Germany’s decision to not immediately end Russian oil imports – a move that would deliver a crucial blow to the Kremlin over its war in Ukraine – came at the urgent request of the Biden administration, a senior European official involved in Russian sanctions tells Newsmax.
The European official told Newsmax that the Biden administration has also been pushing the Germans to delay cutting off Russian oil until later this year and after the U.S. midterm elections.
The White House appears to believe it has a chance to keep the Senate in Democrat hands – but that opportunity could be endangered from a serious spike in oil prices if Germany had to start buying oil from global markets.
Earlier this month, President Biden signed a law that bans all Russian imports of oil, gas, and coal to the U.S.
But Biden had been reluctant to approve such a ban fearing the already high cost of gasoline would grow, even though the U.S. only imports 3% of crude oil from Russia.
House Speaker Nancy Pelosi, D-Calif., and other Congressional Democrats, led the charge on banning Russian oil imports.
German Foreign Minister Annalena Baerbock announced last Wednesday that Germany will stop importing half of its oil from Russia by summer with the remainder closed down at year’s end.
But those comments were quickly qualified by Germany’s Finance Minister Christian Lindner, who suggested that a quick cut-off of Russian oil won’t happen anytime soon.
Ukraine has been pleading with European nations to halt imports immediately and put as much pressure on Russia to halt their unrestricted war.
Ukrainian President Volodymyr Zelenskyy has called EU oil purchases “blood money.” The EU continues to pay Russia about $1 billion a day for oil and gas purchases.
Germany also indicated that while Russian oil imports would be banned by the end of this year, gas imports purchases could continue into 2023, but be banned soon after.
Last week, Zelenskyy’s chief economic adviser, Oleg Ustenko, lashed out at European nations, and especially Germany, in delaying an oil embargo against Russia.
“Imagine how many missiles and bombs you can buy for that kind of money,” he told Britain’s Guardian.
” . . . They do not understand that by supplying this money to Putin, they are funding his military machine.
“If Russians are committing war crimes, even genocide, whoever is supplying Russia with this bloody money is guilty of the same war crime.”
EU nations have been reluctant to ban Russian energy. In March, Poland took the lead in banning Russian coal imports by May with plans to stop all oil and gas imports by year’s end.
Francesco Stipo, an international oil expert and president of the Houston Energy Club, said Germany’s reliance on Russia for its energy consumption has risked jeopardizing European energy independence.
“All NATO members, including Germany, should end Russian oil and gas imports as soon as possible to give a strong signal that the unprovoked invasion of a sovereign country is not permissible,” he said.
“The German announcement to stop Russian oil imports by the end of the year falls short of expectations, because by that time, Russia will have probably already achieved its objectives in Ukraine.”
After Baerbock’s announcement of a coming ban, German unions and economic institutes warned that abruptly stopping Russian energy imports could spark a severe recession.
Oil experts predict more U.S. gasoline price hikes will come once Germany does cut off the supply and a rise at the pump could threaten Democrats’ election odds if it happens before election day.
Justin Dargin, senior energy and geopolitics scholar at the University of Oxford, said global oil prices will “undeniably” increase once Germany cuts off oil imports.
“If Germany were to cut off oil by this summer, then we would again see at first a sharp increase in the international oil price, such as when the Biden administration banned Russian hydrocarbons,” he said.
Once the “initial sharp fluctuation stabilizes,” he said, “what follows later are the structural demand and supply dynamics that inform the more stable oil prices that last for a more extended period.”
In delaying ending oil imports until the end of the year, Dargin said there will still be an increase in global oil prices.
According to the International Energy Agency, nearly half of Russia’s crude and petroleum product exports wind up in Europe. The amount totals 2.2 million barrels per day of crude oil and 1.2 million barrels per day of petroleum products.
Germany is the top EU buyer of Russian oil, purchasing 34% of its total petroleum imports from Russia, according to the IEA.
“Germany’s action by itself will impact global oil prices, but a more significant impact will be what course of action Europe as a whole takes,” Dargin said.
“It seems likely at this stage that Europe will likely take a more phased approach to wean itself from Russian oil in a bid to moderate any adverse effects on the continental economy that is already experiencing high inflationary pressure.”
If the E.U. were to move to ban Russian oil imports immediately, he said global oil prices would increase.
“An immediate European oil ban could affect nearly 4 million barrels per day of Russian petroleum and would apply excessive upward pressure on global oil prices,” Dargin said.
He noted that a complete cessation of Russian oil imports to the EU could drive prices to as much $200 a barrel globally.
The White House declined to comment on this story.
Η ελληνική κυβέρνηση έκανε, χθες, διάβημα, στην Τουρκία για 160 παραβιάσεις του εναέριου χώρου.
Τους ενόχλησε ο αριθμός.
Στο παρασκήνιο, στο παρελθόν, ειπώθηκε στην τουρκική πλευρά, κάντε μερικές παραβιάσεις για να επισημάνετε την πολιτική αμφισβήτησής σας και εμείς μερικές αναχαιτίσεις για να υπογραμμίσουμε την δική μας πολιτική αλλά ας μείνουμε σε αυτές. Να μην υπάρχει ούτε ανθρώπινη διακινδύνευση, ούτε κόστος. Η Τουρκία το αγνόησε.
Η Τουρκία έχει σταθερή πολιτική αμφισβήτησης του ελληνικού χώρου και δεν πρόκειται να έρθει σε καμιά συνεννόηση με την κυβέρνηση της Αθήνας. Θεωρεί, ήδη, αυτά που αμφισβητεί δικά της και συμπεριφέρεται σαν να είναι δικός της χώρος. Θεωρεί τα 18 νησιά δικά της.
Δεν μιλάμε για τις συνήθεις παραβιάσεις μεταξύ 6 και 10 ναυτικών μιλίων, τις οποίες και άλλες χώρες θεωρούν ως το ελληνικό παράδοξο. Εκεί, μάλλον, πέτυχε την αναγνώριση, ντε φάκτο, της αμφισβήτησής τους. Μιλάμε για υπερπτήσεις μερικών δεκάδων μέτρων πάνω απο κατοικημένα νησιά. Τα 18 νησιά, την κατοχή των οποίων απο την Ελλάδα, αμφισβητεί η Τουρκία.
Έχουμε, δηλαδή, να κάνουμε με παραβίαση του πυρήνα της κυριαρχίας ενός κράτους.
Και, τώρα, τα ερωτήματα αφού σημειώσω ότι είμαι πιο φιλειρηνιστής απο τον κ. Μητσοτάκη και ενοχλούμαι όταν ακούω ακόμη και κυνηγετικό όπλο..
1.-Με το να μην αντιδρά η Ελλάδα στρατιωτικά στις υπερπτήσεις πάνω απο ελληνικά νησιά έχει αποδεχθεί ότι είναι χώρα μειωμένης κυριαρχίας;
2.-Τι διαφορά έχει για την Αθήνα η υπέρπτηση πάνω απο τα νησιά αυτά απο την υπέρπτηση πάνω απο την Ακρόπολη ή το Μαξίμου;
3.-Υπάρχει το ευλογο ερώτημα των φιλειρηνιστών και, κυρίως, των οπαδών της εκάστοτε κυβέρνησης “τι θέλετε να κάνουμε, να τα ρίξουμε; Και μετά; τι θα ακολουθήσει;” Την απάντηση στο ερώτημα αυτό δεν θα την δώσω εγώ. Αλλά η κυβέρνηση. Δική μου δουλειά είναι να θέτω ερωτήματα. Αγωνιώδη ερωτήματα που άπτονται της ύπαρξης της χώρας μουθ, συνεπώς και εμού. Των πολιτικών και των οπαδών τους είναι να βρίσκουν λύσεις. Και το ερώτημα εδώ είναι τι σημαίνει για μια χώρα να παραβιάζεται η κυριαρχία της και να μην αντιδρά. Είναι το ίδιο σαν να εισέβαλαν οι Τούρκοι στη Θράκη, και στη συνέχεια αποχωρούσαν. Και την επομένη να έκαναν το ίδιο. Θα ρωτούσε και τότε η κυβέρνηση: τι θέλετε να κάνουμε πόλεμο;
4.-Θα αντιδράσει στρατιωτικά η κυβέρνηση (η εκάστοτε κυβέρνηση) αν γίνει υπέρπτηση τουρκικού αεροπλάνου πάνω απο την Ακρόπολη;
5.-Αν δεν υπάρχει στρατιωτική αντίδραση σε παραβιάσεις κυριαρχίας, σε τι χρησιμεύουν οι Ένοπλες Δυνάμεις;
6.-Μας μιλούν για αποτροπή. Απο που αποτρέπονται οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις όταν έχουμε καθημερινές υπερπτήσεις πάνω απο νησιά;
7.-Υπάρχει σαφής προσδιορισμός στόχου και σκοπού στις Ένοπλες Δυνάμεις; Περιλαμβάνει την κυριαρχία της χώρας;
8.-Σημειωτέον ότι στον αέρα η Ελλάδα έχει αυτήν την στιγμή συγκριτικό πλεονέκτημα σε σχέση με την Τουρκία. Αν και τώρα δεν μπορεί να υποστηρίξει την κυριαρχία της, πότε θα μπορέσει να το κάνει;
Το καλοκαίρι του 2027 ο πρόεδρος Μακρόν θα κάνει τον απολογισμό των δέκα ετών του στην εξουσία και της προσπάθειάς του να εδραιώσει την «εθνική κυριαρχία» της Ευρώπης.
Φωτ. AP Photo/Rafael Yaghobzadeh.
ΤΙΜΟΘΙ ΓΚΑΡΤΟΝ ΑΣ / THE NEW YORK TIMES
Το καλοκαίρι του 2027 ο πρόεδρος Μακρόν θα κάνει τον απολογισμό των δέκα ετών του στην εξουσία και της προσπάθειάς του να εδραιώσει την «εθνική κυριαρχία» της Ευρώπης. Με τον όρο αυτό ο Γάλλος πρόεδρος εννοεί την απεξάρτηση της Ε.Ε. από τη ρωσική ενέργεια, τις αμερικανικές αμυντικές υποδομές, καθώς και από την κινεζική βιομηχανική παραγωγή.
Η ευρωπαϊκή εξωτερική και αμυντική πολιτική, ελπίζει ο Μακρόν, θα είναι αρκούντως ισχυρή για να αποτρέπει επιβουλές όπως αυτή του Πούτιν, ακόμη και αν οι Αμερικανοί επαναφέρουν τον Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο το 2024. Για την ώρα, ο Μακρόν είναι ο μόνος Ευρωπαίος ηγέτης με το όραμα, τη φιλοδοξία και την πείρα για να οδηγήσει την Ενωση προς την κατεύθυνση αυτή, παρά τα τεράστια εμπόδια. Ενα από αυτά κατέστη πρόδηλο από το μεγάλο ποσοστό αποχής και την εκλογική ισχύ της Μαρίν Λεπέν στον δεύτερο γύρο της αναμέτρησης της Κυριακής στη Γαλλία.
Ο Μακρόν διακρίνεται για την εργατικότητα, τη φιλοδοξία και την αυτοπεποίθησή του. Μπορεί, όμως, να δώσει την εντύπωση αλαζόνα πολιτικού, απωθώντας άθελά του μέρος του εκλογικού σώματος. Ο πρόεδρος συνειδητοποιεί ότι χρειάζεται τη Γερμανία, με την πρώτη του επίσημη επίσκεψη να είναι προγραμματισμένη για το Βερολίνο στις 14 Μαΐου. Η Ευρώπη θα βρεθεί πάλι να διοικείται από το γαλλογερμανικό δίδυμο, ενώ ο Μακρόν αναμένεται να βρει στον καγκελάριο Ολαφ Σολτς έναν πιο ενθουσιώδη εταίρο από την Αγκελα Μέρκελ, παρά την αδυναμία του καγκελαρίου να αναλάβει ρόλο πολεμικού ηγέτη στην ουκρανική κρίση.
Υπό τις παρούσες συνθήκες, ο γαλλογερμανικός άξονας δεν επαρκεί. Ευτυχώς για τους Μακρόν και Σολτς, άλλοι Ευρωπαίοι ηγέτες πέτυχαν τη μετάβαση από διαχειριστές της οικονομίας σε ηγέτες εν καιρώ πολέμου, όπως ο Μάριο Ντράγκι, αλλά και ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, ο Ολλανδός Μaρκ Ρούτε και η πρωθυπουργός της Εσθονίας Κάγια Κάλας.
Πρόβλημα αποτελεί, όμως, ο μακροβιότερος επικεφαλής κυβέρνησης της Ευρωπαϊκής Ενωσης, ο Ούγγρος πρωθυπουργός Βίκτορ Ορμπαν. Τα καλά νέα είναι ότι ο Ούγγρος λαϊκιστής ηγέτης βλέπει την υποστήριξή του να περιορίζεται συνεχώς στην Κεντρική Ευρώπη. Ανήμερα των γαλλικών εκλογών, οι Σλοβένοι καταψήφισαν έναν ακόμη λαϊκιστή σύμμαχο του Ορμπαν, τον Γιάνες Γιάνσα. Μακρόν και Σολτς θα έπρεπε να επιδείξουν πυγμή απειλώντας τον Ορμπαν με στέρηση των ευρωπαϊκών επιδοτήσεων προς τη χώρα του εφόσον ασκήσει βέτο σε νέες κυρώσεις της Ε.Ε. εναντίον της Ρωσίας.
Ο Γάλλος πρόεδρος δια-κρίνεται για την εργατικότητα, τη φιλοδοξία και την αυτοπεποίθη- σή του, αλλά μπορεί να δώσει την εντύ- πωση αλαζόνα.
Πίσω από την ευρωπαϊκή δυστοκία για κοινή δράση κρύβεται η σταθερή άνοδος της εθνικιστικής, αντιφιλελεύθερης, αντικεντρώας ιδεολογίας, την οποία προωθούν σε ίδιο βαθμό οι ακροδεξιοί Μαρίν Λεπέν και Ερίκ Ζεμούρ, όπως και ο ακροαριστερός Ζαν-Λικ Μελανσόν. Την ίδια στιγμή, ο Μακρόν αντιμετωπίζει βουλευτικές εκλογές τον Ιούνιο, οι οποίες είναι αμφίβολο ότι θα οδηγήσουν σε αυτοδυναμία του «προεδρικού» κόμματος, Δημοκρατία σε Κίνηση. Επίσης, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις στην Ιταλία, το ακροδεξιό Ιταλοί Αδελφοί και η Λέγκα του Βορρά θα είναι ικανά να σχηματίσουν αυτοδύναμη κυβέρνηση σε περίπτωση διεξαγωγής πρόωρων εκλογών.
Απογοήτευση από το Κέντρο
Η διαδεδομένη απογοήτευση του εκλογικού σώματος σε όλη την Ευρώπη από το φιλελεύθερο Κέντρο έχει πολλά αίτια. Μεταξύ τους, ξεχωρίζουμε τις μακροπρόθεσμες συνέπειες της «ταχύρρυθμης» παγκοσμιοποίησης, όπως αυτή εκφράσθηκε στην Ε.Ε., το γεγονός ότι μετά την κρίση του 2008 οι πλούσιοι έγιναν πλουσιότεροι, τις οικονομικές επιπτώσεις της πανδημίας και τώρα τον πόλεμο στην Ουκρανία, που πιέζει ανοδικά τις τιμές ενέργειας και το κόστος ζωής. Τα χειρότερα, όμως, έπονται. Αν η εσωτερική πολιτική σκηνή σε δύο μόλις κράτη-μέλη της Ε.Ε. αναδείξει λαϊκιστές ηγέτες, έτοιμους για αντιπαράθεση με τις Βρυξέλλες, το έργο του Μακρόν θα καταστεί πολύ δυσκολότερο.
* Ο κ. Τίμοθι Γκάρτον Ας είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης.
Η εξωτερική πολιτική είναι πολύ σύνθετη και δύσκολη υπόθεση για να ασκείται απο ιδεοληπτικούς μαθητευόμενους μάγους που περιμένουν το ραβασάκι για να κινηθούν.
Οι συνέπειες θα είναι τραγικές.
Ακόμη και απο εκεί που περίμεναν κατανόηση.
Άφησαν την χώρα ανοχύρωτη, ανοργάνωτη, δεν θέλησαν να δημιουργήσουν σοβαρό κράτος και εγκατέλειψαν τις Ένοπλες Δυνάμεις απο εξοπλισμούς και στόχους εδώ και χρόνια.
Μπορεί να μας πει κάποιος τι προασπίζονται οι Ένοπλες Δυνάμεις; Την κυριαρχία; Μα αυτή καταπατείται καθημερινά. Και αμφισβητείται.
Τώρα είναι αργά.
Η Ανατολή νοιώθει την Ελλάδα εχθρική και η Δύση απαιτεί συγκυριαρχία στο Αιγαίο.
Ένα αμάλγαμα πολιτικών, οικονομικών παραγόντων, Μέσων Ενημέρωσης και λαϊκού grupi θα περάσουν ως επιτυχία τις υποχωρήσεις.
Ο Πούτιν γνωρίζει ότι η απεξάρτηση της Ευρώπης από το ρωσικό αέριο δεν είναι εύκολη υπόθεση
Φωτ. Shutterstock.
28.04.2022 • 07:48
Ο Βλαντιμίρ Πούτιν διέβη τον Ρουβίκωνα. Με τη διακοπή της παροχής του φυσικού αερίου προς την Πολωνία και τη Βουλγαρία, ο Ρώσος πρόεδρος αναγκάζει τις άλλες χώρες να επιλέξουν αν θα υποκύψουν στις απαιτήσεις του για πληρωμή του αερίου σε ρούβλια ή θα αποδεχθούν ένα επιζήμιο ενεργειακό εμπάργκο. Ούτως ειπείν, σπρώχνει την Ευρωπαϊκή Ενωση σε μια κρίσιμη δοκιμασία για την ενότητά της. Αφ’ ης στιγμής ο Βλαντιμίρ Πούτιν εισέβαλε στην Ουκρανία, η Ρωσία συνέχισε να εξάγει το ετήσιο ισοδύναμο περίπου 100 δισ. κυβικών μέτρων (bcm) φυσικού αερίου στην Ευρώπη, ενώ η Δύση απέφυγε να επιβάλει κυρώσεις στις εισαγωγές ενέργειας. Είναι προφανές το γιατί. Οι πωλήσεις ρωσικού φυσικού αερίου πέρυσι ανέρχονταν σε 54 δισ. δολάρια. Η Ε.Ε., εν τω μεταξύ, βασίζεται στη Ρωσία για πολύ περισσότερο από το ένα τρίτο του ετήσιου εφοδιασμού της σε φυσικό αέριο. Κατά κάποιον τρόπο, το επόμενο βήμα των Βρυξελλών θα πρέπει να είναι προφανές. Η Βουλγαρία εξαρτάται από τη Ρωσία για το 100% του φυσικού αερίου της και η αποφασιστικότητα του Πούτιν να εκπληρώσει την απειλή του να αποκόψει τα κράτη που δεν πληρώνουν σε ρούβλια –κάτι που κάποιοι φοβούνται ότι είναι ένας τρόπος να παρακάμψουν τις κυρώσεις– υποδηλώνει ότι άλλα κράτη θα μπορούσαν να είναι ο επόμενος στόχος.
Τα 27 κράτη-μέλη της Ε.Ε. έχουν ήδη σχεδιάσει τον τρόπο με τον οποίο θα μειώσουν τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου κατά τα δύο τρίτα φέτος. Ο Πούτιν γνωρίζει ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο απλά. Η Πολωνία εξαρτάται λιγότερο από το 50% από το ρωσικό αέριο με εγκαταστάσεις αποθήκευσης, οι οποίες είναι γεμάτες κατά 75% και η σύμβαση προμήθειας αερίου λήγει σύντομα. Ομως το ισοδύναμο επίπεδο αποθήκευσης για την Ε.Ε. είναι μόνο 32%. Το να φθάσει στο 80% που χρειάζεται μέχρι φέτος το φθινόπωρο θα κόστιζε 50 δισ. ευρώ, σύμφωνα με τους υπολογισμούς του Breakingviews. Θα απαιτούσε, επίσης, 50 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα (bcm) υγροποιημένου φυσικού αερίου ΗΠΑ να κατευθυνθούν στην Ευρώπη.
Ευρωπαίοι ηγέτες, όπως ο Γερμανός καγκελάριος Ολαφ Σολτς, η χώρα του οποίου βασίζεται στη Μόσχα για πάνω από το ήμισυ του φυσικού αερίου της, μπορεί να μπουν στον πειρασμό να αναμειχθούν. Η Uniper, μια γερμανική εταιρεία κοινής ωφέλειας, εκτιμά ότι το διάταγμα Πούτιν για την πληρωμή σε ρούβλια μπορεί να τεθεί σε διαπραγμάτευση χωρίς να παραβιαστούν οι κυρώσεις, ενώ ορισμένες μεγάλες εταιρείες ήδη πληρώνουν σε ρωσικό νόμισμα, λέει το Bloomberg. Πολύ πιο δύσκολη θα ήταν μια συντονισμένη απάντηση από το σύνολο της Ε.Ε., που θα περιλαμβάνει δελτίο στην ενέργεια και ένα κοινό ταμείο για τα κράτη που έχουν πληγεί περισσότερο. Ωστόσο, εάν η Ε.Ε. δεν μπορεί να κάνει αυτού του είδους τα βήματα σε μια κρίση, θα ήταν θεμιτό να αναρωτηθεί κανείς σε τι ακριβώς χρησιμεύει.
Το Βερολίνο στέλνει τεθωρακισμένα και άλλον βαρύ οπλισμό στην Ουκρανία, παρά τις πρόσφατες δεσμεύσεις περί του αντιθέτου. Ο γερμανικός Τύπος αναζητά μία εξήγηση.
Τεθωρακισμένο τύπου Gebard σε πεδίο βολής στη Βαλτική Θάλασσα το 2012
«Όψιμη στροφή» είναι ο τίτλος σε άρθρο της Süddeutsche Zeitung που επισημαίνει: «Το παράδειγμα του Βερολίνου θα ακολουθήσουν πολλοί στην Ευρώπη, οι οποίοι περίμεναν να δουν ποια στάση θα τηρήσει η ηγετική χώρα της ΕΕ. Η Γερμανία δεν μπορεί να κρύβεται στην Ευρώπη, ενώ αντιθέτως πολλές ευρωπαϊκές χώρες αναζητούν κάλυψη πίσω από τη Γερμανία. Γι αυτό ήταν τόσο μεγάλη η πίεση της Ουκρανίας στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση. Αυτό που είναι σημαντικό είναι να λαμβάνονται οι αποφάσεις στα πλαίσια της Συμμαχίας, να επιδεικνύει η Δύση αποφασιστικότητα ώστε να εντείνει την αποτρεπτική της ικανότητα και κατ΄αυτόν τον τρόπο να επιφέρει μία στροφή στον πόλεμο. Δεν προκαλεί έκπληξη ότι παράλληλα με την απόφαση για αποστολή οπλισμού, αλλάζει και η οπτική γωνία απέναντι τον πόλεμο. Τρεις μήνες αφότου άρχισαν οι εχθροπραξίες, η εκτίμηση ως προς τις δυνατότητες επιτυχίας της ρωσικής επίθεσης είναι πιο εύκολη και οδηγεί τις ΗΠΑ σε μία στροφή στην στρατηγική, αλλά και στη ρητορική αντιπαράθεση. Μπορεί πλέον να φανταστεί κανείς μία ήττα των ρωσικών ενόπλων δυνάμεων. Τα ουκρανικά στρατεύματα θα μπορούσαν να αναχαιτίσουν τις ρωσικές μονάδες τουλάχιστον στις θέσεις που κατείχαν πριν από την εισβολή. Οι κυρώσεις αποδίδουν, η Μόσχα δεν θα αντέξει την πίεση για πολύ και δεν θα μπορεί να συντηρεί την πολεμική της μηχανή. Για όλους αυτούς τους λόγους η Ουάσιγκτον κινητοποιεί όλες τις δυνάμεις στην Ευρώπη και ταυτίζεται όλο και περισσότερο με τον ρόλο της ως εμπόλεμο μέρος».
Τεθωρακισμένα τύπου Leopard του γερμανικού στρατού το 1997
Ποντάρει πλέον η Δύση όχι απλώς στην υπεράσπιση της Ουκρανίας, αλλά και σε μία στρατιωτική ήττα της Ρωσίας; Αυτό εκτιμά και η αριστερή εφημερίδα Tageszeitung (TAZ): «Στρατιωτικά η Ουκρανία δεν είναι τόσο υποδεέστερη απέναντι στη Ρωσία, όσο περίμενε κανείς στην αρχή του πολέμου. Με εξοπλισμό από τη Δύση θα μπορούσε ίσως να αναχαιτίσει τη ρωσική επίθεση σε τέτοιο βαθμό, ώστε η ρωσική ηγεσία να επιδείξει διάθεση για ουσιαστική διαπραγμάτευση, χωρίς να θέτει ως προϋπόθεση την παράδοση των Ουκρανών. Ορθώς τίθεται το ερώτημα για πιθανή κλιμάκωση, αν οι Ρώσοι θελήσουν να πάρουν εκδίκηση για την αποστολή όπλων από τη Δύση. Αλλά είναι μάλλον απίθανο να υπερβεί ένα γερμανικό Gepard την κόκκινη γραμμή της Ρωσίας που οδηγεί στο κατώφλι πυρηνικού πολέμου, όταν έχουν προηγηθεί πολλές άλλες αποστολές τεθωρακισμένων από κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ».
Νέος γεωπολιτικός ρόλος της Γερμανίας;
Τεθωρακισμένα τύπου Leopard του γερμανικού στρατού το 1997
Το ειδησεογραφικό δίκτυο N-TV εκτιμά ότι η «στροφή» στο ζήτημα της Ουκρανίας ίσως προδιαγράφει μία αλλαγή στον γενικότερο προσανατολισμό του Βερολίνου: «Όπως και όλοι οι προκάτοχοί της μετά την Επανένωση, η ομοσπονδιακή κυβέρνηση τοποθετεί στρατηγικά τη χώρα μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας. Προστατεύεται στρατιωτικά από το ΝΑΤΟ, συντηρείται ενεργειακά από τις φθηνές πρώτες ύλες της Ρωσίας, ασκεί πολιτική επιρροή τόσο στη Δύση, όσο και στην Ανατολή. Μεγάλο μέρος του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος (SPD) δυσκολεύεται να εντάξει πλήρως τη Γερμανία στο στρατόπεδο των αντιπάλων της Ρωσίας και αυτό εν μέρει οφείλεται στην επίγνωση ότι και μετά τον Πούτιν πάλι στη Ρωσία θα πρέπει να στραφεί η Γερμανία για πρώτες ύλες. Έτσι εξηγείται και η διατύπωση «πόλεμος του Πούτιν», που τόσο συχνά χρησιμοποιεί ο (καγκελάριος) Σολτς. Όμως ο Σολτς θα πρέπει να ενταφιάσει τις ελπίδες για γρήγορο τέλος του πολέμου και επαναπροσέγγιση με τη Μόσχα στην μετά Πούτιν εποχή- είτε υπό την πίεση εταίρων του στην κυβέρνηση και το ΝΑΤΟ, είτε λόγω συνειδητοποίησης των στρατιωτικών και πολιτικών εξελίξεων».
Δεν ήταν εύκολη απόφαση, λέει η υπουργός Άμυνας Κριστίνε Λάμπρεχτ
H Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) κάνει λόγο για μία «διόρθωση πορείας» από τον καγκελάριο Σολτς στο Ουκρανικό, η οποία ήταν «απαραίτητη». Και αυτό γιατί, όπως υποστηρίζει η εφημερίδα της Φρανκφούρτης, «ο Πούτιν έχει καταστρέψει την ειρηνική συνύπαρξη στην Ευρώπη που είχε επικρατήσει μετά την εποχή του Ψυχρού Πολέμου και στην οποία επένδυε, για μεγάλο χρονικό διάστημα, η γερμανική εξωτερική πολιτική. Οι ιστορικοί θα κληθούν να απαντήσουν στο εάν συνάδουν οι ιμπεριαλιστικές αξιώσεις της Ρωσίας με μία ειρηνική τάξη πραγμάτων στην Ευρώπη. Προς το παρόν πρόκειται για ρητορικό ερώτημα. Αυτό που τώρα προέχει είναι να τερματιστεί ο ρωσικός επεκτατισμός. Ήδη οι στρατηγοί του Πούτιν κατονομάζουν στόχους πέρα από την Ουκρανία, ενώ και ο ίδιος απαιτούσε στο παρελθόν να κατοχυρωθεί η ρωσική ηγεμονία σε ολόκληρη την ανατολική Ευρώπη».
Δύο μέτρα και δύο σταθμά;
Νέες επιθέσεις της Τουρκίας στο βόρειο Ιράκ πριν από λίγες μέρες
H ηλεκτρονική έκδοση της εφημερίδας Die Zeit φιλοξενεί άρθρο γνώμης της Ρόζα Μπουρτς, κοινωνιολόγου στο Center on Social Movement Studies της Φλωρεντίας που κατηγορεί τη Δύση ότι εφαρμόζει «δύο μέτρα και δύο σταθμά» όταν καταδικάζει τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αλλά όχι την τουρκική επιθετικότητα απέναντι στους Κούρδους. Μεταξύ άλλων διαβάζουμε: «Ενώ ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας καταδικάστηκε τάχιστα και επιβλήθηκαν κυρώσεις, η τουρκική επιθετικότητα απέναντι στους Κούρδους γίνεται ανεκτή επί δεκαετίες από τους ίδιους ‘θεματοφύλακες των δυτικών αξιών’. Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση συναντάται σε τακτά χρονικά διαστήματα με εκπροσώπους της τουρκικής κυβέρνησης και τονίζει τη σημασία της γερμανοτουρκικής εταιρικής σχέσης, επισημαίνοντας ότι η Τουρκία είναι σημαντικός διαμεσολαβητής, τώρα που η Ρωσία διεξάγει πόλεμο ‘εναντίον μας’. Ούτε γίνεται καμία συζήτηση για κυρώσεις εναντίον του εταίρου μας, ούτε μπορούν να ελπίζουν οι Κούρδοι σε ασφαλείς διαδρόμους διαφυγής και στην παροχή προστασία χωρίς διατυπώσεις, όταν επιχειρούν να διαφύγουν από τις πολιορκημένες πόλεις τους ή από τις τουρκικές βόμβες. Ενώ τα σύνορα είναι ανοιχτά για ουκρανούς πρόσφυγες- και δικαίως- οι Κούρδοι που παίρνουν τον δρόμο της προσφυγιάς είτε εγκλωβίζονται στα σύνορα της Πολωνίας και της Λευκορωσίας, είτε πνίγονται στη Μεσόγειο, είτε δεν λαμβάνουν άσυλο στη Γερμανία και απελαύνονται. Πρόκειται για δύο μέτρα και δύο σταθμά. Πολύ δύσκολα μπορεί να γίνει ανεκτό κάτι τέτοιο».
Οι μεγάλες θρησκευτικές εορτές της Χριαστιανοσύνης, έχουν ένα ξεχωριστό ευχολόγιο, παραδοσιακά τουλάχιστον.
Όμως στην εποχή μας, το “Χρόνια Πολλά” έχει εισχωρήσει παντού, χωρίς φυσικά στην περίπτωση των μεγάλων θρησκευτικών εορτών τουλάχιστον να ανταποκρίνεται σ’ αυτές.
Για παράδειγμα στην περίπτωση της εορτής του Πάσχα καθ’ όλη την διάρκειά της, οι ενδεδειγμένες ευχές που ανταποκρίνονται στην ουσία και το νόημα αυτού, είναι το “Καλή Ανάσταση” και το “Χριστός Ανέστη”. Άραγε, ποιες άλλες ευχές θα ανταποκρίνονταν πιο ουσιαστικά στο Πάσχα;
Τι θα πει “Χρόνια Πολλά” που πολλοί εύχονται αλλήλους, δεξιά και αριστερά;
Το “Χρόνια Πολλά” ανταποκρίνεται σε μια ονομαστική εορτή, σε γενέθλια, σε επετείους και ασφαλώς στις Εθνικές Εορτές, αλλά “Χρόνια Πολλά” Πασχαλιάτικα;
Υπήρξαν περίοδοι στη σύγχρονη ιστορία μας που το “Χριστός Ανέστη” χαρακτήριζε κάποιον πολιτικώς. Αν είναι δυνατόν;
Θα μου πείτε εδώ ορισμένοι ανόητοι τροποποίησαν αυθαιρέτως την Βυζαντινή Υμνολογία, που αναφέρεται στην ύψωση του Τιμίου Σταυρού και από “νίκας τους βασιλεύσι κατά βαρβάρων δωρουμενος” το τροποποίησαν σε “νίκας τους ευσεβεσι”.
Είναι δύσκολο να εντοπίσεις τόσους πολλούς κομπλεξικούς σε μια πολιτισμένη χώρα.
Υπάρχουν πολλοί, οι οποίοι για λόγους κομπλεξισμού απεμπολούν την ίδια την ιστορία της χώρας, γιατί σ’ αυτή εμπλέκονται η βασιλική δυναστεία και ο δικτάτωρ Ιωάννης Μεταξάς;
Κάποιος από τους κορυφαίους ευθυμογράφους μας την εποχή που μια καταιγίδα κομπλεξισμού σάρωσε σε οτιδήποτε είχε το πρόθεμα βασιλικό-ή-ό, που είχε πει “ελπίζω να μην τροποποίησουν και την ονομασία του “βασιλικού πολτού”.
“Χριστός Ανέστη” λοιπόν, γιατί μόνο αυτή είναι η ενδεδειγμένη ευχή και ας αφήσουν τα “Χρόνια Πολλά” για την ονομαστική εορτή και τα γενέθλια μας.
Παράλειψη ή αδιαφορία;
Η αείμνηστη Ρένα Βλαχοπούλο, φαινόμενο υποκριτικής, μπριου, κεφιού, με την υπέροχη φωνή, μια “βουρλισμένη” Κερκυραία με αστείρευτη διάθεση για ζωή, χωρίς αμφιβολία, είναι η Κερκυραία που αγάπησε παράφορα το νησί των Φαιάκων, το ύμνησε, το τραγούδησε και το πρόβαλε όσο κανείς άλλος.
Μια αδιαφιλονίκητη πρέσβειρα της Κέρκυρας.
Προσφάτως, από φίλο Κερκυραίο πληροφορήθηκα ότι ο Δήμος Κερκυραίων από την ημέρα του θανάτου της Ρένας Βλαχοπούλου (2004) μέχρι και στις μέρες μας δεν έδειξε την στοιχειώδη ευαισθησία να δώσει το όνομα της μεγάλης Κερκυραίας ηθοποιού και σε μια οδό, σε ένα άλλο σημείο του νησιού.
Δεν παίρνω όρκο για την πληροφορία, αλλά είναι αληθής που μάλλον είναι, συνιστά αγνωμοσύνη, αδιαφορία και έλλειψη στοιχειώδους ευαισθησίας της Δημοτικής Αρχής, προς μια που τόσα πολλά και ποικίλα προσέφερε στην πατρίδα της.
Αίδως Αργείοι!
Όλα στην φόρα! Όταν από τον Απρίλιο έχει αρχίσει η αφαίρεση ενδυμάτων, που οι καλλίγραμμες τουλάχιστον νέες, θεωρούν περιττά και το θέαμα στους δρόμους άρχισε να παρουσιάζει ενδιαφέρον στους άνδρες, φανταστείτε τι έχει να γίνει όταν ο υδράργυρος αρχίσει την ανοδική πορεία του για να χτυπήσει “κόκκινο”.
Τότε μάλλον ο πιο πλήρης χαρακτηρισμός θα είναι το “όλα στην φόρα” μια και η αφαίρεση ενδυμάτων θα φτάσει στο κατακόρυφο.
Όλα αυτά για να οδηγηθούμε στο “φάτε ματιά ψάρια και κοιλιά περίδρομο”.
Οι ζωηροί όσο και εκδηλωτικοί άνδρες, πρέπει να προσέχουν ιδιαίτερα, μια και η καταγγελία για σεξουαλική παρενόχληση καραδοκεί.
Όλα στην φόρα, λοιπόν και όποιον πάρει ο Χάρος!
Ο Κινέζος σοφός Sun Tzu, (544 π.Χ-494 π.Χ.), θεωρείται ως ο σπουδαιότερος τακτικιστής και στρατηγικός αναλυτής του πολέμου. Το βιβλίο του
Η τέχνη του Πολέμου, έγινε ευρύτερα γνωστό στη Δύση τον 20ο αιώνα και έκτοτε διδάσκεται σε Ανώτατες Στρατιωτικές Ακαδημίες και Ινστιτούτα Παγκόσμιας Στρατηγικής, σε Δύση και Ανατολή.
Η τέχνη του πολέμου ειναι το αρχαιότερο γνωστό πόνημα για τον πόλεμο. Αν και εχει γραφτει περισσότερο απο δυο χιλιάδες πριν, αποτελεί μέχρι σήμερα την πληρέστερη και ρεαλιστικότερη εικόνα του πολέμου, ξεπερνώντας το μνημιαίο εργο του Πρώσου Claυsewitz (1780-1831)
Περί Πολέμου.
Στους πολέμους των χωρών της ΝΑ Ασίας, οι ηγέτες της Β. Κορέας και του Βιετνάμ, εφαρμόζοντας πιστά τις αρχές του Tzu εναντίον Γάλλων και Αμερικανών, ανάγκασαν τις δυο Μεγάλες Δυνάμεις να υποστούν ταπεινωτική ήττα.
Ο ΜάοΤσεΤούνκ στα απομνημονεύματα του για τον νικηφόρο πόλεμο με τις υπέρτερες δυνάμεις του Τσαγκάισεκ, γράφει ότι οφείλει εν μέρει τη νίκη του στην εφαρμογή των Αρχών του Tzu
Όταν το 1772 κυκλοφόρησε το βιβλίο του Tzu στά Γαλλικά, ένας γάλλος κριτικός έφτασε στο σημείο να γράψει «Το βιβλίο του Sun Tzu έχει όλα τα στοιχεία της υψηλής τέχνης την οποία κατέχει η πέννα του Ξενοφώντα και του Πολύβιου».
Συχνά αναφερόμενα αποφθέγματα του Sun Tzu
Η ύψιστη τέχνη του πολέμου είναι να υποτάξεις τον εχθρό χωρίς μάχη
Αν γνωρίζεις τον εχθρό σου και τον εαυτό σου, δεν χρειάζεται να φοβάσαι για την νίκη σε εκατό μάχες. Αν γνωρίζεις τον εαυτό σου, αλλά όχι τον εχθρό σου, για κάθε νίκη που επιτυγχάνεις θα υπόκειται σε μια ήττα. Αν δεν γνωρίζεις ούτε τον εαυτό σου ούτε τον εχθρό σου θα υποκύπτεις σε κάθε μάχη.
Κάθε πόλεμος βασίζεται στην παραπλάνηση. Όταν είσαι ικανός να επιτεθείς, πρέπει να φαίνεσαι αδύναμος.Όταν κινητοποιείς τις δυνάμεις σου πρέπει να φαίνεσαι αδρανής. Όταν είσαι κοντά του, πρέπει να τον κάνεις να πιστεύει ότι είσαι μακριά. Όταν είσαι πολύ μακριά πρέπει να τον κάνεις να πιστεύει ότι είσαι κοντά
Καμιά χώρα δεν ωφελήθηκε από έναν παρατεταμένο πόλεμο
Να φέρεσαι στους άνδρες σου όπως στα αγαπημένα παιδιά σου. Και αυτά θα σε ακολουθούν πιστά σε κάθε μάχη
Όταν έχεις περικυκλώσει στενά έναν εχθρό, άφησε του μια διέξοδο διαφυγής. Ο εχθρός που βρίσκεται σε απελπιστική κατάσταση, αγωνίζεται για τη ζωή του με νύχια και με δόντια μέχρι τέλους.
Tα λάθη του Πούτιν στον πόλεμο κατά της Ουκρανίας
Πριν εισβάλει στην Ουκρανία, έπρεπε ο Πούτιν και η στρατιωτική ηγεσία του να γνωρίζουν εξ ίσου καλά τις επιχειρηριασικές δυνατότητες, τόσο της χώρα τους όσο και της Ουκρανίας. Όφειλαν να γνωρίζουν ότι οι αριθμοί δεν έχουν μεγάλη σημασία. Μεγάλη σημασία έχει η κατάσταση της οικονομία της χώρας, η ομοψυχία των κατοίκων της, η θέληση να υπερασπίσουν την χώρα τους, και οι συμμαχίες που έχουν αναπτύξει με ξένες χώρες. Ο Πούτιν παραγνωρίζοντας όλα αυτά, καταπάτησε τα κυριαρχικά δικαιώματα μιας ανεξάρτητης χώρας, μέλους του ΟΗΕ.
Ο Πούτιν στο σχεδιασμό του πολέμου, έπρεπε να δει ποιο είναι το πιο ευάλωτο σημείο της Ουκρανίας, εκεί που δεν περιμένουν επίθεση οι Ουκρανοί, και να εξαπολύσει επίθεση αιφνιδιαστικά με όλες τις στρατιωτικές δυνάμεις του. Οι Ρώσοι επέλεξαν να ανοίξουν πολλά μέτωπα, με αποτέλεσμα να μπορούν οι μικρότερες ουκρανικές δυνάμεις, χάρις στη γενναιότητα του στρατού της, να αντισταθούν, καθυστερώντας την προέλαση των Ρώσων. Ο πόλεμος παρατάθηκε περισσότερο από ότι λανθασμένα ήλπιζε η Ρωσική ηγεσία.
Η παράταση του πολέμου ευνοεί τον αμυνόμενο, γιατί ανυψώνει το ηθικό του και ενισχύει την προθυμία των συμμάχων να τον βοηθήσουν στον αγώνα του κατά των εισβολέων. Έτσι, η διάσπαση των συμμαχιών με τη Δύση που ανέμεναν οι Ρώσσοι, δεν επετεύχθη. Αντίθετα, ενισχύθηκε.
Επίσης, η εισβολή στην Ουκρανία, ακύρωσε την πάγια θέση των Ρώσων να μην επιτρέψουν την επέκταση του ΝΑΤΟ μέχρι τα σύνορα της πατρίδας τους. Αντίθετα, οι μικρές χώρες της Βόρειας Ευρώπης, βλέποντας τις επεκτατικές τάσεις της Ρωσίας, αισθάνθηκαν την ανάγκη να προσχωρήσουν στο ΝΑΤΟ. Όταν, και εφόσον γίνει αυτό, το ΝΑΤΟ θα έχει σχηματίσει ασφυκτικό κλοιό γύρω από τη Ρωσία.
Η ανυπομονησία της Ρωσίας να αρχίσει τον πόλεμο σε συνθήκες χειμώνα, ήταν λανθασμένη. Όλοι οι Ευρωπαικοί πόλεμοι έγιναν την άνοιξη και το καλοκαίρι. Το χειμώνα το έδαφος είναι λασπερό και δεν ευνοεί την κίνηση του πεζικού καθώς και των ερπιστριοφόρων και βαρέων οχημάτων.
Ο Πούτιν δεν έλαβε υπόψιν ότι η Ουκρανική επικράτεια είναι μεγάλη σε έκταση. Με αποτέλεσμα, καθώς προωθούνταν οι στρατιωτικές δυνάμεις της Ρωσίας στο εσωτερικό της Ουκρανίας, να απομακρύνονται από τις εστίες ανεφοδιασμού τους, με συνέπεια να παρουσιάζουν μεγάλες ελλείψεις σε τρόφιμα και καύσιμα.
Οι στρατιώτες που μένουν αδρανείς, ιδίως σε συνθήκες χειμώνα, χάνουν το ηθικό τους και η θέληση τους για μάχη μειώνεται. Αντίθετα, ο αμυνόμενος στρατός, όσο βλέπει τον εχθρό να αποτυγχάνει στην επιδίωξη των στόχων του, ενθαρρύνεται να συνεχίοει να πολεμάει θυσιάζοντας τη ζωή του στον πόλεμο ‘υπέρ βωμών και εστιών’.
Μεγάλο στρατηγικό λάθος των Ρώσων είναι επίσης το γεγονός ότι, στις πόλεις που πολιορκούν, δεν άφησαν τρόπους διαφυγής στους υπερασπιστές της. Και αυτοί, παρά τις τεράστιες στερήσεις που υφίστανται, υπερασπίζονται την πόλη τους μέχρι θανάτου. Αυτό συμβαίνει σήμερα στην Μαριούπολη, στην Οδυσσό, στο Χάρκοβο.
Τέλος, μεγάλο ρόλο έπαιξε η αποκάλυψη της θηριωδίας του ρωσικού ατρατού απέναντι σε άμαχους Ουκρανούς πολίτες, κατά την οργισμένη αποχώρηση τους από τα κατεχόμενα εδάφη. Τα εγκλήματα αυτά η διεθνής κοινή γνώμη τα χαρακτήρισε ως εγκλήματα πολέμου και ζήτησαν από τις ηγεσίες τους να ενισχύσουν περισσότερο την προσπάθεια της Ουκρανίας να παραμείνει ελεύθερη.
Αυτά είναι τα τραγικά λάθη της ηγεσίας του Ρωσικού στρατού που οδηγούν τελικά τη χώρα τους σε πλήρες αδιέξοδο, καθώς βλέπει, μέρα με την ημέρα, οι ελπίδες της να υποτάξει την Ουκρανία, λίγοστεύουν, και δεν έχει κανένα όφελος από την παράταση του πολέμου. Αντίθετα, η Ρωσία κινδυνεύει να χάσει πολλά από τα προνόμια που απολαμβάνει μέχρι σήμερα ως μια μεγάλη παγκόσμια δύναμη.
Η ιστορία τιμωρεί όσους την αγνοούν, σημειώνει ο Θουκυδίδης στην ΙΣΤΟΡΙΑ του Πελοποννησιακού πολέμου. Οι άνθρωποι θα συνεχίσουν τους πολέμους ‘ες αεί’, εφόσον η νοοτροπία τους δεν αλλάζει. Και ο Κινέζος σοφός συμπληρώνει τη ρήση του Σωκράτη ‘Γνώθει σ ευτόν΄προσθέτοντας ‘και τον εχθρό σου’.
Υ.Γ. διαβάζοντας το βιβλίο του Κινέζου σοφού Sun Tzu, μπορεί ο αναγνώστης να πει ότι η μεγάλη επιτυχία των Ιαπώνων να επιτεθούν απρόκλητα και αιφνιδιαστικά στο Pearl Harbour, ήταν μεγάλο στρατηγικό λάθος. Ως άμεσο αποτέλεσμα είχε να συμμετάσχει στον πόλεμο ο τεράστιος στρατιωτικός μηχανισμός της Αμερικής και όλοι οι αμερικανοί να ορκιστούν ότι θα πολεμήσουν μέχρι θανάτου για την ολοσχερή καταστροφή της Ιαπωνίας.Έτσι έληξε ο ΒΠΠ με περιφανή νίκη των Δημοκρατικών Δυνάμεων.
Υ.Γ. Επιφανής σχολιαστής της παγκόσμιας πολιτικής, σε πρόσφατο άρθρο του στην έγκυρη εφημερίδα Straits Times, έγραψε: «H ‘ειδική επιχείρηση’ του Πούτιν είναι όντως μοναδική Αποτελεί ένα από τα πιο θεαματικά αυτογκόλ που πέτυχε οποιαδήποτε χώρα εναντίον της στην πρόσφατη ιστορία».
Intelligence sources say Russians have pulled out of key Syrian facilities, and Syria has welcomed advisers from the Iranian Revolutionary Guard Corps in their place.
TEL AVIV: Iranian forces have taken over some areas in Syria that have been controlled so far by Russian troops, with regional intelligence and defense sources raising alarms that that these Iranian units may lead to more attacks on US forces in Syria.
The more direct involvement by the Iranian Revolutionary Guard Corps (IRGC) units could, according to Israeli defense sources, also lead to an easier flow of weapons to Iran’s proxy forces in Lebanon. In recent years, Israel has performed hundreds of air attacks on shipments of Iranian-made systems that Israel says were on their way to Lebanon via Syria.
This development, the Israeli sources add, is believed to be a direct result of Russia looking to pull forces from Syria to help reinforce and reinvigorate its military in Ukraine, which has been heavily depleted by the surprisingly effective Ukrainian defense.
Earlier this month, a top advisor to Syrian president Bashar al-Assad told the BBC that Iranian forces are welcome inside the country’s borders.
“We are in a state of war and we have the right to receive assistance and expertise from whoever we see fit,” the advisor, Luna Chebel, said. “Yes, there are Iranian military experts in Syria, and they provide expertise to the Syrian Arab army. They come and they go. The state of Syria is at war and has the right to ask for help from its ally.”
Israeli sources say that this shift in control is especially seen in strategic areas, like the city of Aleppo and in the Mohin warehouse area, located in the eastern rural area of Homs. It was not clear exactly how many forces are moving into the region from Iran, though sources indicated the number is in the hundreds. In late March The New York Times reported some Russian forces, including mercenaries with the infamous Wagner group, had been pulled from Syria and Libya to deploy to Ukraine.
Simultaneously with the withdrawals, Iranian militias, under the supervision of IRGC members, began building new headquarters and warehouses, Israeli intelligence sources said. This in addition to setting up a new training camp on the outskirts of Aleppo to train members of the Lebanese Hezbollah militia. The sources say that Iran is “determined” to have greater sway in Syria. Local sources on the ground in Syria also spoke of Iranian militias transporting weapons and ammunition from the Homs and Hama countryside to the Aleppo countryside to secure them at recently prepared sites, while they’ve emptied the old ones at the request of the senior military leadership of the IRGC, according to Israeli sources.
Iran’s expansion plan was not limited to the establishment of headquarters or an increase in military deployment, but was extended to the establishment of a new militia, which is closest to the elite forces model, to carry out the tasks previously carried out by the retreating Russian forces. Last week the Saudi Al-Hadath channel reported that an underground Iranian facility in Syria dubbed “Project 99” is developing ballistic missiles, chemical weapons and UAVs, and is under the control of Hezbollah and the IRGC.
The departure of Russian forces is not expected to change Israel’s calculus in Syria, as the Russian S-400 air defense systems remain in place. Israel maintains a careful political balance between the US, it’s closest partner, and Russia, whom it needs to work with to ensure limited access to Syria for strikes against Iranian-backed targets and weapons convoys.
The increased presence of IRGC forces in Syria could prompt Israel to strike more directly at the Iranian forces, as it reportedly did last month killing two IRGC members, in what could be the next potential test for its relationship with Moscow.
Το ελληνικό πολιτικό σύστημα έχει επιδείξει διαχρονικά γεωπολιτική ακρισία και αδυναμία ανάγνωσης των πραγματικών προθέσεων του δυτικού συνασπισμού, στον οποίον ανήκει η Ελλάς
Είτε ονομαστεί «συνεκμετάλλευση» είτε «αιώνια ειρήνη» (όπως ονόμασε ο Ιουστινιανός την προσωρινή ανακωχή με την Περσία των Σασσανιδών). Είτε συμπεριλάβει την αναιρετική της εθνικής κυριαρχίας και κυρίως αξιοπρέπειάς μας αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, όπως ζητούν οι Τούρκοι. Είτε προβλέπει «απλώς» τη συνεκμετάλλευση των φυσικών πόρων, είτε όπως αλλιώς συσκευασθεί επικοινωνιακά και νομοτεχνικά, η συμφωνία που επιδιώκει η τουρκική πλευρά οδηγεί σε συγκυριαρχία στο σύνολο του Αιγαίου. Οι καλόπιστοι αφελείς θεωρούν ότι με μια ελληνική υποχώρηση θα «χορτάσει» και θα ανακοπεί ο τουρκικός αναθεωρητισμός. Ενώ η μελέτη των ελληνοτουρκικών σχέσεων δείχνει το ακριβώς αντίθετο: η Τουρκία θα γίνει επιθετικότερη και την επόμενη ακριβώς ημέρα της υπογραφής της όποιας συμφωνίας θα προχωρήσει και σε άλλες διεκδικήσεις, στη Δυτική Θράκη, στην Κρήτη κ.λπ. Αλλωστε για αυτά έχει ήδη προετοιμάσει το έδαφος με σαφείς νύξεις.
Το ευρύτερο γεωπολιτικό ερώτημα δεν αφορά όμως τις φοβικές ανασφάλειες του ελληνικού πολιτικού συστήματος ή την ένταση στην ελληνοτουρκική μεθόριο. Αλλά εάν η Δύση επιθυμεί η Τουρκία να έχει τον έλεγχο του Αιγαίου, δηλαδή την επικοινωνία του Ευξείνου Πόντου με την Ανατολική Μεσόγειο. Ηδη υπήρξε μια πρόγευση: τις ημέρες που η Τουρκία αμφιταλαντευόταν εάν έπρεπε να κλείσει τα Στενά λόγω του ρωσοουκρανικού πολέμου, μεγάλος αμερικανικός τηλεοπτικός σταθμός (CBS) ενεφάνισε στο δελτίο ειδήσεων χάρτη με τα Δαρδανέλια και την Πόλη ως μέρος της ελληνικής επικράτειας. Η Τουρκία στη συνέχεια έκλεισε τα Στενά. Αλλά η ωμή απειλή, που σημειωτέον προκάλεσε σάλο στα τουρκικά ΜΜΕ, δείχνει ότι πάντα ενυπάρχει μια δυτική καχυποψία σχετικά με τις προθέσεις της Τουρκίας. Η εμπειρία δύο παγκοσμίων πολέμων, η διαχρονική στάση του «επιτήδειου ουδέτερου» και η πρόσφατη ρωσοτουρκική προσέγγιση δεν αποτελούν ασφαλώς εγγύηση για τη δυτική αρχιτεκτονική ασφαλείας.
Το ελληνικό πολιτικό σύστημα έχει επιδείξει διαχρονικά γεωπολιτική ακρισία και αδυναμία ανάγνωσης των πραγματικών προθέσεων του δυτικού συνασπισμού, στον οποίον ανήκει η Ελλάς. Είναι απολύτως βέβαιον ότι η Δύση ΔΕΝ επιθυμεί τον έλεγχο του Αιγαίου από την Τουρκία. Δεν θα στηρίξει μια ενδεχόμενη σπουδή της ελληνικής πλευράς να «ρυθμίσει» τις νομικά ανύπαρκτες «ελληνοτουρκικές διαφορές» στο Αιγαίο. Αλλά πέραν της δυτικής βούλησης, υπάρχει και η αυθύπαρκτη ελληνική στάση. Απελευθερώσαμε ως έθνος το Αιγαίο με αιματηρούς αγώνες το 1821 και το 1912 και δεν δικαιούμαστε να το θέσουμε σε καμία τράπεζα διαπραγματεύσεων. Εάν υπάρξει στρατιωτική επιβουλή (πιθανότητα εξαιρετικά αμφίβολη έως ανύπαρκτη), το ελληνικό Πολεμικό Ναυτικό είναι εις θέσιν να την αντιμετωπίσει, όπως απέδειξε η κρίση του 2020.
Για την ιστορία: την «αιώνια ειρήνη» του Ιουστινιανού ακολούθησε λίγες δεκαετίες αργότερα η τελική τιτανομαχία μεταξύ του Βυζαντίου και της Περσίας, που έληξε με την ισοπέδωση της Κτησιφώντας από τον Ηράκλειο το 627 και την ολική καταστροφή του περσικού κράτους για δεύτερη φορά μετά τον Αλέξανδρο.
Ο Μελέτης Η. Μελετόπουλος είναι διδάκτωρ Οικονομικών και Κοινωνικών Επιστημών Πανεπιστημίου Γενεύης – Από τις εκδόσεις Καπόν κυκλοφορεί το συλλεκτικό τεύχος 47 της επιθεώρησης ΝΕΑ ΚΟΙΝΩΝΙΟΛΟΓΙΑ για την Ελληνική Επανάσταση
Στις αρχές Ιουλίου του 1921, ο ελληνικός στρατός είχε καταλάβει το Αφιόν Καραχισάρ, την Κιουτάχεια και το Εσκί Σεχίρ, έχοντας παράλληλα αποκρούσει την αντεπίθεση των δυνάμεων του Ισμέτ Ινονού, που ωστόσο δεν είχαν συντριβεί οριστικά
Σιδηροδρομικός συρμός μεταφέρει στρατιωτικά τμήματα διαμέσου της Αλμυράς Ερήμου τον Αύγουστο του 1921 Φωτ. Εθνικό Ιστορικό Μουσείο, Αθήνα.
ΣΑΚΗΣ ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ, ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΗΝΑΚΑΚΗΣ
Στις αρχές Ιουλίου του 1921, ο ελληνικός στρατός είχε καταλάβει το Αφιόν Καραχισάρ, την Κιουτάχεια και το Εσκί Σεχίρ, έχοντας παράλληλα αποκρούσει την αντεπίθεση των δυνάμεων του Ισμέτ Ινονού, που ωστόσο δεν είχαν συντριβεί οριστικά.
Μία ημέρα μετά την απόσυρση του τουρκικού στρατού ανατολικά του Σαγγαρίου, στις 13 Ιουλίου, ο διοικητής της Στρατιάς Μικράς Ασίας, αρχιστράτηγος Αν. Παπούλας συγκαλεί στην Κιουτάχεια πολεμικό συμβούλιο, στο οποίο συμμετείχαν οι συνταγματάρχες Κων. Πάλλης, Πτολ. Σαρηγιάννης και Γ. Σπυρίδωνος, επιτελείς της Στρατιάς. Βασικό θέμα του συμβουλίου ήταν αν οι ελληνικές δυνάμεις έπρεπε να κινηθούν προς τα ανατολικά και ιδιαίτερα προς την Aγκυρα ή όχι. Επρόκειτο για μια πορεία που κυμαινόταν μεταξύ 265 και 300 και πλέον χιλιομέτρων, αναλόγως της διαδρομής. Οι γνώμες που εκφράστηκαν δεν ήταν ταυτόσημες και κάποιες από αυτές αναδείκνυαν τα προβλήματα που θα ανέκυπταν στον ανεφοδιασμό και από την πορεία στην Αλμυρά Eρημο.
Δύο ημέρες αργότερα (15 Ιουλίου) πραγματοποιείται στην Κιουτάχεια νέο πολεμικό συμβούλιο. Σε αυτό συμμετείχαν ο βασιλιάς Κωνσταντίνος, ο πρίγκιπας Νικόλαος, ο πρωθυπουργός Δημ. Γούναρης και ο υπουργός Στρατιωτικών Νικ. Θεοτόκης, και από την πλευρά της στρατιωτικής ηγεσίας οι Παπούλας, Πάλλης, Βίκτ. Δούσμανης και Ξεν. Στρατηγός. Τα ερωτήματα για τη σκοπιμότητα και το εφικτό ή μη του εγχειρήματος παρέμεναν, το συμβούλιο όμως αποφάσισε ομόφωνα τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων προς Ανατολάς, με στόχο την Aγκυρα και την οριστική συντριβή του εχθρού.
Ωστόσο, η ομοφωνία κάθε άλλο παρά πραγματική ήταν. Η στρατιωτική ηγεσία είχε αρκετές επιφυλάξεις –ορισμένοι μάλιστα τις εξέφρασαν και κατά τη διάρκεια της επιχείρησης–, δεν επέμεινε όμως. «Στη σύσκεψη αυτή η στρατιωτική και η πολιτική ηγεσία προσήλθαν με αποκλίνουσες προδιαθέσεις και στόχους. Η στρατιωτική πλευρά ήταν μάλλον απρόθυμη για τη συνέχιση της προέλασης, αλλά δεν αναλάμβανε την ευθύνη να εκφέρει την άποψη αυτή ευθέως» (Σωτ. Ριζάς, «Το τέλος της Μεγάλης Ιδέας», Καστανιώτης, 2015, σ. 266-7).
Η προέλαση προς την Aγκυρα ξεκίνησε την 1η Αυγούστου, στο τέλος όμως του μήνα, και έχοντας μεσολαβήσει η Μάχη του Σαγγαρίου, ο Παπούλας αναγκάστηκε να δώσει εντολή υποχώρησης και οχύρωσης δυτικά του Σαγγαρίου. Η διαταγή υποχώρησης εκδόθηκε στις 10.00 της 29ης Αυγούστου και η Στρατιά διέβη και πάλι τον Σαγγάριο δύο ημέρες αργότερα. Εύλογα λοιπόν, έπειτα από αυτή την εξέλιξη, αναδείχθηκε σε ένα από τα βασικά ερωτήματα της Μικρασιατικής Εκστρατείας το αν έπρεπε να πραγματοποιηθούν οι επιχειρήσεις προς την Αγκυρα. Αλλωστε, το ερώτημα αυτό υπήρχε και πριν ξεκινήσουν αλλά και ενόσω εξελίσσονταν.
Η επιχείρηση είχε μικρές πιθανότητες επιτυχίας
Του Νίκου Κανελλόπουλου
Επειτα από σηµαντική ενίσχυση σε προσωπικό και µέσα, η Στρατιά Μικράς Ασίας εξόρμησε τον Ιούνιο του 1921 για να εξουδετερώσει τον κεμαλικό στρατό και να καταλάβει τους σημαντικούς συγκοινωνιακούς κόμβους Εσκί Σεχίρ, Κιουτάχεια και Αφιόν Καραχισάρ. Η Στρατιά πέτυχε το δεύτερο σκέλος των επιδιώξεών της, αλλά απέτυχε να επιφέρει συντριπτικό πλήγμα στις τουρκικές δυνάμεις, οι οποίες υποχώρησαν και οχυρώθηκαν ανατολικά του Σαγγάριου ποταμού καλύπτοντας την Αγκυρα. Καθώς η Στρατιά δεν ήταν προετοιμασμένη να συνεχίσει την καταδίωξη των Τούρκων, οι επιχειρήσεις διακόπηκαν στις 10 Ιουλίου και τέθηκε εκ νέου το δίλημμα της συνέχισης ή μη των επιθετικών επιχειρήσεων προς ανατολάς. Το μικρασιατικό ζήτημα παρέμενε άλυτο διπλωματικά και η ελληνική κυβέρνηση, εγκλωβισμένη στο αδιέξοδο που είχε δημιουργηθεί, αποφάσισε να επιδιώξει για ακόμη μια φορά να δοθεί λύση στο πεδίο της μάχης. Ηταν όμως αυτή μια επιλογή με σοβαρές πιθανότητες επιτυχίας; Τον Μάρτιο του 1926 κατέθεσε ως μάρτυρας στην Ανακριτική Επιτροπή Ελέγχου Δωσιλόγων Μ. Ασίας, που διερευνούσε τις ευθύνες των διοικητών διαφόρων στρατιωτικών μονάδων κατά την κατάρρευση του μετώπου στη Μικρά Ασία, ο υποστράτηγος Πτολεμαίος Σαρηγιάννης. Ο Σαρηγιάννης, ως συνταγματάρχης, είχε διατελέσει διευθυντής του ΙΙΙ Επιτελικού Γραφείου της Στρατιάς Μικράς Ασίας, δηλαδή διευθυντής του γραφείου που κατάρτιζε τα σχέδια επιχειρήσεων καθ’ όλη τη διάρκεια του 1921. Η επιτροπή τον ρώτησε μεταξύ άλλων για τις πιθανότητες επιτυχίας της επιχείρησης προς Αγκυρα. Ο Σαρηγιάννης ανέφερε ότι «…η επιχείρησις ήτο πράγματι πολύ δυσχερής. Κατά την εμήν αντίληψιν αύτη θα παρουσίαζεν πιθανότητας επιτυχίας 50%-60%». Ο Σαρηγιάννης όμως δεν φέρεται να πρόβαλε αντιρρήσεις για τη συνέχιση της εκστρατείας πέραν του Σαγγαρίου κατά τη σύσκεψη του επιτελείου της στρατιάς στις 13 Ιουλίου 1921 στην Κιουτάχεια. Σύμφωνα με τη μαρτυρία του συνταγματάρχη Γεωργίου Σπυρίδωνος, ο οποίος ήταν διευθυντής του IV Επιτελικού Γραφείου της Στρατιάς, δηλαδή του γραφείου που ήταν υπεύθυνο για τις μεταφορές και τον εφοδιασμό της, ο Σαρηγιάννης ανέφερε ότι έπρεπε άμεσα να ξεκινήσουν οι επιχειρήσεις για να μη δοθεί στους Τούρκους χρόνος ανασυγκρότησης και οργάνωσης της άμυνάς τους. Ο Σπυρίδωνος δήλωσε ότι η Στρατιά με τα διατιθέμενα μέσα και εφόδια δεν μπορεί να επιχειρήσει ανατολικά του Σαγγαρίου. Ο επιτελάρχης της Στρατιάς, συνταγματάρχης Κωνσταντίνος Πάλλης, έκλινε προς την άποψη του Σαρηγιάννη, γεγονός που κατέληξε στη σύνταξη ενός υπομνήματος στο οποίο αναγνωρίζονταν μεν οι δυσχέρειες εφοδιασμού, αλλά λίαν ασαφώς αναφερόταν ότι η Στρατιά θα προχωρήσει ανατολικά του Σαγγαρίου αναλόγως της κατάστασης που θα διαμορφωθεί. Δύο ημέρες μετά, στις 15 Ιουλίου 1921, πραγματοποιήθηκε στην Κιουτάχεια συμβούλιο με τη συμμετοχή του βασιλιά Κωνσταντίνου, του πρωθυπουργού Δημητρίου Γούναρη, του υπουργού των Στρατιωτικών Νικολάου Θεοτόκη, του αρχηγού της Επιτελικής Υπηρεσίας Στρατού αντιστρατήγου Βίκτωρος Δούσμανη, του διοικητή της Στρατιάς αντιστρατήγου Αναστασίου Παπούλα, του επιτελάρχη της Στρατιάς και του υποστρατήγου Ξενοφώντος Στρατηγού, συμβούλου της κυβέρνησης. Στο συμβούλιο εγκρίθηκε ομόφωνα η προέλαση προς την Αγκυρα, ενώ το υπόμνημα της Στρατιάς υπεβλήθη λίγο πριν από την ολοκλήρωση του συμβουλίου. Ουδείς εκ των αρμόδιων στρατιωτικών φαίνεται να τόνισε προς την πολιτική ηγεσία την υψηλή επικινδυνότητα της επιχείρησης. Αντίθετα, οι διοικητές των τριών σωμάτων στρατού της Στρατιάς, που καλούνταν να εκτελέσουν την επιχείρηση, συμφωνούσαν στην ανάγκη ενίσχυσης με προσωπικό και μέσα. Η ανάγκη αυτή δεν τέθηκε προς την πολιτική ηγεσία ως προϋπόθεση για την εκτέλεση της επιχείρησης προς την Αγκυρα.
Η πολιτική ηγεσία «επέβαλε» μια επιθετική στρατιωτική στρατηγική η οποία ήταν δύσκολα υλοποιήσιμη με τα διαθέσιμα στρατιωτικά μέσα και ως εκ τούτου η εκτέλεση της επιχείρησης ήταν υπερβολικά επισφαλής. Ο αριθμητικός συσχετισμός των αντιπάλων, το έδαφος και η αμυντική οργάνωση των Τούρκων, η υπεροχή του τουρκικού ιππικού και ο κίνδυνος που αντιπροσώπευε για τις συγκοινωνίες της στρατιάς, η απόσταση από τα κέντρα ανεφοδιασμού σε σχέση με τα διαθέσιμα μεταφορικά μέσα, ήταν ορισμένοι από τους παράγοντες που καθιστούσαν την επιχείρηση δυσχερή και με μειωμένες πιθανότητες επιτυχίας. Πρόκειται για μια χαρακτηριστική περίπτωση όπου o πόλεμος δεν μπορούσε να αποτελέσει συνέχεια της πολιτικής, λόγω ανεπάρκειας των στρατιωτικών μέσων. Και η πολιτική ηγεσία, έχοντας απομονωθεί διπλωματικά, επιδίωκε να επιλύσει το μικρασιατικό ζήτημα διά της στρατιωτικής οδού χωρίς η στρατιωτική ηγεσία να προσδιορίσει με σαφήνεια την ανεπάρκεια των μέσων και την υψηλή επικινδυνότητα του εγχειρήματος. Σύντομα αναδύθηκαν αντικρουόμενες απόψεις και για τον τρόπο που έπρεπε να εκτελεστεί η επιχείρηση, όπως διαπιστώνεται από τα διαδοχικά υπομνήματα που υπέβαλαν ο Βίκτωρ Δούσμανης και ο Ξενοφών Στρατηγός στον Κωνσταντίνο. Ο πρώτος κατέκρινε το σχέδιο της Στρατιάς και του Ξ. Στρατηγού για ελιγμό εκ του νότου και διάβαση της Αλμυράς Ερήμου και πρότεινε ότι η επίθεση έπρεπε να κατευθυνθεί ανατολικά με άξονα τη σιδηροδρομική γραμμή. Η απόφαση της προέλασης προς Αγκυρα ήταν λανθασμένη διότι, υπό τους όρους και τις συνθήκες υπό τις οποίες θα εκτελούνταν, είχε μικρές πιθανότητες επιτυχίας, πιθανότητες που μειώθηκαν περαιτέρω από το σχέδιο επιχειρήσεων που επιλέχθηκε. Παρά τις αντιξοότητες, η μαχητικότητα και η αυτοθυσία των Ελλήνων αξιωματικών και στρατιωτών έφερε τη Στρατιά σε ένα οριακό σημείο, όπου ίσως μια τελευταία προσπάθεια να οδηγούσε στην Αγκυρα, αλλά το πολύ υψηλό τίμημα αίματος δεν εξασφάλιζε με βεβαιότητα τη λύση του γόρδιου δεσμού του μικρασιατικού ζητήματος.
* Ο κ. Νίκος Κανελλόπουλος είναι επίκουρος καθηγητής Στρατιωτικής Ιστορίας στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων.
Η πολιτική ηγεσία επέβαλε την προέλαση
Του Ιακώβου Δ. Μιχαηλίδη
Αλλιώς είχαν φανταστεί οι Ελληνες τους εορτασµούς για τη συµπλήρωση των πρώτων εκατό χρόνων από την Επανάσταση του 1821. Η εξέλιξη της μικρασιατικής εκστρατείας δεν άφηνε πολλά περιθώρια για πανηγυρισμούς και θριαμβολογίες. Προσφερόταν όμως για συμβολισμούς και λαϊκιστικές εξάρσεις. Ετσι την 25η Μαρτίου 1921 οι πολίτες της Αθήνας αντίκρισαν στους τοίχους κακοτυπωμένες αφίσες που εμφάνιζαν τον βασιλιά Κωνσταντίνο να καταπατά με το άλογό του τον τουρκικό δράκο στη Χρυσή Πύλη και να ιππεύει δίπλα δίπλα με τον τελευταίο αυτοκράτορα του Βυζαντίου.
Στο μέτωπο οι εξελίξεις ήταν δυσοίωνες. Το τουρκικό αντάρτικο είχε σταδιακά δυναμώσει, ενώ αρκετοί από τους πρώην συμμάχους άρχισαν να ερωτοτροπούν με τους Τούρκους εθνικιστές. Μάλιστα στα τέλη Μαρτίου στο χωριό Ινονού οι κεμαλικοί με επικεφαλής τον Ισμέτ Πασά είχαν υποχρεώσει τους Ελληνες σε αναδίπλωση και επιστροφή στην Προύσα. Ηταν η πρώτη φορά που ο ελληνικός στρατός δεν αντιμετώπισε σώματα ατάκτων αλλά έναν οργανωμένο στρατό που ήταν καλά εξοπλισμένος. Εως τα τέλη της άνοιξης του 1921 η δύναμη της ελληνικής Στρατιάς Μικράς Ασίας ανήλθε σε 200.000 άνδρες. Εκδηλώνοντας με τον πιο διαφανή τρόπο την ελληνική αποφασιστικότητα, στις 11 Ιουνίου μετέβη στη Σμύρνη ο ίδιος ο βασιλιάς Κωνσταντίνος με το επιτελείο του.
Στις 10 Ιουλίου άρχισε νέα ελληνική επίθεση με στόχο την κατάληψη του Εσκί Σεχίρ και του Αφιόν Καραχισάρ. Στις 17 Ιουλίου καταλήφθηκε η Κιουτάχεια και στις 19 Ιουλίου το Εσκί Σεχίρ, αλλά οι Τούρκοι, με διοικητή τον Ισμέτ Πασά, είχαν υποχωρήσει συντεταγμένα. Ακολούθησαν νέες εντατικές συζητήσεις για το τι έπρεπε να γίνει, παρουσία του ίδιου του βασιλιά Κωνσταντίνου που έφθασε στο μέτωπο μαζί με αντιπροσωπεία βουλευτών από το ελληνικό Κοινοβούλιο. Στο αποκαλούμενο πολεμικό συμβούλιο που συγκλήθηκε στην Κιουτάχεια στις 26 Ιουλίου 1921 οι πολιτικοί επέβαλαν τις απόψεις τους. Η θεωρητικά ομόφωνη απόφαση για τη συνέχιση της εκστρατείας προς Αγκυρα ελήφθη με το επιχείρημα της οριστικής συντριβής του εχθρού, αφού η ενδεχόμενη κατάληψη της Αγκυρας θα στερούσε από τον Κεμάλ τη βάση ανεφοδιασμού του, υποχρεώνοντάς τον να μετακινηθεί πλησιέστερα προς τη Σεβάστεια, την Καισάρεια ή το Χαρπούτ, περιοχές που δεν ήταν και πολύ φιλικές προς τον ίδιο, ενώ παράλληλα θα επιτυγχανόταν επικοινωνία και με την περιοχή του Πόντου, όπου διαβιούσαν συμπαγείς ελληνικοί πληθυσμοί. Η σύσκεψη της Κιουτάχειας περατώθηκε στις 28 Ιουλίου 1921. Επακολούθησε η μεγαλύτερη στρατιωτική επιχείρηση που ανέλαβε ποτέ ο ελληνικός στρατός. Χωρισμένη σε τρία τμήματα, η Στρατιά Μικράς Ασίας ξεκίνησε τη μεγαλειώδη πορεία καταδίωξης του εχθρού διαβαίνοντας τον ποταμό Σαγγάριο, διασχίζοντας την Αλμυρά Ερημο σε συνθήκες αφόρητης ζέστης και με την επιμελητεία σε μαρασμό.
Τα νέα της ελληνικής προέλασης σκόρπισαν πανικό στην Αγκυρα. Ο Μουσταφά Κεμάλ, όμως, δεν είχε πει την τελευταία του λέξη. Είχε εγκαταστήσει το επιτελείο του στο χωριό Πολατλί, ανατολικά του Σαγγάριου, εκεί όπου αιώνες πριν ο Μέγας Αλέξανδρος είχε κόψει τον γόρδιο δεσμό. Λίγες ημέρες νωρίτερα, μιλώντας ενώπιον της τουρκικής Εθνοσυνέλευσης, σε μια ηλεκτρισμένη ατμόσφαιρα, εξασφάλισε για τρεις μήνες διευρυμένες εξουσίες. Ηταν προετοιμασμένος για αγώνα μέχρις εσχάτων. Στα πρόθυρα του Πολατλί έφθασαν οι Ελληνες έπειτα από εξαντλητική πορεία εννιά ημερών τον Αύγουστο του 1922. Μόνο η ελπίδα να προσεγγίσουν επιτέλους την Αγκυρα εξακολουθούσε να τους κινητοποιεί. Εκεί, στους αφιλόξενους λόφους της Ανατολίας, δόθηκαν οι σκληρότερες και φονικότερες μάχες με τους κεμαλικούς. Στην Αγκυρα οι κάτοικοι είχαν αρχίσει να φεύγουν, φοβούμενοι πως σύντομα θα έφθαναν οι Ελληνες. Στην Αθήνα, πάλι, οι ειδήσεις των αρχικών επιτυχιών σκόρπισαν ευφορία.
Η στρατηγική του Κεμάλ ήταν απλή, αλλά απόλυτα ορθολογική και τελικώς επιτυχημένη. «Δεν υπάρχει γραμμή άμυνας, υπάρχει πεδίο άμυνας που είναι όλη η πατρίδα μας. Δεν θα πρέπει να εγκαταλειφθεί ούτε μια σπιθαμή εδάφους μας αν προηγουμένως δεν ποτιστεί με το αίμα του πατριώτη». Η μετατροπή της τουρκικής αντίστασης σε αγώνα μέχρις εσχάτων, όχι όμως σε μια συγκεκριμένη γραμμή άμυνας, αλλά στο σύνολο της χώρας και οι επί τόπου εκτελέσεις των λιγόψυχων έφεραν τελικά το αποτέλεσμά τους. Παρά τη σφοδρή και ηρωική ελληνική επίθεση, η τρίτη γραμμή άμυνας των Τούρκων δεν διασπάστηκε. Ετσι, στις 11 Σεπτεμβρίου 1921 ο αρχιστράτηγος Παπούλας αναγκάστηκε να δώσει εντολή υποχώρησης και οχύρωσης δυτικά του Σαγγάριου. Το προσδοκώμενο αποτέλεσμα, η περικύκλωση και η εξολόθρευση ή αποδυνάμωση του εχθρού, δεν επιτεύχθηκε. Αντίθετα, στα πεδία της μάχης χιλιάδες Ελληνες στρατιώτες είχαν χάσει τη ζωή τους μαχόμενοι ηρωικά. Ο θλιβερός απολογισμός ήταν 4.000 νεκροί, 19.000 τραυματίες και 376 αγνοούμενοι. Η εκστρατεία του Σαγγαρίου σήμανε και το τέλος των επιθετικών ενεργειών του ελληνικού στρατού. Στο στρατόπεδο των Τούρκων επικράτησε ανακούφιση, ενώ στον Κεμάλ επιδόθηκε ο τίτλος του Γαζή. Στο ελληνικό στρατόπεδο, αντίθετα, κυριάρχησε η απογοήτευση. Ο δρόμος για την τελική πράξη του δράματος είχε πλέον ανοίξει.
* Ο κ. Iάκωβος Δ. Μιχαηλίδης είναι καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας στο ΑΠΘ.
Διάβαση του Σαγγαρίου με πλωτή γέφυρα που κατασκεύασε το Μηχανικό. Φωτ. ΕΘΝΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, ΑΘΗΝΑΤο ελληνικό στρατόπεδο λίγο πριν από το πέρασμα του Σαγγαρίου. Φωτ. ΑΝΡΙ – ΠΟΛ ΜΠΟΑΣΟΝΑ, ΑΡΧΕΙΑ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΜΠΕΝΑΚΗΩρα μάχης στα υψώματα της Σαπάντζας. Φωτ. ΕΘΝΙΚΟ ΙΣΤΟΡΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ, ΑΘΗΝΑ
Οι στρατιωτικοί είχαν θεωρήσει εφικτή την επιχείρηση
Του Ιωάννη Σ. Παπαφλωράτου
Την 2α/15η Μαΐου 1919, τα πρώτα ελληνικά στρατεύματα απεβιβάσθησαν στη Σμύρνη, γεγονός που σηματοδότησε την έναρξη της μικρασιατικής εκστρατείας. Η Ελλάδα έπρεπε να επιβάλει την τάξη στην περιοχή, έως την υπογραφή της τελικής συνθήκης με την οθωμανική κυβέρνηση. Ο ελληνικός στρατός δημιούργησε ένα προγεφύρωμα, το οποίο διευρύνθηκε, έπειτα από προσπάθειες του πρωθυπουργού Ελ. Βενιζέλου. Κατόπιν, οι Σύμμαχοι επέτρεψαν στα ημέτερα τμήματα να αντεπιτίθενται και να καταδιώκουν τον εχθρό (που εξορμούσε συχνά από την ιταλική ζώνη), δίχως να απομακρύνεται πέραν των τριών χιλιομέτρων. από τις βάσεις του. Τελικώς, ο περιορισμός αυτός ήρθη τον Μάιο του 1920 και αφού ο Κρητικός πολιτικός είχε διαβεβαιώσει τους ξένους ότι η Ελλάδα μπορούσε να συντρίψει στρατιωτικώς τους Τούρκους.
Ο ελληνικός στρατός απελευθέρωσε την Ανατολική Θράκη και περιοχές της Ιωνίας, κινούμενος και πέραν της γραμμής που είχαν ορίσει οι Σύμμαχοι. Επηκολούθησε η έντονη προσπάθεια του Βενιζέλου να κατανικήσει τις αντιδράσεις όλων των στρατιωτικών και πολλών πολιτικών παραγόντων των Συμμάχων,1 για να υπογραφεί η Συνθήκη των Σεβρών, το θέρος του 1920. Από την επομένη της υπογραφής της, όμως, Γάλλοι και Ιταλοί βυσσοδομούσαν για την αναθεώρησή της. Στο μέτωπο, κατελήφθη το Ουσάκ, ενώ απεκρούσθη η πρώτη σοβαρή επίθεση των κεμαλικών, που είχαν πλέον συγκροτήσει μεγάλες μονάδες τακτικού στρατού, μειωμένης ακόμα συνθέσεως, αλλά αξιόμαχες.
Την 22α Αυγούστου 1920, ο αρχιστράτηγος της Στρατιάς Μ. Ασίας Λεων. Παρασκευόπουλος είπε στον πρωθυπουργό ότι η κατάληψη της Αγκύρας ή ακόμη και του Ικονίου θα επέφερε «μέγιστον ηθικόν πλήγμα» εναντίον του εχθρού και θα τον αποσυνέθετε πολεμικά.2 Ο Βενιζέλος δεν απέρριψε την πρόταση, αλλά το θέμα «πάγωσε» λόγω των τότε επικείμενων εκλογών, που έχασαν οι Φιλελεύθεροι. Το αποτέλεσμα των εκλογών έδωσε το πρόσχημα στο Παρίσι και τη Ρώμη να ταχθούν αναφανδόν κατά των Ελλήνων. Η ιδέα περί προέλασης στο εσωτερικό της Ανατολίας επανήλθε στο προσκήνιο μετά την εαρινή και τη θερινή εκστρατεία του ελληνικού στρατού (1921), επί κυβερνήσεως των αντιβενιζελικών. Σε αυτές, τα ημέτερα τμήματα νίκησαν αλλά δεν συνέτριψαν τον Μουσταφά Κεμάλ. Επομένως, δεν εκπληρώθηκε ο «αντικειμενικός σκοπός», αν και είχε γίνει εντατική προετοιμασία, που εξέπληξε φίλους και αντιπάλους, ακόμη και διεθνώς.3
Την 15η/28η Ιουλίου 1921 πραγματοποιήθηκε συμβούλιο της πολιτικοστρατιωτικής ηγεσίας στην Κιουτάχεια. Σε αυτό, επανήλθε η πρόταση Παρασκευόπουλου. Το υπόμνημα, που κατέθεσε η διοίκηση της Στρατιάς, συνεκτιμούσε όλες τις παραμέτρους και εισηγείτο να πραγματοποιηθεί η προέλαση με «αντικειμενικό σκοπό» τη διάλυση του εχθρικού στρατού ή την απομάκρυνσή του από το μέτωπο του Εσκή Σεχίρ κατά τέτοιον τρόπο ώστε «η συγκέντρωσή του προ του μετώπου αυτού να καθίστατο αδύνατη» ή να απαιτούσε χρόνο και μέσα, τα οποία δεν διέθετε τότε (σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις) ο Κεμάλ. Επίσης, θα διαλυόταν το, ευρισκόμενο στην Αγκυρα, κέντρο ανεφοδιασμού του. Εάν ο εχθρός δεν υπέκυπτε, τα ημέτερα τμήματα θα επέστρεφαν στη γραμμή Εσκή Σεχίρ – Αφιόν Καραχισάρ αφού κατέστρεφαν ολοσχερώς τη σιδηροδρομική γραμμή Εσκή Σεχίρ – Αγκύρας. Ακόμη και αν ο Κεμάλ ξεγλιστρούσε, «η κατάληψη της Αγκύρας θα απέβαινε μοιραία (δι’ αυτόν). Διότι μπορούσε ο Κεμάλ να συνεχίσει τον αγώνα και πέραν της πρωτευούσης του, αλλά μόνον υπό μορφήν ανταρτοπολέμου. Η περιοχή, χωρίς συγκοινωνίες, χωρίς σημαντική δημογραφική βάση, χωρίς πόρους δεν θα επέτρεπε την ύπαρξη και δράση πραγματικού τακτικού στρατού», όπως έχει γραφεί.
Απαραίτητη προϋπόθεση, όμως, ήταν η ύπαρξη κατάλληλης επιμελητείας και επαρκών μεταφορικών μέσων. Ο αρμόδιος αξιωματικός (συνταγματάρχης Πτολ. Σαρηγιάννης) ερωτήθηκε και παρείχε συνεχείς διαβεβαιώσεις περί των ανωτέρω, τουλάχιστον μέχρι τον ποταμό Σαγγάριο. Υπό αυτές τις προϋποθέσεις πραγματοποιήθηκε η τελική εξόρμηση, η οποία λίγο έλειψε να οδηγήσει στην οριστική συντριβή του εχθρού, καθώς τα ημέτερα τμήματα διέσπασαν τις δύο εκ των τριών γραμμών αμύνης του. Η τύχη της Μ. Ασίας εκρίθη για 15 λεπτά, όπως παρεδέχθη ο Κεμάλ. Τελικώς, η συνέχιση της επιθέσεως ανεστάλη, η εχθρική αντεπίθεση απεκρούσθη και οι Ελληνες επέστρεψαν με ακμαίο ηθικό στις βάσεις εξορμήσεώς τους.
Εκτοτε, ενεργό ρόλο ανέλαβε η διπλωματία. Δυστυχώς, αυτή απέτυχε να δώσει λύση. Ο αναδιοργανωμένος (και πολλαπλώς ενισχυόμενος από τους μπολσεβίκους) κεμαλικός στρατός επετέθη έπειτα από 11 μήνες, διασπώντας το ελληνικό μέτωπο. Πολλοί θεωρούν σοβαρό σφάλμα την προέλαση μέχρι την Αγκυρα, τα γεγονότα, όμως, δεν πρέπει να κρίνονται με «την εκ των υστέρων σοφία». Η τότε στρατιωτική ηγεσία (και των δύο παρατάξεων) είχε μελετήσει επισταμένως και είχε θεωρήσει εφικτή τη συγκεκριμένη επιχείρηση, η οποία λίγο έλειψε να οδηγήσει στην ολοκληρωτική νίκη.
Οι στρατιωτικοί συμφωνούσαν στην ανάγκη ενίσχυσης με προσωπικό και μέσα. Η ανάγκη αυτή δεν τέθηκε προς την πολιτική ηγεσία ως προϋπόθεση για την εκτέλεση της προέλασης.
1. «Η ιστορία του Ελληνικού Στρατού, 1833-1949», τ. Α΄. Αθήνα: Σάκκουλας, 2014, σ.σ. 582-592.
2. Κων. Σβολόπουλος, «Η απόφαση για την επέκταση της ελληνικής κυριαρχίας στη Μ. Ασία» Αθήνα: Ικαρος, 2009, σελ. 82.
3. «Η ιστορία….», σ.σ. 652-653.
* Ο κ. Ιωάννης Σ. Παπαφλωράτος είναι νομικός – διεθνολόγος, διδάκτωρ Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, καθηγητής στρατιωτικών σχολών.
Ασυντόνιστοι οι τρεις άξονες της εκστρατείας στη Μικρασία
Του Τάσου Σακελλαρόπουλου
Η απάντηση είναι προφανώς ναι. Ωστόσο, προκειμένου να αντιληφθούμε πώς οι επιχειρήσεις προς Αγκυρα, του καλοκαιριού του 1921, αποτέλεσαν την αρχή του τέλους για τη μικρασιατική εκστρατεία, θα πρέπει να ορίσουμε τα στοιχεία που διαμόρφωσαν και καθόρισαν το πλαίσιο της εκστρατείας αυτής, ήδη από τον Μάιο του 1919.
Η εκστρατεία κινήθηκε επί τριών βασικών αξόνων. Ο πρώτος αφορούσε τη διπλωματική λειτουργία, τη συνεργασία της Ελλάδας με τους συμμάχους της, αλλά και την ελληνική πολιτική λειτουργία στο εσωτερικό της χώρας. Ο δεύτερος αφορούσε την πολεμική ετοιμότητα και δράση του ελληνικού στρατού στα εδάφη της Ιωνίας και ο τρίτος αφορούσε την ιδεολογική διάσταση του πολέμου για τους Ελληνες, δηλαδή τη Μεγάλη Ιδέα, την κυρίαρχη εθνική αλυτρωτική ιδεολογία, δεσπόζουσα ήδη από τα μέσα του 19ου αιώνα.
Κύριο και βασικό πρόβλημα της ελληνικής εκστρατείας στη Μικρά Ασία αποτέλεσε το γεγονός ότι οι τρεις αυτοί άξονες, δηλαδή ο διπλωματικός στο εξωτερικό και ο πολιτικός στο εσωτερικό, όπως και ο πολεμικός και ο ιδεολογικός, πέραν της αρχικής φάσεως του πολέμου, ουδέποτε αλληλοσυμπληρώθηκαν και ουδέποτε αναπτύχθηκαν αρμονικά.
Η αναφορά στην αρμονική λειτουργία των αξόνων συνδέεται με την περίοδο Μαΐου 1919 (αποβίβαση του ελληνικού στρατού στη Σμύρνη) – Νοεμβρίου 1920 (ήττα της βενιζελικής παράταξης). Τότε, λόγω της συμμετοχής μας στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και λόγω της πολιτικής και διπλωματικής ικανότητας του Βενιζέλου, δέχεται τη συμμαχική εντολή να αποβιβάσει στρατιωτικά τμήματα στην Ιωνία προκειμένου να φροντίσει την τάξη, να προστατεύσει τις χριστιανικές μειονότητες και να αποτελέσει εκεί τον τοποτηρητή των νικητών συμμάχων επί της ηττημένης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Το ίδιο γεγονός όμως έχει διαφορετική ανάγνωση για το εσωτερικό της Ελλάδας, αφού εισπράττεται, όχι ως συμμαχική εντολή αλλά ως το πρώτο και κύριο αλυτρωτικό βήμα για την προσάρτηση – ενσωμάτωση των εδαφών της Ιωνίας στον ελλαδικό κορμό.
Εδώ καταγράφεται η πρώτη δυσλειτουργία μεταξύ των δύο αξόνων, του πολιτικού – διπλωματικού και του ιδεολογικού. Ο άλλος άξονας, ο πολεμικός, δύναται και εξομαλύνει τη δυσλειτουργία, όσο ανταποκρίνεται θετικά στις απαιτήσεις των περιορισμένων έως τότε επιχειρήσεων. Εως τον Νοέμβριο του 1920 οι τρεις άξονες αλληλοσυμπληρώνονται, αφού οι δυσλειτουργίες δεν είναι εκρηκτικές.
Οταν οι εκλογές παραδώσουν τα χειριστήρια της εκστρατείας σε χέρια αρνητικά και απρόθυμα για την αντιμετώπιση αυτού του εντυπωσιακά σύνθετου και απαιτητικού για την Ελλάδα εγχειρήματος, η εκστρατεία, οι διπλωματικές επαφές, η πολιτική στο εσωτερικό, όπως και το ιδεολογικό πλαίσιο μπαίνουν σε ασυντόνιστη φάση.
Η αντιβενιζελική πολιτική ηγεσία υποστηρίζει στο εξωτερικό τη θνησιγενή και εύθραυστη Συνθήκη των Σεβρών, ενώ επί του μετώπου επιχειρεί να ανατρέψει τα «συντηρητικά» πολεμικά βήματα του Βενιζέλου και κινείται επιθετικά εναντίον του τουρκικού εθνικιστικού κινήματος με στόχο την πλήρη πολεμική καταστροφή του, έχοντας ακυρώσει την ηγετική δομή του νικηφόρου στρατού. Στη στιγμή αυτή (Μάρτιος 1921, αναγνωριστική επιχείρηση προς το Εσκή Σεχίρ) βασίζεται επί της ουσίας και η αποτυχία της μεγάλης εκστρατείας προς Σαγγάριο – Αγκυρα του καλοκαιριού του ιδίου έτους.
Αναλυτικότερα, από τον Νοέμβριο του 1920 έως τον Μάρτιο του 1921 οι αντιβενιζελικές κυβερνήσεις έχουν δείξει στο εξωτερικό ένα ελληνικό διπλωματικό πρόσωπο σίγουρο για τις πολιτικές και στρατιωτικές δυνατότητές του. Στο εσωτερικό της χώρας, απέναντι σε μια κοινωνία βαθιά διχασμένη, προβάλλεται μια κυβερνητική βεβαιότητα η οποία μιμείται τη σιγουριά του Βενιζέλου και σχεδιάζει πολεμικά βήματα χωρίς να υπολογίζει την αφόρητη πίεση του χρόνου και την ταχύτατη τουρκική συγκρότηση. Χωρίς την πολιτική ωριμότητα, πολιτικό θάρρος και ψυχραιμία, επιτρέπει στον εαυτό της πολεμικές κινήσεις στη λογική του «βλέποντας και κάνοντας».
Ωστόσο, μακριά από την ησυχία των Αθηνών, επί του πολεμικού πεδίου της Ιωνίας, η πολιτική εκδικητικότητα είχε φέρει καίρια πλήγματα που ακύρωναν την ηθική και επιχειρησιακή συγκρότηση του στρατού, επιτυχώς διαμορφωμένη ήδη από το 1912. Η αποπομπή επιτυχημένων και εμπειροπόλεμων συνταγματαρχών και στρατηγών, όπως οι Πάγκαλος, Νίδερ, Ζυμβρακάκης, Ιωάννου, Κονδύλης, Μανέτας, Τσερούλης, Οθωναίος, στερεί από την αντιβενιζελική στρατιωτικοπολιτική ηγεσία την επαφή με την πραγματικότητα, σχετικά με τις δυνατότητες Ελλήνων και Τούρκων. Μια ενέργεια που θέτει σε δραματικό κενό τον ελληνικό ηρωισμό και τις απαράμιλλες θυσίες.
Στους παρορμητικούς και αφελείς σχεδιασμούς που εφαρμόζονται ανήκει και η διάβαση του Σαγγαρίου, η πορεία στην Αλμυρά Ερημο, η εκστρατεία προς Αγκυρα. Μοιάζει η τότε κυβέρνηση να κινείται με συμβολικά πολιτικά εργαλεία (προεδρία βασιλέα Κωνσταντίνου στο συμβούλιο της Κιουτάχειας), χωρίς να αντιμετωπίζει σοβαρά τις συνέπειες μιας αποτυχίας στην εκστρατεία προς Αγκυρα. Στοχεύει στην ολοκληρωτική καταστροφή του αντιπάλου, χωρίς να αντιλαμβάνεται ούτε το περιεχόμενο της ηθικής του πλέον συγκρότησης ούτε την εξέλιξη του εξοπλισμού του ούτε, το κυριότερο, την απερίγραπτη δυνατότητα αναδιπλώσεων των Τούρκων στα εδάφη της ανατολικής Μικράς Ασίας, του μεγαλύτερου πολεμικού εργαλείου του Κεμάλ, με το οποίο παρέσερνε τον ελληνικό στρατό.
Λανθασμένες και θνησιγενείς οι επιχειρήσεις προς Αγκυρα, όχι μόνον λόγω του αποτελέσματος, αλλά κυρίως λόγω της ελληνικής αδυναμίας στην αντίληψη ότι ο Κεμάλ είχε συντονίσει επιτυχώς τους τρεις δικούς του άξονες, τον πολιτικο-διπλωματικό, τον πολεμικό και τον ιδεολογικό.
* Ο κ. Τάσος Σακελλαρόπουλος είναι υπεύθυνος των Ιστορικών Αρχείων του Μουσείου Μπενάκη.
Η Τουρκία πατάει σε δύο βάρκες και ο Ερντογάν θαυμάζει τον Πούτιν – Έχουμε κάποιους μήνες, ίσως και χρόνο, μπροστά μας – Η Τουρκία έχει συμφέρον από καλές σχέσεις στη Μεσόγειο – Οι ΗΠΑ θα επιμείνουν για τους S-400
Ο διακεκριμένος ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Εθνικής Αμυνας των ΗΠΑ, Τζέφρεϊ Μάνκοφ, πιστεύει ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία θα διαρκέσει πολύ ακόμη. Φωτ. RIP CENTER
Η Τουρκία θα εξαντλήσει τα περιθώρια τηρώντας αποστάσεις ασφαλείας τόσο από το ΝΑΤΟ όσο και από τη Ρωσία για να διατηρήσει τη φιλοδοξία της ως ανεξάρτητης περιφερειακής δύναμης, τονίζει στην «Κ» ο διακεκριμένος ερευνητής στο Πανεπιστήμιο Εθνικής Αμυνας των ΗΠΑ, Τζέφρεϊ Μάνκοφ, ο οποίος θεωρεί ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία θα διαρκέσει ακόμη μήνες, ίσως και χρόνο. Ο ίδιος εκτιμά ότι η Αγκυρα περιμένει να δει ποιος θα είναι ο νικητής στην ουκρανική υπόθεση και θεωρεί ότι ο Ερντογάν θαυμάζει τον Πούτιν, παρά τις διαφορές τους. Εξηγεί επίσης γιατί στο τέλος της ημέρας η Τουρκία δεν θα διακινδυνεύσει τη σχέση με το ΝΑΤΟ και εμφανίζεται βέβαιος ότι η ουκρανική κρίση δεν θα «μαλακώσει» τις ΗΠΑ στο ζήτημα των S-400. Επιπλέον, βλέπει κίνητρο για την Αγκυρα να εξομαλύνει το κλίμα στη Μεσόγειο.
– Είναι προφανές ότι η Αγκυρα προσπαθεί να έχει τα πόδια της σε δύο βάρκες, δηλαδή να στηρίζει την Ουκρανία μέσω της δυτικής συμμαχίας χωρίς να υπονομεύει τις σχέσεις της με τη Ρωσία. Το καταφέρνει; Για πόσο;
– Είναι ακριβώς έτσι και η Τουρκία προσπαθεί με αυτόν τον τρόπο να μεγιστοποιήσει τα συμφέροντά της. Μέχρι πότε; Πολλά θα εξαρτηθούν από το πεδίο της μάχης. Αν η μία πλευρά εμφανιστεί να κερδίζει αποφασιστικά αυτόν τον πόλεμο, τότε η Τουρκία πιθανότατα θα διαλέξει πλευρά, την πλευρά του νικητή.
– Το ερώτημα όμως είναι πότε θα πρέπει να περιμένουμε κάποια καθοριστική εξέλιξη σε αυτόν τον πόλεμο.
– Οχι σύντομα. Η αντίσταση της Ουκρανίας είναι μεγαλύτερη απ’ ό,τι υπολόγιζε η Ρωσία και αυτό είναι κάτι το οποίο δεν αναμένεται να αλλάξει. Η Δύση έχει δεσμευτεί να προσφέρει στην Ουκρανία οικονομική και στρατιωτική υποστήριξη. Από την άλλη πλευρά, οι κυρώσεις ασκούν μεγάλη πίεση στη Ρωσία, ωστόσο δεν πρόκειται να μεταφραστούν αυτομάτως σε πολιτική αλλαγή ή στην αφαίρεση της δυνατότητας διεξαγωγής του πολέμου. Εχουμε ακόμη κάποιους μήνες, ίσως και χρόνο, μπροστά. Κάποια στιγμή θα «δουλέψουν» η εξάντληση και η μείωση των πόρων, στη μία ή στην άλλη πλευρά. Αλλά δεν είμαστε ακόμα εκεί.
– Για ποιους λόγους η Τουρκία ενδιαφέρεται σε αυτόν τον βαθμό να έχει καλές σχέσεις με τη Ρωσία; Η οποία εκτός από σύμμαχος είναι και αντίπαλος της Αγκυρας, όπως είδαμε για παράδειγμα στη Συρία.
Ο Ερντογάν θαυμάζει τον Πούτιν. Παρά τις διαφορές τους βλέπουμε σύγκλιση συμφερόντων ως προς την αμφι-σβήτηση της ηγεμονίας της Δύσης.
– Είναι μια σειρά από παράγοντες. Κατ’ αρχάς, η Ρωσία είναι οικονομικός εταίρος της Τουρκίας σε σημαντικές βιομηχανίες, όπως οι κατασκευές, η γεωργία και ο τουρισμός. Επίσης, οι εισαγωγές ενέργειας από τη Ρωσία είναι κρίσιμες για την Τουρκία. Υπάρχει όμως και μία στρατηγική παράμετρος στην εξίσωση, δεδομένου ότι η Τουρκία οραματίζεται να διαδραματίζει έναν ρόλο ανεξάρτητης περιφερειακής δύναμης, που σημαίνει ότι δεν ακολουθεί απαραίτητα τους δυτικούς συμμάχους της. Αντιθέτως, διευρύνει τον χώρο για ελιγμούς, τηρώντας απόσταση τόσο από το ΝΑΤΟ όσο και από τη Ρωσία. Βεβαίως, τα τουρκικά συμφέροντα αποκλίνουν από τα ρωσικά, στη Συρία και σε άλλες περιοχές. Ομως μέχρι στιγμής οι δύο χώρες καταφέρνουν και ομαλοποιούν τις σχέσεις τους, παρά τις συγκρούσεις που μεσολαβούν. Και νομίζω ότι όσο οι σχέσεις της θα είναι σύνθετες με τη Δύση, κάτι που ήδη αναφέραμε ότι είναι προϊόν περιφερειακής στρατηγικής, τότε η Τουρκία βλέπει προστιθέμενη αξία στη συνεργασία της με τη Ρωσία.
– Τελικά όμως, θα λέγατε ότι η Τουρκία με βάση τις επιδιώξεις της έχει περισσότερα κίνητρα να βρίσκεται κοντά στο ΝΑΤΟ ή κοντά στη Ρωσία; Τι θα επέλεγε ο Ερντογάν αν ερχόταν η στιγμή που θα έπρεπε πραγματικά να επιλέξει;
– Νομίζω ότι η Τουρκία αποφεύγει να βρεθεί στο σημείο να επιλέξει. Ομως στο τέλος της ημέρας είναι μέλος του ΝΑΤΟ, που είναι θεμελιώδες για την ασφάλειά της, ακόμη και απέναντι στη Ρωσία. Και παρά το γεγονός ότι τα αντιδυτικά αισθήματα στην Τουρκία είναι σήμερα εντονότερα απ’ ό,τι έχουν βρεθεί στο παρελθόν, υπάρχει η αναγνώριση ότι οι φιλοδοξίες της χώρας εξαρτώνται σε έναν σημαντικό βαθμό από την ευθυγράμμιση με το ΝΑΤΟ. Και αυτό είναι κάτι που η Τουρκία δεν επιθυμεί να το χάσει.
– Η απόφαση της Αγκυρας να αγοράσει το ρωσικό αμυντικό σύστημα S-400 παραμένει «αγκάθι» για την Ουάσιγκτον. Πώς βλέπετε να εξελίσσεται αυτή η υπόθεση και πόσο σημαντική είναι για τις σχέσεις ΗΠΑ – Τουρκίας;
– Είναι αρκετά σημαντικό, ιδίως για το αμερικανικό Κογκρέσο. Παρά τις εντάσεις που είδαμε το προηγούμενο διάστημα, και οι δύο πλευρές έχουν συμφέρον να λυθεί αυτό το ζήτημα. Δεν είμαι βέβαιος ακόμη αν υπάρχει στην Αγκυρα η θέληση να κάνει τα απαραίτητα βήματα προς αυτή την κατεύθυνση, απενεργοποιώντας το ρωσικό σύστημα. Η Αγκυρα ελπίζει ότι μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία η Δύση χρειάζεται περισσότερο την Τουρκία και γι’ αυτό θα είναι πιο ευέλικτη για τους S-400, ωστόσο αυτή είναι μια λανθασμένη εκτίμηση. Η Τουρκία θα πρέπει να κάνει κάποιες παραχωρήσεις σε αυτό το θέμα προκειμένου να το ξεπεράσει.
– Η Αγκυρα επιχειρεί να διαδραματίσει ρόλο διαμεσολαβητή για την εξεύρεση σημείων σύγκλισης μεταξύ Πούτιν και Ζελένσκι. Βλέπετε προοπτική σε αυτή την προσπάθεια;
– Δεν βλέπω σημεία σύγκλισης μεταξύ Πούτιν και Ζελένσκι σε αυτή τη φάση, δεδομένης της φύσης αυτής της σύγκρουσης, που βασίζεται στην άρνηση του Πούτιν να αποδεχτεί την εθνική κυριαρχία της Ουκρανίας. Επομένως, δεν υπάρχει γενικότερα μια τέτοια προοπτική. Βεβαίως όσο ο πόλεμος θα συνεχίζεται και το κόστος θα αυξάνεται και για τις δύο πλευρές, ενδεχομένως να φτάσουμε σε κάποιο σημείο όπου οι δύο πλευρές θα θελήσουν να διαπραγματευτούν. Σε εκείνο το στάδιο, ενδεχομένως η Τουρκία να παίξει κάποιον ρόλο, αλλά αυτό δεν αφορά το κοντινό μέλλον.
Η Ελλάδα
– Μια αναβάθμιση του ρόλου της Τουρκίας θα είχε αντίκτυπο στις σχέσεις με την Ελλάδα; Πώς βλέπετε τις εξελίξεις στο Αιγαίο;
– Η σύνδεση με το ΝΑΤΟ γίνεται σήμερα ακόμη πιο σημαντική για την Τουρκία. Τη βλέπουμε να επιχειρεί να εξομαλύνει τις προβληματικές σχέσεις της με ορισμένους δυτικούς εταίρους, γείτονες και συμμάχους της. Αυτό σχετίζεται και με τον ενεργειακό τομέα και τη θαλάσσια οριοθέτηση στην Ανατολική Μεσόγειο. Το είδαμε λιγότερο με την Ελλάδα και περισσότερο με το Ισραήλ, τη Γαλλία και την Αίγυπτο. Είναι προς το συμφέρον της Τουρκίας να ασφαλίσει τη δυτική της πλευρά, επωφελούμενη συγχρόνως από την ανάπτυξη ενεργειακών πόρων στην Ανατολική Μεσόγειο, γεγονός που καθιστά επιτακτικό να μετριάσει τις εντάσεις και με την Αθήνα. Θα είναι ίσως πιο δύσκολο στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, που έχουν χαρακτηριστεί από έντονη αντιπαλότητα, αλλά το ευρύτερο συμφέρον της Τουρκίας να βελτιώσει τις σχέσεις της με τους γείτονες έχει εφαρμογή και στην περίπτωση της Ελλάδας.
– Πώς επιδρούν στις σχέσεις Τουρκίας – Ρωσίας οι σχέσεις Ερντογάν – Πούτιν; Υπάρχει και προσωπική διάσταση;
– Ναι, θεωρώ ότι υπάρχει. Και οι δύο χώρες έχουν αναπτύξει προσωποκεντρικά συστήματα διακυβέρνησης. Ο Ερντογάν θαυμάζει τον Πούτιν και τη δυνατότητά του να είναι κυρίαρχος στο εσωτερικό και να ανάγει τη χώρα του σε διεθνή παίκτη. Οι παράλληλες πορείες και φιλοδοξίες ενισχύουν την αλληλεπίδραση των δύο ηγετών και παρά τις διαφορές τους βλέπουμε σύγκλιση συμφερόντων ως προς την αμφισβήτηση της ηγεμονίας της Δύσης.
