Αρχική Blog Σελίδα 1983

Το Πυροβολικό Μάχης παίζει ζωτικής σημασίας ρόλο στον πόλεμο της Ουκρανίας.

0
Παρακάτω μεταφρασμένο άρθρο του αγγλόφωνου περιοδικού The Economist που περιγράφει την ζωτικής σημασίας συμμετοχή του Πυροβολικού Μάχης στις επιχειρήσεις στην Ουκρανία. Είναι μια αναφορά – ανάλυση που αφορά ένα θέμα που πρέπει να μελετήσουν  ολοι όσοι θέλουν να έχουν και να εκφέρουν γνώμη για τη στρατιωτική κατάσταση στην Ουκρανία, αλλά κυρίως όλοι οι εν ενεργεία μάχιμοι Αξκοί μας και ιδίως οι Αξκοί του Πυροβολικού αλλά και όσοι (κυρίως αυτοί) που ασχολούνται με σχεδίαση, υποστήριξη και εκτέλεση πυρών υποστηρίξεως για την επαγγελματική ενημέρωση τους.
***********
Το περιοδικό The Economist θεωρείται η εγκυρότερη και αξιολογότερη «ανοικτη πηγή πληροφοριών» παγκοσμίως.
*************
Το άρθρο αυτό παρουσιάστηκε στην ενότητα ενημέρωσης της έντυπης έκδοσης του αγγλόφωνου εβδομαδιαίου περιοδικού The Economist, την 3η Μαίου 2022, υπο τον γενικό τίτλο: Ευρώπη: Η καρδιά της κόλασης
************
Στγος εα Μιχαήλ Κωσταράκος, επίτιμος Α/ΓΕΕΘΑ,
Μετάφραση-Επιμέλεια: Ανθστής ΠΑ  Άννα Χλωρού,
**********
Και οι Δυτικές χώρες βγάζουν έξω τα μεγάλα κανόνια.
*************
Άλλα πιο φανταχτερά οπλικά συστήματα τραβούν περισσότερη προσοχή. Το Αντιαρματικό Javelin που καταστρέφει τα τανκς είναι το αστέρι διαφόρων μιμιοδίων (εικόνογραφημένων ιδεών). Το τουρκικό Drone tb2 (Μπαιρακτάρ) έχει τη δική του επιτυχία. Αλλά κανένα όπλο δεν ήταν πιο σημαντικό στον πόλεμο στην Ουκρανία από το πυροβολικό μάχης – και είναι πιθανό να γίνει ακόμη πιο σημαντικό τις επόμενες εβδομάδες.
Ένας σύμβουλος του στρατηγού Valery Zaluzhnyi, ανώτατου διοικητή της Ουκρανίας, εξήγησε πρόσφατα πώς οι δυνάμεις του σταμάτησαν τη ρωσική προέλαση στο Κίεβο. «Οι αντιαρματικοί πύραυλοι επιβράδυναν τους Ρώσους», είπε, «αλλά αυτό που τους σκότωσε ήταν το πυροβολικό μας. Αυτό ήταν που τσάκισε τις μονάδες τους». Στις τρέχουσες μάχες στη νότια και ανατολική Ουκρανία, όπου οι δύο πλευρές είναι πιο οχυρωμένες, το πυροβολικό είναι ακόμη πιο κομβικό. Και οι πιο εξελιγμένες μορφές πυροβόλων που έχουν αρχίσει να δίνουν οι Δυτικές χώρες στην Ουκρανία θα μπορούσαν να κάνουν τη διαφορά.
Η βασική ιδέα πίσω από το πυροβολικό μάχης είναι αρκετά απλή. Τα τουφέκια που μεταφέρουν οι στρατιώτες και τα όπλα που τοποθετούνται σε άρματα μάχης χρησιμοποιούν αυτό που είναι γνωστό ως άμεσο πυρ: χτυπούν πράγματα που μπορούν να δουν. Το πυροβολικό περιλαμβάνει έμμεσα πυρά, πράγμα που σημαίνει ότι ο στόχος μπορεί να βρίσκεται στην άλλη πλευρά ενός λόφου – ακόμη και δεκάδες μίλια μακριά. Εκτείνεται και καλύπτει τα πάντα, από συμπαγείς μικρούς όλμους μέχρι πυροβόλα 30 τόνων σε ράγες, ικανά να εξαπολύσουν καταστροφικά πυρά σε μεγάλες περιοχές. Ήταν το πυροβολικό που προκάλεσε την πλειοψηφία των θυμάτων στον πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και σε κάθε θέατρο το δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, εκτός από τον Ειρηνικό.
H ουσία αυτής της δύναμης πυρός είναι να μπορεί να καθηλώσει τις εχθρικές δυνάμεις και έτσι να τις σταματήσει να κινούνται και ή να τις καταστρέψει, συχνά για να επιτρέψει στα οχήματα πεζικού και τεθωρακισμένων οχημάτων να προχωρήσουν. Η Ρωσία έχει θέσει το Πυροβολικό Μάχης στο επίκεντρο του στρατού της από την εποχή της Ρωσικής αυτοκρατορίας, και έχει πολύ περισσότερο από τις περισσότερες Δυτικές Δυνάμεις, για να μην αναφέρουμε την Ουκρανία. Θα πρέπει, συνεπώς, να είναι μια σοβαρή θέση στη σχεδίαση και εκτέλεση των μαχών στις οποίες κυριαρχεί. Ωστόσο, μια πρόσφατη έκθεση των Τζακ Γουάτλινγκ και Νικ Ρέινολντς του Royal United Services Institute (RUSI), ενός think tank στο Λονδίνο, εξηγεί πώς η Ουκρανία κατάφερε να αλλάξει τα δεδομένα.
Τις πρώτες ώρες του πολέμου, η Ουκρανία ήταν σε θέση να χρησιμοποιήσει το πυροβολικό της για να στοχεύσει τους ελαφρά οπλισμένους Ρώσους αλεξιπτωτιστές που αποβιβάστηκαν στο αεροδρόμιο Hostomel έξω από το Κίεβο. Αν και το ρωσικό πυροβολικό μάχης βοήθησε αρχικά τις ρωσικές χερσαίες δυνάμεις να προχωρήσουν νότια προς το Κίεβο, η εξάρτησή τους από ασφαλτοστρωμένους δρόμους σήμαινε ότι θα μπορούσαν να εντοπιστούν από τις ουκρανικές ειδικές δυνάμεις και τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη, τα οποία διαβιβάζουν τους στόχους πίσω στα ουκρανικά πυροβόλα που ήταν ήδη ταγμένα. Καθώς οι ρωσικές δυνάμεις πλησίαζαν την πρωτεύουσα, δέχθηκαν συντριπτικά πυρά – και δεν είχαν καμία απάντηση σε αυτήν.
Θεωρητικά, το πυροβολικό μπορεί να χρησιμοποιηθεί και για την αντιμετώπιση του πυροβολικού. Τα πυρά αντιπυροβολικού, όπως είναι γνωστά, χρησιμοποιούν τα ραντάρ αντιπυροβολικού που διαθέτουν,  για να επεξεργαστούν την τροχιά και έτσι να εντοπίσουν την πιθανή προέλευση των εισερχόμενων βλημάτων που δέχονται. Οι συντεταγμένες αποστέλλονται αμέσως σε φιλικά πυροβόλα που είναι ταγμένα σε αναμονή, και τα οποία προσβάλλουν άμεσα πίσω την πηγή των εισερχομένων πυρών δηλαδή προσβάλλουν τα εχθρικά πυροβόλα που ξεκίνησαν αυτή την ανταλλαγή πυρών πυροβολικού. Μια κανονική μονομαχία μεταξύ πυροβολαρχιών Πυροβολικού Μάχης που ο καλύτερος και ταχύτερος συνδυασμός πυροβόλων – πυροβολητών κερδίζει. Αλλά η Ρωσία στριμώχθηκε και υπέφερε σ’ αυτές τις «μονομαχίες» Αντιπυροβολικού για έναν πεζό λόγο: τα όπλα της είχαν κολλήσει στην κυκλοφορία σε φραγμένους δρόμους — θυμηθείτε τη φάλαγγα 40 μιλίων βορειοδυτικά του Κιέβου – και ούτω καθεξής παραμένοντας συχνά εκτός  των δυνατοτήτων εμβέλειας των πυρών τους με αποτέλεσμα να μη μπορούν να ανταποδώσουν και προσβάλλουν τους Ουκρανούς.
Ένα άλλο πρόβλημα ήταν ότι η δύναμη πυρός είναι τόσο καλή όσο και οι υπάρχουσες πληροφορίες για τους στόχους που την κατευθύνουν για να τους προσβάλλει. Σε προηγούμενους πολέμους, η Ρωσία είχε χρησιμοποιήσει μη επανδρωμένα αεροσκάφη για να εντοπίσει τις ηλεκτρονικές εκπομπές των εχθρικών μονάδων πυροβολικού και να τις προσβάλλει με πυρά της,  υποτίθεται μέσα σε ένα ή δύο λεπτά (ώστε να νη προλάβουν να αλλάξουν θέση).(Το Αμερικανικό πυροβολικό το έκανε αυτό στον πόλεμο του Ιράκ με αυτοκινούμενο πυροβολικό και ραντάρ κατά των πολύ καλά εκπαιδευμένων Ιρακινών σε 45 δευτερόλεπτα, οπότε οι Ιρακινοί δεν είχαν καμία τύχη επιβίωσης) (Το Ελληνικό Πυροβολικό έχει (είμαι σίγουρος ότι συνεχίζει) σαν επιτεύξιμο  στόχο ( και τον πετυχαίνει – προσωπική μαρτυρία) την ταχεία τάξη του πεδινού ρυμουλκούμενο πυροβολικού σε ενάμιση λεπτό, του μέσου και βαρέως αυτοκινούμενου σε δυόμιση λεπτά, και την εκκένωση του χώρου τάξεως σε χρόνο μικρότερο των τεσσάρων λεπτών από την τελευταία βολή για να εξασφαλισθεί η επιβίωση του). Αλλά η Ρωσία δυσκολεύτηκε πολύ να το κάνει στην Ουκρανία. «Αν και οι Ρώσοι είχαν βαρύτερο πυροβολικό», γράφουν οι κ.κ. Watling και Reynolds, «δεν είχαν καλή πληροφοριακή εικόνα για το πού ήταν διασκορπισμένες οι ουκρανικές θέσεις». Η Ουκρανία, εν τω μεταξύ, λάμβανε αμερικανικές πληροφορίες για τις Ρωσικές θέσεις.
Το πυροβολικό διαδραματίζει εδώ και πολύ καιρό εξέχοντα ρόλο στις μάχες στο Ντονμπάς, μια περιοχή στην ανατολική Ουκρανία στην οποία εισέβαλε για πρώτη φορά η Ρωσία το 2014. Η Ουκρανία χρησιμοποίησε τα επόμενα οκτώ χρόνια για να κατασκευάσει χαρακώματα, οχυρώσεις και άλλες αμυντικές θέσεις. Η διάσπαση τους θα απαιτήσει βαριά και μεγάλη  δύναμη πυρός.
Αυτό εφαρμόζεται ήδη. “Δεν υπάρχει κτίριο σε μερικά από αυτά τα χωριά το οποίο έμεινε άθικτο μετά από μερικούς από αυτούς τους βομβαρδισμούς”, αναφέρει Δυτικός αξιωματούχος. “Η αδιάκριτη χρήση της δύναμης πυρός είναι πραγματικά αρκετά αξιοσημείωτη.” Η Ρωσία αρχίζει να χρησιμοποιεί το πυροβολικό πιο αποτελεσματικά, αναφέρει ο αξιωματούχος, εστιάζοντας σε μικρότερο αριθμό στόχων κατά μήκος ενός στενότερου μετώπου, ωστόσο εξακολουθεί να έχει δυσχέρειες στην “έγκαιρη και ακριβή στόχευση”, όπως έκανε και βόρεια του Κιέβου.
Το πυροβολικό μάχης είναι επίσης ζωτικής σημασίας για τις ουκρανικές αντεπιθέσεις που συμβαίνουν κάθε φορά που η Ρωσία καταλαμβάνει ένα χωριό. Αυτός είναι ένας από τους λόγους για τους οποίους οι δυτικές χώρες, οι οποίες αρχικά έδωσαν στην Ουκρανία κυρίως μικρότερα και ελαφρύτερα όπλα, όπως τους αντιαρματικούς πυράυλους Javelin και αντιαεροπορικούς πυράυλους Stinger, παρέχουν τώρα βαρύτερους εξοπλισμούς, παρά την αρχική ανησυχία τους ότι η παροχή τέτοιας βοήθειας θα μπορούσε να προκαλέσει τη Ρωσία.
Τις τελευταίες εβδομάδες, η Ουκρανία έλαβε μια πανδαισία όπλων  πυροβολικού. Στις 21 Απριλίου ο Πρόεδρος Τζο Μπάιντεν δήλωσε ότι η Αμερική θα στείλει πολλά οβιδοβόλα – βαρέα όπλα του πυροβολικού μάχης διαμετρήματος έξι ιντσών. Τέτοια οβιδοβόλα δεν υπάροχυν μετά το τέλος του Β’ΠΠ. Ενδεχομένως βέβαια αναφερόταν στα οβιδοβόλα Μ777 διαμετρήματος 155 χιλ (που αριθμητικά ελάχιστα αποκλίνουν από τις 6 ίντσες), και που τηλεοπτικές εικόνες δείχνουν να έχουν φθάσει ήδη στη Ουκρανία). Στις 2 Μαΐου ένας Αμερικανός αμυντικός αξιωματούχος δήλωσε ότι 70 τέτοια οβιδοβόλα  είχαν ήδη παραδοθεί. και ότι περισσότεροι από 200 Ουκρανοί στρατιώτες έχουν εκπαιδευτεί να τα χρησιμοποιούν. Η Αυστραλία, ο Καναδάς, η Δημοκρατία της Τσεχίας, η Εσθονία, η Γαλλία, οι Κάτω Χώρες, η Πολωνία και η Σλοβακία έχουν επίσης στείλει πυροβολικό ή έχουν δηλώσει ότι θα το κάνουν. Άλλοι πιστεύεται ότι το κάνουν μυστικά.
Ο Μάικλ Τζέικομπσον, εφεδρος Συνταγματάρχης πυροβολικού στον Αμερικανικό Στρατό, γράφοντας στην ιστοσελίδα War on the Rocks, αναφέρει ότι τα συστήματα πυροβολικού του ΝΑΤΟ είναι πιο προηγμένα, με ταχύτερα πυρά και πιο θανατηφόρα από τα διατιθέμενα πυροβόλα της Ουκρανίας (πρώην σοβιετικά-ρωσικά). Είναι καλύτερα στα πυρά αντιπυροβολικού, πιο εύκολο να επισκευαστούν επειδή έχουν αρθρωτά εξαρτήματα που μπορούν να αντικατασταθούν μέσα και έξω,  και πολυ απλά στη χρήση. Ο Συνταγματάρχης Jacobson σημειώνει ότι το γαλλικό οβιδοβόλο CEASAR, το οποίο βρίσκεται καθ’ οδόν προς την Ουκρανία, είναι «αναμφισβήτητα το καλύτερο στον κόσμο σήμερα», μαζί με τον Σουηδικό πυροβόλο Archer.
Είναι επίσης κατάλληλα για τις κινητές αντεπιθέσεις που πραγματοποιεί η Ουκρανία. Σε προηγούμενες μάχες στο Ντονμπάς, το 2014-15, ρωσικά πυρά αντιπυροβολικού θα μπορούσαν να χτυπήσουν ουκρανικά όπλα σε τέσσερα λεπτά, όπως προαναφέρθηκε και εκτιμάτο κατά τον Ψυχρό πόλεμο λέει ο Sam Cranny-Evans, ένας άλλος ειδικός στο RUSI – “αρκετά πιο γρήγορα από ό,τι τα περισσότερα στοιχεία μπορούν να κάνουν ένα ρυμουλκούμενο πυροβόλο έτοιμο να κινηθεί”. Συστήματα όμως όπως το γαλλικό CAESAR είναι αυτοκινούμενα, είτε τροχοφόρα είτε με ερπύστριες, πράγμα που σημαίνει ότι μπορούν να απομακρυνθούν πολύ πιο γρήγορα.
Η ισχυρή δύναμη πυρός έχει κόστος, όμως. Το πυροβολικό καταναλώνει πυρομαχικά με τεράστιο ρυθμό. Εξειδικευμένα βλήματα, όπως το M982 Excalibur που δωρίζει ο Καναδάς στην Ουκρανία, μπορούν να καθοδηγηθούν με ακρίβεια σε έναν στόχο με λέιζερ ή GPS, έτσι ώστε μερικά να μπορούν να επιτύχουν πολλούς στόχους μαζί. Αλλά αυτά είναι πιθανό να είναι σπάνια. Εάν το πυροβολικό μάχης χρησιμοποιηθεί για «μαζικά πυρά» –με άλλα λόγια, καλύπτοντας μια περιοχή με βλήματα – η αμερικανική προμήθεια 144.000 βλημάτων θα μπορούσε να «εξαφανιστεί σε λίγες μέρες», λέει ο κ. Cranny-Evans. Επιπλέον, το ίδιο το πυροβολικό της Ουκρανίας χρησιμοποιεί το σοβιετικό και ρωσικό πρότυπο των οβίδων διαμετρήματος 152mm, έτσι τα πυρομαχικά που έχουν δεν θα ήταν συμβατά μεταξύ των παλαιών και των νέων όπλων που προμηθεύεται τώρα (συνήθως 155 χιλ).
Η πρόκληση δεν είναι μόνο να το αποκτήσουμε, αλλά και να το φτάσουμε στην πρώτη γραμμή. Ένα βλήμα πυροβολικού 155mm ζυγίζει περίπου 50 κιλά. Η αναπλήρωση για δώδεκα όπλα που βάλλουν μερικές εκατοντάδες βλήματα ανέρχεται σε πάνω από 100 τόνους φορτίου. Οι φάλαγγες ανεφοδιασμού – ιδίως πυρομαχικών πυροβολικού που προκύπτουν είναι οι ίδιες έτοιμες να αποτελέσουν ελκυστικούς στόχους καταστροφής – όπως ανακάλυψε η Ρωσία και πλήρωσε το τίμημά τον περασμένο μήνα.
Για όλα αυτά, οι Ουκρανοί πυροβολητές έχουν λόγους να αισθάνονται σίγουροι ότι οι αποθήκες τους δεν θα μείνουν άδειες. Στις 19 Απριλίου, ο Τζον Κέρμπι, εκπρόσωπος τύπου του Πενταγώνου, ανέφερε ότι η Αμερική θα διατηρήσει τον εφοδιασμό των νέων οβιδοβόλων που παρασχέθηκαν στην   Ουκρανία για όσο διάστημα χρειαστεί. “Νομίζω ότι μπορείτε να υποθέσετε ότι σε περίπτωση που υπάρξει πρόσθετη ανάγκη στο μέλλον για περισσότερα βλήματα πυροβολικού155 χιλ “, υποσχέθηκε, “οι Ηνωμένες Πολιτείες θα είναι ακριβώς στην πρώτη γραμμή, κάνοντας ό, τι μπορούμε για να τους βοηθήσουμε να τα έχουν στη διάθεση τους εκεί”.

ΤΙ ΠΕΡΙΜΕΝΟΥΜΕ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ ΣΤΙΣ ΗΠΑ;

8
του Παντελή Σαββίδη
Τις τελευταίες ημέρες καταβάλαμε προσπάθεια απο τις στήλες αυτές να προσδιορίσουμε τις “Σχολές Σκέψεις”, ας τις ονομάσουμε έτσι, που αναπτύσσονται στην Ελλάδα για την αντιμετώπιση του υπαρκτού τουρκικού κινδύνου.
Μεταξύ των δύο ακραίων σχολών, του απόλυτου ενδοτισμού και της απόλυτης άρνησης ακόμη και της εκφοράς της λέξης Τουρκία, υπάρχουν δύο τάσεις, με φαινομενικά μικρές αλλά ουσιαστικά, βαθύτερες αποκλίσεις.
Η μία θεωρεί ότι η Ελλάδα πρέπει να χρησιμοποιήσει όλα τα αποτρεπτικά μέσα που διαθέτει με έντονη προβολή τους για να σταματήσουν οι τουρκικές προκλήσεις και να ακυρωθεί η Γαλάζια Πατρίδα και οι Γκρίζες Ζώνες.
Η άλλη, ξεκινά απο το “το Αιγαίο δεν είναι ελληνική λίμνη”, συνεχίζει με την “ευέλικτη προσαρμογή” και καταλήγει “έντιµα να συνεννοηθούμε και να συμφωνήσουμε σε βιώσιμες λύσεις με την Τουρκία στα σημεία που εφάπτεται το διεθνές δίκαιο με τη γεωγραφία και όχι όπου ανοιγοκλείνει η φυσούνα του πολυφερόμενου ακορντεόν της «γαλάζιας πατρίδας».”
Η δική μου οπτική είναι η προβολή όλων των αποτρεπτικών μέσων για να αναγκασθεί η Τουρκία να αναγνωρίσει την ελληνική κυριαρχία και τα ελληνικά δικαιώματα και στη συνέχεια να συνομιλήσουμε και να συνεργαστούμε με την Τουρκία. Δεν είμαι εξ ορισμού κατά της προσέγγισης με την Τουρκία. Αλλά όχι υπο καθεστώς δορυφοροποίησης.
Στο Σύστημα, όπως το περιέγραψα πριν λίγες ημέρες έχει κυριαρχήσει η άποψη της “ευέλικτης προσαρμογής”. (Για το σύστημα ΕΔΩ)
Δηλαδή, με απλά λόγια, να τα βρούμε με την Τουρκία με τις λιγότερο δυνατές παραχωρήσεις. Νομίζω η διαφορά είναι κραυγαλέα εμφανής.
Το Σύστημα, παρότι πολύπειρο ξεχνά ή θέλει να ξεχάσει πως η Τουρκία δεν πρόκειται να σταματήσει αν δεν πάρει όλα όσα επιδιώκει. Άρα, η “ευέλικτη προσαρμογή” θα είναι ένα, ακόμη, επεισόδιο στην διολίσθηση των δικαιωμάτων της χώρας υπέρ της Τουρκίας.
Η άποψη αυτή της “ευέλικτης προσαρμογής” είναι κυρίαρχη σε επίπεδο ΜΜΕ, Συστήματος αλλά και κοινής γνώμης. Χθές διάβαζα σχόλιο υποστηρικτή της άποψης αυτής που έθετε το ερώτημα αν η κυβέρνηση έχει εντολή απο τον λαό να κάνει πόλεμο.
Ή απο άγνοια ή σκοπίμως, οι υποστηρικτές της “ευέλικτης προσαρμογής” θέτουν το δίλημμα: υποχωρήσεις ή πόλεμος. Αλλά το δίλημμα δεν είναι αυτό. Το δίλημμα είναι αξιόπιστη ή μη αξιόπιστη αποτροπή.
Η αξιόπιστη αποτροπή είναι και πιο οικονομική και λιγότερο επικίνδυνη. Για παράδειγμα, δεν χρειάζεται να σηκώνεις τα αεροπλάνα για αναχαιτίσεις. Μπορείς να λοκάρεις τα τουρκικά αεροπλάνα απο επήγεια μέσα. Το λοκάρισμα δεν σημαίνει κατάρριψη. Είναι μήνυμα. όπως το λοκάρισμα στην αερομαχία.
Με αφορμή τον πόλεμο στην Ουκρανία και την δίκαιη καταγγελία της ρωσικής εισβολής, δυνάμεις που πριν την εισβολή ήσαν με την άποψη της αξιόπιστς αποτροπής, έχουν συμμαχήσει, τώρα, με τις δυνάμεις της ευέλικτης προσαρμογής. Το ερώτημα είναι γιατί; Προς το παρόν δεν μπορώ να το απαντήσω.
Έτσι, το μέτωπο που πίεζε για μια αξιόπιστη αποτροπή εξασθενεί. Και σε πολιτικό επίπεδο και στην κοινή γνώμη.
Όσοι υποστηρίζουν την αξιόπιστη αποτροπή, δεν έχουν άλλες δυνατότητες παρά το διαδίκτυο και τις ιστοσελίδες που διαθέτουν να προβάλλουν τα στοιχεία της.
Αλλά η συνπτριπτική πλειονότητα είναι έτοιμη για “ευέλικτη προσαρμογή”.
Σε αυτό το κλίμα ο πρωθυπουργός θα επισκεφθεί στις 16 Μαίου τις ΗΠΑ. Είναι μια ενδιαφέρουσα επίσκεψη, διότι πάντοτε η επαφή με την υπερδύναμη έχει την σημασία της.
Ας μην υπερβάλλουμε, όμως. Η αμερικανική κυβέρνηση γνωρίζει τα ελληνοτουρκικά πολύ καλά και τις θέσεις σύγκλισης και απόκλισης των μερών.
Διάβασα χθες ότι γίνεται προσπάθεια εδώ και δύο χρόνια για να πραγματοποιηθεί αυτή η επίσκεψη. Δεν είναι, δηλαδή, ένα θέμα που προέκυψε απο τις εξελίξεις στην Ουκρανία.
Σ αυτά τα δύο χρόνια η αμερικανική κυβέρνηση περίμενε να κρίνει αυτή την κατάλληλη στιγμή που θα προσκαλούσε τον Έλληνα πρωθυπουργό.
Και η στιγμή κρίθηκε κατάλληλη τώρα. Γιατί; Κάτι θα θέλει να διαμηνύσει στον Έλληνα πρωθυπουργό.
Προφανώς ο κ. Μητσοτάκης θα θέσει στον αμερικανό πρόεδρο τις τουρκικές προκλήσεις. Και όλα όσα απασχολούν την Ελλάδα. Σε ποια βάση θα τα θέσει; Στο ότι είμαστε έτοιμοι για μια ευέλικτη προσαρμογή ή στο να αναγνωρίσει η Τουρκία τα δικαιώματα της Ελλάδας και μετά να συνεργαστούμε όπου επιθυμεί;
Όπως είδαμε κατά την εξέλιξη του ουκρανικού πολέμου, ο κ. Μπάϊντεν εμφανίζει ουσιαστικά σημεία αδυναμίας, όχι διαμόρφωσης αλλά και έκφρασης πολιτικής. Ο ίδιος ο Λευκός Οίκος διόρθωσε δηλώσεις του προέδρου. Με αυτό θέλω να υπογραμμίσω πως ανεξαρτήτως του τι θα συζητήσει ο κ. Μητσοτάκης με τον κ. Μπαϊντεν, το πλαίσιο των ελληνοτουρκικών θα τεθεί στα υψηλά όργανα αποφάσεων της αμερικανικής διοίκησης. Και εκεί θα ληφθούν οι αποφάσεις και θα ακολουθήσουν οι πιέσεις.
Αλλά στο επίπεδο αυτό η αμερικανική θέση ευνοεί την Τουρκία, όπως εκφράστηκε το τελευταίο διάστημα. την Τουρκία, όχι τον Ερντογάν. Με τον Ερντογάν οι αμερικανοί είχαν και συνεχίζουν να έχουν προβλήματα. Την Τουρκία αγωνιούν, λανθασμένα, μην την χάσουν. Γίνεται προσπάθεια να αποφευχθεί οποιαδήποτε πίεσή της απο τον ανεδαφικό φόβο μήπως και προσχωρήσει στην ρωσική πλευρά.
Λίγο πολύ τις αμερικανικές θέσεις τις γνωρίζουμε. Θα αλλάξουν αυτές υπέρ των ελληνικών; Το ευχόμαστε.
Αλλά αν δεν αλλάξουν, το πιθανότερο είναι ο κ. Μητσοτάκης να υποστεί πιέσεις. Όπως ο Γεώργιος Παπανδρέου το 1964, ο Τσίπρας με το σκοπιανό, ο Κ. Καραμανλής με το άνοιγμά του στην ρωσική ενέργεια.
Ας είμαστε ψύχραιμοι. Αν επιτευχθεί κάτι θετικό, οι πρώτες που θα επαινέσουν τον πρωθυπουργό θα είναι οι στήλες αυτές.

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΤΗΣ ΡΩΣΙΑΣ ΣΤΗΝ ΟΥΚΡΑΝΙΑ

2
Παρακάτω ενα μεταφρασμένο άρθρο του αγγγλοφωνου περιοδικου The Economist για την κατάσταση του Ρωσικού Στρατού στην Ουκρανία. Είναι εκτεταμένο αλλά πρόκειται για κάτι που πρέπει να μελετήσουν ολοι όσοι θέλουν να έχουν και να εκφέρουν γνώμη για τη στρατιωτική κατάσταση στην Ουκρανία. Το περιοδικό The Economist θεωρείται η εγκυρότερη και αξιολογότερη «ανοικτή πηγή πληροφοριών» παγκοσμίως.
Το άρθρο αυτό παρουσιάστηκε στην ενότητα ενημέρωσης της έντυπης έκδοσης του αγγλόφωνου εβδομαδιαίου περιοδικού The Economist, την 30η Απριλίου 2022.
Στγος εα Μιχαήλ Κωσταράκος, επίτιμος Α/ΓΕΕΘΑ,
Μετάφραση-Επιμέλεια: Ανθστής ΠΑ  Άννα Χλωρού,
(Αυτό το άρθρο εμφανίστηκε υπό τον γενικό τίτλο
“Θλίψη στα Ρωσικά τάγματα”)
************
***********
Το φιάσκο στην Ουκρανία θα μπορούσε να αντικατοπτρίζει μια κακή στρατηγική ή μια κακή πολεμική δύναμη
*************
Το έργο της διοργάνωσης της μεγαλύτερης στρατιωτικής άσκησης του ΝΑΤΟ από την εποχή του τον Ψυχρού Πολέμου κράτησε απασχολημένο το καλοκαίρι του 2018, τον Αμερικανό Ναύαρχο Τζέιμς Φόγκο (Admiral James Foggo), τότε διοικητή των αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων στην Ευρώπη και την Αφρική. Η Ασκηση «Trident Juncture» επρόκειτο να συγκεντρώσει 50.000 άτομα προσωπικό, 250 αεροσκάφη και 65 πολεμικά πλοία στην Ευρωπαϊκή Αρκτική περιοχή τον Οκτώβριο του 2018. Όσο υλικοτεχνικά φορολογικό και αν ακούγεται αυτό, ήταν μικρό σε σύγκριση με αυτό που σχεδίαζε η Ρωσία στη Σιβηρία τον Σεπτέμβριο 2018. Οι ασκήσεις «Vostok» θα είναι οι μεγαλύτερες από τις ασκήσεις μαμούθ “Zapad” της Σοβιετικής Ένωσης το 1981, καυχήθηκε ο Σεργκέι Σοϊγκού, υπουργός Άμυνας της Ρωσίας: θα εμπλέξουν 300.000 στρατεύματα, 1.000 αεροσκάφη και 80 πολεμικά πλοία.
Αυτό ήταν ένα τεράστιο κατόρθωμα. “Ήταν μία μεγάλη ανύψωση ηθικού για εμάς να έχουμε 50.000 ανθρώπους στο πεδίο”, θυμήθηκε πρόσφατα ο Ναύαρχος Φόγκο. “Πώς το έκαναν αυτό;” Η απάντηση, όπως τελικά συνειδητοποιήθηκε ήταν, ότι δεν το έκαναν στη πραγματικότητα. Ένας Λόχος στρατευμάτων (150 το πολύ) στη Βόστοκ, καταμετρήθηκε ως Τάγμα ή ακόμα και Σύνταγμα (κοντά στους 1.000). Μεμονωμένα πολεμικά πλοία παρουσιάστηκαν σαν ολόκληρες μοίρες. Αυτή η χυδαιότητα μπορεί να ήταν ένα προειδοποιητικό σημάδι ότι δεν ήταν όλα όπως φαίνονταν στις ρωσικές ένοπλες δυνάμεις, ακόμη και πριν εγκλωβιστούν στα προάστια του Κιέβου.
“Δεν είναι ένας επαγγελματικός στρατός εκεί έξω”, είπε ο Ναύαρχος Φόγκο. “Μοιάζει με ένα μάτσο απείθαρχος όχλος.” Από την εισβολή τους στην Ουκρανία στις 24 Φεβρουαρίου, οι ρωσικές δυνάμεις κατάφεραν να κατακτήσουν μόνο μία μεγάλη πόλη, την Χερσώνα, μαζί με τα ερείπια της Μαριούπολης και κομμάτια του Ντονμπάς, της ανατολικής βιομηχανικής περιοχής που κατέλαβαν εν μέρει το 2014 και τώρα ελπίζουν να κατακτήσουν στο σύνολό της. Αυτή η πενιχρή επιτυχία έχει αποβεί εις βάρος 15.000 νεκρών Ρώσων στρατιωτών σύμφωνα με πρόσφατη βρετανική εκτίμηση, ξεπερνώντας μέσα σε δύο μήνες τις σοβιετικές απώλειες σε μια δεκαετία πολέμου στο Αφγανιστάν. Η εισβολή ήταν σαφώς ένα φιάσκο, αλλά πόσο ακριβής είναι αυτή η αντανάκλαση των στρατιωτικών δυνατοτήτων της Ρωσίας, αναρωτιούνται έκπληκτοι δυτικοί στρατηγοί;
Την παραμονή του πολέμου, η δύναμη εισβολής της Ρωσίας θεωρήθηκε τρομερή. Οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες υπολόγισαν ότι το Κίεβο θα έπεφτε σε μέρες. Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι πίστευαν ότι θα μπορούσε να διαρκέσει μόνο για μερικές εβδομάδες. Κανείς δεν πίστευε ότι η πόλη θα καλωσόριζε αξιωματούχους όπως ο Antony Blinken και ο Lloyd Austin, Υπουργούς Εξωτερικών και Άμυνας των ΗΠΑ αντίστοιχα, δύο μήνες μετά την έναρξη των συγκρούσεων. Η πεποίθηση ήταν ότι η Ρωσία θα έκανε στην Ουκρανία αυτό που είχαν κάνει οι ΗΠΑ στο Ιράκ το 1991: σοκ και δέος σε μια γρήγορη, αποφασιστική εκστρατεία.
Αυτή η πεποίθηση βασίστηκε στην υπόθεση ότι η Ρωσία είχε αναλάβει το ίδιο είδος στρατιωτικής μεταρρύθμισης στο οποίο υποβλήθηκε η Αμερική κατά τη 18ετή περίοδο μεταξύ της ήττας της στο Βιετνάμ και της νίκης της στον πρώτο πόλεμο του Κόλπου. Το 2008 ο πόλεμος με τη Γεωργία, μια χώρα με λιγότερους από 4 εκατομμύρια ανθρώπους, αν και τελικά πέτυχε, είχε αποκαλύψει τις αδυναμίες του ρωσικού στρατού. Η Ρωσία ανέπτυξε απαρχαιωμένο εξοπλισμό, αγωνίστηκε να βρει το γεωργιανό πυροβολικό και αντιλήφθηκε και αποκάλυψε τη διοίκηση και τον έλεγχό του. Σε πρώτη φάση, το Γενικό Επιτελείο της Ρωσίας φέρεται να μην μπόρεσε να επικοινωνήσει με τον Υπουργό Άμυνας για δέκα ώρες. “Είναι αδύνατο να μην παρατηρήσουμε ένα συγκεκριμένο χάσμα μεταξύ θεωρίας και πρακτικής”, παραδέχθηκε τότε ο Αρχηγός του Ρωσικού Στρατού. Για να γεφυρωθεί αυτό το χάσμα, οι ένοπλες δυνάμεις μειώθηκαν σε μέγεθος και αναβαθμίστηκαν.
Υπέρμετρη φιλοδοξία
Οι ρωσικές στρατιωτικές δαπάνες, όταν μετρήθηκαν σωστά — δηλαδή, σε συναλλαγματικές ισοτιμίες προσαρμοσμένες για την αγοραστική δύναμη — σχεδόν διπλασιάστηκαν μεταξύ 2008 και 2021, ανερχόμενες σε πάνω από 250 δισεκατομμύρια δολάρια, περίπου στο τριπλάσιο από το επίπεδο της Βρετανίας ή της Γαλλίας (βλ. χάρτες). Περίπου 600 νέα αεροπλάνα, 840 ελικόπτερα και 2.300 μη επανδρωμένα αεροσκάφη προστέθηκαν στο οπλοστάσιο μεταξύ 2010 και 2020. Νέα άρματα μάχης και πύραυλοι επιδείχθηκαν σε παρελάσεις στη Μόσχα. Η Ρωσία δοκίμασε νέες τακτικές και εξοπλισμό στο Ντονμπάς, μετά την πρώτη εισβολή της στην Ουκρανία το 2014, και στην εκστρατεία της για τη στήριξη του Μπασάρ αλ-Άσαντ, δικτάτορα της Συρίας, το επόμενο έτος.
Ένας απόστρατος Ευρωπαίος στρατηγός λέει ότι παρακολουθώντας αυτό το νέο πρότυπο στρατού να αποτυγχάνει του θυμίζει μια επίσκεψη του στην Ανατολική Γερμανία και στην Πολωνία μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και να βλέπει τον εχθρό από κοντά. “Συνειδητοποιήσαμε πόσο χάλια «σκ@@@» ήταν η 3η Στρατιά Σοκ (Shock)”, λέει, αναφερόμενος σε έναν πολυδιαφημισμένο Σοβιετικό σχηματισμό με έδρα το Μαγδεμβούργο. “Επιτρέψαμε και πάλι στους εαυτούς μας να εξαπατηθούν από κάποια από την προπαγάνδα που έβαλαν στο δρόμο μας”. Ο ρωσικός στρατός ήταν γνωστό ότι είχε προβλήματα, λέει ο Στγος Πετρ Πάβελ, απόστρατος Τσέχος στρατηγός που προέδρευσε της στρατιωτικής επιτροπής του ΝΑΤΟ το 2015-18, «αλλά το μέγεθος τους τους αποτέλεσε έκπληξη για πολλούς, συμπεριλαμβανομένου και εμού– πίστευα ότι οι Ρώσοι είχαν μάθει τα μαθήματά τους».
Η χαριστική ερμηνεία αυτών είναι ότι ο ρωσικός στρατός έχει χωλαίνει στην Ουκρανία λιγότερο από τις δικές του ανεπάρκειες παρά από τις αυταπάτες του κ. Πούτιν. Η επιμονή του να σχεδιάσει τον πόλεμο μυστικά περιπλέκει τον στρατιωτικό σχεδιασμό. Η FSB, διάδοχος της KGB, του είπε ότι η Ουκρανία ήταν γεμάτη Ρώσους πράκτορες και γρήγορα θα τσακιζόταν. Αυτό πιθανώς ώθησε την ανόητη απόφαση να ξεκινήσει ο πόλεμος στέλνοντας ελαφρά οπλισμένους αλεξιπτωτιστές να καταλάβουν ένα αεροδρόμιο στα περίχωρα του Κιέβου και μεμονωμένες φάλαγγες τεθωρακισμένων για να προχωρήσουν στην πόλη του Χάρκοβο, προκαλώντας βαριές απώλειες σε επίλεκτες μονάδες.
Ωστόσο, έχοντας αναζωπυρωθεί από αυτή τη βοήθεια, ο στρατός επέλεξε στη συνέχεια να εμπλακεί με τη δεύτερη μεγαλύτερη χώρα της Ευρώπης από διαφορετικές κατευθύνσεις, διασκορπίζοντας 120 Τακτικά συγκροτήματα μεγέθους τάγματος (BTGs) σε πολλές αναποτελεσματικές και απομονωμένες δυνάμεις. Οι κακές τακτικές στη συνέχεια επιδείνωσαν την κακή στρατηγική: τα τεθωρακισμένα, το πεζικό και το πυροβολικό πολέμησαν τις δικές τους αποκομμένες εκστρατείες. Τα άρματα μάχης που θα έπρεπε να προστατεύονται από το πεζοπόρο πεζικό αντ’ αυτού περιπλανιόταν μόνα τους, απλώς για να συλληφθούν σε ουκρανικές ενέδρες. Το πυροβολικό, ο στυλοβάτης του ρωσικού στρατού από την τσαρική εποχή, αν και έβαλε με αγριότητα σε πόλεις όπως το Χάρκοβο και τη Μαριούπολη, δεν μπόρεσε να κατεδαφίσει τις ουκρανικές γραμμές γύρω από το Κίεβο.
Πολλαπλασιασμός προβλημάτων
Τις τελευταίες εβδομάδες αξιωματούχοι και ειδικοί έχουν συζητήσει τα αίτια της ρωσικής αποτυχίας. Ορισμένοι έκαναν συγκρίσεις με την κατάρρευση του γαλλικού στρατού το 1940. Αλλά η αναλογία δεν είναι εύστοχη, λέει ο Christopher Dougherty, πρώην σχεδιαστής για το Πεντάγωνο. “Η Γαλλία απέτυχε επειδή ακολούθησε κακό δόγμα”, αναφέρει. “Η Ρωσία αποτυγχάνει εν μέρει επειδή δεν ακολουθεί το δόγμα της, ή τις βασικές αρχές του πολέμου”.
Η απειρία είναι μέρος του προβλήματος. Όπως σημείωσε κάποτε ο ιστορικός Michael Howard, η εμπειρία που ένας στρατιωτικός αξιωματικός διαθέτει “είναι σχεδόν μοναδική στο ότι μπορεί να χρειαστεί να την ασκήσει μόνο μία φορά στη ζωή του, πράγματι τόσο συχνά. Είναι σαν ένας χειρουργός να έπρεπε να εξασκηθεί σε όλη του τη ζωή σε κούκλες για μια πραγματική επέμβαση.”
Η Αμερική την ασκεί σχεδόν συνεχώς από το τέλος του ψυχρού πολέμου, στο Ιράκ, τα Βαλκάνια, το Αφγανιστάν, τη Λιβύη, τη Συρία και ούτω καθεξής. Η Ρωσία δεν έχει πολεμήσει ένα πόλεμο τέτοιου μεγέθους εναντίον ενός οργανωμένου στρατού από τότε που κατέλαβε τη Μαντζουρία από την Ιαπωνία το 1945.
Τα πράγματα που θα μπορούσε να κάνει σε μικρότερους πολέμους, στο Ντονμπάς και τη Συρία – όπως η χρήση ηλεκτρονικών αισθητήρων σε μη επανδρωμένα αεροσκάφη για την τροφοδοσία στόχων για το πυροβολικό – έχουν αποδειχθεί δυσκολότερα σε μεγαλύτερη κλίμακα. Και πράγματα που φαίνονταν εύκολα στους πολέμους της Αμερικής, όπως η εξάλειψη της αεράμυνας ενός εχθρού, είναι στην πραγματικότητα αρκετά δύσκολα.
Η πολεμική αεροπορία της Ρωσίας πετάει αρκετές εκατοντάδες εξόδους την ημέρα, αλλά εξακολουθεί να αγωνίζεται να εντοπίσει και να χτυπήσει κινούμενους στόχους και εξακολουθεί να εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από μη καθοδηγούμενες ή “χαζές” βόμβες που μπορούν να πέσουν με ακρίβεια μόνο σε χαμηλά υψόμετρα, εκθέτοντας τα αεροπλάνα της σε αντιαεροπορικά πυρά.
Όλοι οι στρατοί κάνουν λάθη. Κάποιοι κάνουν περισσότερα από τους άλλους. Το χαρακτηριστικό γνώρισμα των καλών στρατών είναι ότι μαθαίνουν από τα λάθη τους γρήγορα. Εγκαταλείποντας το Κίεβο, εστιάζοντας στο Ντονμπάς και τοποθετώντας έναν μόνο στρατηγό, τον Αλεξάντερ Ντβόρνικοφ, υπεύθυνο για μια κακόφωνη εκστρατεία, η Ρωσία δείχνει καθυστερημένα σημάδια προσαρμογής.
Στις αρχές Απριλίου ένας δυτικός αξιωματούχος, όταν ρωτήθηκε αν η Ρωσία βελτιώνεται τακτικά, παρατήρησε ότι οι τεθωρακισμένες φάλαγγες εξακολουθούν να αποστέλλονται χωρίς να υποστηρίζονται και εφ’ ενός ζυγού σε ουκρανικό έδαφος – ένας αυτοκτονικός ελιγμός. Στις 27 Απριλίου ένας άλλος αξιωματούχος δήλωσε ότι οι ρωσικές δυνάμεις στο Ντονμπάς φάνηκαν απρόθυμες ή ανίκανες να προχωρήσουν σε έντονες βροχοπτώσεις.
Εν μέρει, τα δεινά της Ρωσίας έχουν να κάνουν με την ηρωική αντίσταση της Ουκρανίας, που σημαδεύτηκε από έναν χείμαρρο δυτικών όπλων και πληροφοριών.
«Αλλά εξίσου πολλά εύσημα για τη διάλυση των ρωσικών ψευδαισθήσεων βρίσκονται σε ένα φαινόμενο που είναι γνωστό εδώ και πολύ καιρό στους στρατιωτικούς κοινωνιολόγους», γράφει ο Eliot Cohen του Πανεπιστημίου Johns Hopkins, «ότι οι στρατοί, σε γενικές γραμμές, αντικατοπτρίζουν τα χαρακτηριστικά των κοινωνιών από τις οποίες αναδύονται». Το κράτος της Ρωσίας, λέει ο κ. Κόεν, «στηρίζεται στη διαφθορά, τα ψέματα, την ανομία και τον εξαναγκασμό». Το κάθε ένα από αυτά αποκαλύφθηκε από το ρωσικό στρατό σε αυτόν τον πόλεμο.
“Έβαλαν πολλά χρήματα στον εκσυγχρονισμό”, λέει ο Στρατηγός Πάβελ. “Αλλά πολλά από αυτά τα χρήματα χάθηκαν κατά τη διαδικασία.” Η διαφθορά σίγουρα εξηγεί γιατί τα ρωσικά οχήματα ήταν εξοπλισμένα με φθηνά κινεζικά ελαστικά και έτσι βρέθηκαν κολλημένα στην ουκρανική λάσπη. Μπορεί επίσης να εξηγήσει γιατί τόσες πολλές ρωσικές μονάδες βρέθηκαν χωρίς κρυπτογραφημένους ασυρμάτους και αναγκάστηκαν να βασίζονται σε ανασφαλή πολιτικά υποκατάστατα ή ακόμη και σε ουκρανικά δίκτυα κινητής τηλεφωνίας.
Αυτό, με τη σειρά του, θα μπορούσε κάλλιστα να συμβάλει στον φόρο αίματος του πολέμου στους Ρώσους στρατηγούς (η Ουκρανία ισχυρίζεται ότι σκότωσε δέκα από αυτούς), καθώς οι επικοινωνίες τους στην πρώτη γραμμή θα ήταν ευκολότερο να υποκλαπούν.
Ωστόσο, η διαφθορά δεν μπορεί να είναι όλη η ιστορία. Η Ουκρανία είναι επίσης διεφθαρμένη, και όχι πολύ λιγότερο από τη Ρωσία: βρίσκονται αντίστοιχα στην 122η και 136η θέση του Δείκτη Αντίληψης της Διαφθοράς που δημοσιεύθηκε από τη Διεθνή Διαφάνεια, μια ομάδα άσκησης πολιτικής πίεσης. Αυτό που πραγματικά ξεχωρίζει τα δύο κράτη είναι το μαχητικό πνεύμα. Οι Ουκρανοί στρατιώτες μάχονται για την επιβίωση της χώρας τους.
Πολλοί Ρώσοι δεν ήξεραν καν ότι θα πήγαιναν σε πόλεμο μέχρι που διατάχθηκαν να περάσουν τα σύνορα. Ένας Ευρωπαίος αξιωματούχος των υπηρεσιών πληροφοριών λέει ότι οι στρατευμένοι —τους οποίους ο κ. Πούτιν έχει επανειλημμένα και δημόσια υποσχεθεί να μην στείλει στον πόλεμο— αντιστάθηκαν στις πιέσεις να υπογράψουν συμβάσεις που θα τους μετέτρεπαν σε επαγγελματίες στρατιώτες· άλλοι αρνήθηκαν να υπηρετήσουν ευθέως. Ο αξιωματούχος αναφέρει ότι οι μονάδες που επηρεάζονται περιλαμβάνουν την 106η Αερομεταφερόμενη Μεραρχία Φρουρών και το 51ο Σύνταγμα Αλεξιπτωτιστών Φρουρών, τα οποία αποτελούν μέρος των θεωρητικά επίλεκτων αερομεταφερόμενων ειδικών δυνάμεων VDV, και το 423ο Μηχανοκίνητο Σύνταγμα Τυφεκιοφόρων, μέρος σημαντικής τεθωρακισμένης μεραρχίας.
Πλήθος δυσκολιών
Οι κακο-μεταχειρισμένοι και ανεπαρκώς παρακινημένοι στρατιώτες αποτελούν μειονέκτημα σε κάθε σύγκρουση· Είναι ιδιαίτερα ακατάλληλοι για την πολυπλοκότητα του σύγχρονου πολέμου συνδυασμένων όπλων, ο οποίος απαιτεί άρματα μάχης, πεζικό, πυροβολικό και αεροπορική δύναμη να λειτουργούν συγχρονισμένα. Η προσπάθεια τέτοιου αποθαρρυντικού συντονισμού στην Ουκρανία με σκυθρωπούς εφήβους, εξαναγκασμένους σε στρατιωτική υπηρεσία, τροφοδοτούμενους με ληγμένες κονσέρβες φαγητού και εξοπλισμένους με κακο-συντηρημένα οχήματα ήταν υπεραισιόδοξο.
Ένα τέτοιο καθήκον απαιτεί, τουλάχιστον, αξιόπιστη ηγεσία. Και αυτή είναι επίσης ελλιπής. Οι υπξκοί αποτελούν τη ραχοκοκαλιά των ενόπλων δυνάμεων του ΝΑΤΟ. Η Ρωσία δεν διαθέτει συγκρίσιμο κλιμάκιο. Υπάρχουν “πάρα πολλοί συνταγματάρχες και όχι αρκετοί δεκανείς”, αναφέρει Ευρωπαίος αξιωματούχος άμυνας. Η εκπαίδευση του προσωπικού είναι άκαμπτη και ξεπερασμένη, λέει, παθιασμένη με τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και με ελάχιστη προσοχή στις νεότερες συγκρούσεις. Αυτό μπορεί να εξηγήσει γιατί το δόγμα εκπαραθυρώθηκε. Οι επιχειρησιακοί ελιγμοί που φαίνονταν εύκολοι στην άσκηση «Vostok» και σε άλλες σκηνοθετημένες ασκήσεις αποδείχθηκαν δυσκολότερο να αναπαραχθούν κάτω από πυρά και μακριά από την πατρίδα.
Στο βαθμό που οι Ρώσοι αξιωματικοί έχουν μελετήσει τη στρατιωτική τους ιστορία, φαίνεται να έχουν ενδώσει στα χειρότερα μαθήματα των αφγανικών, τσετσενικών και συριακών πολέμων. Κατά τη διάρκεια της κατοχής της βόρειας Ουκρανίας, οι Ρώσοι στρατιώτες όχι μόνο έπιναν υπερβολικά και λεηλάτησαν σπίτια και καταστήματα, αλλά δολοφόνησαν μεγάλο αριθμό πολιτών. Κάποιοι ανταμείφθηκαν γι’ αυτό. Στις 18 Απριλίου, η 64η Μηχανοκίνητη Ταξιαρχία Πεζικού, η οποία κατηγορείται για σφαγιασμούς αμάχους στη Μπούτσα, παρασημοφορήθηκε από τον κ. Πούτιν για τον «μαζικό ηρωισμό και το θάρρος» της και της απονεμήθηκε η τιμή να μετονομασθεί σε μονάδα «Φρουρών».
Τα εγκλήματα πολέμου δεν είναι πάντα παράλογα. Μπορούν να εξυπηρετήσουν έναν πολιτικό σκοπό, όπως η τρομοκράτηση του πληθυσμού σε υποταγή. Ούτε είναι ασύμβατα με τη στρατιωτική ικανότητα: η Βέρμαχτ της ναζιστικής Γερμανίας ήταν καλή τόσο στις μάχες όσο και στις δολοφονίες. Αλλά η βαρβαρότητα μπορεί επίσης να είναι αντιπαραγωγική, εμπνέοντας τον εχθρό να πολεμήσει επίμονα αντί να παραδοθεί και να διακινδυνεύσει να σκοτωθεί ούτως ή άλλως.
Η αγριότητα και η σύγχυση των ρωσικών δυνάμεων στην Ουκρανία συνάδει με την πρόσφατη συμπεριφορά τους στη Συρία. Ο βομβαρδισμός των ουκρανικών νοσοκομείων απηχεί τους βομβαρδισμούς των συριακών υγειονομικών εγκαταστάσεων. Με τον ίδιο τρόπο, ισραηλινοί στρατιωτικοί αξιωματικοί που παρακολουθούσαν στενά τη ρωσική πολεμική αεροπορία στη Συρία εξεπλάγησαν από τους αγώνες της με την αεράμυνα, τον εντοπισμό στόχων και τις ταχείες εξόδους. Σε κάποιο στάδιο πίστευαν ότι η συμμετοχή της Συρίας στις αεροπορικές επιχειρήσεις ήταν η μόνη εύλογη εξήγηση για ένα τόσο χαμηλό επίπεδο επαγγελματισμού.
Στο τέλος κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι η Ρωσία δεν διέθετε την εκπαίδευση, το δόγμα και την εμπειρία για να αξιοποιήσει στο έπακρο τα προηγμένα πολεμικά της αεροσκάφη. Ισραηλινοί στρατιωτικοί πιλότοι εντυπωσιάστηκαν δυσάρεστα, τόσο σε πολεμικά περιστατικά όσο και κατά τη διάρκεια των καθημερινών τους εργασιών ως πιλότοι πολιτικών αεροσκαφών, από την ωμή προσέγγιση της Ρωσίας στον ηλεκτρονικό πόλεμο, η οποία περιλάμβανε αποκλεισμό σημάτων GPS σε τεράστιες περιοχές της ανατολικής Μεσογείου, μερικές φορές για εβδομάδες τη φορά. Όταν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία κόλλησε, Ισραηλινοί αναλυτές συνειδητοποίησαν ότι οι ρωσικές χερσαίες δυνάμεις είχαν πληγεί από πολλά από τα ίδια αυτά προβλήματα.
Μερικοί από τους φίλους της Ρωσίας φαίνεται να προκαλούν το ίδιο μάθημα. Ο Syed Ata Hasnain, απόστρατος Ινδός στρατηγός, ο οποίος κάποτε διοικούσε τις δυνάμεις της Ινδίας στο Κασμίρ, σημειώνει “Η Ρωσική ανικανότητα στο πεδίο”, που έχει τις ρίζες του στην “ύβρη και απροθυμία να ακολουθήσει τα δοκιμασμένα στο χρόνο βασικά στρατιωτικά διδάγματα”. Ομάδα συνταξιούχων Ινδών διπλωματών και στρατηγών που συνδέονται με το Διεθνές Ίδρυμα Vivekananda, μια εθνικιστική δεξαμενή σκέψης κοντά στην ινδική κυβέρνηση, συζήτησαν πρόσφατα την “ορατή και άθλια έλλειψη προετοιμασίας” και “σοβαρή υλικοτεχνική ανικανότητα” της Ρωσίας. Το γεγονός ότι η Ινδία είναι ο μεγαλύτερος αγοραστής ρωσικών όπλων δίνει στο συμπέρασμά τους ιδιαίτερο βάρος: «η ποιότητα της ρωσικής τεχνολογίας που προηγουμένως θεωρούνταν υπερθετική αμφισβητείται όλο και περισσότερο» — αν και η Ουκρανία, φυσικά, χρησιμοποιεί μεγάλο μέρος του ίδιου εξοπλισμού.
Μια παρόμοια διαδικασία επανεκτίμησης βρίσκεται τώρα σε εξέλιξη στις δυτικές ένοπλες δυνάμεις. Ένα στρατόπεδο υποστηρίζει ότι η ρωσική απειλή για το ΝΑΤΟ δεν είναι τόσο μεγάλη όσο φοβόταν. “Η φήμη του Ρωσικού στρατού έχει τόσο πληγεί που θα χρειαστεί μια γενιά για να ανακάμψει”, αναφέρει πρόσφατη αξιολόγηση από κυβέρνηση του ΝΑΤΟ. “Έχει αποδειχθεί ότι ο Ρωσικός στρατός  αξίζει λιγότερο από το άθροισμα των μερών του σε ένα σύγχρονο, σύνθετο πεδίο μάχης”. Αλλά μια άλλη σχολή σκέψης προειδοποιεί ενάντια σε βιαστικές κρίσεις. Είναι πολύ νωρίς για να αντλήσουμε σαρωτικά μαθήματα, προειδοποιεί ανώτερος αξιωματούχος του ΝΑΤΟ, με τον πόλεμο να εξακολουθεί να μαίνεται και τις δύο πλευρές να προσαρμόζονται.
Εάν ένα από τα λάθη της Ρωσίας ήταν να αντλήσει ψευδή εμπιστοσύνη από την επιτυχία της να καταλάβει την Κριμαία από την Ουκρανία το 2014 και να αποτρέψει την πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία το 2015, το επιχείρημα διατρέχει τον κίνδυνο οι εχθροί της Ρωσίας να συμπεράνουν πάρα πολλά από το τρέχον χάος στην Ουκρανία. Ο Μάικλ Κόφμαν του CNA, μια δεξαμενή σκέψης, αναγνωρίζει ότι ο ίδιος και άλλοι ειδικοί “υπερεκτίμησε τον αντίκτυπο των μεταρρυθμίσεων… και υποτίμησε τη σήψη κάτω από τον Shoigu”. Αλλά το πλαίσιο είναι το παν, σημειώνει. Τα τελευταία χρόνια τα σενάρια που έχουν απασχολήσει τους σχεδιαστές του ΝΑΤΟ δεν ήταν πόλεμοι στην κλίμακα του τρέχοντος, αλλά πιο μετριοπαθείς και ρεαλιστικές, επιχειρήσεις “δαγκώματος και κατοχής”, όπως μια ρωσική εισβολή σε τμήματα των κρατών της Βαλτικής ή η κατάληψη νησιών όπως το Σβάλμπαρντ της Νορβηγίας.
Πόλεμοι όπως αυτός θα μπορούσαν να εξελιχθούν πολύ διαφορετικά από την πανωλεθρία στην Ουκρανία. Θα ξεκινούσαν με ένα στενότερο μέτωπο, θα ενέπλεκαν λιγότερες δυνάμεις και θα ασκούσαν λιγότερη πίεση στην διοικητική μέριμνα, λέει ο κ. Kofman. Ούτε το Κρεμλίνο ούτε το ρωσικό γενικό επιτελείο θα υποτιμούσαν απαραίτητα το ΝΑΤΟ με τον τρόπο που λανθασμένα αγνοήσανε τον ουκρανικό στρατό. Και αν η ρωσική κυβέρνηση δεν προσπαθούσε να υποβαθμίσει μια μελλοντική σύγκρουση ως μια “ειδική στρατιωτική επιχείρηση”, όπως έχει κάνει στην Ουκρανία, θα μπορούσε να κινητοποιήσει εφεδρείες και στρατευμένους σε πολύ μεγαλύτερους αριθμούς. Πολλές κρίσιμες ρωσικές δυνατότητες, όπως αντι-δορυφορικά όπλα και προηγμένα υποβρύχια, δεν είναι γνωστό αν έχουν δοκιμαστεί καθόλου στην Ουκρανία.
Και η γεωγραφία είναι σημαντική. Ενώ η ρωσική υλικοτεχνική υποστήριξη «θυμίζει» τον παλιό σοβιετικό στρατό, λέει ο Ρόναλντ Τι, στρατιωτικός ειδικός Διοικητικής Μέριμνας που διδάσκει στο Κολλέγιο Άμυνας της Βαλτικής στην Εσθονία, η εξάρτησή τους από τους σιδηροδρόμους δεν θα ήταν πρόβλημα σε μια επίθεση στα κράτη της Βαλτικής. «Μια τετελεσμένη επιχείρηση συνοδείας όπου δαγκώνουν ένα κομμάτι εσθονικού εδάφους είναι μέσα στις δυνατότητές τους», λέει ο Δρ Ti, «επειδή μπορούν πολύ εύκολα να την εφοδιάσουν από σιδηροδρομικούς τερματικούς σταθμούς». (Το αν η ρωσική πολεμική αεροπορία, η απειρία και οι αδυναμίες της που εκτίθενται τώρα, θα μπορούσαν να προστατεύσουν αυτούς τους σιδηροδρομικούς τερματικούς σταθμούς από τις αεροπορικές επιδρομές του ΝΑΤΟ είναι άλλο θέμα.)
Πληθώρα μαθημάτων
Ο κ. Κόφμαν πιστεύει ότι το ερώτημα «πόσο τμήμα από αυτόν τον πόλεμο οφείλεται σε ένα κακό στρατό, όπως αποδείχτηκε ήδη σαφώς με σημαντικούς τρόπους και πόσο τμήμα οφείλεται σ’ ένα πραγματικά τραγικό σχέδιο» δεν έχει ακόμη απαντηθεί. Και όμως η απάντησή του είναι ουσιώδης. Σε μια σημαντική εργασία το 1995, ο James Fearon, πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ στην Καλιφόρνια, υποστήριξε ότι δαπανηροί και καταστροφικοί πόλεμοι που οι λογικές κυβερνήσεις θα προτιμούσαν να αποτρέψουν μέσω διαπραγματεύσεων μπορούν ωστόσο να συμβούν ακόμα λόγω λανθασμένων υπολογισμών σχετικά με τις δυνατότητες της άλλης πλευράς. Θεωρητικά, μια ειρηνευτική συμφωνία που θα απέτρεπε τον πόλεμο θα αντικατόπτριζε τη σχέση της σχετικής ισχύος των δύο πιθανών εμπόλεμων. Αλλά οι δύο πλευρές μπορεί να αποτύχουν να επιτύχουν μια τέτοια συμφωνία επειδή αυτή η σχέση σχετικής ισχύος δεν είναι πάντα προφανής.
«Οι ηγέτες γνωρίζουν πράγματα σχετικά με τις στρατιωτικές τους ικανότητες και την προθυμία τους να πολεμήσουν που άλλα κράτη δεν γνωρίζουν», έγραψε ο κ. Fearon, «και σε καταστάσεις διαπραγμάτευσης μπορούν να έχουν κίνητρα για να διαστρεβλώσουν αυτές τις ιδιωτικές πληροφορίες προκειμένου να κερδίσουν μια καλύτερη συμφωνία». Αυτό εξηγεί γιατί η Ρωσία φούσκωσε τόσο άγρια την υποτιθέμενη ανδρεία της στις ασκήσεις «Vostok». Και μπορεί να δουλέψει. “Υποψιάζομαι ότι πολλοί από εμάς εξαπατηθήκαμε από τις παρελάσεις της Ημέρας της Νίκης που μας έδειξαν όλα τα έξυπνα κομμάτια του εξοπλισμού”, λέει ο Ευρωπαίος στρατηγός.
Η μάχη για το Ντονμπάς δεν θα διευθετήσει πλήρως αυτή τη συζήτηση. Ένας ρωσικός στρατός που επικρατεί σε έναν πόλεμο φθοράς μέσω καθαρής δύναμης πυρός και μάζας θα εξακολουθούσε να απέχει πολύ από την ευκίνητη, υψηλής τεχνολογίας δύναμη που διαφημίστηκε την τελευταία δεκαετία. Το πιο πιθανό είναι ότι οι δυνάμεις της Ρωσίας θα εξαντληθούν πολύ πριν επιτύχουν τους στόχους τους στη νότια και ανατολική Ουκρανία, πόσο μάλλον πριν από μια άλλη προσπάθεια στο Κίεβο. Οι στρατιωτικοί σχεδιαστές του κόσμου θα παρακολουθούν όχι μόνο πόσο μακριά θα φτάσει η Ρωσία τις επόμενες εβδομάδες, αλλά και τι λέει αυτό για την ανθεκτικότητα, την προσαρμοστικότητα και την ηγεσία των δυνάμεών της. Όπως ένα μαχαίρι που σπρώχνεται σε παλιό ξύλο, η πρόοδος της εκστρατείας θα αποκαλύψει πόσο βαθιά τρέχει η σήψη.

Κούρδοι εναντίον Κούρδων στο βόρειο Ιράκ!

0

 

Οι ένοπλες δυνάμεις Πεσμεργκά, της Περιφέρειας του Κουρδιστάν στο βόρειο Ιράκ,  κατάφεραν ένα ισχυρό πλήγμα στην  κουρδική αυτονομιστική οργάνωση PKK και κατάσχεσαν 200 κιλά TNT, το οποίο πιστεύεται ότι χρησιμοποιήθηκε σε βομβαρδιστική δράση με στόχο αμάχους και δυνάμεις Πεσμεργκά, γράφει τούρκικο δημοσίευμα.

Όπως σημειώνεται, τα εκρηκτικά υλικά κατασχέθηκαν στον δρόμο που συνδέει την πόλη  Κανίμασι, κοντά στην πόλη Ντουχόκ, με την πόλη Μπικόβα.

Η Αντιτρομοκρατική Μονάδα της Περιφέρειας του ιρακινού Κουρδιστάν, ανακοίνωσαν ότι τον περασμένο μήνα, η τρομοκρατική οργάνωση PKK εμπόδισε το επικίνδυνο σχέδιό της κατά της Περιφέρειας του Κουρδιστάν και δήλωσαν ότι κατασχέθηκαν εντός των συνόρων του Ντουχόκ, 1 τόνος εκρηκτικά PETN, 10 αντιαρματικοί πύραυλοι Konkurs, 23 μηχανές επιθετικών drone, 1.200 μάσκες αερίων και 375 ανταλλακτικά Καλάσνικοφ.

Η κυβέρνηση της Κουρδικής Περιφέρειας του βόρειου Ιράκ, φέρεται να συμφώνησε με τον τουρκικό στρατό στην καταδίωξη των Κούρδων αυτονομιστών του PKK.

haber7.com

https://www.echedoros-a.gr

 

Οι ρωσικές δυνάμεις εξαπέλυσαν επίθεση κατά του Azovstal

0

Πλησιάζει το τέλος;

Οι ρωσικές δυνάμεις εξαπέλυσαν μεγάλη επίθεση με χρήση αρμάτων μάχης αλλά και αμφίβιων μέσων εκ της πλευράς της θαλάσσης κατά του Azovstal σε μία προσπάθεια να καταληφθούν οι θέσεις βολής που είχαν καταλάβει νωρίτερα οι μαχητές του Τάγματος Αζόφ.

 

https://www.pronews.gr/amyna-asfaleia/oi-rosikes-dynameis-eksapelysan-epithesi-kata-tou-azovstal/

Μάης του ’68: «Η περίφημη Σχολή Σορβόννης, πεδίον σφοδρών ταραχών!»

0

Παρίσι, ο Γαλλικός Μάης

Ο Μάης ξεχάστηκε συνειδητά, διότι δεν υπήρχε λόγος να μην ξεχαστεί, ίσως μάλιστα διότι έπρεπε να ξεχαστεί

Ένα μονόστηλο της τελευταίας σελίδας του «Βήματος» που είχε κυκλοφορήσει το Σάββατο 4 Μαΐου 1968 έφερε τον ακόλουθο τίτλο: «Η περίφημη Σχολή Σορβόννης, πεδίον σφοδρών ταραχών!»

Πρόσθετες πληροφορίες παρείχαν στους αναγνώστες και τις αναγνώστριες της εφημερίδας ο υπέρτιτλος («Έκλεισε παράρτημα») και ο υπότιτλος («Σύρραξις αναρχικών φοιτητών – αστυνομίας») του σύντομου κειμένου, που συνιστούσε ανταπόκριση από το Παρίσι για τα γεγονότα της προτεραίας, Παρασκευής 3ης Μαΐου.

Στις λιγοστές αράδες του μονόστηλου αναφέρονταν τα εξής:

«Νέαι αναρχικαί εκδηλώσεις, εκ μέρους των κομμουνιστών, εσημειώθησαν σήμερον εις το Παρίσι. Φοιτηταί και αστυνομικοί συνεκρούσθησαν εις την Σορβόννην, κατόπιν του κλεισίματος παραρτήματος σχολής του Πανεπιστημίου των Παρισίων, λόγω των επανειλημμένων ταραχών τας οποίας εδημιούργουν οι κομμουνισταί φοιτηταί. Συνήφθησαν οδομαχίαι και η αστυνομία ηναγκάσθη να κάμη χρήσιν δακρυγόνων διά να εκβάλη τους φοιτητάς εκ της περιφήμου Φιλολογικής Σχολής της Σορβόννης, όπου ήρχισαν συγκεντρούμενοι την πρωίαν, εις ένδειξιν διαμαρτυρίας διά το κλείσιμον του παραρτήματος της Σχολής. Οι φοιτηταί ελιθοβόλησαν τους αστυνομικούς, οι οποίοι αντεπετέθησαν και τους διέλυσαν».

Αυτή υπήρξε η αφετηρία των φοιτητικών διαδηλώσεων και της πολιτικοκοινωνικής αναταραχής που έμελλε να συνταράξουν τη Γαλλία το Μάιο και τον Ιούνιο του 1968.

Η εν λόγω εξέγερση, το εν λόγω κίνημα γενικευμένης αμφισβήτησης, που έμεινε στην ιστορία ως «Μάης του ’68» ή «Γαλλικός Μάης», αποτέλεσε πολιτικό και ιδεολογικό ορόσημο για τις μεταπολεμικές γενιές, σημείο αναφοράς για τους κοινωνικούς αγώνες σε ολόκληρο τον κόσμο.

Ένα τέταρτο του αιώνα αργότερα, το Μάιο του 1993, ο διακεκριμένος κοινωνιολόγος και πανεπιστημιακός δάσκαλος Κωνσταντίνος Τσουκαλάς έγραψε για τον περίφημο Γαλλικό Μάη τα ακόλουθα (το κείμενό του, που έφερε τον τίτλο «Εκείνο που δεν υπάρχει ακόμα», δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Το Βήμα» στις 23 Μαΐου 1993):

Ο κ. Κ. αντάμωσε κάποιον που είχε να τον δει πολύ καιρό. «Μα εσείς δεν αλλάξατε καθόλου», του είπε ο άλλος καθώς τον χαιρετούσε. «Ωχ!», έκανε ο κ. Κ., και χλώμιασε

Μπέρτολτ Μπρεχτ

Οι ιστορικές μνήμες και οι επέτειοι δεν υπάρχουν αφ’ εαυτές· κατασκευάζονται επιλεκτικά γύρω από τα γεγονότα εκείνα που η σημερινή οργανωμένη κοινότητα αποφασίζει να απαθανατίσει όταν νιώσει την ανάγκη να στηρίξει τους τρέχοντες δικαιωτικούς αφηγηματικούς της λόγους. Το παρελθόν, με τη μορφή συμβολικών πράξεων, σημαδιακών τομών, ιστορικών «επιτυχιών» ή ακόμα και κατακλυσμικών καταστροφών, γίνεται αντικείμενο συστηματικής επίκλησης χάριν του παρόντος. Με αυτή την έννοια, οι επέτειοι δημιουργούνται, υπάρχουν και ζουν επειδή χρειάζεται και για όσο χρειάζεται.

Η λήθη που περιβάλλει τα γεγονότα του Μάη του ’68 δεν μπορεί λοιπόν να είναι τυχαία. Στο πλαίσιο των σημερινών οργανωμένων κοινωνιών η μνεία του είναι προφανώς άχρηστη ή και δυνάμει υπονομευτική. Καμία κομματική ή συνδικαλιστική συσσωμάτωση δεν έχει λόγο να αναφερθεί σ’ ένα κίνημα που πριν απ’ όλα υπήρξε αντιεξουσιαστικό, αντικομφορμιστικό και αντιοργανωτικό. Κανένα ιδεολογικό ρεύμα δεν θα αναζητήσει την πατρότητα σ’ ένα φαινόμενο που εμφανίστηκε ως αθεράπευτα ρευστό, εσωτερικά αντιφατικό και πολιτικά ατελέσφορο. Εξάλλου, οι πρωταγωνιστές του πέθαναν, αυτοκτόνησαν, τρελάθηκαν, βουβάθηκαν ή βολεύτηκαν. Οι ιδέες τους διαψεύστηκαν, αποδυναμώθηκαν, ανασκευάστηκαν ή γελοιοποιήθηκαν. Και το μεγαλειώδες σύνθημα «η φαντασία στην εξουσία» φαντάζει ως οριστικά παρωχημένο. Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, αν η εξουσία βδελύσσεται τη φαντασία, η τελευταία τής ανταποδίδει τα ίσα. Ως αθεράπευτα λοιπόν «ντεμοντέ», ο Μάης δεν μπορεί να εισχωρήσει στις τρέχουσες μνήμες και συνειδήσεις παρά μόνο με τη μορφή μιας παρελθούσας και ελαφρώς αστείας μόδας που σημάδευε τη μακρινή εκείνη και ξεχασμένη εποχή, όπου οι νέοι διαπληκτίζονταν παραληρηματικά για το μέλλον του κόσμου, ξενυχτούσαν μιλώντας για τον Μάο και τον Μικελάντζελο, είχαν μακριά μαλλιά, κάπνιζαν μαριχουάνα και ελευθερίαζαν ασύστολα προς όλες τις κατευθύνσεις· την εποχή όπου οι νέοι νόμιζαν ότι μπορούν ταυτόχρονα και ατιμώρητα να σκέφτονται, να δρουν και να χαίρονται.

Ο Μάης ξεχάστηκε λοιπόν συνειδητά, διότι δεν υπήρχε λόγος να μην ξεχαστεί, ίσως μάλιστα διότι έπρεπε να ξεχαστεί. Οι νέοι και οι φοιτητές πρέπει να ξεχάσουν ότι κάποτε οι ομόλογοί τους πίστεψαν πως μπορούν να συγκροτήσουν ένα συλλογικό πολιτικό υποκείμενο. Δεν υπάρχουν περιθώρια ούτε χωρούν επέτειοι για τον ανατρεπτικό αυθορμητισμό. Σήμερα ο καθένας πρέπει να σκέφτεται για τον εαυτό του. Αλίμονο αν του επιτραπεί να αρχίσει και πάλι να σκέφτεται για όλους.

Ίσως όμως η μη επετειοποίηση του Μάη να αρμόζει περισσότερο. Εκείνοι που τον έζησαν είναι αδύνατον να ξεχάσουν ότι κάποτε ήσαν διαφορετικοί, πιο ανοικτοί, πιο ζωντανοί, πιο αισιόδοξοι, και όχι μόνο διότι ήσαν πιο νέοι. Γι’ αυτό και νοσταλγούν.

Πέρα από την πλημμύρα των γοητευτικών αλλά ίσως αφελών ή ανιστόρητων ιδεών και προταγμάτων, πέρα από την ανεπανάληπτη ατμόσφαιρα της διαρκούς εορταστικής εγρήγορσης, πέρα από την απατηλή έστω αίσθηση μιας διάχυτης συμμετοχικής δύναμης, πέρα από την απολαυστικά επώδυνη αμεσότητα της επικοινωνίας, οι «παλαίμαχοι του Μάη» αναπολούν πάνω από όλα εκείνο που φαίνεται να χάθηκε οριστικά: την ελπίδα ότι ο κόσμος στον οποίο ζούμε δεν είναι δεδομένος και αμετακίνητος· την ελπίδα ότι οι σχέσεις μας δεν θα επικαθορίζονται νομοτελειακά από την άδικη και εν πολλοίς φρικαλέα πραγματικότητα· την ελπίδα ότι η εξουσία είναι δυνατόν να απαλλαγεί από την ιδιοτέλεια, την υποκρισία και την καταπίεση· την ελπίδα ότι το Είναι και το Γίγνεσθαι των ανθρώπων θα πάψει να είναι συνώνυμο με το Έχειν και το Αποκτάν· την ελπίδα ότι το μυαλό μας και η καρδιά μας είναι δυνατόν να φαντασθούν και να επιβάλουν νέα συστήματα κοινωνικών σχέσεων, αξιών και αρμονιών.

Με την οικουμενική επικράτηση του πραγματιστικού ατομοκεντρικού μοντέλου και τη γενίκευση του παραγωγικού αγοραίου ανταγωνισμού, οι ελπίδες αυτές πέθαναν. Και μαζί τους αποδυναμώθηκε ο βολονταριστικά αισιόδοξος μοντερνισμός. Κανείς πια δεν τολμά να σκέφτεται ή να δρα ουτοπικά. Η σημερινή πραγματικότητα είναι πολύ αποτελεσματικότερη από την οποιαδήποτε αστυνόμευση ή καταπίεση: κατάφερε να πνίξει ακόμα και τα όνειρα.

Ίσως μερικοί από τους νέους να το ξέρουν ή να το αισθάνονται. Αλλά και όσοι δεν το ξέρουν θα το καταλάβουν αργότερα, όταν θα αναπολήσουν νοσταλγικά με τη σειρά τους τη νιότη τους και το σφρίγος τους και όταν διαπιστώσουν, μαζί με τη Σιμόν Σινιορέ, ότι «ακόμα και η νοσταλγία δεν είναι πια αυτό που ήταν».

in.gr

Ο Πούτιν σπρώχνει τη Φινλανδία και τη Σουηδία στην αγκαλιά του ΝΑΤΟ

0
ΑΠΟΨΗ
Οταν ανακοίνωσε την επικείμενη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο, ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν ανέφερε το ΝΑΤΟ 40 φορές. Ηταν ξεκάθαρο ότι ήθελε να παρουσιάσει το ΝΑΤΟ ως τον διάβολο – αλλά δεν ήταν πάντα έτσι. Συνάντησα για πρώτη φορά τον κ. Πούτιν ενώ υπηρετούσα ως πρωθυπουργός της Δανίας το 2002

Οταν ανακοίνωσε την επικείμενη εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο, ο πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν ανέφερε το ΝΑΤΟ 40 φορές. Ηταν ξεκάθαρο ότι ήθελε να παρουσιάσει το ΝΑΤΟ ως τον διάβολο – αλλά δεν ήταν πάντα έτσι.

Συνάντησα για πρώτη φορά τον κ. Πούτιν ενώ υπηρετούσα ως πρωθυπουργός της Δανίας το 2002. Τότε, ήταν ακόμα πρόθυμος να συνεργαστεί με τη Δύση. Για κάποιο χρονικό διάστημα, η Ρωσία βοήθησε ακόμη και την αποστολή στο Αφγανιστάν υπό την ηγεσία του ΝΑΤΟ στον απόηχο των τρομοκρατικών επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου.

Ολα αυτά άλλαξαν με τις «έγχρωμες επαναστάσεις» στα μέσα της δεκαετίας του 2000: Το θέαμα δημοκρατικών κινημάτων στη Γεωργία και την Ουκρανία τρομοκράτησε τον κ. Πούτιν. Ανησυχούσε ότι η Ρωσία θα ήταν η επόμενη χώρα στη σειρά. Οταν ανέλαβα τη θέση του γενικού γραμματέα του ΝΑΤΟ το 2009, ο κ. Πούτιν με ενημέρωσε ψυχρά ότι ο οργανισμός που επέβλεπα ήταν ένα λείψανο που έπρεπε να παραδοθεί στην Ιστορία.

Η ειρωνεία είναι ότι ο σκληρός πόλεμος του κ. Πούτιν στην Ουκρανία θα επιτύχει το αντίθετο από τις φιλοδοξίες του: το ΝΑΤΟ θα βγει από αυτή την κρίση μεγαλύτερο, ισχυρότερο και πιο ενωμένο. Το θέαμα των ρωσικών τανκς να ξεχύνονται πέρα ​​από τα σύνορα προς την Ουκρανία διέλυσε πολλές μακροχρόνιες πεποιθήσεις για την ασφάλεια στην Ευρώπη. Πουθενά δεν ισχύει αυτό περισσότερο από τη Φινλανδία και τη Σουηδία. Οπως είπε ξερά η πρωθυπουργός της Φινλανδίας Σάνα Μαρίν, «η Ρωσία δεν είναι ο γείτονας που φανταζόμασταν».

Η μεταβολή της κοινής γνώμης είναι ακόμη πιο αξιοσημείωτη. Πέρυσι, μια ετήσια δημοσκόπηση έδειξε ότι μόνο το 26% των Φινλανδών ήθελε να ενταχθεί η χώρα στο ΝΑΤΟ. Μια πιο πρόσφατη έρευνα δείχνει ότι ο αριθμός αυτός έχει πλέον αυξηθεί στο 68%. Το ίδιο ισχύει και στη Σουηδία. Και οι δύο λαοί αναγνωρίζουν τη νέα πραγματικότητα στην Ευρώπη. Ενας δικτάτορας που ελέγχει ένα κράτος με πυρηνικά όπλα έχει εξαπολύσει μια μεγάλης κλίμακας εισβολή σε μια γειτονική χώρα. Η ένταξη σε μια ισχυρή στρατιωτική συμμαχία με συγκεκριμένη δέσμευση για συλλογική άμυνα είναι η λογική απάντηση.

Η Φινλανδία και η Σουηδία θα πρέπει να αδράξουν αυτή την ευκαιρία για να γίνουν μέλη του ΝΑΤΟ. Οι κυβερνήσεις και των δύο χωρών θα πρέπει να υποβάλουν αίτηση πριν από τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ τον Ιούνιο. Η Φινλανδία και η Σουηδία θα μπορούσαν να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ σχετικά γρήγορα και ανώδυνα. Και οι δύο χώρες είναι ήδη στενά ευθυγραμμισμένες με τον οργανισμό, συμμετέχουν σε κοινές ασκήσεις και πληρούν σαφώς τις πολιτικές απαιτήσεις για ένταξη, συμπεριλαμβανομένου ενός δημοκρατικού συστήματος διακυβέρνησης και μιας οικονομίας της αγοράς. Στην έδρα του ΝΑΤΟ, η ένταξη θα μπορούσε να εγκριθεί εν μια νυκτί. Παρά το ότι η απόφαση θα έπρεπε να επικυρωθεί από όλα τα μέλη της Συμμαχίας, ο επείγων χαρακτήρας της κατάστασης θα μπορούσε να επιταχύνει τη διαδικασία έτσι ώστε να ολοκληρωθεί μέσα σε μερικούς μήνες.

Η διεθνής στρατηγική της Ρωσίας είναι να απειλεί με κλιμάκωση προκειμένου να εκφοβίσει λιγότερο ισχυρές χώρες σε υποταγή και να ωθήσει τις πιο ισχυρές στην αδράνεια.

Η ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ είναι αμοιβαία επωφελής. Και οι δύο χώρες θα λάβουν την εγγύηση ασφάλειας του άρθρου 5 του ΝΑΤΟ για τη συλλογική άμυνα και το ΝΑΤΟ θα αποκτήσει νέες δυνατότητες σε μια στρατηγικής σημασίας περιοχή. Αυτή η προνομιακή ζώνη ασφαλείας μεταξύ της Ρωσίας και των σημερινών μελών του ΝΑΤΟ θα διευκόλυνε την αντίδραση σε οποιαδήποτε εισβολή ρωσικών δυνάμεων στα κράτη της Βαλτικής.

Ενώ η συζήτηση για την ένταξη συνεχίζεται, η μηχανή προπαγάνδας του Κρεμλίνου θα αρχίσει να υπερλειτουργεί. Θα προειδοποιήσει ενάντια σε περαιτέρω επέκταση του ΝΑΤΟ, υποστηρίζοντας ότι θα αποσταθεροποιήσει την περιοχή και θα καταστήσει τον πόλεμο πιο πιθανό.

Φυσικά, αυτό δεν ισχύει. Ο μόνος που αποσταθεροποιεί την Ευρώπη είναι ο κ. Πούτιν. Η Ρωσία στόχευσε την Ουκρανία και τη Γεωργία στο παρελθόν, ακριβώς επειδή δεν είναι μέλη του ΝΑΤΟ. Η διεθνής στρατηγική της Ρωσίας είναι να απειλεί με κλιμάκωση προκειμένου να εκφοβίσει λιγότερο ισχυρές χώρες σε υποταγή και να ωθήσει τις πιο ισχυρές στην αδράνεια.

Εάν η Σουηδία και η Φινλανδία ενταχθούν στο ΝΑΤΟ –ειδικά ενόψει τέτοιων απειλών–, θα έδειχνε στον κ. Πούτιν ότι ο πόλεμος οδηγεί στο αντίθετο αποτέλεσμα. Ενισχύει τη δυτική ενότητα, αποφασιστικότητα και στρατιωτική ετοιμότητα.

* Ο κ. Αντερς Φογκ Ράσμουσεν είναι πρώην γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ (2009-2014) και πρώην πρωθυπουργός της Δανίας (2001-2009). Το άρθρο είναι απόσπασμα από δοκίμιο που δημοσιεύθηκε στους New York Times.

“Καθημερινή”

Ο Τζέφρι Σακς στην «Κ»: Οι ΗΠΑ πρέπει να κάνουν διάλογο με τη Ρωσία

0

Ο Τζέφρι Σακς προτρέπει τις ΗΠΑ να διαπραγματευθούν με τη Ρωσία και να διαμορφώσουν μια ασφαλή λύση στον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο διαπρεπής καθηγητής Οικονομικών του Πανεπιστημίου της Κολούμπια είναι επικεφαλής του ηγετικού συμβουλίου του δικτύου λύσεων βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ (Sustainable Development Solutions Network – SDSN)

Ο Τζέφρι Σακς προτρέπει τις ΗΠΑ να διαπραγματευθούν με τη Ρωσία και να διαμορφώσουν μια ασφαλή λύση στον πόλεμο στην Ουκρανία. Ο διαπρεπής καθηγητής Οικονομικών του Πανεπιστημίου της Κολούμπια είναι επικεφαλής του ηγετικού συμβουλίου του δικτύου λύσεων βιώσιμης ανάπτυξης του ΟΗΕ (Sustainable Development Solutions Network – SDSN). To SDSN απέστειλε ανοιχτή επιστολή υπογεγραμμένη από όλα τα μέλη του για την προώθηση των στόχων του ΟΗΕ για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Σε αυτή την επιστολή, όλα τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ καλούνται να υποστηρίξουν διαπραγματεύσεις για την ειρήνη στην Ουκρανία. Υποστηρίζεται ότι πρέπει να γίνει αποδεκτή η πρόταση του προέδρου Ζελένσκι να εγκαταλείψει η χώρα του την ένταξη στο ΝΑΤΟ με αντάλλαγμα την αποχώρηση των ρωσικών στρατευμάτων. Ωστόσο, ο πρόεδρος Πούτιν δεν αποδέχτηκε αυτή την πρόταση. Προφανώς στοχεύει να διατηρήσει το κατεχόμενο Ντονμπάς και την Κριμαία υπό ρωσικό έλεγχο. Πολλοί αμφιβάλλουν αν η Μόσχα θα αλλάξει ποτέ στάση. Αλλά ο κ. Σακς έχει διαφορετική άποψη. «Ο κύριος στόχος της Ρωσίας είναι να αποτρέψει ότι η Ουκρανία θα ενταχθεί στη συμμαχία των ΗΠΑ. Οι ΗΠΑ, από την άλλη πλευρά, φαίνεται ότι σκοπεύουν να «κερδίσουν» την Ουκρανία και να «νικήσουν» τον Πούτιν. Οι ΗΠΑ αρνήθηκαν να διαπραγματευθούν για την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ. Ο Ζελένσκι έθεσε την ουδετερότητα στο τραπέζι, αλλά οι ΗΠΑ σιωπούσαν και απαξίωσαν δημόσια τη διαπραγματευτική διαδικασία. Είναι καιρός οι δύο πλευρές να εμπλακούν σε διαπραγματεύσεις. Η Ρωσία και η Ουκρανία πρέπει να συμφωνήσουν σε μια διευθέτηση μέσω διαπραγματεύσεων με βάση την ουκρανική ουδετερότητα και την εδαφική ακεραιότητα που διασφαλίζεται από μια διεθνή συμφωνία. Η διπλωματία βάσει του καταστατικού χάρτη των Ηνωμένων Εθνών είναι ο μόνος δρόμος».

– Αποκλείετε ότι η Μόσχα θα απορρίψει ξανά μια τέτοια ειρηνευτική συμφωνία και αντίθετα θα απειλήσει με πυρηνική κλιμάκωση; Εμπιστεύεστε τη Ρωσία και τον Ρώσο ηγέτη;

– Ο τρόπος για να διαπραγματευτείς είναι… να διαπραγματευτείς, αντί να μαντεύεις απλώς τι θα κάνει η άλλη πλευρά στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Εάν οι διαπραγματεύσεις είναι αδύνατες, θα το μάθουμε. Αυτό φυσικά θα ήταν τραγικό. Αλλά η αποτυχία των ΗΠΑ να προσπαθήσουν να διαπραγματευτούν είναι ένα τρομερό λάθος και είναι μια απαίσια χειραγώγηση της Ουκρανίας προς όφελος της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ (για την αποδυνάμωση της Ρωσίας).

– Η «προπολεμική» κοινή δήλωση Σι – Πούτιν ότι η συνεργασία τους «δεν έχει όρια» παραμένει εν ισχύι. Αποκλείετε ότι η Κίνα θα αμφισβητήσει επίσης τη Δύση και θα προβεί σε παράτολμες κινήσεις κατά της Ταϊβάν; Μήπως ο αχαλίνωτος εθνικισμός έχει γίνει ξανά το πιο ισχυρό κίνητρο στο παίγνιο ανταγωνισμού των μεγάλων δυνάμεων, πάνω από το εμπόριο και τον οικονομικό ορθολογισμό;

– Εάν οι ΗΠΑ καλούσαν την Ταϊβάν στο ΝΑΤΟ, φυσικά η Κίνα θα εισέβαλε. Η άποψή μου είναι ότι οι ενέργειες της Κίνας εξαρτώνται από τις ενέργειες των ΗΠΑ και της Ταϊβάν. Εάν οι ΗΠΑ επιδείξουν σύνεση και υποστηρίξουν ξεκάθαρα την πολιτική της «Μίας Κίνας», και εάν η Ταϊβάν δεν προσπαθήσει να αποσχιστεί, τότε ο πόλεμος είναι απολύτως αποτρέψιμος, καθώς δεν είναι προς το συμφέρον κανενός. Εάν οι ΗΠΑ επιμείνουν καθ’ υπερβολήν –όπως έκαναν στην Ουκρανία– ή αν οι πολιτικοί της Ταϊβάν ανακηρύξουν μονομερή ανεξαρτησία, τότε όλα θα ήταν ανοιχτά. Οι μεγάλες δυνάμεις πρέπει να επιδεικνύουν σύνεση. Δυστυχώς, η σύνεση είναι είδος εν ανεπαρκεία αυτές τις μέρες.

Η αποτυχία των ΗΠΑ να προσπαθήσουν να διαπραγματευθούν είναι ένα τρομερό λάθος και αποτελεί χειραγώγηση της Ουκρανίας με βάση τα συμφέροντα της Ουάσιγκτον.

– Εάν ο πόλεμος συνεχιστεί, κινδυνεύουμε από παγκόσμια ύφεση, λιτότητα και αύξηση των χρεών; Θα δούμε τη διεύρυνση των ήδη μεγάλων ανισοτήτων που τροφοδοτούν τις φλόγες του εθνικισμού; Η εκτύπωση χρήματος μας βοήθησε στην κρίση της COVID. Μπορούμε να δοκιμάσουμε ξανά αυτή την πολιτική σε περιόδους αυξανόμενων χρεών, χαμηλής ανάπτυξης και ρεκόρ 30ετίας στον πληθωρισμό;

– Εχουμε μια τεράστια χρηματοοικονομική ανισορροπία λόγω της πανδημίας της COVID: μια τεράστια αύξηση του χρέους, αλλά και της ρευστότητας. Επίσης, οι αλυσίδες εφοδιασμού κλονίστηκαν έντονα. Παράλληλα, οι ΗΠΑ εμπλέκονται σε έναν τεχνολογικό πόλεμο με την Κίνα. Oλα αυτά είναι αποσταθεροποιητικά. Τώρα έρχεται ο πόλεμος και το καθεστώς κυρώσεων των ΗΠΑ, που ανεβάζουν τις τιμές των τροφίμων, της ενέργειας και άλλων αγαθών. Αυτό προκαλεί ήδη μαζική αναστάτωση σε πολλές χώρες και αυτή η αναστάτωση θα χειροτερέψει εάν ο πόλεμος συνεχιστεί. Μια παγκόσμια «σκληρή προσγείωση» γίνεται όλο και πιο πιθανή.

– Η δημοκρατία βρίσκεται σε σοβαρή κρίση και στις ΗΠΑ. Είναι πολύ πιθανό στις φθινοπωρινές εκλογές για το Κογκρέσο να κερδίσουν οι δυνάμεις που ευθυγραμμίζονται με τον τέως πρόεδρο Τραμπ. Το Κογκρέσο μπορεί να επανέλθει υπό τον έλεγχο των Ρεπουμπλικανών. Εάν συμβεί αυτό, θα ενισχυθούν οι δυνάμεις που επιδιώκουν τη σύγκρουση;

– Οι ΗΠΑ παραμένουν ασταθείς και βαθιά διχασμένες. Η συνεχιζόμενη αστάθεια των ΗΠΑ είναι ένας λόγος για τον οποίο ο κόσμος ως σύνολο είναι πολύ ανασφαλής. Χρειάζεται επειγόντως να μειώσουμε τον αριθμό των κρίσεων, κυρίως με τη διακοπή του πολέμου, τον τερματισμό του καθεστώτος κυρώσεων και την αποκατάσταση της παγκόσμιας συνεργασίας σε κοινά προβλήματα, όπως η κλιματική αλλαγή, η πανδημία, η οικονομική αστάθεια και βοηθώντας τα φτωχότερα έθνη να καλύψουν τις ανάγκες τους. Οι ΗΠΑ πρέπει να συνεργαστούν με την Κίνα, όχι να την πολεμήσουν. Πρέπει να προχωρήσουμε σε έναν πολυπολικό κόσμο. Οι ΗΠΑ να μη στοχεύουν πλέον στην παγκόσμια πρωτοκαθεδρία.

– Μέσα σε όλα αυτά, πώς μπορεί ο κόσμος να πετύχει μηδενικές εκπομπές ρύπων έως το 2030;

– Αν ανακατευθύνουμε τους στόχους μας από τον πόλεμο στην επίλυση προβλημάτων, θα επιτελέσουμε πρόοδο. Αν ανακατευθύνουμε τις πολεμικές δαπάνες προς τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, θα επιταχύνουμε την απεξάρτηση από τον άνθρακα. Αντί να ξοδέψουμε εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για την ανοικοδόμηση μιας Ουκρανίας που καταστρέφει ο πόλεμος, θα πρέπει να τερματίσουμε τον πόλεμο τώρα και να δαπανήσουμε τα εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για την ασφάλεια του κλίματος».

Απειλή για όλη τη Γη

Στις 20 Απριλίου 2022, τα μέλη του Ηγετικού Συμβουλίου του Δικτύου Λύσεων Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ υπέγραψαν κοινή επιστολή προς τα κράτη-μέλη του ΟΗΕ και τους ηγέτες των Ηνωμένων Εθνών. Ζήτησαν ψήφισμα από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, καθώς και έκτακτη σύγκληση του Συμβουλίου Ασφαλείας για να διαπραγματευτεί τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Τα μέλη του Συμβουλίου αναφέρουν στη δήλωσή τους: «Καλούμε όλα τα έθνη της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών, ομόφωνα και χωρίς εξαίρεση, να υιοθετήσουν ένα ψήφισμα που καλεί για μια επείγουσα ειρήνη μέσω διαπραγματεύσεων που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες και στην ασφάλεια της Ουκρανίας, της Ρωσίας και όλων των άλλων εθνών». Στην έκκληση προστέθηκε ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία απειλεί τους Στόχους Βιώσιμης Ανάπτυξης του ΟΗΕ και τη Συμφωνία του Παρισιού για το Κλίμα. Επιπλέον, η σύγκρουση απειλεί ολόκληρη τη Γη λόγω μιας πιθανής πυρηνικής κλιμάκωσης.

“Καθημερινή”

Γιώργος Κοντογιώργης, Η δημοκρατία και ο πόλεμος στον Θουκυδίδη

0

Εισ. Π. Ήφ. Μετά το παρόν σύντομο εισαγωγικό σημείωμα παρατίθενται τα περιεχόμενα του εξαιρετικού βιβλίου του εκλεκτού συνάδελφου Γιώργου Κοντογιώργη που μόλις κυκλοφόρησε και του οποίου τάχιστα ολοκλήρωσα την ανάγνωση. Δεν θα πω πολλά γιατί αφενός θα επανέλθω και αφετέρου στο επικείμενο δικό μου βιβλίο που ολοκληρώθηκε και κυκλοφορεί πολύ σύντομα [«Μεταμοντέρνος Εθνομηδενισμός versus Έθνος και Πολιτισμός»] όπου εξετάζω το σύγχρονο διεθνές σύστημα και κυρίως τις παθογένειες του σύγχρονου κρατοκεντρισμού, ο Γιώργος Κοντογιώργης και ο Παναγιώτης Κονδύλης είναι οι δύο κύριες πηγές μου.
Τα περιεχόμενα του νέου βιβλίου του Γιώργου Κοντογιώργη που ακολουθούν είναι μια ένδειξη των προσανατολισμών του και το πώς αναλύει τον Θουκυδίδη (και συχνά και τον Αριστοτέλη) υπό μακροϊστορικό πρίσμα και σε αναφορά με τις σύγχρονες τάσεις.
Αναφέρω, ακόμη, ότι μετά από πολλές δημοσιεύσεις για την διεθνή πολιτική και τις στρατηγικές σχέσεις και επιχειρώντας να γράψω κάτι νέο και πρωτότυπο στο προαναφερθέν επικείμενο δικό μου βιβλίο που αφορά τις σύγχρονες κρατοκεντρικές παθογένειες, το ευρύτερο έργο του Κοντογιώργη αποτέλεσε αστείρευτη πηγή για συγκρίσεις του σύγχρονου διεθνούς συστήματος με τους κοσμοϊστορικούς προσανατολισμούς των πέντε τελευταίων χιλιετιών, για αναφορές στους κύριους ιστορικούς άξονες και για συγκριτικές υπογραμμίσεις για τα μεγάλα διαμορφωτικά γεγονότα.
Υπό μια ευρύτερη οπτική το έργο του Κοντογιώργη είναι αστείρευτη πηγή για όποιον επιχειρεί να αναλύσει συνδυαστικά και διαχρονικά τον άνθρωπο, το κράτος, το διεθνές σύστημα και τις μετακρατοκεντρικές επιλογές. Αρκεί μόνο να αναφερθούν οι 6 μοναδικής αξίας τόμοι για την χιλιετή Βυζαντινή κοσμοπολιτεία αλλά και δεκάδες χιλιάδες σελίδες σε άλλες δημοσιεύσεις.
Τελειώνω το παρόν σύντομο εισαγωγικό λέγοντας ότι, πλέον, αν κάτι νέο και σημαντικό μπορεί να ειπωθεί, απαιτείται χωρίς προβλέψεις και εσχατολογίες να φωτίζονται τάσεις που δεν διολισθαίνουν σε ιδεολογική πολιτική θεολογία και συμπαρομαρτούσες φαντασιοπληξίες. Το μείζον πλέον είναι να αποτιναχθούν τα ανυπόστατα θεωρήματα και ιδεολογήματα της ιδεολογικής πολιτικής θεολογίας των δύο τελευταίων αιώνων και των ακόμη πιο ανυπόστατων και ασυνάρτητων συγκαιρινών εθνομηδενιστικών ιδεολογημάτων. Συγγράφοντας πολλά νέα κείμενα εκ των οποίων το επικείμενο είναι το πρώτο εκτενές της ύστερης συγγραφικής φάσης, ο κλασικός πολεοτικός κρατοκεντρισμός και η μετάβαση σε μετακρατοκεντρικές δομές [όχι μετακρατικές εξομοιωτικές και εξισωτικές που κηρύττει η ιδεολογική πολιτική θεολογία] είναι τα Παραδείγματα που προσφέρονται για να σκεφτεί ο κόσμος νέους προσανατολισμούς και νέες αφετηρίες. Τελευταίες εξελίξεις στην Ουκρανία στα πεδία της διεθνούς πολιτικής και των ηγεμονικών διενέξεων (κατά τα άλλα για εμάς αναμενόμενες από καιρό) για ακόμη μια φορά (προηγήθηκαν οι «ανθρωπιστικοί βομβαρδισμοί») καταμαρτυρούν προς τα πού οδηγούν τα αβάστακτα κατηφορίσματα των μετά-Μεσαιωνικών χρόνων (προς υλισμούς, αντί-πνευματικές παραδοχές, αντί-μεταφυσικές υστερίες, μηδενισμούς, μετακρατικές ιδεολογίες που μόνη χρησιμότητα είχαν την μεταμφίεση ηγεμονικών αξιώσεων ισχύος και εσχάτως η εθνομηδενιστική συμπόρευση με την διεθνική ιδιωτεία και την αποδόμηση του πολίτη).
Το βιβλίο του Κοντογιώργη που μόλις κυκλοφόρησε, εκτιμώ, με κριτήρια διεθνούς βιβλιογραφίας είναι μια πολύ πρωτότυπη και μοναδική συνεισφορά για να κατανοήσουμε καλύτερα το πώς προσανατολίστηκε ο κόσμος διαχρονικά και το πώς προσανατολίζεται ο σύγχρονος κόσμος. Ένα πάμπλουτο βιβλίο όπως μας συνήθισε ο Γιώργος Κοντογιώργης. Καλοτάξιδο αγαπητέ Γιώργο Κοντογιώργη και συγχαρητήρια.
Ακολουθούν τα περιεχόμενα
Πρόλογος
Εισαγωγικά προαπαιτούμενα
1. Το γνωσιολογικό και μεθοδολογικό πλαίσιο ενός διαλόγου με το έργο του Θουκυδίδη
2. Το γνωσιολογικό έλλειμμα της νεοτερικότητας και το διακύβευμα της κοσμοσυστημικής βιολογίας
ΜΕΡΟΣ Α΄ Η θέση της θουκυδίδειας Ιστορίας στη βιολογία του σύνολου ανθρωποκεντρικού κοσμοσυστήματος
Κεφάλαιο 1: Το ολοκληρωμένο ανθρωποκεντρικό περιβάλλον της κρατοκεντρικής φάσης με το οποίο διαλέγεται ο Θουκυδίδης και η πρωτοανθρωποκεντρική κρατοκεντρική νεοτερικότητα
1.1. Το κοσμοσυστημικό πλαίσιο της εποχής του Πελοποννησιακού Πολέμου
α) Η κοσμοσυστημική ιδιοσυστασία του ελληνισμού ως αιτία της αιματηρής κρατοκεντρικής αντιμαχίας των πολεοτικών συντελεστών του
β) Ο κόσμος του Θουκυδίδη και ο κόσμος της νεοτερικότητας στην Κοσμοσυστημική Γνωσιολογία
γ) Η θουκυδίδεια προσέγγιση της κρατοκεντρικής διαλεκτικής της πολιτικής και η διερώτηση ως προς τις εφαρμογές της στο κλίμα της μοναρχικής νεοτερικότητας
1.2. Το ζήτημα της κλίμακας και ο ανθρωποκεντρικός χρόνος
α) Το ζήτημα της κλίμακας και η ανθρωποκεντρική ανατομία της εξέλιξης
β) Η κοσμοσυστημική κλίμακα κατάντικρυ στην ανθρωποκεντρική φάση
γ) Η δημοκρατική πολιτεία και οι οριοθετήσεις της ανθρωποκεντρικής βιολογίας. Σχετικά με τις προσλαμβάνουσες παραστάσεις της κρατοκεντρικής νεοτερικότητας
δ) Η κλίμακα ως διακύβευμα και ο ανθρωποκεντρικός χρόνος μεταξύ της θουκυδίδειας πόλης κράτους και του νεοτερικού έθνους κράτους. Σχετικά με τις προϋποθέσεις εφαρμογής του θουκυδίδειου παραδείγματος στην εποχή μας
Κεφάλαιο 2: Τα στάδια του κρατοκεντρικού γίγνεσθαι της πόλης και οι ομόλογες προσημειώσεις της διαπολεοτικής αντιμαχίας
2.1. Από τη μικρή στη μεγάλη πόλη, από τις μικρές στις μείζονες διαπολεοτικές αντιμαχίες
α) Οι περίοδοι της κρατοκεντρικής βιολογίας του ελληνικού κοσμοσυστήματος και οι επιπτώσεις τους στις διαπολεοτικές σχέσεις
β) Ανθρωποκεντρική εξέλιξη και διακρατική πολιτική σχέση. Μια αντίστροφη πορεία. Καθοδόν προς την ανθρωποκεντρική ολοκλήρωση διογκούται η επίκληση της δύναμης στη διακρατική πολιτική
γ) Η σχέση κοινωνίας και οικονομίας και το αποτύπωμά της στο είδος της πολιτείας
2.2. Το ζήτημα της αναλογίας και η αντίστιξη της πόλης κράτους με το έθνος κράτος
α) Το ζήτημα της αναλογίας του ελληνικού κρατοκεντρισμού προς τη νεοτερικότητα. Το κράτος έθνος στον σύνολο πλανητικό κρατοκεντρισμό
β) Ο Θουκυδίδης ως θεωρητικός αναλυτής του ώριμου κρατοκεντρισμού σε αντιμαχία με το πρώιμο ανθρωποκεντρικό ιδιώνυμο της νεοτερικότητας
ΜΕΡΟΣ Β΄ Ανθρωποκεντρική βιολογία και διακρατικές σχέσεις
Κεφάλαιο 3: Η διαλεκτική της εξελικτικής βιολογίας στον κρατοκεντρισμό και οι μεταμορφώσεις της πολιτικής από σχέση δύναμης σε πεδίο ελευθερίας
3.1. Οι διακρατικές σχέσεις στον ανθρωποκεντρικό χρόνο
α) Οι διακρατικές σχέσεις στην προοπτική της εξελικτικής βιολογίας των κοινωνιών των πόλεων, δηλαδή στο περιβάλλον του σύνολου ανθρωποκεντρικού κοσμοσυστήματος
β) Ο κρατοκεντρισμός και η διαλεκτική του πολέμου και της ειρήνης. Το διακύβευμα ηγεμονία ή ελευθερία
3.2. Οι μεταμορφώσεις του πολιτικού φαινομένου και η αντιλογία μεταξύ της πολιτειακής και της διακρατικής σχέσης
α) Η πολιτική ως δύναμη, η πολιτική ως εξουσία και η πολιτική ως ελευθερία. Η σταθερά της ισχύος ως παράμετρος στον κρατοκεντρισμό
β) Η κοινωνική βιολογία ως μέτρο της σύνολης πολιτειακής συνάντησης του κοινωνικού φαινομένου με τον ανθρωποκεντρικό χρόνο
γ) Η αποκήρυξη της εξελικτικής βιολογίας από την «επιστήμη» της νεοτερικότητας
Κεφάλαιο 4: Η αντιμαχία των πατριωτισμών. Το διακύβευμα της σύνθεσης ανάμεσα στον εθνικό, τον φυλετικό, τον πολεοτικό και τον πολιτειακό πατριωτισμό
4.1. Οι πολιτισμικές/συλλογικές ταυτότητες στην πολεοτική και διακρατική σφαίρα
α) Η ελευθερία στην κρατοκεντρική πολιτική σφαίρα –της πόλης κράτους και του κράτους έθνους– και το διακύβευμα της πολιτειακής ισορροπίας
β) Οι πολιτειακοί συντελεστές της διακρατικής πολιτικής σχέσης στο κράτος της πόλης
γ) Η ελευθερία ως συντρέχουσα αξιακή συνιστώσα της πολιτείας
4.2. Η αντιμαχία των πατριωτισμών και τα όρια της σύνθεσης
α) Ο εθνικός, φυλετικός, πολεοτικός και πολιτειακός πατριωτισμός ως σταθερές της κρατοκεντρικής εποχής
β) Οι πατριωτισμοί της ελευθερίας στο μέσον της οικουμενικής κοσμόπολης και η διαλεκτική της συνάντησης της μητρόπολης με τις πόλεις
γ) Η δύναμη ως αντιλογία της ελευθερίας στον αξιακό χάρτη των επιμέρους πατριωτισμών
4.3. Κοινό συμφέρον, πολιτισμική συνοχή και πολεοτική κοινωνία
α) Το κοινό συμφέρον της πόλεως ως παρονομαστής της συνοχής της και η ηγεμονία ως διατάκτης της υπονόμευσής του στον κρατοκεντρισμό
β) Πολιτισμική πολυσημία και πολιτισμική συνοχή. Το γινόμενο στη σύνθεση της θεμέλιας κοινωνίας της πόλης στον κρατοκεντρισμό
γ) Η ηγεμονία ως συμφυές ιδίωμα του κρατοκεντρισμού και ως διατάκτης των ενδοπολεοτικών συσχετισμών με όχημα την επιλογή πολιτείας
4.4. Ο πολιτειακός πατριωτισμός στη διαλεκτική σχέση μεταξύ πολεοτικού και εθνικού πατριωτισμού
α) Πολιτεία και κοινό συμφέρον. Το διακύβευμα της συνάντησης της πολιτείας με τον πολεοτικό ή με τον ιδεολογικό πατριωτισμό
β) Ο εθνικός πατριωτισμός αντιμέτωπος με τη δυναμική της σχέσης μεταξύ ηγεμονίας και ελευθερίας που διακινούν οι πολεοτικοί και πολιτειακοί πατριωτισμοί
γ) Η διαφορά φύσεως μεταξύ της πελοποννησιακής και της αθηναϊκής ηγεμονίας. Η δημοκρατική πολιτεία ως τυραννία στον κρατοκεντρισμό
δ) Ο Περικλής για την αθηναϊκή ηγεμονία: «ό,τι αποτελεί τη λαμπρότητα του παρόντος παραμένει και ως αείμνηστος δόξα του μέλλοντος». Η τυραννίς της ισχύος ως σταθερά του κρατοκεντρισμού
ΜΕΡΟΣ Γ΄ Η αντιμαχία μεταξύ ολιγαρχίας και δημοκρατίας στον κρατοκεντρισμό
Κεφάλαιο 5: Η πολιτειακή αντιλογία μεταξύ ολιγαρχίας και δημοκρατίας στο ζήτημα της προσέγγισης της πολιτικής ως δύναμης
5.1. Η ολιγαρχία στην εποχή της ανθρωποκεντρικής ωριμότητας
α) Η ολιγαρχία ως «δημοκρατία μικρά» στην κρατοκεντρική της σημειολογία
β) Μεταξύ της ολιγαρχικής κοινωνικής τάξης και της ολιγαρχικής πολιτείας
γ) Η αντιμαχία μεταξύ ολιγαρχίας και δημοκρατίας ως λειτουργικές παράμετροι της διακρατικής σχέσης
5.2. Η δημοκρατία ως πολιτεία στον ανθρωποκεντρικό χρόνο του ελληνικού κοσμοσυστήματος
α) Η δημοκρατική πολιτεία στο κρατοκεντρικό γίγνεσθαι
β)
 Η δημοκρατία ως ζώσα πραγματικότητα στον Θουκυδίδη. Η δημοκρατία ως ηγεμονία
γ) Η πολιτική αντιμαχία στη δημοκρατία (και στην ολιγαρχία) και οι συναρθρώσεις της με την προσέγγιση της πολιτειακής εναλλαγής με όρους δύναμης
δ) Το ατομικό, το συλλογικό και η αντίστιξη της διαλεκτικής τους σχέσης με την πολιτεία
5.3. Πολιτική και οικονομική κοινωνία στον εξελικτικό ορίζοντα του κρατοκεντρικού γίγνεσθαι
α) Η πολιτισμική συλλογικότητα ως χορηγός πολιτικού προτάγματος ελευθερίας. Η έννοια της πατρίδας ως προαπαιτούμενο της δημοκρατίας
β) Η πολιτεία ως συμπύκνωση του κοινωνικοοικονομικού και πολιτικού συστήματος στον κρατοκεντρισμό
γ) Η κοινωνία της δημοκρατίας και η κοινωνική πολυσημία της πόλης
δ) Η πολιτειότητα στη δημοκρατία και το μέτρο της αξιολογίας της πολιτείας
5.4. Η χρηματιστική ως γενοποιός παράμετρος της ανθρωποκεντρικής κοινωνίας και ως τροφοδότης της αναίρεσής της στο διακρατικό πεδίο
5.5. Το ζήτημα της συνέχειας του κράτους στον κρατοκεντρισμό. Πότε οι δεσμεύσεις της πολιτικής δεσμεύουν την κοινωνία των πολιτών
Κεφάλαιο 6: Ηγεμονία και πολιτεία στον κρατοκεντρισμό
6.1. Η διαφορά φύσεως ανάμεσα στην ολιγαρχική και στη δημοκρατική ηγεμονία
α) Η διαχείριση της πολιτικής ως σχέσης δύναμης στην πολιτική διαδικασία της δημοκρατικής πολιτείας
β) Η ηγεμονία στην εσωτερική και στη διακρατική ατζέντα της ολιγαρχικής και της δημοκρατικής πολιτείας
γ) Η ελευθερία αντιμέτωπη με την ηγεμονία και το ζήτημα της πολιτειακής αλληλεγγύης στον κρατοκεντρισμό
δ) Το μέτρο της διαπολεοτικής ελευθερίας της πόλης. Μεταξύ του μέτρου και της ύβρεως στις διακρατικές σχέσεις
6.2. Η κανονιστική τάξη στον κρατοκεντρισμό και η ισορροπία στους ηγεμονικούς συσχετισμούς
α) Διακρατική τάξη και συμμαχίες: η αποστασία ως προδοσία
β) Η συμμαχία ως αναγκαστική επιλογή ή ως επιλογή του αρμόζοντα ηγεμόνα
γ) Διακρατική τάξη και συνδιαλλαγή. Η διαιτησία στη διαλεκτική του πολέμου και της ειρήνης
δ) Η παρουσία του θεού στην πολιτειακή και διαπολεοτική πολιτική λειτουργία
6.3. Ο δίκαιος και ο άδικος πόλεμος
α) Το επιχείρημα του δίκαιου και του άδικου πολέμου
β) Η νομιμοποίηση της προσφυγής στη βία από τον ηγεμόνα και η νόμιμη άμυνα της πόλης στο όνομα της ελευθερίας
Κεφάλαιο 7: Η δεσποτεία στον ανθρωποκεντρικό χρόνο
7.1. Η μεταβολή της δεσποτείας σε περιφέρεια του ελληνικού κοσμοσυστήματος
α) Η αλληλεπίδραση ανθρωποκεντρισμού και δεσποτείας στην κρατοκεντρική εποχή
β) Η χρηματιστική οικονομία ως κρίσιμη παράμετρος της διακρατικής πολιτικής δυναμικής των πόλεων αλλά και της σχέσης τους με τη δεσποτική περιφέρεια
7.2. Η δουλεία και οι μεταμορφώσεις της στον ελληνικό ανθρωποκεντρισμό
α) Η δουλεία ως παράμετρος της πόλης, ως συνάγωγος της γείτονος δεσποτείας και οι προεκτάσεις της στο διακρατικό πεδίο
β) Η ώνια εργασία/δουλεία ως παραγωγός αιτία της αντιμαχίας μεταξύ ολιγαρχίας και δημοκρατίας. Η υπέρβασή της στη μετακρατοκεντρική οικουμένη και οι μεθαρμόσεις της στην πόλη και στη δημοκρατία
ΜΕΡΟΣ Δ΄ Κρατοκεντρισμός και πολιτεία. Η ενδοπολεοτική διάσταση της διακρατικής πολιτικής
Κεφάλαιο 8: Η δυναμική της διακρατικής πολιτικής σχέσης στο εσωτερικό της πολιτείας
8.1. Η διαλεκτική μεταξύ εξωτερικής/διακρατικής και εσωτερικής/πολιτειακής πολιτικής
8.2. Εξωτερική πολιτική και πολιτεία. Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος ως ομολογία ότι ο κρατοκεντρισμός εξάντλησε τον βιολογικό του χρόνο
8.3. Η λογική της πολιτειακής εξέλιξης των πόλεων και οι συναρμόσεις της διακρατικής πολιτικής τάξης
Κεφάλαιο 9: Ανθρωποκεντρική ολοκλήρωση και ολοκληρωτικός πόλεμος. Το πεδίο της θουκυδίδειας Ιστορίας στη βιολογία του σύνολου ανθρωποκεντρικού κοσμοσυστήματος
9.1. Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος ως μαρτυρία του κρατοκεντρικού αδιεξόδου και ως αναγγελία της μετάβασης στη μετακρατοκεντρική/οικουμενική φάση του ανθρωποκεντρικού κοσμοσυστήματος
9.2. Η διαλεκτική του πολέμου και της ειρήνης και το ζήτημα της ηγεμονίας στον κρατοκεντρισμό και στην οικουμένη
α) Η δυναμική του κρατοκεντρισμού και το διακύβευμα της δημοκρατίας στην ανθρωποκεντρική βιολογία
β) Η ηγεμονία, η φύση και τα όριά της στον κρατοκεντρισμό υπό το πρίσμα της δημοκρατίας
Κεφάλαιο 10: Ο Πελοποννησιακός Πόλεμος ως κοσμοσυστημικός πόλεμος
10.1. Οι θεμέλιες προσημειώσεις της αθηναϊκής ηγεμονίας
α) Η αθηναϊκή ηγεμονία: ένας άλλος κόσμος στον ελληνικό κρατοκεντρισμό. Το οικονομικό κόστος της δημοκρατίας ως διακύβευμα της αντιμαχίας της με την ολιγαρχία
β) Η μεταβολή των συσχετισμών και η απόσυρση των Λακεδαιμονίων από την ηγεμονία επί των Ελλήνων
10.2. Οι συσχετισμοί την παραμονή του πολέμου και οι αξιώσεις οικουμενικής ισχύος από τους Αθηναίους
α) Ανάμεσα στο συμφέρον του ηγεμόνα και στο συμφέρον της συμμαχίας στην κρατοκεντρική δυναμική
β) Το συμφέρον στη σχέση μεταξύ ηγεμονίας και ελευθερίας στη θουκυδίδεια προβληματική
γ) Η γεωπολιτική και η πολυσημία των συμφερόντων στον Θουκυδίδη
δ) Η ανάγκη ως ετεροθαλής παράμετρος του συμφέροντος στη διαλεκτική μεταξύ κοινωνίας και οικονομίας
10.3. Ο γεωπολιτικός διπολισμός στον ελληνικό κρατοκεντρικό κόσμο
α) Η συνάφεια της ανάπτυξης των ανθρωποκεντρικών παραμέτρων και της συνακόλουθης διάρρηξης των συσχετισμών με τις αξιακές μεθαρμόσεις που απαγκιστρώνουν τις κοινωνίες από το παρελθόν τους
β) Το εγχείρημα της Αθήνας να διεμβολίσει τη σπονδυλική στήλη του κορινθιακού ζωτικού οικονομικού χώρου
10.4. Η διάρρηξη της διαπολεοτικής ισορροπίας και η τελική επιλογή της πολεμικής αντιπαράθεσης
α) Από την εξωστρέφεια στη θέληση των Αθηναίων για ηγεμονία. Η εκφυλιστική παράμετρος του αδιεξόδου
β) Η προβολή του πολιτειακού συμφέροντος στο πολεοτικό και, έτι περαιτέρω, στο εθνικό. Η νομιμότητα της ισχύος στις διαπολεοτικές σχέσεις
γ) Η ειρήνη ως άσκηση πολέμου: «Εάν δεν δύνασαι να αποφύγεις τον πόλεμο, πρέπει να επιλέξεις. Ή την υποτέλεια ή την ελευθερία. Και εάν επιλέξεις την ελευθερία σου, οφείλεις να πολεμήσεις είτε με όρους υπεροπλίας, είτε απλώς για να τιμήσεις την ελευθερία που θα χάσεις»
δ) «Ὁ μὲν οὖν τὸν νόμον κελεύων ἄρχειν δοκεῖ κελεύειν ἄρχειν τὸν θεὸν καὶ τὸν νοῦν μόνους, ὁ δ’ ἄνθρωπον κελεύων προστίθησι καὶ θηρίον: ἥ τε γὰρ ἐπιθυμία τοιοῦτον, καὶ ὁ θυμὸς ἄρχοντας διαστρέφει καὶ τοὺς ἀρίστους ἄνδρας. διόπερ ἄνευ ὀρέξεως νοῦς ὁ νόμος ἐστίν»
ε) Ο πόλεμος ως δύναμη καταστροφής και ως εμβρυουλκός της εξέλιξης
στ) Από τη στρατηγική της ηγεμονίας στην ταπεινωτική ήττα. Η αιτιολογία της ήττας του αθηναϊκού εγχειρήματος. Ο λοιμός, η απώλεια του Περικλή και ο Αλκιβιάδης ως αιτίες της αθηναϊκής συντριβής
Εν είδει επιλόγου.
Ο Θουκυδίδης ως στοχαστής της κρατοκεντρικής φάσης του ανθρωποκεντρικού κοσμοσυστήματος και χορηγός της ζώσας λειτουργίας της δημοκρατικής και της ολιγαρχικής πολιτείας

Του Πρέσβυ ε.τ. Δρος Ανδρεστίνου Ν. Παπαδόπουλου-Στον απόηχο του πολέμου στην Ουκρανία

0

του Δρ. Ανδρεστίνου Ν. Παπαδόπουλου, Πρέσβη ε.τ.

Το τέλος του ψυχρού πολέμου, μετά την διάλυση της Σοβιετικής ‘Ενωσης, άφησε μια κατάσταση που στηριζόταν μόνο σε υποσχέσεις και τίποτα γραπτό. Η κουμμουνιστική Ανατολική Γερμανία ενσωματώθηκε στην Δυτική και ο Γκορμπατσόφ είχε τις διαβεβαιώσεις της Δύσης ότι το ΝΑΤΟ δεν θα επεκτεινόταν προς Ανατολάς. Στην πραγματικότητα συνέβη ακριβώς το αντίθετο. Σήμερα το ΝΑΤΟ βρίσκεται στις πορυφές της Ρωσίας από την Βαλτική μέχρι την Μαύρη Θάλασσα και η πρόθεση της Ουκρανίας να ενταχθεί και αυτή στο ΝΑΤΟ οδήγησε την Ρωσσία να προειδοποιήσει την Δύση ότι δεν πρόκειται να ανεχθεί, για λόγους εθνικής ασφάλειας μια τέτοια κατάσταση στο μαλακό της υπογάστριο. Στις 24 Φεβρουαρίου 2022 τα λόγια έγιναν πράξεις και ο πόλεμος στην Ουκρανία θα έχει μεγάλο απόηχο, αφού ποικιλοτρόπως επηρεάζει μεγάλους παίχτες. Ήδη, Ευρώπη και Αμερική, Τουρκία και Κίνα εμπλέκονται στην κρίση με απρόβλεπτες εξελίξεις στο μέλλον.

Ευρώπη και Αμερική ομόφωνα επέβαλαν αυστηρές κυρώσεις στην Ρωσία. Υπάρχουν όμως διαφορές στις θέσεις τους. Η Γαλλία του Μακρόν διατηρεί ανοιχτό το διάλογο με τη Μόσχα, ενώ η εξάρτηση της Γερμανίας από το Ρωσικό φυσικό αέριο την εμποδίζει προς το παρόν να περιλάβει και την ενέργεια στις κυρώσεις κατά της Μόσχας. Αυτό ανέδειξε την σημασία του αγωγού East-Med και ανάγκασε τις ΗΠΑ να ανακρούσουν πρύμναν και να εγκαταλείψουν τις θέσεις του «άτυπου εγγράφου» τους και τις πρόσφατες δηλώσεις Νουλαντ κατά της East-Med διαβεβαιώνοντας ότι το θέμα αυτό είναι της διακιοδοσίας των ενδιαφερομένων χωρών της περιοχής. Αυτή η εξέλιξη μας ικανοποιεί ιδιαίτερα, γιατί στις 14 Οκτωβρίου 2012 σε άρθρο μου στις εφημερίδες «ΠΟΛΙΤΗΣ» και «SUNDAY MAIL» εισηγήθηκα όπως «η ιδέα ενός ενεργειακού διαδρόμου Ανατολικής Μεσογείου (EMEC) τύχει σοβαρής μελέτης, καθώς θα έχει σημαντική στρατηγική και οικονομική σημασία όχι μόνο για την περιοχή μας, αλλά και για ολόκληρη την Ευρώπη».

Εκείνη, όμως, που ανεδείχθη σημαντικός παίκτης, μεταξύ των χωρών της Ευρωπαικής Ένωσης, είναι η Πολωνία. Από τις χώρες του ΝΑΤΟ είναι η Πολωνία που γεωγραφικά βρίσκεται πλησιέστερα στην Ρωσία, εξού και η στάθμευση μεγάλου αριθμού Νατοικών στρατευμάτων στο έδαφος της, συμπεριλαμβανομένων ενισχυμένων Αμερικανικών δυνάμεων. Σκοπός, βεβαίως, είναι να αποτρέψουν η να αποθήσουν Ρωσική επιδρομή. Το ίδιο συνέβη και μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο, όταν, εκτός του σχεδίου Μάρσαλ, οι ΗΠΑ, για να περιορίσουν την Σοβιετική κατίσχυση στην Ευρώπη, στάθμευσαν μεγάλο αριθμό σταρτευμάτων στην Γερμανία. Μέσα σ’αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να δούμε και την εκφράσθεισα επιθυμία της Σουηδίας και της Φινλανδίας να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ, αφού βεβάιως λάβουν υπόψη την απειλή της Μόσχας οτι θα εγκαταστήσει στην περιοχή βαλιστικούς πυραύλους, πράγμα που θα ακυρώσει την αποπυρηνικοποίηση της Βαλτικής.

Η νέα αυτή κατάσταση πραγμάτων έφερε πιο κοντά Αμερική και Ευρώπη στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ, αφού η πρώτη παραθεώρησε την απροθυμία της δεύτερης να εκπληρώσει τις οικονομικές της υποχρεώσεις προς το ΝΑΤΟ. Στην Ευρωπαική Ένωση ο αντίκτυπος του πολέμου στην Ουκρανία είχε σαν αποτέλεσμα μια ευρύτερη συνοχή, στο πλαίσιο της οποίας απεφασίσθη η λήψη μέτρων για απεξάρτηση της Ευρώπης από το Ρωσικό φυσικό αέριο μέχρι το 2027. Διαφορές υπάρχουν, εντούτοις, στο κατά πόσο θα πρέπει να πληρώνουν με ρούβλια όπως απαιτεί η Μόσχα.

Η Τουρκία, με στόχο την ελαχιστοποίηση του τιμήματος που θα πλήρωνε εξ’αιτίας του πολέμου στην Ουκρανία αποφάσισε να ακολουθήσει την πολιτική του επιτήδειου ουδέτερου, πατώντας σε δύο βάρκες. Από τη μια, δεν εφαρμόζει τις κυρώσεις του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαικής Ένωσης κατά της Ρωσίας, από την άλλη, απαγόρευσε σε Ρωσικά αεροπλάνα την μεταφορά, μέσω του εναέριου χώρου της, στρατιωτικού υλικού στη Συρία. Πρόσφατα δε, όπως ομολόγησε ο Πρόεδρος της Αμυντικής Βιομηχανίας της χώρας, Ισμαήλ Ντεμίρ η Τουρκία «πάγωσε» την παραλαβή της δεύτερης συστοιχίας των S-400, μεταθέτοντας την σε βάθος χρόνου. Κρατώντας αποστάσεις από τα συμβαίνοντα στην Ουκρανία ο Τούρκος Πρόεδρος έξυπνα ακολούθησε μια πολιτική ισορροπιών για να εκμεταλευφθεί την κρίση και να κτίσει την εικόνα του έντιμου διαμεσολαβητή. Ως γεγονός, αυτό το πέτυχε με συναντήσεις των αντιμαχομένων στην Τουρκία και με κάθε ευκαιρία προσκαλεί Πούτιν και Ζελένσκι να συναστηθούν στην Τουρκία για την εξεύρεση ειρηνευτικής λύσης.

Φαίνεται ότι, προς το παρόν, αξιολογώντας την πορεία των εξελίξεων στην Ουκρανία αυτό το δίμηνο, ο Τούρκος Πρόεδρος ξέχασε τις δηλώσεις Μπαίντεν για την γενονκτονία των Αρμενίων και τον σκόπελο του Κογκρέσου για τα F-16 και ευθυγραμίζεται σιγά σιγά προς Δύση. Εκείνο που ενδιαφέρει είναι να δούμε για πόσο καιρό ο Πρόεδρος Πούτιν θα ανέχεται τους τακτικισμούς του Τούρκου ομολόγου του, δεδομένου ότι και οι δυο χώρες έχουν συγκρουόμενα συμφέροντα τόσο στη Μαύρη Θάλασσα, όσο και στον Νότιο Καύκασο και την Κεντρική Ασία.

Τέλος, η Κίνα, όπως αναμενόταν έδωσε διπλωματική υποστήριξη στη Μόσχα, τόσο στο Συμβούλιο Ασφαλείας όσο και με δηλώσεις Κινέζων αξιωματούχων, μέσα στο πλαίσιο της αντι-Αμερικανικής πολιτικής της. Στρατιωτική υποστήριξη της Μόσχας από την Κίνα δεν πρέπει να αναμένεται, ενόψει του οικονομικού αντίκτυπου των κυρώσεων που ήδη επεβλήθηκαν στην Ρωσία και την πιθανότητα παρόμοιων κυρώσεων από τις ΗΠΑ κατά του Πεκίνου.

Καταλητικά, ο πόλεμος στην Ουκρανία θα έχει παγκόσμιο αντίκτυπο και οι διαστάσεις του θα καλύπτουν μεταναστευτικό, ενεργειακό, οκονομικό, κοινωνικό και άλλα θέματα της καθημερινότητας, Η κλιμάκωση των αντίποινων της Ρωσίας με την διακοπή της ροής του φυσικού αερίου προς την Πολωνία και την Βουλγαρία σε πρώτο στάδιο είναι ενδεικτική. Γινόμαστε, δυστυχώς, μάρτυρες του «ενός κακού δοθέντος, μύρια έπονται».

 

 

 

 

Είναι η Γερμανία «μέρος του πολέμου» στην Ουκρανία;

0

Σε αυτό το ερώτημα απαντά γνωμοδότηση της Επιστημονικής Υπηρεσίας της Μπούντεσταγκ. Η εκπαίδευση Ουκρανών στρατιωτών στη Γερμανία αποτελεί συμμετοχή σε πόλεμο. Όχι όμως η αποστολή εξοπλισμού.

    H Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής γνωμοδοτεί χωρίς να δεσμεύει την κυβέρνηση

Με μια δωδεκασέλιδη γνωμοδότηση του Μαρτίου, η οποία αν και δεν είναι δεσμευτική έχει βαρύνουσα σημασία, η Επιστημονική Υπηρεσία της Γερμανικής Βουλής έρχεται να ταράξει τα νερά σχετικά με τη γερμανική στροφή στην εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας  αλλά και την ολοένα μεγαλύτερη συνδρομή της στην εμπόλεμη Ουκρανία.

Η γνωμοδότηση φέρει τον τίτλο «Νομικά Ζητήματα σχετικά με την στρατιωτική υποστήριξη στην Ουκρανία νατοϊκών κρατών. Μεταξύ ουδετερότητας και συμμετοχής στη σύγκρουση» και υπενθυμίζει τη βασική αρχή της Χάρτας των Ηνωμένων Εθνών -την οποία αναγνωρίζει και η Ρωσία-, σύμφωνα με την οποία ένα κράτος μπορεί να υποστηρίξει άλλο κράτος που δέχεται επίθεση «χωρίς να χρειάζεται να γίνει και το ίδιο μέρος της σύγκρουσης».

Κατά συνέπεια, υπάρχει συναίνεση στην Επιστημονική Υπηρεσία ότι, σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο, η δυτική στήριξη στην Ουκρανία με προμήθειες όπλων δεν λογίζεται ως συμμετοχή στον πόλεμο – με την προϋπόθεση βέβαια ότι η Δύση δεν συμμετέχει στις εχθροπραξίες. Αυτό ισχύει «ανεξάρτητα από το εύρος των στρατιωτικών προμηθειών» και επίσης ανεξάρτητα από το αν τα όπλα είναι «επιθετικής» ή «αμυντικής» φύσης.

Εκπαίδευση Ουκρανών στρατιωτών επί γερμανικού εδάφους

ΡαμστάινΑπό την πρόσφατη Σύνοδο υπ. Άμυνας στην αμερικανική βάση Ραμστάιν

Ως προς την παράδοση βαρέος οπλισμού συγκεκριμένα, μεταξύ άλλων και γερμανικών αρμάτων μάχης, η Επιστημονική Υπηρεσία θεωρεί ότι κάτι τέτοιο δεν αντίκεται συνεπώς στο διεθνές δίκαιο και δεν συνιστά συμμετοχή σε πόλεμο, εφόσον βέβαια δεν συμμετέχει και η χώρα που αποστέλλει όπλα στις επιχειρήσεις. Η γνωμοδότηση αυτή ολοκληρώθηκε πριν από το ψήφισμα της προηγούμενης εβδομάδας στην Ολομέλεια της Μπούντεσταγκ, το οποίο δίνει το πράσινο φως στην παράδοση περαιτέρω, σύνθετων οπλικών συστημάτων στην Ουκρανία.

Δεν ισχύει όμως το ίδιο και με την εκπαίδευση Ουκρανών στρατιωτών επί γερμανικού εδάφους. Σύμφωνα με τη γνωμοδότηση κάτι τέτοιο σημαίνει στην ουσία εμπλοκή της Γερμανίας  στον πόλεμο. Η γνωμοδότηση παρατηρεί: «Μόνο εάν, εκτός από την προμήθεια όπλων, δίνονται οδηγίες σε μέρος της σύγκρουσης ή εκπαιδεύονται στρατιώτες στη χρήση όπλων, τότε μπορεί να θεωρηθεί ότι κανείς φεύγει από την ασφαλή περιοχή της μη διεξαγωγής πολέμου» αναφέρει η γνωμοδότηση.

O εκπρόσωπος της γερμανικής κυβέρνησης Στέφεν Χεμπεστράιτ, πάντως, κληθείς να σχολιάσει τη γνωμοδότηση στο χθεσινό κυβερνητικό μπρίφινγκ, ανέφερε απλώς ότι η γερμανική κυβέρνηση είναι πεπεισμένη ότι η εκπαίδευση στρατιωτών, δεν σημαίνει άμεση εμπλοκή στον πόλεμο.

Πρέπει να σημειωθεί τέλος, ότι η γνωμοδότηση αυτή συντάχθηκε τον Μάρτιο, πριν από τις ανακοινώσεις των υπουργείων Άμυνας των Ηνωμένων Πολιτειών και της Γερμανίας για εκπαίδευση 100 περίπου Ουκρανών στρατιωτων στη χρήση σύνθετων όπλων πχ. αυτοκινούμενων οβιδοβόλων επί γερμανικού εδάφους και συγκεκριμένα στην αμερικανική βάση του Ραμστάιν στο κρατίδιο της Ρηνανίας- Παλατινάτου.

Δήμητρα Κυρανούδη, Βερολίνο

DW

Οι νέες πιθανότερες χρονολογίες για τη «μινωική» έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας

0

Μια διεθνής επιστημονική ομάδα πιστεύει ότι έχει πλησιάσει περισσότερο από κάθε άλλη φορά στο να προσδιορισθεί η πιθανότερη χρονολογία για την τεράστια έκρηξη του ηφαιστείου της Θήρας (Σαντορίνης) πριν τουλάχιστον 3.500 χρόνια.

Οι ερευνητές από τις ΗΠΑ (πανεπιστήμια Αριζόνα, Νότιας Ντακότα και Μέιν), την Ελβετία (Πανεπιστήμιο Βέρνης), τη Βρετανία (πανεπιστήμια Σεντ ‘Αντριους και Σουάνσι) και την Ιταλία (Πανεπιστήμιο Φλωρεντίας), με επικεφαλής την ειδική στη δενδροχρονολόγηση αναπληρώτρια καθηγήτρια Σάρλοτ Πίρσον του Πανεπιστημίου της Αριζόνα, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο περιοδικό “PNAS Nexus”, ανακοίνωσαν ότι ενώ η ακριβής ημερομηνία της έκρηξης παραμένει ακόμη αβέβαιη, τρεις είναι πλέον οι πιθανότερες χρονολογίες: 1611 π.Χ., 1562-1555 π.Χ. και 1538 π.Χ.

“Μία από αυτές είναι η Θήρα. Δεν μπορούμε ακόμη να επιβεβαιώσουμε ποια από τις τρεις, αλλά τουλάχιστον ξέρουμε τώρα πού ακριβώς να κοιτάξουμε”, δήλωσε η Πίρσον.

Οι επιστήμονες (γεωχημικοί, ειδικοί στη χρονολόγηση, στην ανάλυση πυρήνων πάγου κ.α.) ανέφεραν ότι τα ίχνη μιας ηφαιστειακής έκρηξης που είχε συμβεί το 1628 π.Χ. και είχε προηγουμένως θεωρηθεί ότι επρόκειτο για τη Θήρα, στην πραγματικότητα προερχόταν από μια κολοσσιαία έκρηξη στο ηφαίστειο Ανιακτσάκ ΙΙ στην Αλάσκα.

Η λεγόμενη “μινωική” καταστροφική έκρηξη της Θήρας εκτόξευσε τεράστιες ποσότητες τέφρας, η οποία, μεταξύ άλλων, σκέπασε την πόλη Ακρωτήρι του νησιού. Όπως συμβαίνει στις ισχυρές ηφαιστειακές εκρήξεις, η τέφρα και το διοξείδιο του θείου που αυτή περιείχε, εκτιμάται ότι έφθασαν στη στρατόσφαιρα και ταξίδεψαν σε μακρινά μέρη της Γης, “μπλοκάροντας” την ηλιακή ακτινοβολία, μειώνοντας τις παγκόσμιες θερμοκρασίες και προκαλώντας κλιματική αλλαγή, κάτι που έγινε αισθητό και αποτυπώθηκε στα δέντρα και στη μειωμένη ανάπτυξη των δακτυλίων τους.

Παράλληλα, το θείο και η τέφρα έφθασαν στους πόλους του πλανήτη και διατηρήθηκαν στο “αρχείο” των πάγων, κάτι που μπορεί να ανιχνευθεί στη σημερινή ανάλυση των πυρήνων πάγου. Η τέφρα καθεμιάς έκρηξης έχει ένα μοναδικό γεωχημικό αποτύπωμα κι έτσι είναι δυνατό να συσχετισθεί με μια συγκεκριμένη ηφαιστειακή πηγή.

Οι επιστήμονες συνδύασαν δεδομένα από δακτυλίους δένδρων με στοιχεία από πυρήνες πάγου της Ανταρκτικής και της Γροιλανδίας, δημιουργώντας ένα ολοκληρωμένο “αρχείο” όλων των ισχυρών ηφαιστειακών εκρήξεων στη Γη μεταξύ 1680-1500 π.Χ., δηλαδή κατά την περίοδο της έκρηξης της Θήρας. Με αυτό τον τρόπο απέκλεισαν το 1628 π.Χ. ως πιθανή χρονολογία, συσχετίζοντας το συγκεκριμένο έτος με την έκρηξη στο Ανιακτσάκ ΙΙ, αλλά προσδιόρισαν τρεις άλλες χρονολογίες (1611 π.Χ., 1562-1555 π.Χ. και 1538 π.Χ) ως τις πιθανότερες για τη “μινωική” έκρηξη.

Δύο προηγούμενες μελέτες ξένων επιστημόνων είχαν βρει “ανωμαλίες” σε δακτυλίους δέντρων στην Καλιφόρνια και στην Ιρλανδία που αντιστοιχούσαν στα έτη 1627 π.Χ. και 1628 π.Χ., τις οποίες είχαν τότε συσχετίσει με την έκρηξη της Θήρας, αλλά η νέα μελέτη δείχνει ότι τελικά αφορούσαν την έκρηξη στην Αλάσκα.

Η Πίρσον ανέφερε ότι τα έως τώρα αρχαιολογικά ευρήματα “δείχνουν” μια ημερομηνία για την έκρηξη της Θήρας πιο κοντά στο 1500 π.Χ., ενώ αντίθετα η ραδιοχρονολόγηση πιο κοντά στο 1600 π.Χ. “Προσωπικά υποστηρίζω μια ενδιάμεση χρονολογία. Αλλά πραγματικά βρισκόμαστε πια κοντά στο να έχουμε την τελική λύση σε αυτό το πρόβλημα”, δήλωσε.

“Η συλλογή στοιχείων γι’ αυτή την έρευνα συγκρίνεται με τις περιπτώσεις εγκλημάτων όπου οι ύποπτοι πρέπει να δειχτεί ότι συνδέονται τόσο με τον τρόπο όσο και με τον χρόνο του εγκλήματος. Μόνο που στη συγκεκριμένη περίπτωση τα ίχνη έχουν ήδη ηλικία άνω των 3.500 ετών”, δήλωσε ο ερευνητής Μίκαελ Σιγκλ του ελβετικού Πανεπιστημίου της Βέρνης.

Το επόμενο βήμα θα είναι η πιο εξονυχιστική ανάλυση των πολικών πυρήνων πάγου, ώστε να εντοπιστεί μια τέφρα με χημικό “προφίλ” που θα ταιριάζει σίγουρα με εκείνο της Θήρας. “Αυτό είναι το όνειρο. Προς το παρόν, είναι ωραίο που έχουμε φθάσει πιο κοντά σε αυτό από κάθε άλλη φορά στο παρελθόν”, ανέφερε η Πίρσον.

Η νέα μελέτη συμπέρανε επίσης ότι η όποια κλιματική επίπτωση από την έκρηξη της Θήρας θα ήταν σχετικά μικρή, αρκετά μικρότερη από την έκρηξη του ηφαιστείου Ταμπόρα στην Ινδονησία το 1815 μ.Χ.

ΑΠΕ-ΜΠΕ