μια εύκολη απάντηση στην ιδιαίτερη αντιμετώπιση που χαίρει η γείτονα από ΗΠΑ, Ευρώπη, Ουκρανία και Ρωσία ταυτοχρόνως, είναι ότι πρόκειται για μια σημαντική περιφερειακή δύναμη με γεωπολιτικό ενδιαφέρον.
Ουδείς το αμφισβητεί. Αυτό ακριβώς το γνωρίζει και η ίδια και το αξιοποιεί. «Ο καθείς και τα όπλα του». Η Ελλάδα, μικρή σε μέγεθος, ακόμα μικρότερη σε πληθυσμό, με σημαντική γεωπολιτική σημασία και με τεράστια, μοναδική Ιστορία και πολιτισμό, θα έπρεπε να έχει το δικό της ξεχωριστό οπλοστάσιο.
Λέγεται ότι ο Πούτιν περίμενε να τελειώσουν οι Χειμερινοί Ολυμπιακοί Αγώνες και μετά να επιτεθεί. Αν η Ελλάδα αξιολογούσε τη σημασία της Ολυμπιακής Εκεχειρίας, θα έπρεπε να έχει ενσωματώσει στην εξωτερική της πολιτική, όλα όσα ευαισθητοποιούν ακόμα και τους πιο στυγνούς πολιτικούς, να έχει αναδειχθεί ως ο τόπος όπου πρέπει να διεξάγονται οι διαπραγματεύσεις Ειρήνης για τις συρράξεις όλου του κόσμου.
Κάποιος ναύαρχος στην τηλεόραση αναρωτήθηκε εάν θα μπορούσε η Ελλάδα, ως ορθόδοξη χώρα, να εργαστεί στην παρούσα κρίση για ειρηνευτικές συναντήσεις υψηλού συμβολισμού. Ενδιαφέρον. Ολυμπία, Παρθενώνας, Άγιο Όρος… Ολυμπιακή Εκεχειρία, Δημοκρατία.
Αλλά αυτά, χρειάζονται ηγεσίες που μπορούν να δουν πέρα από το λεκανοπέδιο. Χρειάζονται ευρυγώνια εθνική οπτική, που διαβάζει την ελληνική ταυτότητα ως μοναδική ιστορική δωρεά και την ελληνική Διασπορά ως γέφυρα συνομιλίας με όλες τις μεγάλες δυνάμεις του κόσμου. Που θα γνωρίζει τον μοναδικό ελληνισμό της Μαριούπολης.
Που θα ανησυχεί για την μοίρα του, τουλάχιστον όσο ανησύχησε η Τουρκία για τους 80 ομογενείς της στο τζαμί. Που θα έχει υπολογίσει ότι η Μαριούπολη είναι λιμάνι της Αζοφικής και επιπλέον απέχει από τη Ρωσία λίγες δεκάδες χιλιόμετρα. Που θα συνεκτιμήσει ότι πέρα από τους 100.000 έλληνες στην Ουκρανία, στη συντριπτική πλειοψηφία στις αυτόνομες περιοχές, υπάρχουν και άλλοι 150.000 στην Ρωσία. «Κι όποιος δεν καταλαβαίνει, δεν ξέρει που πατά και που πηγαίνει…»

Η πανδημία στην Κίνα: Επιστροφή στον τόπο του εγκλήματος

1
An empty road is seen during lockdown amid the coronavirus disease (COVID-19) pandemic, in Shanghai, China April 14, 2022. REUTERS/Aly Song

Του Πλάμεν Τόντσεφ (*)

Τα drones και τα ρομπότ στους άδειους δρόμους της Σαγκάης παραπέμπουν μεν σε δυστοπικές σκηνές από φουτουριστικές ταινίες, αλλά είναι η πραγματικότητα στην μεγαλούπολη της ανατολικής Κίνας αυτές τις μέρες. Το αυστηρό lockdown έχει φέρει 26 εκατομμύρια κατοίκους στα όριά τους, με πολλούς πολίτες να αντιμετωπίζουν το φάσμα της πείνας και με την εξάπλωση της μαύρης αγοράς, ενώ καταγράφονται πλέον και αυτοκτονίες. Ταυτόχρονα, ο κατάλογος των περιοχών σε καθεστώς καραντίνας περιλαμβάνει κι άλλες κινεζικές 22 πόλεις, με συνολικό πληθυσμό περί τα 200 εκατομμύρια.

Στην αρχή του 2020, όταν πρωτοεμφανίστηκε ο κορωνοϊός στην Κίνα, η ενστικτώδης αντίδραση των αρχών ήταν να υποβαθμίσουν την σοβαρότητα των κινδύνων και να εμφανίσουν τα πρώτα κρούσματα ως μεμονωμένα και αντιμετωπίσιμα περιστατικά, με αποτέλεσμα η πανδημία γρήγορα να προσλάβει παγκόσμιες διαστάσεις. Μια τέτοια συσκότιση είναι αδύνατη αυτή τη φορά, αν και η ασφυκτική λογοκρισία περιορίζει σε μεγάλο βαθμό τις εκδηλώσεις οργής των έγκλειστων πολιτών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπως είναι το Weibo και το WeChat.

Οικονομικές προεκτάσεις του lockdown της Σαγκάης

Η Σαγκάη είναι αναμφίβολα το οικονομικό, εμπορικό και επιχειρηματικό κέντρο της Κίνας. Σημειωτέον, διαθέτει το μεγαλύτερο λιμάνι παγκοσμίως, με δυναμικότητα στα 47 εκατ. εμπορευματοκιβώτια ετησίως και πέρυσι σ’ αυτό αντιστοιχούσε περίπου το 20% όλων των εμπορευμάτων που μετακινήθηκαν από και πρός την Κίνα. Ο στόχος που έχει θέσει το Κομμουνιστικό Κόμμα της Κίνας (ΚΚΚ) για μεγέθυνση της οικονομίας το 2022 κατά “περίπου 5,5%” ήδη θεωρείται εξωπραγματικός. Πρόσφατη μελέτη που εκπονήθηκε από πανεπιστημιακούς ερευνητές στο Χονγκ Κονγκ, Πεκίνο, Zhejiang και Princeton καταλήγει στο συμπέρασμα πως το πλήρες lockdown διάρκειας ενός μήνα στις τέσσερις μεγαλύτερες πόλεις της Κίνας θα οδηγούσε σε ύφεση και πιθανότατα θα είχε πολύ ανησυχητικές επιπτώσεις σε διεθνή κλίμακα.

Η εξέλιξη αυτή επιτείνει τις σοβαρότατες διαρθρωτικές προκλήσεις που ήδη αντιμετωπίζει η κινεζική οικονομία. Οι ολοένα και χαμηλότεροι ρυθμοί ανάπτυξης είναι απόρροια του οξυμένου δημογραφικού προβλήματος της Κίνας, της σταθερά συρρικνούμενης  παραγωγικότητας, της κρίσης στον τομέα των ακινήτων, του διογκούμενου κρυφού χρέους που είναι βραδυφλεγής βόμβα στα θεμέλια της οικονομίας, κ. λ. π.  Σ ’αυτά προστίθεται τώρα και ο πόλεμος στην Ουκρανία που οδηγεί στα ύψη τις διεθνείς τιμές πρώτων υλών, από τις οποίες εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η Κίνα.

Είναι φανερό ότι το νέο ξέσπασμα της πανδημίας δεν θα μπορούσε να έρθει σε χειρότερη στιγμή για τον Κινέζο πρόεδρο Xi Jinping, ο οποίος επιδιώκει να επανεκλεγεί τον ερχόμενο Νοέμβριο για τρίτη συνεχόμενη φορά – κατά παράβαση του περιορισμού που είχε θεσπιστεί επί των ημερών του Deng Xiaoping για δύο θητείες των ανώτατων ηγετών της χώρας. Ενώ η οικονομική και κοινωνική σταθερότητα αποτελεί ύψιστη προτεραιότητα του ΚΚΚ φέτος, τα lockdowns και η οργή των πολιτών προκαλούν πολύ μεγάλη αμηχανία στις κινεζικές αρχές. Συν τοις άλλοις, αναζωπυρώνεται η διεθνής συζήτηση για τις ευθύνες της Κίνας για το ξεκίνημα της πανδημίας το 2020, μια συζήτηση που το Πεκίνο απορρίπτει σε όλους τους τόνους και απαντά με διάφορες θεωρίες συνωμοσίας δείχνοντας προς άλλες κατευθύνσεις.

Η Zero–Covid στρατηγική της Κίνας

Όλα αυτά θέτουν επί τάπητος το θέμα της στρατηγικής “μηδενικών κρουσμάτων” (zero-Covid strategy) των κινεζικών αρχών. Ενώ η Δύση και ολόκληρος ο πλανήτης έχει μάθει να ζει με τον κορωνοϊό, έστω και με σημαντικές δυσκολίες, η Κίνα είναι η μόνη μεγάλη χώρα που εφαρμόζει δρακόντεια κατασταλτικά μέτρα. Η πολιτική των “μηδενικών κρουσμάτων” βασίζεται σε σκεπτικό που έχει δύο σκέλη. Αφενός μεν υπάρχει το αντικειμενικό πρόβλημα αναχαίτισης του κορωνοϊού στην πολυπληθέστερη χώρα της υφηλίου, μαζί με τον φόβο πως η ανεξέλεγκτη εξάπλωσή του θα δοκιμάσει τις αντοχές του αδύναμου εθνικού συστήματος δημόσιας υγείας. Αφετέρου δε, το ΚΚΚ έχει προβάλει πανηγυρικά το αφήγημα για το ανώτερο κοινωνικό και πολιτικό μοντέλο της Κίνας, χάρη στο οποίο η χώρα έχει απαλλαγεί – υποτίθεται – από τον κορωνοϊό.

Είναι αλήθεια ότι μετά την εμφάνιση του κορωνοϊού το πρώτο τρίμηνο του 2020 η κυβέρνηση της Κίνας κατόρθωσε να θέσει την πανδημία υπό σχετικό έλεγχο και να κρατήσει τον αριθμό των κρουσμάτων χαμηλά επί δύο περίπου χρόνια, μέχρι το τωρινό ξέσπασμα. Τίθεται εκ των πραγμάτων το ερώτημα μήπως υπήρξε κάποιος εφησυχασμός από την πλευρά των κινεζικών αρχών; Μήπως  το ΚΚΚ πίστεψε την ίδια την προπαγάνδα του περί αποτελεσματικής αντιμετώπισης της πανδημίας;

Αλλά ένας τρίτος λόγος για την χάραξη και την διατήρηση της zero-COVID στρατηγικής του Πεκίνου έχει να κάνει με το πολιτικό DNA του ολοκληρωτικού κινεζικού καθεστώτος, καθώς η δραστική προσέγγιση της κομμουνιστικής ηγεσίας έχει ένα ξεκάθαρο ιδεολογικό υπόβαθρο. Στην Δύση είναι φύσει αδύνατον να εφαρμοστούν τα απάνθρωπα περιοριστικά μέτρα των κινεζικών αρχών, διότι θα αποσταθεροποιούσαν πολλές δημοκρατικά εκλεγμένες κυβερνήσεις – κι έχει ήδη συμβεί αυτό σε αρκετές περιπτώσεις. Ωστόσο, στην Κίνα έχει επιβληθεί χρόνια τώρα ένα αυστηρότατο σύστημα κοινωνικής συμμόρφωσης (social credit system), το οποίο τιμωρεί “παραβάτες” για την παραμικρή απόκλιση από τις πολιτικά ορθές νόρμες συμπεριφοράς και πριμοδοτεί τους “συνειδητούς πολίτες”. Δεν αποτελεί έκπληξη, λοιπόν, η απόφαση των κινεζικών αρχών να επιλέξουν την κατασταλτική μέθοδο, η οποία συνάδει με την γενικότερη φιλοσοφία τους περί πειθαρχίας των πολιτών και “κοινωνικής μηχανικής” (social engineering).

Μεταξύ σφύρας και άκμονος

Η συζήτηση, κεκλεισμένων των θυρών, για αλλαγή της στρατηγικής μηδενικών κρουσμάτων δεν είναι καινούρια στα ανώτατα κλιμάκια της κινεζικής ηγεσίας. Μέχρι στιγμής, ο συνδυασμός χαμηλών υγειονομικών στάνταρ στην χώρα και αυταρχισμού του καθεστώτος δεν έχει επιτρέψει την αναθεώρηση της zero-COVID στρατηγικής. Ο απόλυτος έλεγχος της κοινωνίας ως πολιτικό πρόταγμα και η προφύλαξη του συστήματος δημόσιας υγείας είναι δύο εξίσου σημαντικά θέματα για το ΚΚΚ.

Ωστόσο, η Κίνα βρίσκεται μεταξύ σφύρας και άκμονος. Η επιστροφή του κορωνοϊού στην γενέτειρά του θέτει σε κίνδυνο την οικονομική σταθερότητα και κοινωνική γαλήνη που τόσο πολύ χρειάζεται η κινεζική ηγεσία φέτος. Στο προεδρικό μέγαρο Zhongnanhai στο Πεκίνο θα πρέπει να ληφθούν δύσκολες αποφάσεις υψηλού κόστους. Το δίλημμα συνοψίζεται ως εξής: Εγκατάλειψη ενός πολιτικού αφηγήματος που έχει διαψευστεί οικτρά ή διακινδύνευση μιας οικονομικής κρίσης απρόβλεπτων διαστάσεων;

(*) Πλάμεν Τόντσεφ Επικεφαλής του Τμήματος Ασιατικών Σπουδών στο Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων

kreport.gr

       

Απίστευτο: Ο Τ.Μπάιντεν έκανε χειραψία… με τον αέρα 

1

Νέα γκάφα από τον Αμερικανό πρόεδρο

Πολλά ερωτήματα για την διανοητική κατάσταση του προέδρου των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, προκάλεσε η… «αόρατη» χειραψία που έκανε το βράδυ της Πέμπτης μετά την ολοκλήρωση ομιλίας του. 

Όπως φαίνεται στο βίντεο ο Τζο Μπάιντεν μετά το τέλος της ομιλίας του έστριψε στα δεξιά του και άπλωσε το χέρι του για να δώσει μια χειραψία μόνο που εκεί δεν υπήρχε κανείς!

Το ίδιο είχε συμβεί στον πρόεδρο των ΗΠΑ και πριν από μερικές ημέρες μετά από εκδήλωση στον Λευκό Οίκο παρουσία του Μπαράκ Ομπάμα μόνο που τότε υπήρχε μια εξήγηση καθώς όλοι οι παριστάμενοι είχαν στρέψει την προσοχή τους στον πρώην πρόεδρο των ΗΠΑ.

Ο Τζο Μπάιντεν όταν αντιλήφθηκε ότι έκανε μια χειραψία στο κενό αναζήτησε εναγωνίως μια λύση καταλήγοντας να περιφέρεται στο γεμάτο κόσμο αμφιθέατρο.

Λίγο νωρίτερα, μάλιστα, ο 79χρονος Μπαίντεν, όπως σημειώνει η Daily Mail, είχε υποστηρίξει, επίσης, ότι είχε υπηρετήσει ως καθηγητής πλήρους απασχόλησης στο πανεπιστήμιο της Πενσιλβάνια μολονότι o ίδιος δεν έχει διδάξει ποτέ.

Όπως ήταν αναμενόμενο η νέα γκάφα του Τζο Μπάιντεν προκάλεσε την αντίδραση των Ρεπουμπλικανών με τον γερουσιαστή Τεντ Κρουζ να επισημαίνει την αγωνία του για την διανοητική κατάσταση του προέδρου των ΗΠΑ.

https://www.pronews.gr/kosmos/diethnis-politiki/apisteyto-o-t-mpainten-ekane-xeirapsia-me-ton-aera-vinteo/

ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΥΤΟΔΥΝΑΜΙΑ ΣΤΗ ΣΤΑΘΕΡΟΤΗΤΑ: Θεσμική θέση ή πολιτικός ελιγμός;

1

 

Του Γιώργου Πινακίδη, Δικηγόρου, Διδάκτορα Νομικής

Διακηρυγμένη μέχρι πρότινος θέση του Πρωθυπουργού ήταν ότι, αν στις προσεχείς εκλογές δεν κερδίσει αυτοδύναμη πλειοψηφία, θα επιδιώξει άμεση προσφυγή σε νέες εκλογές, απορρίπτοντας εκ προοιμίου την αναζήτηση δυνατοτήτων συνεργασίας με άλλα κόμματα. Με τον τρόπο αυτό θα ακύρωνε στην πράξη την εφαρμογή του εκλογικού συστήματος της απλής αναλογικής (ν. 4406/2016), το οποίο είχε σπεύσει να αντικαταστήσει με ένα σύστημα ενισχυμένης (ν. 4654/2020), που θα ισχύσει όμως από τις μεθεπόμενες εκλογές.

Πρόσφατα, ωστόσο, τοποθετούμενος σε ένα γενικότερο πλαίσιο, αναθεώρησε μερικώς τη θέση του υπέρ των αυτοδύναμων Κυβερνήσεων, επισημαίνοντας ότι στόχος του δεν είναι η αυτοδυναμία καθ’ εαυτή αλλά η σταθερότητα. Υποβάθμισε έτσι την αυτοδυναμία από σκοπό, σε μέσο απλώς για την επίτευξη σταθερότητας. Η τελευταία δεν αποκλείεται, κατά τη λογική αυτή, να διασφαλιστεί και μέσω μιας κυβερνητικής συνεργασίας με άλλο ή άλλα κόμματα. Η μετατόπιση είναι σαφής. Το πολιτικό της μήνυμα εύληπτο. Ας δούμε από κοντά τις συνταγματικές και πολιτικές παραμέτρους του ζητήματος.

Το άρθρο 37 του Συντάγματος προβλέπει ότι, αν μετά από τις εκλογές κανένα κόμμα δεν εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών, τίθεται σε κίνηση η διαδικασία των διερευνητικών εντολών. Αυτές χορηγούνται, κατά σειρά, στο κόμμα που διαθέτει τη σχετική πλειοψηφία και, εν συνεχεία, στα δύο επόμενα σε κοινοβουλευτική δύναμη κόμματα. Σε οριακές περιπτώσεις κοινοβουλευτικής ισοδυναμίας μπορεί να χορηγηθεί και τέταρτη διερευνητική εντολή. Αν καμία διερευνητική εντολή δεν τελεσφορήσει, ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας καλεί, σε μια ύστατη προσπάθεια συγκρότησης κυβερνητικού σχήματος, τους αρχηγούς των κομμάτων και διερευνά τη δυνατότητα σχηματισμού Κυβέρνησης της εμπιστοσύνης της Βουλής. Εφόσον επιβεβαιωθεί αδυναμία σχηματισμού της, διορίζεται Κυβέρνηση εκλογική, κατά κανόνα υπηρεσιακού χαρακτήρα (με επικεφαλής τον Πρόεδρο ενός εκ των τριών Ανωτάτων Δικαστηρίων), διαλύεται η Βουλή και διενεργούνται νέες εκλογές.

Το Σύνταγμα δεν απαιτεί συνεπώς οπωσδήποτε μονοκομματική κοινοβουλευτική πλειοψηφία για τη συγκρότηση Κυβέρνησης ούτε εξαρτά τον βίο της Βουλής από την ύπαρξή της. Μια τέτοια επιλογή, πέραν του ότι θα αντιστρατευόταν θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές (της λαϊκής κυριαρχίας αλλά και του κοινοβουλευτικού και αντιπροσωπευτικού χαρακτήρα του πολιτεύματος), θα ήταν εξαιρετικά κοντόφθαλμη και ανελαστική, στα όρια της θεσμικής απρονοησίας. Απεναντίας, ο συντακτικός νομοθέτης εισάγει μια αυστηρά τυποποιημένη και πυκνή διαδικασία επίτευξης πολιτικής συνεννόησης, προκειμένου να υπάρξει κυβερνητικό σχήμα και να αποφευχθεί η διάλυση της Βουλής.

Επειδή, βέβαια, κάθε διερευνητική εντολή ισχύει για τρεις ημέρες, ενώ η διαβούλευση των πολιτικών αρχηγών με τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας πρέπει να επακολουθήσει αμέσως μετά και να εξελιχθεί σε εύλογο πάντως διάστημα, τα χρονικά περιθώρια για την εξεύρεση κυβερνητικής λύσης είναι ασφυκτικά. Δεν επαρκούν για τη διενέργεια διεξοδικών πολιτικών συζητήσεων μεταξύ των κομμάτων πάνω στους όρους μιας κυβερνητικής συνεργασίας, όπως συμβαίνει στη Γερμανία, δυνάμει και του διαφορετικού, ως έναν βαθμό, εκεί συνταγματικού πλαισίου.

Ούτως ή άλλως, η διαδικασία αυτή δεν αποτελεί συνέχεια ή έκβαση μιας συζήτησης μεταξύ των κομμάτων που γίνεται εν ψυχρώ, κατά τη διάρκεια της βουλευτικής περιόδου. Κάθε άλλο: στο ελληνικό πολιτικό σύστημα μια τέτοια συζήτηση είναι μάλλον σπάνια, αν έχει διεξαχθεί ποτέ συστηματικά. Σταθερό στοιχείο της κομματικής τακτικής είναι η αποφυγή προγραμματικών συγκλίσεων και η απόρριψη της προοπτικής μετεκλογικών συνεργασιών, τόσο από τα μεγαλύτερα κόμματα, για λόγους συσπείρωσης και αύξησης της εκλογικής τους επιρροής, όσο και από τα μικρότερα, για λόγους περιφρούρησης της αυτονομίας τους. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι όποιες συμφωνίες στο πλαίσιο των διερευνητικών εντολών να συνάπτονται υπό την πίεση των συνταγματικών προθεσμιών, άλλοτε ένεκα πολιτικής ανάγκης και άλλοτε για την εξυπηρέτηση κομματικών στρατηγικών ή σκοπιμοτήτων. Όλα αυτά αποτελούν βέβαια μέρος του πολιτικού παιχνιδιού.

Έστω και έτσι όμως, τίθεται το ερώτημα πώς αξιολογείται η δεδηλωμένη ως τώρα πρόθεση του Πρωθυπουργού να οδηγήσει απευθείας τη χώρα σε εκλογές, στην περίπτωση που δεν προκύψει αυτοδυναμία από τις κάλπες της απλής αναλογικής.

Η στάση αυτή απέχει πολύ από τη θεσμικά αναμενόμενη. Πρώτον, γιατί παραγνωρίζει τη λογική που διέπει τη συνταγματική ρύθμιση διορισμού Κυβέρνησης, η οποία υποδέχεται εξίσου το ενδεχόμενο σχηματισμού τόσο μονοκομματικής όσο και πολυκομματικής Κυβέρνησης. Δεύτερον, γιατί παραβλέπει τη μέριμνα του συντακτικού νομοθέτη να εξαντλήσει κάθε δυνατότητα συγκρότησης Κυβέρνησης προκειμένου να μη διαλυθεί η Βουλή που μόλις εκλέχθηκε. Τρίτον, γιατί απομειώνει εκ του αποτελέσματος την πολιτική σημασία των πρώτων εκλογών και συνεπώς της επίσημης έκφρασης της λαϊκής ετυμηγορίας. Τέταρτον, γιατί διαβαθμίζει την τελευταία, ανάλογα με το εκλογικό σύστημα που εφαρμόζεται, παρόλο που η απλή αναλογική βρίσκεται εντός του φάσματος των συνταγματικά θεμιτών επιλογών, έστω και αν δυσχεραίνει το επιθυμητό αποτέλεσμα της αυτοδυναμίας.

Η παραπάνω στάση γεννά όμως κυρίως πολιτικούς προβληματισμούς. Είναι ασφαλώς θεμιτό να θέλει κανείς να κυβερνήσει με βάση μια αυτοδύναμη, κομματικά αμιγή, κοινοβουλευτική πλειοψηφία. Αυτή άλλωστε είναι η επιδίωξη όλων των κομμάτων που μετέχουν στις βουλευτικές εκλογές, αφού λόγος ύπαρξής τους είναι η διεκδίκηση και άσκηση της πολιτικής εξουσίας. Είναι όμως λιγότερο κατανοητό να προαναγγέλλει, και δη σε χρόνο εκλογικά ανύποπτο, τη βούλησή του να προσφύγει εκ νέου σε εκλογές εφόσον δεν κερδίσει αυτοδυναμία, αγνοώντας προκαταβολικά τον συσχετισμό των πολιτικών δυνάμεων που θα διαμορφωθεί εν τω μεταξύ και θα αποτυπωθεί τελικά υπό συνθήκες που δεν μπορούν με ασφάλεια να προβλεφθούν. Αυτό, αν δεν είναι πολιτικά αλαζονικό, προδίδει μια περιφρονητική στάση απέναντι στην βούληση των πολιτών, όταν και όπως αυτή εκφραστεί. Αποδεικνύει πάντως, σε κάθε περίπτωση, μια αντίληψη στατική και καθόλου δυναμική για την εξέλιξη των πολιτικών πραγμάτων.

Θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι η πρόσφατη αλλαγή γραμμής του Πρωθυπουργού στο ζήτημα της αυτοδυναμίας συνιστά «διόρθωση» και ειλικρινή μετακίνησή του προς μια συνταγματικά και πολιτικά πιο εκλεπτυσμένη θέση. Η συγκυρία όμως μέσα στην οποία εκδηλώνεται, η οποία διαταράσσει την ευθύγραμμη πορεία των πραγμάτων, ανατρέπει βεβαιότητες και εκλογικούς σχεδιασμούς και καθιστά λιγότερο ευνοϊκό για την Κυβέρνηση τον συσχετισμό δυνάμεων, μας οδηγεί σε άλλες σκέψεις. Η μεταστροφή οφείλεται στη διαπίστωση ότι το ενδεχόμενο της αυτοδυναμίας απομακρύνεται οριστικά και πρέπει τώρα να οξυνθούν τα πολιτικά διλήμματα που τίθενται ενώπιον του εκλογικού σώματος αλλά και υποτιθέμενων μελλοντικών κυβερνητικών εταίρων∙ ως εκλογική στρατηγική εν όψει της επερχόμενης εκλογικής αναμέτρησης, αλλά και εκείνης που πιθανώς θα ακολουθήσει.

Λάμπρος Τζούμης: το Ιφτάρ και η παράλληλη λειτουργία του Προξενείου με το ελληνικό κράτος.

0
Του Λάμπρου Τζούμη*
Η φωτογραφία από εκδήλωση παραδοσιακού – θρησκευτικού μουσουλμανικού γεύματος ιφτάρ στην ΕΛΛΗΝΙΚΗ Θράκη. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης οι συμμετέχοντες ύψωσαν την τουρκική σημαία. Στη φωτογραφία ο βουλευτής ΠΑΣΟΚ Μπουρχάν Μπαράν, οι ψευδομουφτήδες Κομοτηνής και Ξάνθης Ιμπραήμ Σερίφ και Αχμέτ Μετέ και ο πρόξενος Μουράτ Ομέρογλου.
Λείπουν μερικοί ακόμα για να συμπληρωθεί η «σφηκοφωλιά» του τουρκικού Προξενείου Κομοτηνής. Το εν λόγω προξενείο ιδρύθηκε το 1930 στο πλαίσιο της επιδιωκόμενης φιλίας μεταξύ των δυο κρατών, όταν ο Ε. Βενιζέλος πρότεινε για νόμπελ ειρήνης το Μουσταφά Κεμάλ. Μέχρι τότε στη Θράκη λειτουργούσε απλό διπλωματικό γραφείο, υπό την εποπτεία του τουρκικού προξενείου στη Θεσσαλονίκη.
Με την εγκατάστασή του, η Τουρκία ανέλαβε το ρόλο της Μητέρας Πατρίδας για τους μουσουλμάνους της περιοχής. Το προξενείο επιδίωξε από την ίδρυσή του να υποκαταστήσει την ελληνική διοίκηση και να λειτουργήσει ως παράλληλο κράτος και κύριο όργανο ανθελληνικής δραστηριότητας.
Μέσω παρεμβάσεων, καθοδηγήσεων, εκφοβισμών και χρηματικών προσφορών επιδιώκει τον έλεγχο και επηρεασμό της μειονότητας σε ζητήματα θρησκευτικά, εκπαιδευτικά, εκλογής υποψηφίων, ανάπτυξης ανθελληνικών δραστηριοτήτων, κ.λπ. Κύρια επιδίωξη είναι να εμφυσήσει ενιαία εθνική συνείδηση στις τρεις κύριες πληθυσμιακές ομάδες του μουσουλμανικού κόσμου της Θράκης («Τουρκογενείς», Πομάκους, Αθίγγανους), με απώτερο σκοπό τον εκτουρκισμό της μειονότητας.
Το ζήτημα της μουσουλμανικής μειονότητας της Δ. Θράκης είναι ένα πολύ ευαίσθητο εθνικό θέμα, σε μια γεωγραφική περιοχή της χώρας μας με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τεράστια γεωπολιτική σημασία. Η διαβίωση μιας συμπαγούς μουσουλμανικής πληθυσμιακής ομάδας, που ένα μέρος της διαπνέεται από εθνική τουρκική συνείδηση, σε μια περιοχή η οποία υπάρχει πιθανότητα να αποτελέσει μελλοντικό θέατρο επιχειρήσεων σε ενδεχόμενη σύρραξη με την Τουρκία, στην οποία σταθμεύει πολύ μεγάλος αριθμός στρατιωτικών μονάδων, δημιουργεί εύλογες ανησυχίες σχετικά με τη στάση της μειονότητας και τα προβλήματα που θα μπορούσε να δημιουργήσει.
Σε μια χρονική περίοδο όπου εκδηλώνονται όλο και περισσότερο αυτονομιστικές και αποσχιστικές τάσεις, η μουσουλμανική μειονότητα δημιουργεί την ανάγκη ιδιαίτερων χειρισμών από την ελληνική πολιτεία. Η χώρα μας πρέπει αφενός να καθορίσει μακροπρόθεσμη εθνική στρατηγική για τη Θράκη, με αυστηρή προσέγγιση σε όσους αμφισβητούν την εδαφική ακεραιότητα και την εθνική κυριαρχία (π.χ. χρησιμοποίηση συμβόλων αυτονόμησης σε εκδηλώσεις, ανθελληνική προπαγάνδα, κ.λπ) και αφετέρου απαιτείται ουσιαστική παρουσία της ελληνικής πολιτείας για αντιμετώπιση της υπανάπτυξης, της απομόνωσης, του θρησκευτικού φανατισμού και την προστασία των μειονοτικών δικαιωμάτων, όπως συμβαίνει για όλους τους Έλληνες πολίτες.
*Αντιστράτηγος ε.α.

ΥΠΟΝΟΜΕΥΟΥΝ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ DRONE

2
Μια ομάδα φοιτητών του ΑΠΘ, άρχισε απο χθες κινητοποιήσεις στο Πανεπιστήμιο κατά του Κοσμήτορα της Πολυτεχνικής Σχολής Κύρου Υάκινθου ο οποίος, ως καθηγητής, επιβλέπει την ομάδα που συμμετέχει στην κατασκευή ελληνικού drone.
Η Ελλάδα έχει μείνει πολύ πίσω στην κατασκευή τετοιου είδους οπλικού συστήματος που θα αποτελέσει ένα απο τα κύρια χαρακτηριστικά του νέου είδους πολέμου.
Η Ελλάδα, και ο ελληνικός λαός, είναι αντίθετοι με πολεμικές επιδιώξεις. Και το δείχνουν σε κάθε ευκαιρεία. Για να αποφύγουν, όμως, μια επιθετική ενέργεια απο την Τουρκία πρέπει να έχουν υψηλές αποτρεπτικές δυνατότητες.
Το drone που επιχειρείται να κατασκευαστεί απο ελληνικά χέρια θα συμβάλλει σ αυτήν την αποτροπή.
Οι φοιτητές που αντιδρούν είναι, συνήθως, διάφορα ακροαριστερά, αριστερίστικα ή αναρχικά μορφώματα που η αντίληψη που έχουν για τις κοινωνίες είναι ολοκληρωτική. Και, βεβαίως, δεν ενδιαφέρονται για την υποδούλωση ή τον εδαφικό ακρωτηριασμό της ελληνικής κοινωνίας. Αυτού του είδους η αριστερά το έχει δείξει απο τότε που εμφανίστηκε στον ελληνικό ορίζοντα.
Αντί να ασχοληθούν με την οικονομική της υποδούλωση της χώρας, προσπαθοιύν να την αποδομήσουν.
Δεν θεωρώ πως όλοι τους έχουν κάποιον ανομολόγητο σκοπό. Αλλά δεν αποκλείω την διάβρωσή τους απο δυνάμεις που θα ήθελαν να φέρουν προσκόμματα στην προσπάθεια της χώρας να αμυνθεί.
Και το Πανεπιστήμιο και η πολιτεία πρέπει να διασφαλίσουν την άνετη εξέλιξη του προγράμματος. Και να φροντίσουν την ασφάλεια των ανθρώπων που το φέρουν σε πέρας. Η ελληνική κοινωνία θα τους χρωστά χάρη.

Ο τρίτος παγκόσμιος πόλεμος και οι αντιθέσεις του καιρού μας

0

από

Έναν μήνα και πλέον μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το ενδιαφέρον του κοινού για την σύγκρουση μειώνεται. Η προσοχή σταδιακά μετατοπίζεται στις οικονομικές συνέπειες των κυρώσεων. Ωστόσο μόνον σε ένα μέρος της κοινής γνώμης γίνεται φανερό ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία δεν είναι τίποτε άλλο παρά η τοπική εκρηκτική έκφραση μιας γενικότερης, μιας παγκόσμιας κρίσης. Μιας κρίσης που συνδέεται κυρίως με την μετατόπιση του κέντρου βάρους της παγκόσμιας οικονομίας από την Δύση στην Ανατολική Ασία.

Η προσπάθεια των Η.Π.Α να καθυποτάξουν την Ρωσία και στην συνέχεια, από θέσεως ισχύος, να βρουν έναν τρόπο να αντιμετωπίσουν και την Κίνα, οδηγεί τα πράγματα σε έναν ακήρυκτο τρίτο παγκόσμιο πόλεμο, που προς το παρόν τουλάχιστον είναι οικονομικός και επικοινωνιακός κυρίως.

Θα ήταν, όμως, παραπλανητικό να υποθέσει κανείς ότι οι βασικοί εμπλεκόμενοι σε αυτόν τον πόλεμο, οι Η.Π.Α και η Ευρώπη από την μια μεριά και η Ρωσία και η Κίνα από την άλλη, είναι ομοιογενείς και αδιάβροχες από εσωτερικές αντιθέσεις οντότητες.

Α. Οι Η.Π.Α

Στις Η.Π.Α σοβεί από καιρό η αντίθεση μεταξύ των δυνάμεων που προωθούν το σχέδιο για έναν «νέο αμερικανικό αιώνα» και εκείνων που έχουν συνειδητοποιήσει ότι η αμερικανική μονοκρατορία αποτελεί παρελθόν. Οι πρώτοι, οι υποστηρικτές «της αυτοκρατορίας» εκφράζουν, μεταξύ των άλλων, τα συμφέροντα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και των αμυντικών βιομηχανιών. Οι δεύτεροι, οι δυνάμεις με εθνοκρατικό προσανατολισμό, εκφράζουν τα συμφέροντα της υπόλοιπης, ισχνής σχετικά (λόγω της αποβιομηχάνισης), παραγωγικής βάσης και τους πόθους ενός σημαντικού μέρους των εργαζομένων αυτής της χώρας.

Ιδεολογικό προκάλυμμα της διεκδίκησης ενός «νέου αμερικανικού αιώνα» είναι οι εργαλειοποιημένες από την αυτοκρατορία παρακμιακές «αξίες» του δικαιωματισμού. Οι «αξίες» αυτές γίνεται προσπάθεια να προβληθούν ως το απόγειο της προόδου και της ακμής και να αντιπαρατεθούν προς τις «παρωχημένες» αξίες των πατριαρχικών πολιτισμών της Ρωσίας και της Κίνας.

Β. Η Ευρώπη

Στην Ευρώπη αντιπαρατίθενται μεταξύ τους οι ατλαντιστές, που στέλνουν μοντέρνα όπλα στους Ουκρανούς και επιμένουν στις κυρώσεις κατά της Ρωσίας ζητώντας, μάλιστα, την διεύρυνση τους και μειοψηφικές εθνικά προσανατολισμένες δυνάμεις που επιθυμούν την εξεύρεση ενός modus vivendi με την Ρωσία και την Κίνα.

Η σειρά των γεγονότων που οδήγησαν στον πόλεμο στην Ουκρανία και ο τρόπος χειρισμού αυτής της σύγκρουσης ήταν ένα τεστ μέτρησης της πραγματικής αυτονομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης έναντι των Η.Π.Α. Οι ευρωπαϊκές χώρες απέτυχαν σε αυτό το τεστ. Η Ευρώπη, παραμένοντας εξαρτημένη από τις Η.Π.Α, χάνει το στοίχημα της ανάδειξης της σε ένα από τα σημαντικά κέντρα του αναδυόμενου πολυπολικού κόσμου και κινδυνεύει να εξαφανισθεί ως ενιαία οντότητα.

Γ. Η Ρωσία

Στην Ρωσία οι υποστηρικτές του απατηλού και, όπως αποδείχθηκε, μη υλοποιήσιμου σχεδίου ενσωμάτωσης της Ρωσίας στην Δύση, με όρους ισοτιμίας, αντιπαρατίθενται με τις δυνάμεις που προτάσσουν τις εθνικές προτεραιότητες και επιθυμούν ένα κράτος ισχυρό και ικανό να προστατεύει την εσωτερική αγορά. Οι δυνάμεις αυτές στοχεύουν στην αποσύνδεση της Ρωσίας από την Δύση και την πύκνωση της συνεργασίας της με την Κίνα, την Ινδία, το Ιράν και τον Νότο του πλανήτη.

Οι εθνικά προσανατολισμένες δυνάμεις βλέπουν τις κυρώσεις ως ευκαιρία διαμόρφωσης ενός εναλλακτικού, προς το SWIFT, μηχανισμού πληρωμών για τις εμπορικές συναλλαγές. Ευρύτερα προωθούν την αποδολαριοποίηση της παγκόσμιας οικονομίας και την υιοθέτηση ενός ψηφιακού συνθέτου νομίσματος, στηριγμένου σε ένα καλάθι εθνικών νομισμάτων, όπως το ευρώ στα πρώτα του βήματα.

Δ. Η Κίνα

Στις Η.Π.Α και την Ευρώπη η διεύρυνση των κοινωνικών ανισοτήτων, η συρρίκνωση της μεσαίας τάξης και η κατάτμηση της κοινωνίας σε ακοινώνητα άτομα υπονομεύουν την κοινωνική συνοχή. Δεν επιτρέπουν στις δυτικές κοινωνίες να λειτουργούν ως συνεκτικές οντότητες, επί μακρόν τουλάχιστον. Στην Κίνα, αντίθετα, μια εύρωστη και συνεχώς αυξανόμενη μεσαία τάξη αποτελεί την βάση μιας υπολογίσιμης και ανθεκτικής απέναντι στις συνέπειες ενός παρατεταμένου οικονομικού πολέμου κοινωνικής συνοχής.

Στην Κίνα, επίσης, το κρατικό τραπεζικό σύστημα παρέχει χαμηλότοκες πιστώσεις για την στήριξη της παραγωγής και την ενίσχυση της τεχνολογικής καινοτομίας, την ίδια στιγμή που το αμερικανικό χρηματοπιστωτικό σύστημα δημιουργεί συχνά φούσκες και χρηματοπιστωτικές πυραμίδες. Στην Κίνα οι αποταμιεύσεις αξιοποιούνται για την παραγωγή φθηνών και ταυτόχρονα ικανοποιητικών από άποψη ποιότητας προϊόντων, ενώ στις Η.Π.Α οι διαθέσιμοι πόροι κατασπαταλώνται σε κερδοσκοπικά παιχνίδια, σε σημαντικό βαθμό. Αυτή η πραγματικότητα είναι η βάση της οικονομικής απογείωσης της Κίνας και της παρακμής της αμερικανικής ισχύος.

Δεν είναι, όμως, τα πάντα ανέφελα στην Κίνα. Η προσπάθεια διαμόρφωσης μιας εξατομίκευσης με κινεζικά χαρακτηριστικά, ώστε οι μέχρι τώρα κατακτήσεις να παγιωθούν και να διευρυνθούν, εκτυλίσσεται σε δυσμενές περιβάλλον. Στο περιβάλλον που δημιουργεί η αποσάθρωση της ατομικότητας στην Δύση. Η αποσάθρωση αυτή αγγίζει ένα σημαντικό κομμάτι  της κινέζικης νεολαίας.

Ε. Ο Νότος του πλανήτη

Στις χώρες του Νότου, τώρα, που μέχρι πρόσφατα τουλάχιστον ήταν καθηλωμένες στην κατώτερη βαθμίδα του παγκόσμιου καταμερισμού εργασίας (εξειδίκευση στην παραγωγή τροπικών αγροτικών προϊόντων και στην εξόρυξη πρώτων υλών), η Κίνα προωθεί ένα γιγαντιαίο πρόγραμμα δημιουργίας βασικών υποδομών, που ελπίζεται ότι θα αποτελέσουν την βάση της ανάδυσης σχετικά αυτόνομων και ολοκληρωμένων εθνικών οικονομιών. Η τρέχουσα παγκόσμια κρίση, όμως, μπορεί να προκαλέσει στις χώρες του νότου σοβαρά επισιτιστικά προβλήματα, καθώς επιδίδονται σε εξαγωγικές καλλιέργειες και δεν είναι αυτάρκεις σε σιτηρά.

Συνολικά καμιά μεγάλη δύναμη δεν υπάρχει που να μην κατατρύχεται από ισχυρές αντιθέσεις. Το πλέγμα αυτών των αντιθέσεων είχε ως πιο αδύνατο του σημείο την Ουκρανία και γι’ αυτό ξέσπασε εκεί μια ένοπλη σύγκρουση. Ο οικονομικός και επικοινωνιακός, κυρίως, τρίτος παγκόσμιος πόλεμος  θα συνεχισθεί και μετά την λήξη αυτής της σύγκρουσης. Η πορεία του είναι δύσκολο να προβλεφθεί. Πιο πιθανή μοιάζει όμως η επιτάχυνση της παρακμής της Δύσης ως αποτέλεσμα της προσπάθειας της να την ανατάξει με απρόσφορα μέσα. Η μετάβαση σε έναν πολυπολικό και δικαιότερο κόσμο είναι μάλλον αναπότρεπτη.

Πηγές

  • Δεν έχουν τον Θεό τους. Ο πόλεμος των φύλων και η ελληνική παράδοση. Σώζεται η Δύση; Του Θεόδωρου Ι. Ζιάκα. Εκδόσεις Αρμός, 2022.
  • Ucraine: The local eruption of a shifting global order. By Laodan. Laodan blogspot.com 25-3-2022.
  • Michael Hudson: Interview with Margaret Flowers, WBAI, March 29, 2022.
  • Quo Vadis Europa? By Ljubisa Melenica. TheSaker.is March 31, 2022.

Ο ζωγραφικός πίνακας που πλαισιώνει τη σελίδα (“Πόλεμος”, 1965) είναι έργο του, ρώσου, Μαρκ Σαγκάλ.

antifono.gr

Ο Herbert Marcuse και η αισθητική επανάσταση στη σφαίρα της Τεχνικής

0

από

Μονοδιάστατος πολιτισμός και ο θάνατος του επαναστατικού υποκειμένου.

Από την εποχή του Αισχύλου, η τεχνική έχει απασχολήσει ελάχιστα τη σκέψη. Ίσως, η περίφημη φράση πᾶσαι τέχναι βροτοῖσιν ἐκ Προμηθέως, να αποτελεί ένα γενεαλογικό άλλοθι για την θεωρησιακή αυτή απαξίωση. Όπως υποστηρίζει ο Κορνήλιος Καστοριάδης, «οι μεγάλοι και οι πιο ριζοσπαστικοί στοχαστές του παρελθόντος δεν δίστασαν μπροστά στην ανατροπή της παραδοσιακής οικογένειας και της εκπαίδευσης. Ένα μόνο δεδομένο αφήνουν όλοι αυτοί άθικτο, την ίδια την τεχνολογία»[1]. Το γεγονός ότι η τεχνολογία είναι μια διακριτική παρουσία, σχεδόν αθόρυβη, ένα μη διακοπτόμενο continuum, μες στην αργόσυρτη πορεία του ιστορικού γίγνεσθαι, την καθιστά μία οντότητα για την οποία σιωπούμε. Υπό αυτή την έννοια, θα μπορούσαμε να πούμε οτι αποτελεί κάτι το δεδομένο, το θεμελιωδώς δοσμένο, για τον άνθρωπο που στοχάζεται. Το δεδομένο της ύπαρξής της απορρέει από την ιδιότητά της ως πρόδηλης, ως προφανούς. Αυτό ακριβώς είναι που ο Andrew Feenberg ονομάζει παράδοξο του προφανούς. «Ό,τι είναι πιο προφανές είναι, ταυτόχρονα, και το πιο δυσδιάκριτο»[2]. Ο Feenberg παρομοιάζει την κατάσταση του ψαριού μες στο νερό με την παρουσία του ανθρώπου εκτός νερού, καταλήγοντας στο ότι η συνήθεια του αυτοαναφορικού προφανούς δεν μας επιτρέπει να στοχαστούμε γύρω από αυτό. Με δυο λόγια, είμαστε χαϊντεγγεριανώς ερριμένοι σε έναν κόσμο για τον οποίο σιωπούμε.

Εξαίρεση από τους κλασσικούς στοχαστές της νεωτερικότητας που ασχολήθηκε με διορατικότητα και αυστηρό επιστημονισμό με την τεχνολογία του καιρού του, αποτελεί, φυσικά, ο  Karl Marx. Όλες οι σοβαρές και συστηματικές ενασχολήσεις με το πεδίο της τεχνολογίας αντιμετωπίζουν το μαρξικό έργο σαν ένα σύμπαν γνώσης δίχως τέλος. Ο Herbert Marcuse, ιδιαίτερα, είναι βαθύτατα επηρεασμένος από τη μαρξική θεωρία, παρά το γεγονός ότι απέρριψε ορισμένες πλευρές της. Ταυτόχρονα, όντας μαθητής του Heidegger, ο Marcuse είναι διαποτισμένος από τη χαϊντεγγεριανή φαινομενολογία, χαρακτηριστικό διαπιστώσιμο μέσα στα έργα του, και δη στον Μονοδιάστατο άνθρωπο, έργο που θα μας καθοδηγήσει στο παρόν κείμενο.

Εκκινώντας από μαρξιστικές και φαινομενολογικές αφετηρίες, το έργο του Herbert Marcuse θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί ως η γενέθλια πράξη της φιλοσοφίας της τεχνολογίας στον 20ο αιώνα. Ενώ ο δάσκαλός του έβλεπε την τεχνική της νεωτερικότητας ως μορφή αποκάλυψης και μετασχηματισμού του ανθρώπινου και μη-ανθρώπινου Είναι σε bestand, ο Marcuse αναζητά την εσώτερη και κρυμμένη πολιτική διάσταση αυτής της εξωκοινωνικής, για τον Heidegger, δύναμης. Υπό αυτή την έννοια, για τον Marcuse, η διαρκώς αυξανόμενη και εντεινόμενη τεχνικοεπιστημονική πρόοδος αποτελεί, εν τοις πράγμασι, θεραπαινίδα του οικονομικού, πολιτικού και στρατιωτικού κατεστημένου. Η τεχνοδομή του συστήματος έχει αλλάξει ριζικά, με ανάλογες αλλάγες στην υπερδομή ή εποικοδόμημα, σύμφωνα με τη μαρξιστική κοινωνιολογία. Σε αυτό το σημείο εντοπίζεται η πρώτη σημαντική τομή του φιλοσόφου, σύμφωνα με τον οποίο η μηχανή είναι το «αποτελεσματικότερο πολιτικό μέσο»[3], ένα μέσο που είναι ικανό να επιτρέψει την επίτευξη της συνοχής των κοινωνικών δυνάμεων, με την αναγκαία ενσωμάτωση όλων των αντίρροπων τάσεων εντός της κοινωνίας.

Ο όρος «ενσωμάτωση» είναι κεντρικής σημασίας στην κοινωνική φιλοσοφία του Marcuse. Όπως γράφει, «ο προλετάριος των περασμένων εποχών ήταν πραγματικά το ζώο που κάλυπτε με τη δουλειά του κορμιού του τις ανάγκες και τις πολυτέλειες της ζωής, ενώ αυτός ζούσε μες στην ταπεινωσύνη και τη φτώχεια. Ήταν έτσι μια ζωντανή άρνηση της κοινωνίας του».[4] Στη σημερινή εποχή της λεγόμενης «κοινωνίας της υπερ-αφθονίας», η εργατική τάξη των δυτικών κοινωνιών είναι μέτοχος αυτού που ονομάζουμε, υπερ-κέρδους του μητροπολιτικού κεφαλαίου. Το βιοτικό επίπεδο έχει ανέβει σημαντικά, η εργασία ολοένα αυτοματοποιείται και συνεπώς, καθίσταται λιγότερο κοπιώδης, ο πρωτογενής τομέας  της παραγωγής μεταφέρεται συστηματικά στην περιφέρεια του καπιταλισμού, με μισθούς-πείνας[5], οι αντιθέσεις δείχνουν να μειώνονται και ο υπάλληλος μιας εταιρίας ή ένας νέγρος των slams οδηγούν το ίδιο αυτοκίνητο με τον αστό, βλέπουν το ίδιο τηλεπαιχνίδι, ίσως και να συναντώνται στα χαώδη super-markets. Αυτή η γλαφυρή περιγραφή σηματοδοτεί για τον Marcuse μια βαθύτατη ψυχολογική αλλαγή για τον χθεσινό απόκληρο του συστήματος. Ο κοινωνικός πλούτος της κοινωνίας δεν είναι πλέον ερμητικά κλειστός, αντιθέτως, παρέχει κάθε κομφόρ, και με αυτόν ακριβώς τον τρόπο καταφέρνει την διαιώνιση της εμπορευματικής κοινωνίας και την ομαλή συνοχή στο εσωτερικό της. Ο άνθρωπος αυτής της κοινωνίας δεν νιώθει την ανάγκη για μια ποιοτική αλλαγή, η αφαίρεση των πολιτικών και οικονομικών δικαιωμάτων φαντάζει θεμιτό αντάλλαγμα για την είσοδό του στον παράδεισο των εμπορευματικών αγαθών. Συνεπώς, υποστηρίζει ο Marcuse, το να λέμε ότι ο άνθρωπος, και συγκεκριμένα, η δυνάμει επαναστατική εργατική τάξη της Δύσης «έχει να χάσει πολύ περισσότερα από τις αλυσίδες της, ειναι μια χυδαία έκφραση, αλλά είναι, επίσης, σωστή».[6]

Η τεχνολογική κοινωνία για τον φιλόσοφο της Σχολής της Φραγκφούρτης, επιτυγχάνει την αναπαραγωγή της μέσα από αυτό, που στη μαρξιστική γλώσσα ονομάζουμε, ψευδή ή κίβδηλη συνείδηση. Το φαινόμενο της ψευδούς συνείδησης είχε προηγούμενα αναλυθεί με εξαιρετικά σαφή τρόπο από έναν σημαντικό εκπρόσωπο του μαρξισμού, τον György Lukács, στο έργο του Ιστορία και ταξική συνείδηση. Ο Marcuse, εμφανώς, επηρεασμένος από αυτό το έργο, αφιερώνει αρκετές σελίδες στον Μονοδιάστατο άνθρωπο, αναφέροντας ότι η ανάγκη αναζήτησης της αληθινής συνείδησης καταπνίγεται από την κατεστημένη κοινωνία μέσω «της επιστημονικής κατάκτησης της φύσης και του ανθρώπου».[7] Το κοινωνικοοικονομικό κατεστημένο, προβάλλοντας την, φαινομενικά, προοδευτική πολυφωνία και μια απατηλή ελευθερία εκλογής ανάμεσα σε εμπορεύματα ίδιας χρήσης, αποσύρει το όπλο της ωμής βίας, εισάγοντας ένα ευχάριστο και καθόλα ανώδυνο, αυτό της διαρκούς ανανέωσης και διαμόρφωσης πλαστών, μιμητικών αναγκών.

Αυτός ο μηχανισμός παραγωγής καθώς και τα παράγωγά του, ενσαρκώνουν το σύστημα στο σύνολό του. Οι κάθε είδους ανέσεις, τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, η κοινή γνώμη, μια όλο και μεγαλύτερη παραγωγή τρόπων διασκέδασης καταφέρνουν να  «συνενώσουν τους καταναλωτές με τους παραγωγούς, και μέσα από αυτούς με το σύστημα. Διαμορφώνεται έτσι μια πλαστή συνείδηση, ανίκανη να αισθανθεί την πλαστότητά της». «Αυτός ο τρόπος ζωής είναι καλύτερος από τον προηγούμενο και γι’ αυτό αντιστέκεται σε κάθε ποιοτική αλλαγή»[8]. Το μάθημα που μας έδωσε η ψυχανάλυση του 20ου αιώνα είναι ότι το στατους κβο δεν χρειάζεται τους παλιούς μηχανισμούς καταπίεσης για να επιτύχει την κοινωνική συναίνεση ανάμεσα σε παραδοσιακά ετερόκλητα στοιχεία και ομάδες. Αυτό που ονομάζουμε «totalitarian subordination (ολοκληρωτική υποταγή)» δεν ασκείται μέσω της σωματικής βίας, αλλά δια ενός είδους υπερχειλίζουσας και διαρκώς ανανεούμενης ευδαιμονίας.

Παράλληλα, ενώ, η τεχνολογική πρόοδος και η παραγωγικότητα της εργασίας έχει φθάσει σε ένα επίπεδο, όπου καθίσταται δυνατή η εξάλειψη της παγκόσμιας φτώχειας, η τεχνική αυτή πρόοδος ενσωματώνεται στο σύστημα κι αυτό «έχει σαν φυσικό επακόλουθο να εκδηλώνεται πάντα προς την καθορισμένη από το κατεστημένο κατεύθυνση».[9] Η τεχνολογία γίνεται έρμαιο της εκμεταλλευτικής χρήσης από το κεφάλαιο, ενσωματώνεται σε αυτό, και έτσι είναι σχεδόν αδύνατον να μιλάμε για ουδέτερη τεχνολογία, όταν δεν μπορούμε να την διακρίνουμε από την χρήση για την οποία είναι a priori διαμορφωμένη.

Για να γίνουμε κατανοητοί, ο Marcuse, υπό τη φαινομενολογική θέαση της τεχνικής και της κοινωνίας, βλέπει την τεχνολογία να είναι εμποτισμένη με πολιτικό, ήτοι, καπιταλιστικό περιεχόμενο, να αποτελεί οιωνεί διάσταση του καπιταλιστικού παραδείγματος, και έτσι ακροβατεί μεταξύ μιας τεχνολογίας, που ενσαρκώνει το κεφάλαιο και μιας «δαιμονοποίησης της τεχνολογίας καθεαυτής».[10] Η οργουελλική εικόνα που περιγράφει καταλήγει στην ριζική του αντίθεση με τον ακρογωνιαίο λίθο της μαρξιστικής θεωρίας, σύμφωνα με τον οποίο η ποιοτική αλλαγή συνιστά αναγκαίο υποπροϊόν των εσωτερικών δυνάμεων και αντινομιών της υφιστάμενης κοινωνίας. Κατά την ανάλυσή του, στις νέες μορφές καταπίεσης, ο ιστορικός ρόλος της εργατικής τάξης καταργείται και παραχωρείται σε νέες αντιπολιτευτικές ομάδες και δυνάμεις απόκληρων και μη ενσωματωμένων στην καπιταλιστική τεχνοδομή. Ως πρωτοπορία του κινήματος ορίζονται οι φοιτητικές και διανοητικές ελίτ, καθώς και οι περιθωριακές ομάδες των γκέττο, αυτές οι ομάδες που αρνούνται ψυχί τε και σώματι την παρούσα κοινωνία.

Για να επιστρέψουμε στην τεχνολογική πρόοδο της καπιταλιστικής κοινωνίας, η απαισιοδοξία του Marcuse έγκειται ακριβώς σε αυτή την κίνηση της προόδου. Είναι προφανές ότι το επίπεδο παραγωγικότητας, το οποίο ο Marx είχε προβλέψει, έχει από καιρό υπερκεραστεί, υπό την έννοια ότι η ανθρώπινη κοινωνία μπορεί να απελευθερωθεί με αντικειμενικούς όρους από την ανέχεια, τη δυστυχία, αλλά και από την αφηρημένη εργασία. Το υψηλό αυτό επίπεδο των παραγωγικών δυνάμεων, της παραγωγικότητας, το αναγκαίο για την οικοδόμηση του σοσιαλισμού, δεν δείχνει, όμως, να κατευθύνει την ανθρωπότητα προς το τέλος των εκμεταλλευτικών κοινωνιών. Είναι αλήθεια ότι όλες οι υλικές και διανοητικές δυνάμεις που μπορούν να συμβάλλουν στην πραγματοποίηση μιας ελεύθερης κοινωνίας είναι παρούσες. Αν δεν δρούν, υποστηρίζει ο Marcuse, είναι διότι «η κατεστημένη κοινωνία έχει κινητοποιηθεί ολοκληρωτικά εναντίον αυτής της δυνατότητας».[11] Σύμφωνα με την μαρκουζιανή φιλοσοφία της τεχνολογίας, η τεχνολογία αποτελεί πραγμοποιημένη ιδεολογία. Η τεχνική πρόοδος επιβάλλει ένα σύστημα κυριαρχίας και ενσωματώνει εξωκοινωνικά τέλη στα ανθρώπινα υποκείμενα και τα φυσικά αντικείμενα, τέλη ουσιωδώς αντιθετικά με τις εσωτερικές αξίες και εγγενείς προσανατολισμούς αυτών των αντικειμένων.

Σε αυτό το σημείο, ο Marcuse φαίνεται ακόμη πιο απαισιόδοξος. Η ανθρωπότητα πόρρω απέχει από τον επίγειο παράδεισο, κι ας προσφέρεται αυτή η δυνατότητα ενώπιόν της. Για την ακρίβεια, τόσο στην Καταπιεστική ανοχή όσο και στην Αντεπανάσταση και εξέγερση, ο Γερμανός φιλόσοφος της Κριτικής Θεωρίας γράφει απερίφραστα ότι στον λαό των ΗΠΑ διακρίνει ένα «πρωτοφασιστικό σύνδρομο». Η γενικότερη δυσαρέσκεια δεν μπορεί να μεταφραστεί σε πολιτική δράση, η κυριαρχία της κίβδηλης συνείδησης και η καλλιέργεια μιας απολίτικης κουλτούρας μπορεί να οδηγήσει, κατά την αποστροφή του Marcuse, αυτόν το λαό στο να «προχωρήσει στο φασισμό με τη δημοκρατική ψήφο»[12]. Εδώ, συναντούμε το πρόβλημα της λεγόμενης «διαπαιδαγωγητικής δικτατορίας», το οποίο ανέδειξε ο Marx και στο οποίο δεν είχε απαντήσει ο Πλάτων. Ποιός θα διαπαιδαγωγήσει τους διαπαιδαγωγητές; Δηλαδή, ποιός είναι αυτός που θα οδηγήσει το λαό στην αναζήτηση του άμεσου συμφέροντός του, στην αναζήτηση της πραγματικής του συνείδησης;

Συνελόντι ειπείν, ο Marcuse θεωρεί ότι η μοντέρνα σφαίρα της τεχνοεπιστήμης έδωσε στο στάτους κβο ένα πολύτιμο όπλο χειραγώγισης και ελέγχου, το οποίο σε συνδυασμό με τον «Λόγο της Απόλυτης Διοίκησης», εξορθολογικοποίησαν την καταπίεση, τις μαζικές σφαγές και την καθημερινή υπαρξιακή κενότητα. Η σύγχρονη τεχνολογία απομαγεύει τον κόσμο, ποσοτικοποιεί την ποιότητα, οριοθετεί το φυσικό περιβάλλον και μεταφράζει σε όρους τυπικής λογικής το ασυνείδητο και το χάος. Ωστόσο, ο Marcuse δεν υποστηρίζει μία μονολιθική θέαση της τεχνικής και της ορθολογικότητας. Αντίθετα, συνδέει την τεχνολογική κυριαρχία με την κοινωνική οργάνωση και υπογραμμίζει την ύπαρξη μίας ριζικής αντι-ουσιοκρατικής ενδεχομενικότητας στη σφαίρα της τεχνικής. Με απλά λόγια, η κοινωνική κατασκευή της ορθολογικότητας και της τεχνικής εργαλειακότητας αφήνει χώρο για δημοκρατική παρέμβαση. Παρά το γεγονός ότι ο Marcuse δεν επεκτάθηκε στο ζήτημα αυτό, εκπίπτοντας σε έναν φιλοσοφικό πεσσιμισμό, αυτή η συνάντηση της πολιτικής με την τεχνική δεν μπορεί να περιοριστεί στην απολιτική ηθική στάση του Marcuse περί της «απόλυτης άρνησης» του υπάρχοντος.

Τέχνη, Φύση και άρνηση της Aρχής της αποδοτικότητας.

Τα Οικονομικά και Φιλοσοφικά Χειρόγραφα του Marx είδαν για πρώτη φορά το φως της δημοσιοποίησης το 1932, μεγάλο χρονικό διάστημα μετά τη διαμόρφωση του πρώτου κύματος μαρξισμού και την επικράτηση του ρεφορμισμού στη Β΄ Διεθνή. Ο ορθόδοξος μαρξισμός αγνοούσε αυτή την ακραιφνή μαρξική διάσταση της σημασίας, που οφείλουμε να αποδίδουμε τόσο στη φύση, όσο και στις ανθρώπινες αισθήσεις, ως αναγκαίες προϋποθέσεις της χειραφέτησης του ανθρώπου. Οι θεωρητικοί του μπολσεβίκικου κόμματος και των λεγόμενων καθεστώτων του «Υπαρκτού Σοσιαλισμού» αντιμετώπιζαν το Κεφάλαιο ως την Καινή Διαθήκη του κομμουνισμού και κατά κάποιον τρόπο φετιχοποίησαν τη λεγόμενη βελτίωση των παραγωγικών δυνάμεων, θέτοντας την ανάπτυξή τους ως αυτοσκοπό. Το αποτέλεσμα ήταν, στις δεκαετίες του 1950 και 1960, τα καθεστώτα αυτά να συναγωνίζονται το «Δυτικό μπλοκ» αναφορικά με την τεχνολογική πρόοδο.

Ο Herbert Marcuse και, γενικότερα, το ρεύμα του μαρξισμού, το οποίο ο Merleau – Ponty ονόμασε «Δυτικό Μαρξισμό»[13], αποδίδει τεράστια σημασία στο θεωρητικό σύμπαν που αποκαλύφθηκε μέσα από την έκδοση των μαρξικών χειρογράφων του 1844. Η έννοια της «αλλοτρίωσης», της «πραγμοποιημένης συνείδησης», της υποδούλωσης της φύσης και των ανθρώπινων ικανοτήτων, που θίγονται από τον νεαρό Marx, διατρέχει ολόκληρο το έργο του Marcuse, ο οποίος δείχνει να θεωρεί τον Marx εκείνης της περιόδου τον μόνο πραγματικό Marx, φιλόσοφο και επαναστάτη.

Ο Marcuse επαναφέρει την ανάγκη επανανακάλυψης της βαθιάς σχέσης μεταξύ του ανθρώπου, ως αριστοτελικού πολιτικού ζώου, και της φύσης, μιας σχέσης συμμαχίας «κατά των εκμεταλλευτικών κοινωνιών, στις οποίες ο βιασμός της φύσης επιδεινώνει τον βιασμό του ανθρώπου»[14]. Η απελευθέρωση της φύσης και μέσω αυτής, του ανθρώπου, ως είδος, μπορεί να σημάνει «την αποκατάσταση των μαγευτικών δυνάμεων της ζωής στη φύση, τις αισθησιακές αισθητικές ανάγκες, τις ξένες σε μία ζωή, που σπαταλιέται σε ατέλειωτες ανταγωνιστικές ενέργειες».[15] Πρόκειται, με απλά λόγια, για την ανάδυση των «νέων ποιοτήτων της ελευθερίας»[16]. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ο Marcuse δείχνει να παραπέμπει έμμεσα στον μεγάλο ουτοπικό σοσιαλιστή C. Fourier, ο οποίος μιλούσε για μια κοινωνία, στην οποία, αυτό που αποκαλούμε «ελεύθερη δραστηριότητα» δεν θα είναι τίποτε άλλο από ένα παιχνίδι, μια ερωτική μέθεξη στο κοινωνιακό μας περιβάλλον.

Στο βιβλίο του Αντεπανάσταση και εξέγερση, ο Marcuse φωτογραφίζει εικόνες από το μέλλον και μας τις παραδίδει. Εικόνες που χαρακτηρίζονται από έναν νατουραλισμό που θυμίζει εκείνον του Feuerbach. Στο ποίημα του Brecht Οι ερωτευμένοι, ο φιλόσοφος οραματίζεται το αύριο, την νέα εποχή της απελευθέρωσης του ανθρώπου, που όπως το γεράκι, «ανοίγει τα φτερά του και υπό τη συντροφιά των σύννεφων πετά για απροσδιόριστους προορισμούς». Το στοιχείο του έρωτα, της ερωτικής διάστασης, είναι έντονο και απαραίτητο για την οικοδόμηση ενός κόσμου, στον οποίο η «ευαισθησία καταξιώνεται, η πουριτανική πλαστική ομορφιά απορρίπτεται και ο αισθησιασμός του σώματος προβάλλεται ως άρνηση της Αρχής της απόδοσης».[17]

Η πραγματικότητα του μέλλοντος, που θυμίζει έναν κόσμο περισσότερο φουριερικό, παρά μαρξικό, έχει έναν χαρακτήρα νεο-ρουσσωικό, με μια ρομαντική αναπόληση της προνεωτερικής ζωής του ανθρώπου. Πράγματι, ακόμα και μέσα στον Μονοδιάστατο άνθρωπο, υπάρχουν γραμμές, που παραπέμπουν σε μια επιθυμία επιστροφής στον προτεχνολογικό κόσμο, έναν κόσμο, οπωσδήποτε, καθυστερημένο, ωστόσο, επρόκειτο για έναν κόσμο «που αντιμετώπιζε με καθαρή συνείδηση την ανισότητα και τον πόνο, έναν κόσμο που δεν είχε οργανώσει τον άνθρωπο και τη φύση σαν αντικείμενα και εργαλεία». Με δύο λόγια, έναν κόσμο όπου οι άνθρωποι «έβρισκαν στον ρυθμό του κάρρου, καιρό για να σκεφτούν, να αναπολήσουν, να αισθανθούν και να διηγηθούν»[18].

Για τον Γερμανό φιλόσοφο, ο αγώνας για το τέλος των εκμεταλλευτικών κοινωνιών και την από κοινού απελευθέρωση του ανθρώπου και της φύσης από τις καταστροφικές συνέπειες της τεχνικής προόδου, θα κατακτηθεί όταν «η αισχρή συμβίωση των αντιθέτων διαρραγεί, όταν η συμβίωση ανάμεσα στο ερωτικό παιχνίδι της θάλασσας και τις ανθηρές βιομηχανίες θανάτου στις ακτές της, ανάμεσα στο πέταγμα των λευκών πουλιών και σε εκείνο των σταχτιών αεροδυναμικών τζετ, ανάμεσα στην ησυχία της νύχτας και τους κροταλισμούς των μοτοσυκλετών»[19] αρθεί. Η ανάγκη για υπαρξιακή ηρεμία προβάλλει έντονη στα συγκεκριμένα έργα, επιβεβαιώνοντας, λιγότερο ή περισσότερο, τον ρομαντικό χαρακτήρα της συγγραφής του Marcuse. Οφείλουμε, ωστόσο, να αποφύγουμε την θέση να αντιμετωπίσουμε τη μαρκουζιανή σκέψη ως νατουραλιστική υπεράσπιση της φύσης και ενός αγαθού αγρίου. Ο Marcuse, με τις ρητές εγελιανές ρίζες, επιμένει σε μία διαλεκτική της υπέρβασης και ενός ποιοτικού άλματος, υπερθεματίζοντας στον ρόλο της άρνησης στο διαλεκτικό σχήμα. Η κριτική του στον Weber και στην μονολιθική νεωτερικότητα έγκειται ακριβώς σε αυτή την επιμονή της ριζικής άρνησης, ακόμα και με όρους αφαίρεσης. Ενώ, δηλαδή, η δημοκρατική ορθολογικότητα συνιστά αντίφαση εν τοις βεμπεριανοίς όροις, στο μαρκουζιανό σύμπαν η εναλλακτική νεωτερικότητα μπορεί να υπάρξει, μέσα από την κατηγορική άρνηση της αποδοτικότητας και τη διαλεκτική αναβίωση της τέχνης και του έρωτα στην τεχνική κοινωνία.

Ο Marcuse, εκτός από την φύση, ως αντικείμενο της ιστορίας, διακρίνει στον κόσμο της τέχνης ένα εγγενές στοιχείο χειραφέτησης. Ο κόσμος της τέχνης δεν μπορεί να ενυπάρχει στον κόσμο της δοσμένης πραγματικότητας. Αυτός ο κόσμος είναι η αντανάκλαση μιας μελλοντικής ζωής που αρνείται ριζικά και εκ θεμελίων το υπάρχον στάτους κβο.[20] Η διάσταση του έρωτα, της φύσης, της αισθητικής και του επαναστατικού χαρακτήρα της τέχνης, οφείλουν τελικά να συνυπολογισθούν ως όπλα για μια άλλη κοινωνία, για μια άλλη ζωή.

Η αισθητική πρακτική, λοιπόν, επιτρέπει στον Marcuse να οραματιστεί ένα μοντέλο εναλλακτικής εργαλειακότητας, ριζικά διαφορετικής από την κατάκτηση της φύσης, που αποτελεί ίδιον της ταξικής κοινωνίας. Όπως ακριβώς οι σουρεαλιστές των αρχών του 20ου αιώνα, έτσι και ο Marcuse πιστεύει ότι ο διαχωρισμός της τέχνης από την καθημερινή πράξη μπορεί να ξεπεραστεί μέσα από την ώσμωση του λόγου και της φαντασίας. Προτείνει, εν ολίγοις, την Aufhebung της διάσπασης ορθού λόγου και τέχνης σε μία ολότελα νέα τεχνική βάση. Στο ίδιο πνεύμα, η φαινομενολογική προσέγγισή του της ζώσας φύσης συνδέεται με την ένωση του ανθρωπίνου υποκειμένου με την αισθαντικότητα της φύσης, ως πηγή νοήματος της ανθρώπινης δράσης. Η φύση, το φυσικό τοπίο και habitat, υπό αυτή την έννοια, είναι πολλά παραπάνω από ένα σύνολο φυσικών χαρακτηριστικών. Κατά τον Marcuse, η φύση είναι επενδυμένη με νοήματα και συμβολικές αναπαραστάσεις. Η φύση ανήκει στην ιστορία και ως ιστορική πραγματικότητα διέπεται από όλες τις αντινομίες που προκύπτουν από τον αρχέτυπο αγώνα ανάμεσα στον έρωτα και το θάνατο, την απελευθέρωση και την κυριαρχία.

Ειπωμένο με άλλα λόγια, για την μαρκουζιανή σκέψη, η φύση του μέλλοντος θα αντιμετωπίζεται ως ένας λεβινασικός Άλλος, η ασφάλεια και η ευημερία του οποίου θα αφορά εμάς, ως θεμελιωδώς υπεύθυνους. Οι αξίες που θα ορίζουν αυτή την ευημερία δεν μπορούν να απορρέουν από τον επιστημονικό Λόγο και την τεχνική εργαλειακότητα του μηχανιστικού καπιταλισμού, αλλά ούτε από το υποκειμενικό γούστο του μοντέρνου αξιακού νιχιλισμού. Αντιθέτως, θα αναδύονται από την ενεργή, απροϋπόθετη εμπειρία μας με τη φύση, αλλά και τις εξεγερσιακές συνιστώσες της αισθητικής διάστασης. Αυτή η οντολογία των αξιών του Marcuse βασίζεται, θα λέγαμε, εν κατακλείδι, σε μία υφέρπουσα καντιανή θεωρία των οικουμενικά αποδεκτών ουσιωδών πραγμάτων, και αποτελεί, κατά τη γνώμη μας, μία από τις σημαντικότερες προσφορές του φιλοσόφου στην κριτική θεωρία.

Βιβλιογραφία

Καστοριάδης Κ. Τα σταυροδρόμια του λαβυρίνθου. Αθήνα. εκδ. Ύψιλον/βιβλία. μτφρ. Ζ. Σαρίκας. 1991.

Κλάιν Ν. NO LOGO. Αθήνα. εκδ. Λιβάνη. 2005.

Lukacs G. Ιστορία και ταξική συνείδηση. Αθήνα. Εκδ. Οδυσσέας. Μτφρ. Γ. Παπαδάκης. 2001.

Marcuse H. Aντεπανάσταση και Εξέγερση. Αθήνα. εκδ. Παπαζήση. 1974.

Marcuse H. Ο Μονοδιάστατος άνθρωπος. Αθήνα. εκδ. Παπαζήση. 1971.

Merleau – Ponty M. Οι περιπέτειες της διαλεκτικής. Αθήνα. εκδ. Υψιλον/βιβλία. 1984.

Borgmann A. Technology and the character of contemporary life. The University of Chicago Press. 1984.

Feenberg A. Ten paradoxes of technology. Presented at the 2009 Biennial meeting of the society for philosophy and technology. https://www.sfu.ca/~andrewf/paradoxes.pdf.

[1] Καστοριάδης Κορνήλιος, Τα σταυροδρόμια του λαβυρίνθου, Αθήνα, εκδ.ύψιλον/βιβλία, μτφρ. Ζ. Σαρίκας, 1991, σ.  289 – 90.

[2] Feenberg Andrew, Ten paradoxes of technology, presented at the 2009 Biennial meeting of the society for philosophy and technology. https://www.sfu.ca/~andrewf/paradoxes.pdf , p. 6.

[3] Marcuse Herbert, Ο Μονοδιάστατος άνθρωπος, Αθήνα, εκδόσεις Παπαζήση, 1971, σ. 35.

[4] Στο ίδιο. σ. 54.

[5] Κλάιν Ναόμι, NO LOGO, Αθήνα, εκδ. Λιβάνη, 2005.

[6] Marcuse Herbert, Aντεπανάσταση και Εξέγερση, Αθήνα, εκδ. Παπαζήση, 1974, σ. 15.

[7] Ο Μονοδιάστατος άνθρωπος,ο.π. σ. 27 – 42.

[8] Στο ίδιο, σ. 27 – 42.

[9] Ό΄π. σ. 46 – 47.

[10] Borgmann Albert, Technology and the character of contemporary life, The University of Chicago Press, 1984, pp. 19 – 23.

[11] Στο ίδιο. σ. 13.

[12] Marcuse Herbert, Αντεπανάσταση και Εξέγερση, Αθήνα, Παπαζήση, 1974, σελ. 31 – 33.

[13] Merleau-Ponty M., Οι περιπέτειες της διαλεκτικής, Αθήνα, εκδ. Υψιλον/βιβλία, 1984.

[14] Αντεπανάσταση και εξέγερση,ό.π. σ. 59.

[15] Στο ίδιο. σ. 60 – 61.

[16] Στο ίδιο. σ. 60 – 61.

[17] Στο ίδιο, σ. 36.

[18] Ο Μονοδιάστατος Ανθρωπος, ό.π. σ. 83.

[19] Αντεπανάσταση και Εξέγερση, ό.π. σ. 120.

[20] Στο ίδιο, σ. 94 – 97.

Ο ζωγραφικός πίνακας που πλαισιώνει τη σελίδα (“Κίτρινο με τέσσερις κύβους”, 1975) είναι έργο του, ισπανού, Gerardo Rueda.  

antifono.gr