Αρχική Blog Σελίδα 1969

Δημήτρης Τσαϊλάς: Τι σημαίνει για την Ευρωπαϊκή Ασφάλεια η ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ

0

Δημήτριος Τσαϊλάς

Όταν διερράγη η εμπιστοσύνη μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία το 2014, η διεθνής κοινότητα, εξακολουθούσε να θεωρεί, ότι μπορεί να διορθωθεί η κατάσταση, αλλά όχι πια. Έτσι το βασικό σκεπτικό της αίτησης εντάξεως της Φινλανδίας και της Σουηδίας, είναι να δυσκολέψουν το καθεστώς του Πούτιν να απειλήσει τις ευρωπαϊκές χώρες με την ίδια ευκολία που απείλησε την Ουκρανία. Έτσι οι δύο Βαλτικές χώρες, εκδήλωσαν επιθυμία για την ένταξη τους στο ΝΑΤΟ με σκοπό να αυξήσουν το αίσθημα της ασφαλείας τους. Αμφίδρομα, και με αμοιβαίο συμφέρον εάν επιτευχθεί αυτή η ένταξη θα ενισχυθεί η ατλαντική συμμαχία στρατιωτικά και γεωγραφικά.

Στην πραγματικότητα, τόσο η Φινλανδία όσο και η Σουηδία είναι ήδη βαθιά ενσωματωμένες στον αμυντικό τομέα του ΝΑΤΟ. Έτσι θα απαιτηθούν μόνο μικρές προσαρμογές για να εμβαθύνουν μια ήδη ολοκληρωμένη περιφερειακή αμυντική συνεργασία που έχει θεσμοθετηθεί στη Σκανδιναβική Αμυντική Συνεργασία και σε άλλους υποπεριφερειακούς φορείς συνεργασίας. Οι ένοπλες δυνάμεις αυτών των χωρών συνεργάζονται με το ΝΑΤΟ, αλλά οι χώρες, δεν κατέχουν την ιδιότητα του μέλους της συμμαχίας. Αυτό σημαίνει ότι στερούνται της αμυντικής εγγύησης του ΝΑΤΟ, βάσει του Άρθρου 5, και το ΝΑΤΟ δεν είναι σε θέση να υπολογίζει τη διαθεσιμότητά τους σε μια πολιτικο-αμυντική κρίση. Εφόσον ενσωματωθούν στη συμμαχία του ΝΑΤΟ η αμυντική σχεδίαση θα περιλαμβάνει την υπεράσπιση της περιοχής της Βαλτικής οπότε μπορούν να επωφεληθούν από την αποτρεπτική ισχύ του συνόλου της συμμαχίας.

Η ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ θα αλλάξουν την εικόνα ισχύος στην περιοχή. Θα ενισχυθεί η αποτροπή και η άμυνα του ΝΑΤΟ προσθέτοντας στη συμμαχία δημοκρατικές, πλούσιες και σχετικά ισχυρές στρατιωτικές χώρες σε μια στρατηγικής σημασίας περιοχή. Οι σκανδιναβικές χώρες θα ενωθούν σε μια ικανή αμυντική κοινότητα που θα παρέχει αμοιβαίες αμυντικές εγγυήσεις καθώς και ένα στρατηγικό βάθος που θα βελτιώσει την ασφάλεια και την ικανότητα συλλογικής άμυνας, ιδίως των μικρών χωρών της Βαλτικής. Με αυτή τη σχεδίαση, η νατοϊκή πρόσβαση στη φινλανδική και σουηδική επικράτεια σε μια κρίση θα αμβλύνει τις ανησυχίες για την ενίσχυση των κρατών της Βαλτικής και θα μειώσει τις πιθανότητες μιας επιτυχημένης ρωσικής επίθεσης.

Η Φινλανδία είναι κάτι παραπάνω από έτοιμη να υπερασπιστεί τα μακρά σύνορά της με τη Ρωσία. Οι υπάρχουσες αμυντικές ικανότητές της είναι ενισχυμένες με τη μεγαλύτερη δύναμη πυροβολικού στη Δυτική Ευρώπη ακόμη και πριν από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Μάλιστα, το Ελσίνκι είχε ήδη συνάψει συμφωνία με την Ουάσιγκτον για την απόκτηση του μαχητικού αεροσκάφους F-35 Lightning II Stealth, παραγγέλνοντας 64 από αυτά.

Με αυτή τη παραγγελία το μαχητικό F-35 θα κατέχει κυρίαρχο ρόλο στην αλλαγή της στρατηγικής θέσης του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη. Οι ικανότητες πληροφοριών, επιτήρησης και αναγνώρισης θα του επιτρέπουν να συλλέγει πληροφορίες για τον ρωσικό στρατό ενώ θα παραμένει ουσιαστικά ανεντόπιστο από τα ρωσικά ραντάρ. Έτσι θα παρέχει ένα πειστικό αποτρεπτικό μέσο σε έναν μελλοντικό πόλεμο. Η ένταξη της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ και η παρουσία, του νέας γενιάς μαχητικού στην περιοχή θα αυξήσουν την αποτρεπτική ισχύ κατά της Ρωσίας για τα κράτη της Βαλτικής, μετριάζοντας σημαντικά τη σχετική γεωγραφική τους απομόνωση από τους περισσότερους συμμάχους του ΝΑΤΟ.

Από την άλλη πλευρά, εκτιμάται, ότι θα αυξηθεί η ένταση με το Κρεμλίνο βραχυπρόθεσμα. Η προοπτική της ένταξης της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ ήταν βαθιά συνδεδεμένη με την ιστορία της με τη Ρωσία. Ειδικά από τότε που η Ρωσία προσάρτησε την Κριμαία το 2014, η Μόσχα εξέπεμπε επανειλλειμένα απειλητικές δηλώσεις, που συνήθως περιείχαν κάποιες μετακινήσεις ρωσικών στρατευμάτων πιο κοντά στα σύνορα της Φινλανδίας. Σε κάθε περίπτωση, η Φινλανδία και η Σουηδία, όπως έκανε η Νορβηγία, μπορούν να παράσχουν διαφορετικά μέτρα διαβεβαίωσης σχετικά με συμμαχικές βάσεις και τα πυρηνικά όπλα σε καιρό ειρήνης, ώστε να καθησυχάσει τους Ρώσους.

Συμπεράσματα

Η ένταξη της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ είναι μια τεκτονική αλλαγή στη στρατηγική ισορροπία της ανατολικής πλευράς της συμμαχίας, επειδή η Ρωσία θα μοιράζεται σύνορα μήκους 1300 χιλιομέτρων με το ΝΑΤΟ, που ήδη είναι ένα σημαντικό μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Με την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας ενισχύεται το στρατιωτικό δυναμικό του ΝΑΤΟ. Οι δύο χώρες είναι συμπληρωματικές όσον αφορά τους στρατιωτικούς πόρους. Η Σουηδία διαθέτει αεροπορική άμυνα και ικανή ναυτική δύναμη για ασφάλεια στη θάλασσα, ενώ η Φινλανδία ως μια χώρα με υποχρεωτική στρατιωτική θητεία, έχει ενισχυμένες χερσαίες δυνάμεις. Φυσικά, αυτές οι δύο χώρες έχουν συνεργαστεί με το ΝΑΤΟ στο παρελθόν, αλλά η ενδεχόμενη ενσωμάτωσή τους στην εδαφική αμυντική δομή θα ενισχύσει τη στρατιωτική ισχύ της συμμαχίας.

Επίσης, η ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας θα ενισχύσει τη μέχρι τώρα σχετικά αδύναμη βόρεια και βορειοανατολική πλευρά του ΝΑΤΟ. Θα συμβάλει έτσι στην αύξηση του επιπέδου ασφάλειας σε μια περιοχή που είναι πιο ευάλωτη στις υβριδικές και όχι μόνο, απειλές από τη Ρωσική Ομοσπονδία.

Η απόφαση των κυβερνήσεων αυτών των δύο χωρών να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ καταδεικνύει ότι ο ρόλος του βορειοατλαντικού αμυντικού οργανισμού στη διασφάλιση της εδαφικής άμυνας της Ευρώπης είναι απολύτως κρίσιμος. Η αυξημένη αξιοπιστία του ΝΑΤΟ συμβάλλει στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής ασφάλειας και είναι ιδιαίτερα σημαντική για τους συμμάχους που βρίσκονται σε κοντινή γεωγραφική γειτνίαση με τη Ρωσία.

Κραυγή απόγνωσης από τον Βορειοηπειρωτικό Ελληνισμό: Ο Ράμα κατεδαφίζει Ελληνικές επιχειρήσεις στη Χειμάρρα και η Ελληνική κυβέρνηση στηρίζει την Αλβανία οικονομικά και βοηθάει για την… Ευρωπαϊκή της ολοκλήρωση!

2
Δεν αφήνουν στην ησυχία τους τους Βορειοηπειρώτες οι Αλβανικές Αρχές, που κάθε φορά κάτι θυμούνται για να τους δημιουργήσουν προβλήματα και ουσιαστικά να τους αναγκάσουν να εγκαταλείψουν τις πατρογονικές τους εστίες, ενώ οι Ελλαδικές κυβερνήσεις όχι μόνο στήριζαν και στηρίζουν την Αλβανική οικονομία, αλλά την βοηθάνε και για την… Ευρωπαϊκή της ολοκλήρωση!

Συνεργεία της Υπηρεσίας Κατεδαφίσεων της Αλβανίας εντελώς απροειδοποίητα, πήγαν στην παραλία Λιβάδι της Χειμάρρας για να κατεδαφίσουν τις επιχειρήσεις Ελλήνων που λειτουργούν εκεί πάνω από είκοσι χρόνια! Ότι η επιχείρηση αυτή έχει μοναδικό στόχο τους Βορειοηπειρώτες φάνηκε και από το γεγονός ότι όχι μόνο δεν είχαν μαζί τους τις αποφάσεις κατεδάφισης, όπως ορίζει ο νόμος, αλλά ούτε καν είχαν προχωρήσει σε κοινοποιήσεις, μόνο και μόνο για να τους πιάσουν στον ύπνο και να μην προλάβουν να προσφύγουν στη δικαιοσύνη.

Μετά την δικαιολογημένη αντίδραση των κατοίκων τα συνεργεία έφυγαν και έκαναν ξανά την εμφάνισή τους το πρωί της Πέμπτης, κρατώντας έγγραφα που στερούνται νομιμότητας. Εύλογα αναρωτιέται το παράρτημα της Ομόνοιας Χειμάρρας για ποιο λόγο οι αλβανικές υπηρεσίες διάλεξαν τη συγκεκριμένη χρονική περίοδο, δηλαδή τώρα που ξεκινάει η τουριστική περίοδος. Μάλιστα μόλις τον Μάρτιο το υπουργείο Τουρισμού της Αλβανίας υπέδειξε στους ιδιοκτήτες να νοικιάσουν την συγκεκριμένη παραλία, στην οποία έστειλαν συνεργεία για κατεδάφιση!

Συνεχίζονται οι μεθοδεύσεις της Αλβανίας κατά της ελληνικής μειονότητας και η ελλαδική κυβέρνηση σφυρίζει αδιάφορα, μη τυχόν και κακοκαρδίσει τον συνεργάτη και σύμμαχο του Ερντογάν και της Τουρκίας.

Κραυγή απόγνωσης από τον Βορειοηπειρωτικό Ελληνισμό: Ο Ράμα κατεδαφίζει Ελληνικές επιχειρήσεις στη Χειμάρρα και η Ελληνική κυβέρνηση στηρίζει την Αλβανία οικονομικά και βοηθάει για την… Ευρωπαϊκή της ολοκλήρωση!

Σμύρνη 1919-1922: Τρία χρόνια ελληνικής διοίκησης και Ελευθερίας

7

Το 1918 ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος έβαινε προς το τέλος του. Μετά την επικράτηση των δυνάμεων της Αντάντ (Entente) στο δυτικό μέτωπο, στο ανατολικό σύντομα τέθηκαν εκτός μάχης η Βουλγαρία και η Οθωμανική Αυτοκρατορία, που ζήτησαν ανακωχή.

Η «Ανακωχή του Μούδρου», που υπεγράφη επί του αγγλικού θωρηκτού «Αγαμέμνων» στις 30 Οκτωβρίου 1918, υποχρέωνε την Οθωμανική Αυτοκρατορία να ανοίξει τα Στενά των Δαρδανελίων και του Βοσπόρου, να παραδώσει στους Συμμάχους ορισμένα φρούρια και να εκκενώσει την Υπερκαυκασία.

Οι όροι της ανακωχής έγιναν γνωστοί στη Σμύρνη την επόμενη ημέρα της υπογραφής. Αρχικά, οι κάτοικοι παρέμειναν επιφυλακτικοί αναμένοντας τις εξελίξεις. Αιφνιδίως όμως, στις 7 Νοεμβρίου 1919, εξεδήλωσαν έναν έξαλλο ενθουσιασμό έχοντας παρασυρθεί από αισθήματα πατριωτισμού.

Η αιτία για τις εκδηλώσεις αυτές ήταν η εμφάνιση στον ορίζοντα της Σμύρνης ενός αγγλικού πολεμικού πλοίου και στη συνέχεια της άφιξης του –επίσης αγγλικού–
HMS Monitor 29.

Η Σμύρνη από εκείνη τη στιγμή άλλαξε όψη, οι δε Έλληνες πανηγύριζαν έξαλλοι για την απελευθέρωσή τους από τον τουρκικό ζυγό, αφού οι τουρκικές αρχές είχαν καταλυθεί σχεδόν. Οι καταπιεσμένοι Έλληνες της περιοχής δεν μπορούσαν να συγκρατηθούν με τίποτε.

Ήδη από την προηγουμένη, η «Προκυμαία» της Σμύρνης είχε στολιστεί με την γαλανόλευκη που κυμάτιζε παντού, ενώ στον καθεδρικό ναό της Αγίας Φωτεινής είχε υψωθεί μια μεγάλη ελληνική σημαία. Εμπρός στην κατάσταση που είχε δημιουργηθεί, ο βαλής της Σμύρνης Νουρεττίν πασάς ανακοίνωσε ότι η ανύψωση σημαιών επιτρέπεται μόνο τις επίσημες ημέρες και όχι κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων.

Αμέσως μετά ο κυβερνήτης του Monitor 29, Α. Dixon, προέβη στην ακόλουθη προκήρυξη:

«Μολονότι οι διαδηλώσεις προς τιμήν των Συμμάχων εκτιμώνται πολύ, ο πληθυσμός δεν πρέπει να ξεχνά ότι η ειρήνη ακόμη δεν αποφασίστηκε και ότι ήλθαμε εδώ για να ανοίξουμε το λιμάνι και για να περιφρουρήσουμε τα συμφέροντα των Συμμάχων. Επομένως πρέπει να παύσουν όλες οι δημόσιες εκδηλώσεις.
Α. Dixon Πλοίαρχος του Β. Βρετανικού Ναυτικού
Γ. Διοικητής των Συμμαχικών Ναυτικών Δυνάμεων».

Μετά τον κατάπλου των αγγλικών και γαλλικών πλοίων, κατέφθασε στη Σμύρνη και το ιταλικό πολεμικό «Πιεμόντε». Όμως, σύντομα οι Σύμμαχοι έδωσαν την απαραίτητη συγκατάθεση και για την ελληνική παρουσία στη Σμύρνη κι έτσι το αντιτορπιλικό «Λέων», με κυβερνήτη τον πλοίαρχο Ηλία Μαυρουδή, κατέπλευσε στο λιμάνι στις 24 Δεκεμβρίου 1918.

Στο πλοίο επέβαινε και ο βουλευτής Κυκλάδων Δ. Ζαμάνος.

Ο κυβερνήτης του αντιτορπιλικού «Λέων» ανέπτυξε αξιόλογη δραστηριότητα ερχόμενος σε επαφή με τους αντιπροσώπους των Λεβαντίνων, ενώ προσπαθούσε να περιορίσει τον ενθουσιασμό των Ελλήνων, χάριν των συμφερόντων του έθνους. Ο δε βουλευτής Δ. Ζαμάνος ίδρυσε αμέσως τον σύλλογο των καθολικών, επειδή στη Σμύρνη είχαν συγκεντρωθεί πολλοί καθολικοί προερχόμενοι από τις Κυκλάδες. Ο βουλευτής, με εύστοχες ενέργειες, προσπάθησε να τους συσπειρώσει, προκειμένου να εξυπηρετηθούν και πάλι τα συμφέροντα του έθνους. Η προσπάθεια αυτή εντατικοποιήθηκε αργότερα από τον εκπρόσωπο του υπουργείου Εξωτερικών Π. Σκέφερη.

Στις 2 Ιανουαρίου 1919 επανήλθε στη Σμύρνη και ο μητροπολίτης Χρυσόστομος, ο οποίος είχε εκδιωχθεί από την έδρα του από τον Τούρκο νομάρχη Ραχμί, κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Όταν ο μητροπολίτης Χρυσόστομος έφθασε στον σιδηροδρομικό σταθμό της Σμύρνης Μπασμαχανέ, έγινε δεκτός με ζητωκραυγές από τους Έλληνες, οι οποίοι τον μετέφεραν στα χέρια τους έως τον μητροπολιτικό ναό της Αγίας Φωτεινής.

Η αποστολή κλιμακίου του Ελληνικού Ερυθρού Σταυρού

H Ελλάς προσχώρησε στη Σύμβαση της Γενεύης για τον Ερυθρό Σταυρό το 1865, ενώ το 1877 ιδρύθηκε ο σύλλογος του Ερυθρού Σταυρού, με πρόεδρο τον Μ. Ρενιέρη.

Ο Ελληνικός Ερυθρός Σταυρός (ΕΕΣ) ήλθε επίκουρος της Υγειονομικής Υπηρεσίας του Ελληνικού Στρατού (ΕΣ) σε όλους τους πολέμους, οι δε γιατροί και οι αδελφές νοσοκόμες έδειξαν πραγματική αφοσίωση και αυτοθυσία.

Στα μέσα του 1918 η ελληνική κυβέρνηση διαπίστωσε τη δεινή θέση –από άποψη υγιεινής– των ελληνικών πληθυσμών της Θράκης, του Πόντου και της Μικράς Ασίας, οι οποίοι είχαν εκτοπισθεί από τις εστίες τους. Αυτοί, έχοντας απωλέσει τα πάντα, ήταν πάμπτωχοι. Επιπλέον εμαστίζοντο από λοιμώδεις νόσους, ειδικά δε υπέφεραν από γρίπη.

Η κυβέρνηση απετάνθη στον Ερυθρό Σταυρό προκειμένου να αποσταλούν ομάδες για την περίθαλψη των ντόπιων πληθυσμών, καθώς και των προσφύγων στις περιοχές αυτές. Ο ΕΕΣ, αποδεχόμενος την εντολή, οργάνωσε την πρώτη αποστολή στην Κωνσταντινούπολη και το Νοέμβριο του 1918 ίδρυσε εκεί νοσοκομεία και ιατρεία. Ιατρεία εγκαταστάθηκαν και στις πόλεις της Θράκης και του Πόντου.

Στις αρχές του 1919 η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε την πραγματοποίηση νέας αποστολής στη Σμύρνη. Στις 20 Ιανουαρίου κατέπλευσε στη Σμύρνη το πλωτό νοσοκομείο «Αμφιτρίτη», στο οποίο επέβαινε η αποστολή του ΕΕΣ υπό τον αρχίατρο Β. Τσουνούκα.

Η αποστολή διέθετε ιατρικό και βοηθητικό προσωπικό, καθώς και τα απαραίτητα εφόδια για την εγκατάσταση ιατρείων και νοσοκομείων. Με την άφιξή της στη Σμύρνη, η επιτροπή μετέβη πρώτα στην Αγία Φωτεινή όπου και επισκέφτηκε τον μητροπολίτη Χρυσόστομο.

Στη συνέχεια μετέβη στο ελληνικό νοσοκομείο όπου, παρουσία του πλοιάρχου Μαυρουδή, υψώθηκε η ελληνική σημαία. Στις επόμενες ημέρες, ο Ερυθρός Σταυρός προέβη στην ίδρυση ενός παραρτήματος στην κοινότητα του Αγίου Ιωάννη και στις 14 Φεβρουαρίου ίδρυσε ένα βακτηριολογικό εργαστήριο και ένα χημείο.

Οι εγκαταστάσεις αυτές πραγματοποιήθηκαν παρά τις απειλές των τουρκικών Αρχών. Το «Αμφιτρίτη», στις 18 Φεβρουαρίου έφθασε στο λιμάνι της Σμύρνης, όπου εκφόρτωσε προσωπικό και υγειονομικό υλικό. Όμως οι Τούρκοι, παρακινούμενοι από φθόνο, ισχυρίστηκαν ότι οι Έλληνες μαζί με τα φάρμακα μετέφεραν όπλα που ξεφορτώθηκαν στο λιμάνι της Σμύρνης.

Ο ΕΕΣ παρείχε αρωγή σε κάθε προσερχόμενο, ανεξάρτητα εθνικότητας και θρησκεύματος, περιθάλποντας τους άπορους Έλληνες, Τούρκους, Αρμένιους και Εβραίους. Όταν κόπασε η αντίδραση που παρατηρήθηκε αρχικά, η αποστολή εγκατέστησε ιατρείο με φαρμακείο στα Βρύουλα, δύο ιατρεία στο Αϊδίνιο και στο Μπαχρί Μπαμπά, επίσης νοσοκομεία και ιατρείο στη Μαγνησία και στο χωριό Χορόζκιοϊ, όπου συγκεντρώνονταν οι πρόσφυγες.

Τον Φεβρουάριο απεστάλη και άλλη ομάδα στις Κυδωνίες (Αϊβαλί) για την ίδρυση νοσοκομείου και ιατρείου. Επίσης ιδρύθηκαν ιατρεία στα Μοσχονήσια, στο Γενητσαροχώριο, στο Αγιασμάτιο και στην Πέργαμο.

Τον Μάρτιο εγκαταστάθηκαν ιατρεία στη Μάκρη και στην Αλικαρνασσό.

Το έργο του Ερυθρού Σταυρού –όπως προκύπτει από τα αρχεία του– υπήρξε σημαντικό.

Από τις 3 Φεβρουαρίου 1919 έως τις 13 Φεβρουαρίου 1921 έγιναν δεκτοί για περίθαλψη 224.750 Έλληνες, 47.425 Τούρκοι, 18.228 Εβραίοι, 7.905 Αρμένιοι και 3.369 καθολικοί.

Παρασχέθηκαν δωρεάν φάρμακα για 329.067 συνταγές και εκτελέστηκαν δωρεάν 4.015 μικροβιολογικές αναλύσεις και 3.133 χειρουργικές επεμβάσεις. Τον Απρίλιο του 1921 εγκαταστάθηκε στην Προύσα νοσοκομείο 250 κλινών καθώς και τρία ιατρεία, ενώ τον Ιούνιο εγκαταστάθηκε ακόμη ένα νοσοκομείο στο Κορδελιό της Σμύρνης.

Την ημέρα που ο Ερυθρός Σταυρός έφθασε στη Σμύρνη, ο Νουρεττίν πασάς διορίστηκε βαλής στο βιλαέτιο του Αϊδινίου. Ο βαλής, στις 21 Φεβρουαρίου 1919, κήρυξε στρατιωτικό νόμο στην πόλη της Σμύρνης, σε μια προσπάθεια να επιδείξει σκληρότητα και αυταρχικότητα. Επιπλέον ίδρυσε στη Σμύρνη τον Σύνδεσμο Εφέδρων Αξιωματικών και μυστικές οργανώσεις στο υπόλοιπο του νομού.

Στις αρχές Μαρτίου περιήλθαν στα χέρια του πλοιάρχου Μαυρουδή δύο έγγραφα του Νουρεττίν προς την Χωροφυλακή Αϊδινίου, με τα οποία αυτός διέταζε τη σφαγή των Ελλήνων. Η γνησιότητα των εγγράφων αυτών επιβεβαιώθηκε τότε από τους εκπροσώπους της Αγγλίας και της Γαλλίας στη Σμύρνη. Εμπρός στις κατηγορίες αυτές, η οθωμανική κυβέρνηση αναγκάστηκε να αντικαταστήσει τον Νουρεττίν με τον Ιζζέτ.

Αποστολή του «Πατριωτικού Ιδρύματος»

Μετά τον ΕΕΣ ακολούθησε το «Πατριωτικό Ίδρυμα», υπό τον Π. Μαζαράκη, το οποίο έφθασε στη Σμύρνη στις 15 Απριλίου 1919. Τον Μαζαράκη συνόδευαν ο γιατρός Ε. Λαμπαδάριος, η Ρ. Κυριακίδου και η Λ. Καμάρα. Το Ίδρυμα είχε ως αποστολή τη διανομή ενδυμάτων στους πτωχούς και την περίθαλψη των ορφανών του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.

Το «Πατριωτικό Ίδρυμα» προσέφερε στους πτωχούς και στους δεινοπαθούντες ιματισμό, υποδήματα, γάλα για τα μικρά παιδιά και συγκρότησε ειδικά παιδικά ιατρεία.

Στα ιατρεία αυτά έγιναν δεκτά όλα τα άρρωστα παιδιά, ανεξάρτητα από την εθνότητα και το θρήσκευμά τους. Τα μέλη του Ιδρύματος έκαναν συχνές περιοδείες στο εσωτερικό της χώρας και προσέφεραν βοήθεια στους φτωχούς των περιοχών του Αϊδινίου, της Μαγνησίας, των Βρυούλων, της Περγάμου και των Κυδωνιών.

Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος δημιούργησε στην Οθωμανική Αυτοκρατορία εκατομμύρια δυστυχισμένων ανθρώπων ανάμεσα στο ελληνικό, στο τουρκικό και στο αρμενικό στοιχείο. Όσοι είχαν επιστρατευθεί και δεν είχαν πεθάνει στο μέτωπο, γύρισαν χλωμοί και ημιθανείς, ανίκανοι να εργασθούν για να συντηρήσουν τις οικογένειές τους. Η αυτοκρατορία δεν είχε την απαραίτητη ευαισθησία αλλά και τα μέσα ώστε να προσφέρει κάποια βοήθεια στους υπηκόους της, οι οποίοι μοιραία αργοπέθαιναν.

Η επιστράτευση των χριστιανών γιατρών και η αποστολή τους στα μέτωπα, όπου πολεμούσε ο τουρκικός Στρατός, είχε ως αποτέλεσμα την εκκένωση της Μικράς Ασίας από τους λίγους γιατρούς που υπήρχαν – Έλληνες στην πλειονότητά τους.

Ενώ η παρουσία του Ερυθρού Σταυρού στη Σμύρνη ήταν ένα θεόπεμπτο δώρο για όλους τους κατοίκους οι οποίοι εμαστίζοντο από επιδημίες, οι τουρκικές εφημερίδες της Σμύρνης έγραφαν κατά του ΕΕΣ, διαδίδοντας ψευδείς ειδήσεις ότι δήθεν στα κιβώτια του ΕΕΣ αντί φαρμάκων μετεφέροντο όπλα και χειροβομβίδες. Την ίδια εποχή στο ελληνικό νοσοκομείο «Άγιος Χαράλαμπος» εσυνωστίζοντο οι Τουρκάλες με τα παιδιά τους για θεραπεία. Ενώ η παρουσία του ΕΕΣ ήταν θετική, απαιτούσε ωστόσο κόπους και αυτοθυσία, ενώ οι συκοφαντίες εναντίον του έργου των Ελλήνων γιατρών συνεχώς μεγάλωναν. Τότε, ο αρχίατρος Τσουνούκας, για να δώσει ένα τέλος στις συκοφαντίες, κάλεσε τους αντιπροσώπους των Άγγλων, των Γάλλων και των Αμερικανών στο νοσοκομείο ώστε να διαπιστώσουν μόνοι τους ότι στους θαλάμους του ευρίσκοντο για θεραπεία όλοι οι αναξιοπαθούντες Έλληνες και Τούρκοι, άνευ διακρίσεως.

Ο Ελληνικός Στρατός στη Σμύρνη

Στις αρχές Μαΐου του 1919, το Ανώτατο Συμβούλιο των Συμμάχων στο Παρίσι αποφάσισε να αναθέσει στον ΕΣ την κατάληψη της Σμύρνης. Οι Έλληνες αποβιβάστηκαν στη Σμύρνη στις 15 Μαΐου 1919, ενώ είχε επιτραπεί από τους Συμμάχους η παραμονή του τουρκικού Στρατού στην πόλη, όπου διέμενε στους στρατώνες του οπλισμένος.

Η παραβίαση των εντολών του συνταγματάρχη Ν. Ζαφειρίου ως προς το σημείο αποβίβασης των ανδρών που επέβαιναν στο «Ατρόμητος» και η πορεία του ΙΙ/38 Τάγματος Ευζώνων προς την Καραντίνα διαμέσου της παραλιακής οδού, έδωσε στους Τούρκους την ευκαιρία που ζητούσαν για να δημιουργήσουν τα πρώτα επεισόδια κατά του ΕΣ. Στους Τούρκους συμπαραστάθηκαν απροκάλυπτα οι Ιταλοί.

Μετά τα γεγονότα, ο Αρχηγός στρατού κατοχής συνταγματάρχης Ζαφειρίου προέβη αμέσως στις ενέργειες που απαιτούντο για την εμπέδωση της τάξεως. Ο νομάρχης Ιζζέτ μπέης επανατοποθετήθηκε στη θέση του και οι Τούρκοι πολιτικοί υπάλληλοι επέστρεψαν στις εργασίες τους.

Μία από τις πρώτες μέριμνες που ελήφθησαν ήταν η επανέκδοση των τουρκικών εφημερίδων, ενώ το ελληνικό γραφείο λογοκρισίας εγκαταστάθηκε στη Λέσχη των Κυνηγών, όπου έδρευε και η Διοίκηση της Μεραρχίας.

Η αποχή της τοπικής Αστυνομίας από τα καθήκοντά της είχε δώσει στους κακοποιούς τη δυνατότητα, κατά την απόβαση, να δράσουν ανεξέλεγκτα στην πόλη προβαίνοντας σε φόνους και λεηλασίες. Τότε οι ανταποκριτές του ιταλικού Τύπου και οι Λεβαντίνοι άδραξαν την ευκαιρία, αποστέλλοντας συνεχώς τηλεγραφήματα πλήρη μίσους κατά των Ελλήνων.

Στο μεταξύ, επειδή ο στρατός κατοχής δεν είχε την απαιτούμενη δύναμη, διετάχθησαν το Α’ Σώμα Στρατού που βρισκόταν στη Ρωσία και το 6ο Σύνταγμα Αρχιπελάγους που βρισκόταν στη Μυτιλήνη, να τον ενισχύσουν. Επίσης απεστάλη στη Σμύρνη ένα Σύνταγμα Κρητών και ένα Τάγμα Χωροφυλακής (1.000 ανδρών) υπό τον συνταγματάρχη Χωροφυλακής Χατζηιωάννου.

Μετά τα θλιβερά γεγονότα κατά την απόβαση του ΕΣ στη Σμύρνη, ο συνταγματάρχης Ζαφειρίου προέβη στη σύσταση Στρατοδικείου Εκστρατείας, το οποίο άρχισε τις εργασίες του στην αίθουσα του ελληνικού προξενείου.

Ως πρόεδρος του στρατοδικείου τοποθετήθηκε ο ταγματάρχης Πυροβολικού Άγγελος Τραυλός και ως επίτροπος ο ταγματάρχης της Στρατιωτικής Δικαιοσύνης Μαλασπίνας.

Συγχρόνως δε ο Ζαφειρίου εξέδωσε την παρακάτω διαταγή:

«Πανταχόθεν λαμβάνω πληροφορίας περί επιθέσεων ενόπλως κατά των τουρκικών πληθυσμών και των κτημάτων των. Η συμπεριφορά αυτή υιοθετούμενη ουχί βεβαίως παρ’ όλου του Ελληνικού Πληθυσμού, αλλά μόνον παρ’ ενίων κακοποιών στοιχείων, είναι εντελώς αντίθετος ου μόνον προς τας Ελληνικάς παραδόσεις αλλά και προς τας προθέσεις της Ελληνικής Κυβερνήσεως, τας διαταγάς της, την πρόθεσίν μου και την απόφασίν μου να επιβάλω δια πάσης θυσίας και παντός μέσου την τάξιν και εν τη υπαίθρω και μη εισέτι καταληφθείση υπό στρατευμάτων χώρα.

Θέλω επιδειχθεί αυστηρότατος εις την επαναφοράν της τάξεως. Το συγκροτηθέν στρατοδικείον ήρξατο τας εργασίας του, αίτινες φαίνεται ότι θα πληθυνθώσιν υπερμέτρως δια σοβαρών ποινικών υποθέσεων εναντίον των ως άνω κακοποιών. Η συμπεριφορά αύτη του Ελληνικού πληθυσμού εν τη υπαίθρω χώρα φέρει τον κίνδυνον της διακοπής της λειτουργίας του σιδηροδρόμου, ήτις είναι η ζωή της πρωτευούσης του νομού της Σμύρνης. Απευθύνω υμίν την εξής νουθεσίαν: Επανέλθετε εις τα ειρηνικά υμών έργα.

Μείνατε ήσυχοι εις τας οικίας σας, χωρία, κωμοπόλεις και πόλεις. Σεβασθήτε τον Νόμον, το Δίκαιον και τας υπαρχούσας πολιτικάς και στρατιωτικάς αρχάς. Σεβασθήτε την ατομικήν ελευθερίαν και τας θρησκευτικάς πεποιθήσεις των αλλοθρήσκων συμπατριωτών σας και των αδελφών σας. Το φέσιον των Μουσουλμάνων έχει την αυτήν αξίαν με το φέσιον του Ευζώνου, το στρατιωτικόν πηλήκιον και το ευρωπαϊκόν κάλυμμα. Πάσαι αι θρησκείαι, έχουσαι τον αυτόν εκπολιτιστικόν προορισμόν, είναι απολύτως σεβασταί. Δεν θέλω επανέλθει εις λόγους, αντ’ εμού δε του λοιπού, το Στρατοδικείον θέλει λάβει τον λόγον δια πάντα της παρούσης παραβάτην.

Σμύρνη τη 5 Μαΐου 1919 Συνταγματάρχης Ν. Ζαφειρίου
(18.5.1919) Αρχηγός της Ελληνικής Στρατιωτικής Κατοχής».

Το έκτακτο στρατοδικείο άρχισε τις εργασίες του αμέσως και με διάφορες καταδικαστικές αποφάσεις συνετέλεσε στον κατευνασμό των οξυμένων πνευμάτων και στην εμπέδωση της τάξης. Ήδη στις 18 Μαΐου 1919 είχαν καταδικασθεί σε θάνατο ένας εύζωνας και ένας πολίτης, οι δε ποινές εκτελέστηκαν αυθημερόν.

Παρ’ όλο που ο μητροπολίτης Χρυσόστομος περιήλθε όλες τις αποθήκες και τα αστυνομικά τμήματα και πέτυχε την απόλυση πολλών Τούρκων οι οποίοι είχαν συλληφθεί τις πρώτες ημέρες της κατοχής, εντούτοις ο βαλής της Σμύρνης Ιζζέτ, όταν το στρατοδικείο καταδίκαζε έναν Τούρκο κατηγορούμενο, εκμεταλλευόταν την ευκαιρία για να διαμαρτυρηθεί κατά των ελληνικών Αρχών.

Στο μεταξύ, έφθασε στη Σμύρνη και ο αντιπρόεδρος της ελληνικής κυβέρνησης Ε. Ρέπουλης με το πλοίο «Νέα Γενεά». Ο Ρέπουλης δήλωσε αμέσως: «Η Ελληνική Κυβέρνησις καίτοι ουδεμίαν ευθύνην δύναται να φέρη δια τα γεγονότα της 15 Μαΐου και τας αταξίας εις διάφορα καταστήματα και τας αποθήκας, καθόσον απεδείχθη ότι την ευθύνην ολόκληρον υπέχουν οι Τούρκοι, πρώτοι πυροβολήσαντες κατά του στρατού και απελευθερώσαντες κακοποιά στοιχεία την παραμονήν της κατοχής, εν τούτοις εις πιστοποίησιν των καλλιτέρων διαθέσεών της απέναντι των παθόντων αποδέχεται όπως αποζημιωθούν επί τη βάσει των εκτιμήσεων τας οποίας θα ενεργήσει ο εν Σμύρνη αντιπρόσωπος της Ελλάδος…».

Η μεικτή ανακριτική επιτροπή που καταρτίστηκε είχε ως μέλη τον εισαγγελέα Εφετών Ν. Γιαμαλάκη, τον πρόεδρο των Πρωτοδικών Τσιριμωνάκη, τον νομάρχη Πρέβεζας Κρυωνά, τους αντιπροσώπους της Αγγλίας Πίτερσον, της Ιταλίας Ρίκι, του υποπροξένου της Γαλλίας στις Κυδωνίες Σαπουντζόγλου κι έναν Οθωμανό.

Μετά την υποβολή αιτήσεως εκείνων που υπέστησαν ζημιές και την κλήση μαρτύρων, η επιτροπή περάτωσε το έργο της σε 4 μήνες και αποφάσισε την καταβολή αποζημιώσεων στους πραγματικά παθόντες.

Η ελληνική Ύπατη Αρμοστεία Σμύρνης

Κατά τη διάρκεια της περιόδου 1919-1922, η διακυβέρνηση του συνόλου των εδαφών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, συμπεριλαμβανομένων και αυτών που ήταν υπό ελληνική κατοχή, ανατέθηκε στους ύπατους αρμοστές της Βρετανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και των ΗΠΑ, οι οποίοι έδρευαν στην Κωνσταντινούπολη.

Όσον αφορά στις τουρκικές Αρχές, μετά το Εθνικό Συνέδριο της Σεβάστειας στις 4 Σεπτεμβρίου 1919 (στο οποίο ο Μουσταφά Κεμάλ εξελέγη πρόεδρος), οι αντικαθεστωτικοί αποφάσισαν την ίδρυση νέου τουρκικού κράτους και την εγκαθίδρυση προσωρινής κυβέρνησης, η οποία είχε υπό τον έλεγχό της την κεντρική Ανατολία, ενώ το υπόλοιπο τμήμα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας βρισκόταν υπό τον έλεγχο της κυβέρνησης του Σουλτάνου.

Αμέσως μετά την απόβαση του ΕΣ, επειδή οι πολιτικές και διπλωματικές υποχρεώσεις της Ελλάδος απαιτούσαν την παρουσία πολιτικού αντιπροσώπου στη Σμύρνη, «παρακλήθηκε» από τον πρωθυπουργό Ε. Βενιζέλο ο Γενικός Διοικητής Ηπείρου Αριστείδης Στεργιάδης να δεχθεί τη θέση του υπάτου αρμοστή Σμύρνης. Ο Στεργιάδης έφθασε στη Σμύρνη με το αντιτορπιλικό «Λέων» στις 20 Μαΐου 1919.

Μετά τα γεγονότα της 19ης Μαΐου, οι πρόξενοι που ευρίσκοντο στη Σμύρνη απέστειλαν έκθεση στην Ύπατη Αρμοστεία της Κωνσταντινουπόλεως, με την οποία εξέθεταν ποικίλα παράπονα κατά των ελληνικών Αρχών της Σμύρνης.

Η Ύπατη Αρμοστεία με τη σειρά της, είχε επιδώσει διακοίνωση στον εκπρόσωπο της Ελλάδος στην Κωνσταντινούπολη, Κανελλόπουλο, με την οποία ζητούσαν εξηγήσεις για τις καταγγελλόμενες «υπερβασίες» των ελληνικών Αρχών Σμύρνης. Η διακοίνωση απεστάλη στην Ύπατη Αρμοστεία Σμύρνης, η οποία συνέταξε έκθεση που απέκρουε τους ισχυρισμούς των προξένων.

Τα κύρια σημεία της έκθεσης, που συντάχθηκε από τον Στεργιάδη και απεστάλη στην Ύπατη Αρμοστεία της Κωνσταντινουπόλεως, έχουν ως εξής:

Η Χωροφυλακή

Η Ύπατη Αρμοστεία αναγκάστηκε να περιορίσει τις αρμοδιότητες της τουρκικής Χωροφυλακής στην περιοχή που βρισκόταν υπό ελληνική κατοχή, για λόγους ασφαλείας του στρατού κατοχής και για να επιτευχθεί η ειρηνική συμβίωση των Ελλήνων και των μουσουλμάνων.

Ο περιορισμός επεβλήθη επειδή η τουρκική χωροφυλακή δεν δίσταζε να προβαίνει στη δίωξη μουσουλμάνων, οι οποίοι είχαν καταφύγει στην ελληνική Αστυνομία ή διότι είχαν συναλλαγές με Έλληνες, αλλά και επειδή αυτή διέδιδε ψευδείς πληροφορίες σχετικά με την ελληνική κατοχή και δεν παρέλειπε να ενεργεί κατασκοπεία κατά των ελληνικών δυνάμεων και υπέρ των Τούρκων ανταρτών.

Οι διομολογήσεις

Σχετικά με τα προνόμια των ξένων υπηκόων που απέρρεαν από τις διομολογήσεις, η ελληνική Ύπατη Αρμοστεία είχε τη γνώμη ότι τα προνόμια αυτά που είχαν αποκλειστικό λόγο τη δυσπιστία των Ευρωπαίων προς την τουρκική Δικαιοσύνη, δεν ήταν δυνατόν να συνεχιστούν με το νέο καθεστώς και να προβάλλονται ως λόγοι απαλλαγής των ξένων ενώπιον της ελληνικής Δικαιοσύνης, η οποία έχαιρε του σεβασμού των Ευρωπαίων.

Η δημόσια υγεία

Η Υγειονομική Υπηρεσία της Ύπατης Αρμοστείας είχε οργανωθεί αμέσως μετά την απόβαση του ΕΣ, τέσσερις μήνες πριν από τη σύσταση της Διεθνούς Υγειονομικής Επιτροπής. Αρχικά δε περιορίστηκε στην προφύλαξη των ελληνικών στρατευμάτων από τις μολυσματικές ασθένειες, ενώ η δημόσια υγεία αφέθηκε στα χέρια των υφιστάμενων οθωμανικών Αρχών.

Όμως, σύντομα διαπιστώθηκε ότι η οθωμανική Υγειονομική Υπηρεσία, στερούμενη ιατρών και νοσοκόμων, φαρμάκων, υγειονομικών μέτρων αλλά και ενδιαφέροντος για τη βελτίωση της υγείας των κατοίκων της κατεχόμενης ζώνης, ήταν ακόμη και η ίδια επικίνδυνη, επειδή δεν επιτρεπόταν η ανάμειξη άλλης υγειονομικής υπηρεσίας στις αρμοδιότητές της. Ως εκ τούτου, τα μέτρα που ελάμβανε η ελληνική Υγειονομική Υπηρεσία για τον ΕΣ δεν θα ήταν δυνατό να αποδώσουν, εάν δεν ελαμβάνοντο συγχρόνως και μέτρα για τη δημόσια υγεία.

Ήδη, στην περιοχή είχαν εκδηλωθεί κρούσματα πανώλης, εξανθηματικού τύφου, ευλογιάς, μηνιγγίτιδας και άλλων επιδημικών ασθενειών.

Για τους ανωτέρω λόγους, η ελληνική Υγειονομική Υπηρεσία αναγκάστηκε να επεκτείνει τις δραστηριότητές της και στο πεδίο δράσεως της αντίστοιχης τουρκικής υπηρεσίας. Τα αποτελέσματα αυτής της πρωτοβουλίας έγιναν αμέσως αισθητά, αφού σύντομα επετεύχθη η καταστολή των μολυσματικών νόσων.

Οι ενέργειες αυτές συνεχίστηκαν έως τον Σεπτέμβριο του 1919, οπότε και συνεστήθη η Διεθνής Υγειονομική Επιτροπή, υπό τον έλεγχο της οποίας υπήχθη η δημόσια υγεία. Επειδή όμως αυτή η επιτροπή ήταν υποχρεωμένη να χρησιμοποιεί τα όργανα και τα μέσα της οθωμανικής υπηρεσίας, τα οποία ήταν άκρως ανεπαρκή, δεν επήλθε έκτοτε καμία βελτίωση στον τομέα της δημόσιας υγείας.

Συχνά δε οι εκπρόσωποι των Συμμάχων κατέφευγαν στην ελληνική Υγειονομική Υπηρεσία για την προμήθεια εμβολίων, ορών και μικροβιολογικών εξετάσεων, επίσης και για τη διενέργεια απολυμάνσεων των συμμαχικών ιδρυμάτων της πόλεως καθώς και των πολεμικών πλοίων. Αργότερα, στη συνταχθείσα έκθεση τονιζόταν ότι η ελληνική Υγειονομική Υπηρεσία περιοριζόμενη στις αρμοδιότητές της δεν προέβη στον έλεγχο των ξενοδοχείων, πανδοχείων και δεν ασχολήθηκε αποτελεσματικά με την υγεία των «κοινών» γυναικών.

Οι φυλακές

Τα μέτρα που ελήφθησαν για τις φυλακές είχαν ως γνώμονα τη βελτίωση της δημόσιας ασφάλειας. Είχε αναγνωρισθεί και από τη Διεθνή Επιτροπή, η οποία εξέτασε τα γεγονότα της ημέρας της απόβασης στη Σμύρνη, ότι λίγες ώρες προ της αποβάσεως εκατοντάδες φυλακισμένων είχαν αποδράσει από τις φυλακές και παραβιάζοντας τις αποθήκες του τουρκικού Στρατού είχαν εξοπλισθεί. Η επιτροπή είχε επίσης διαπιστώσει ότι οι τουρκικές Αρχές δεν είχαν λάβει κανένα μέτρο για την παρεμπόδιση των αποδράσεων.

Μετά τα γεγονότα αυτά, η ελληνική Διοίκηση αναγκάστηκε να καταλάβει τις τουρκικές φυλακές για την εξασφάλιση της τάξεως. Ενώ δε υπήρχαν σοβαρές υπόνοιες ότι οι Τούρκοι υπάλληλοι είχαν διευκολύνει την απόδραση των κρατουμένων, εν τούτοις αυτοί δεν απολύθηκαν, αλλά μόνο ενισχύθηκαν με Έλληνες υπαλλήλους.
Επίσης, διαπιστώθηκε ότι οι Τούρκοι υπάλληλοι είχαν ως μοναδική απασχόληση την διευκόλυνση των συνεννοήσεων των πολιτικών κρατουμένων με τους εκτός των φυλακών ευρισκομένους συνεργάτες τους.

Τότε η ελληνική Διοίκηση αναγκάστηκε να προβεί στην προσωρινή απομάκρυνση όλων των Τούρκων υπαλλήλων, πλην όμως επανέφερε τον Τούρκο διευθυντή των φυλακών, ο οποίος έδειξε διάθεση συνεργασίας.

Οι ελληνικές Αρχές έλαβαν δραστικά μέτρα για τη βελτίωση της υγείας των 1.000 φυλακισμένων, στους οποίους δεν εμφανίστηκε έκτοτε καμιά μολυσματική νόσος.
Επίσης, η Ύπατη Αρμοστεία επιδιόρθωσε το κτίριο των φυλακών, χώρισε τους κατάδικους κατά ηλικίες/εθνικότητα και ανάλογα με τη βαρύτητα των ποινών τους. Ιδρύθηκαν δε στις φυλακές εργαστήρια για την απασχόληση των κρατουμένων. Το σιτηρέσιό τους αυξήθηκε σε 2,5 δραχμές ημερησίως και εγκαταστάθηκε στις φυλακές υγειονομική υπηρεσία.

Για πρώτη φορά στις φυλακές της Σμύρνης η ελληνική διοίκηση ίδρυσε γυναικείο τμήμα με γυναίκες φύλακες.

Οργάνωση του λιμανιού, του τελωνείου και των εξαγωγών Στην αστυνομία του λιμανιού διορίστηκαν Έλληνες αξιωματικοί σε αντικατάσταση των Τούρκων που απομακρύνθηκαν. Στο τελωνείο της Σμύρνης παρέμειναν οι Τούρκοι υπάλληλοι συμπεριλαμβανομένων και των τελωνοφυλάκων της εσωτερικής υπηρεσίας. Στο τελωνείο τοποθετήθηκε Έλληνας αντιπρόσωπος, ο οποίος ήταν υπεύθυνος για την τήρηση της απαγορεύσεως εξαγωγών, που είχε αποφασιστεί από τους ύπατους αρμοστές στην Κωνσταντινούπολη.

Η απόφαση για την απαγόρευση των εξαγωγών από τη Σμύρνη είχε τηρηθεί με μεγάλη σχολαστικότητα. Για παράδειγμα, όταν το υπερωκεάνιο «Θεμιστοκλής» φόρτωσε για τις ανάγκες των επιβατών ποσότητα αυγών, η οποία ξεπερνούσε τον αριθμό των αυγών που είχε οριστεί από την Ύπατη Αρμοστεία, ο Στεργιάδης διέταξε τη φυλάκιση του πλοιάρχου και του ναυτιλιακού πράκτορα.

Αντίγραφο αυτής της έκθεσης απεστάλη στον Ελευθέριο Βενιζέλο, ο οποίος έφερε το ζήτημα ενώπιον του Ανωτάτου Συμβουλίου. Αυτό επείσθη ότι επρόκειτο για ασήμαντα επεισόδια και προέβη σε παρατηρήσεις κατά των αρμοστών της Κωνσταντινουπόλεως που είχαν διατυπώσει αόριστες κατηγορίες κατά των ελληνικών Αρχών της Σμύρνης.

Η επέκταση της ζώνης κατοχής και η Συνθήκη των Σεβρών

Στις αρχές του Ιουνίου του 1920 χορηγήθηκε η άδεια από τις συμμαχικές δυνάμεις για την προέλαση του ΕΣ στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας. Η επιχείρηση άρχισε στις 22 Ιουνίου με την κατάληψη του Αξαρίου. Στη συνέχεια κατελήφθη το Σαλιχλί, το Ντερέκιοϊ και η Φιλαδέλφεια (Αλασεχίρ). Το Μπαλίκεσιρ κατελήφθη την 1η Ιουλίου και η Προύσα στις 8 Ιουλίου. Ενώ αργότερα κατελήφθησαν η Κίος και η Νικομήδεια.
Μετά το πέρας των επιχειρήσεων αυτών υπεγράφη η Συνθήκη των Σεβρών, στις 10 Αυγούστου 1920.

“Σύμφωνα με τους όρους της Συνθήκης, παρείχετο στην Ελλάδα η άδεια ασκήσεως κυριαρχικών δικαιωμάτων για μια πενταετία στην περιοχή της Σμύρνης. ”,

Ο Έλληνας αρμοστής στη Σμύρνη, μόλις έλαβε το σχετικό τηλεγράφημα του Βενιζέλου, ειδοποίησε το νομάρχη Σμύρνης να μεταβιβάσει τη Διοίκηση της Νομαρχίας στον αντιπρόσωπο της Ελλάδος σύμφωνα με τους όρους της Συνθήκης. Το πρωί της 12ης Αυγούστου, παρουσία των Ελλήνων και των Τούρκων υπαλλήλων, υπεγράφη το σχετικό πρωτόκολλο:

ΠΡΩΤΟΚΟΛΛΟ ΠΑΡΑΛΑΒΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΔΟΣΕΩΣ ΣΜΥΡΝΗΣ

Σήμερα τη 30 Ιουλίου (12 Αυγούστου) 1920, εν τω καταστήματι του Διοικητηρίου Σμύρνης, ο υποφαινόμενος Πέτρος Γουναράκης, Γ. Γραμματεύς της Υπάτης Αρμοστείας της Ελλάδος εν Σμύρνη, συνοδευόμενος υπό του Νομάρχου Κοζάνης Αλή βεη Ναίπ Ζαδέ, ενεργών κατ’ εντολήν του Υπάτου Αρμοστού της Ελλάδος
κ. Αριστείδου Στεργιάδου, προσήλθον προς τον αναπληρωτήν του Βαλή Αϊδινίου, Αχμέτ Μπεσίμ βέην, εις όν ανεκοίνωσα, ότι συμφώνως προς την γενομένην προς την Υπάτην Αρμοστείαν της Ελλάδος ανακοίνωσιν εκ μέρους της Ελληνικής Κυβερνήσεως, υπογραφείσης της Συνθήκης Ειρήνης μεταξύ Ελλάδος και Τουρκίας κατά την 28/10 τρέχοντος, μετεβιβάσθη συμφώνως τη συνθήκη αυτή, υπό της τουρκικής κυβερνήσεως εις την Ελληνικήν τοιαύτην η Κυβέρνησης και η Διοίκησης της πόλεως Σμύρνης και της περιφερείας αυτής της αναφερομένης εν τη ειρημένη Συνθήκη και κατά τους εν αυτή αναφερομένους όρους.

Ο Αναπληρωτής του βαλή Αϊδινίου απαντών εδήλωσεν, ότι ως ανακοινώθη αυτώ δια του από 28 Ιουλίου 1920 κρυπτογραφικού τηλεγραφήματος του Υπουργείου των Εσωτερικών της Κωνσταντινουπόλεως, η Υψηλή Πύλη απεδέξατο την Συνθήκην της Ειρήνης μετά της Ελλάδος και το δια ταύτης εν Σμύρνη και τη περιφερεία αυτής δημιουργούμενον Ελληνικόν καθεστώς.
Επίσης εδήλωσεν ότι, συμφώνως προς τας δια του αυτού τηλεγραφήματος διαβιβασθείσας εκ Κων/πόλεως οδηγίας, οι Τούρκοι υπάλληλοι θα εξακολουθήσουν εκτελούντες τα καθήκοντα αυτών υπό το νέον καθεστώς.

Ο κ. Γενικός Γραμματεύς της Υπάτης Αρμοστείας εδήλωσεν, ότι το καθεστώς τούτο επιφυλλάσει εαυτώ το δικαίωμα της διατηρήσεως ή μη των εν τη υπηρεσία των ήδη υπηρετούντων υπαλλήλων. Κατόπιν των ανωτέρω ο Αναπληρωτής του Βαλή Αχμέτ Μπεσίμ παραδίδει την Διοίκησιν και άπαντα τα Διοικητικά Καταστήματα εις τον Γενικό Γραμματέα της Υπάτης Αρμοστείας κ. Πέτρον Γουναράκην, ενεργούντα κατ’ εντολήν της Αυτού Εξοχότητος του Υπάτου Αρμοστού της Ελλάδος εν Σμύρνη κ. Αριστείδου Στεργιάδου.

Μετά την κατάλυση των τουρκικών Αρχών και σύμφωνα με το νόμο 2493/1920 «περί της Ελληνικής Διοικήσεως Σμύρνης», οι υπηρεσίες της Υπάτης Αρμοστείας αναδιοργανώθηκαν και δημιουργήθηκαν οι παρακάτω διευθύνσεις: Γενική Γραμματεία, Διεύθυνση Δικαιοσύνης, Διεύθυνση Εσωτερικών, Διεύθυνση Εκπαιδεύσεως, Διεύθυνση Οικονομικών, Διεύθυνση Εθνικής Οικονομίας, Διεύθυνση Δημοσίων Έργων, Διεύθυνση ΤΤΤ, Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας και Αντιλήψεως, Διεύθυνση Μουσουλμανικών Υπηρεσιών.

Τα γεγονότα μετά την πτώση του Βενιζέλου

Μετά τις εκλογές της 14ης Νοεμβρίου 1920, που είχαν ως αποτέλεσμα την ήττα του Ελευθερίου Βενιζέλου, στη Σμύρνη έγιναν διαδηλώσεις στρατιωτών με φωτογραφίες του Κωνσταντίνου. Στην Αθήνα σχηματίστηκε η κυβέρνηση Δ. Ράλλη, η οποία προήγαγε τον Α. Παπούλα σε αντιστράτηγο και τον διόρισε αρχιστράτηγο.
Μετά την εξέλιξη αυτή, ο στρατηγός Λ. Παρασκευόπουλος ζήτησε την άμεση άφιξη του Παπούλα στη Σμύρνη.
Παράλληλα δε κάλεσε όλους τους αξιωματικούς της φρουράς Σμύρνης και τους ζήτησε να ασκήσουν όλη τους την επιρροή, ώστε να μη διαταραχθεί η πειθαρχία στο Στρατό.

Ο αρχιστράτηγος Παπούλας έφθασε στη Σμύρνη στις 22 Νοεμβρίου 1920. Την επομένη έστειλε στον Κωνσταντίνο που βρισκόταν στην Ελβετία το ακόλουθο τηλεγράφημα:
«Η Στρατιά Σμύρνης υπό την διοίκησίν μου, υποβάλλει ευλαβώς εις την Υμετέραν Εξοχότητα τα αισθήματα αφοσιώσεως και υποταγής, αναμένουσα όπως οδηγήσητε αυτήν εις νέας νίκας
Α. Παπούλας»

Από αυτή τη στιγμή, άρχισαν να συσσωρεύονται νέφη στις σχέσεις των στρατιωτικών Αρχών και των διπλωματικών αντιπροσωπειών των Συμμάχων στη Σμύρνη. Στη συνέχεια, η προκήρυξη δημοψηφίσματος με θέμα την επαναφορά του Κωνσταντίνου είχε ως αποτέλεσμα την επιδείνωση των σχέσεων της Ελλάδος με τους Συμμάχους.

Στις 21 Νοεμβρίου 1920 οι πρέσβεις της Αγγλίας, Γαλλίας και Ιταλίας επέδωσαν την ακόλουθη διακοίνωση:

«Η Βρετανική, η Γαλλική και η Ιταλική Κυβέρνησις επέδειξαν σταθερώς το ενδιαφέρον των προς τον Ελληνικόν Λαόν και ηυνόησαν την πραγματοποίησιν των προαιωνίων του πόθων. Διά τούτο εξεπλάγησαν θλιβερώτερον εκ των γεγονότων τα οποία επήλθον εν Ελλάδι. Δεν θέλουν να επέμβουν εις τα εσωτερικά πράγματα της Ελλάδος, αλλά είναι ηναγκασμέναι να δηλώσουν δημοσία, ότι η παλινόρθωσις επί του θρόνου της Ελλάδος ενός ηγεμόνος, του οποίου η όχι νομιμόφρων στάσις και διαγωγή απέναντι των Συμμάχων κατά την διάρκειαν του πολέμου εγένετο δι’ αυτούς πηγή δυσχερειών και απωλειών σοβαρών, δεν θα ηδύνατο να θεωρηθή παρ’ αυτών, ειμή ως κύρωσις παρά της Ελλάδος των εχθρικών πράξεων του βασιλέως Κωνσταντίνου. Το γεγονός τούτο θα εδημιούργει μιαν κατάστασιν δυσμενή εις τας σχέσεις μεταξύ Ελλάδος και των Συμμάχων, και εις την περίστασιν αυτήν, αι τρεις Κυβερνήσεις δηλούν ότι επιφυλάσσουν δι’ αυτάς πλήρη ελευθερίαν δράσεως δια να κανονίσουν την κατάστασιν ταύτην.

Οι πρεσβευταί Αγγλίας, Γαλλίας, Ιταλίας Γκράνβιλ, Ντε-Μπιγύ, Μοντάνια».

Η δεύτερη διακοίνωση των Συμμάχων της 8ης Δεκεμβρίου 1920 είναι ακόμη πιο χαρακτηριστική:
«Κύριε Πρόεδρε,
Συμφώνως προς τας οδηγίας των Κυβερνήσεών μας, λαμβάνομεν την τιμήν να φέρομεν εις γνώσιν της Υμετέρας Εξοχότητος ότι κατά την συνδιάσκεψιν των αντιπροσώπων της αγγλικής, γαλλικής και ιταλικής κυβερνήσεως, ήτις συνεκροτήθη εν Λονδίνω την 4ην Δεκεμβρίου αποφασίσθη όπως εις περίπτωσιν καθ’ ην ο βασιλεύς Κωνσταντίνος επανήρχετο επί του θρόνου της Ελλάδος, η Ελλάς ουδεμία λάβη οικονομικήν υποστήριξιν εκ μέρους των συμμάχων, αι δε οικονομικαί επιτροπαί λάβουν κατηγορηματικάς επί τους θέματος τούτου οδηγίας.
Δέξασθε κύριε πρόεδρε, την διαβεβαίωσιν της εξόχου υπολήψεώς μας».

Παρ’ όλα αυτά, ο Κωνσταντίνος επανήλθε στο θρόνο στις 20 Δεκεμβρίου και τον Ιούνιο του 1921 έφθασε στη Σμύρνη για να παρακολουθήσει τις επιχειρήσεις του ΕΣ. Τότε οι Σύμμαχοι προσέφεραν τη μεσολάβησή τους δια την ειρήνευση της περιοχής. Όμως, αυτή η μεσολάβηση απερρίφθη ο δε πρωθυπουργός Γούναρης μετέβη στη Σμύρνη, προκειμένου να παρακολουθήσει τις επιχειρήσεις. Όμως αυτές δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

Ο ΕΣ κατήγαγε μεγάλη νίκη εκτοπίζοντας τους Τούρκους από την Κιουτάχεια, το Εσκί Σεχίρ και to Αφιόν Καραχισάρ, όμως η συντριβή του αντιπάλου δεν επιτεύχθηκε. Ο τουρκικός Στρατός ούτε διαλύθηκε ούτε συνετρίβη, απλώς συσπειρώθηκε πλησίον της Άγκυρας.

Η επανάληψη των επιχειρήσεων προς τον Σαγγάριο ποταμό και την Άγκυρα και πάλι δεν απέδωσαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα και ο ΕΣ επανήλθε στο Εσκί Σεχίρ.

Όμως η περιοχή που ήταν υπό ελληνική κατοχή δεν ήταν πλέον ασφαλής. Στις αρχές του 1922 ένοπλες Μονάδες ενεργούσαν επιθέσεις στα μετόπισθεν του ΕΣ και προέβαιναν σε ληστρικές ενέργειες.

Ενώ τα νέα από το μέτωπο και η κατάσταση στη Ζώνη Ανωτέρας Γενικής Στρατιωτικής Διοίκησης δεν ήταν ευχάριστα, τον Οκτώβριο του 1921 δημιουργήθηκε η ιδέα της Μικρασιατικής Άμυνας. Ανάμεσα στις πρώτες ενέργειες της Διοικούσας Επιτροπής ήταν και η αποστολή τηλεγραφημάτων προς την Αθήνα για την αποτροπή εκκένωσης της Μικράς Ασίας. Επίσης ο αρχιστράτηγος Παπούλας με σημείωμά του προς την κυβέρνηση, τόνιζε τα εξής:
«Κατόπιν των θυσιών εις τας οποίας υπεβλήθη το Ελληνικόν Κράτος εν Μικρά Ασία, δεν δυνάμεθα να εγκαταλείψωμεν την Μικράν Ασίαν. Εάν όμως η Κυβέρνησις είναι ηναγκασμένη λόγω του αδιεξόδου εις το οποίον ευρίσκεται το ζήτημα, να εγκαταλείψη και να εκκενώση την Μικράν Ασίαν, παρακαλώ να μου επιτρέψη να ανακηρύξω την αυτονομίαν της Μικράς Ασίας άλλως να με αντικαταστήση».

Τον Απρίλιο του 1922, η Διοικούσα Επιτροπή της Μικρασιατικής Άμυνας έγινε δεκτή από τον πρωθυπουργό Γούναρη και στη συνέχεια προσπάθησε να οργανώσει στρατιωτικές δυνάμεις. Όμως η δεινή οικονομική κατάσταση της χώρας είχε ως αποτέλεσμα την ανατροπή της κυβέρνησης Γούναρη, την ανάληψη της πρωθυπουργίας από τον Στράτο και στη συνέχεια από τον Πρωτοπαπαδάκη.

Στις αρχές Ιουνίου 1922 παραιτήθηκε και ο αρχιστράτηγος Παπούλας και τη θέση του ανέλαβε ο αντιστράτηγος Γ. Χατζανέστης.

Ο νέος αρχιστράτηγος προέβη στην αλλαγή της στρατιωτικής ηγεσίας, πρότεινε δε τη σύμπτυξη του μετώπου. Όμως ήταν ήδη αργά.
Οι τουρκικές συμμορίες, έχοντας και την αμέριστη συμπαράσταση των Τούρκων που ζούσαν στην ελληνική ζώνη κατοχής, δρούσαν πλέον ανενόχλητα στα μετόπισθεν του ΕΣ, ενεργώντας επιθέσεις εναντίον των εφοδιοπομπών και των αμάχων.

Τότε, η ελληνική κυβέρνηση αποφάσισε να καταλάβει την Κωνσταντινούπολη, μεταφέροντας σημαντικές δυνάμεις από τη Μικρά Ασία στην Ανατολική Θράκη. Οι σχετικές αποφάσεις είχαν ληφθεί μετά τη σύσκεψη που έγινε ανάμεσα στον πρωθυπουργό Γούναρη, τον υπουργό Εξωτερικών Ν. Θεοτόκη και τον αρχιστράτηγο Χατζανέστη.

Η επιδρομή προς την Κωνσταντινούπολη θα πραγματοποιείτο στις 29 Ιουλίου 1922. Όμως οι Σύμμαχοι δεν ενέκριναν την πρωτοβουλία αυτή, για την εκτέλεση της οποίας είχε ζητηθεί και η δική τους άδεια.

Το έργο της Ελληνικής Διοίκησης Σμύρνης

Το έργο της Υπάτης Αρμοστείας Σμύρνης χωρίζεται σε δύο περιόδους. Η πρώτη (Μάιος 1919–Αύγουστος 1920) αφορά στο χρονικό διάστημα από την κατάληψη της Σμύρνης έως την υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών και η δεύτερη καλύπτει το διάστημα έως την καταστροφή. Κατά την πρώτη περίοδο, η Ύπατη Αρμοστεία Σμύρνης είχε μόνο τον έλεγχο των τουρκικών Αρχών της περιοχής κατοχής, που διατηρήθηκαν ως είχαν προ της ελληνικής απόβασης.

Κατά τη δεύτερη περίοδο, η Ύπατη Αρμοστεία Σμύρνης μετονομάστηκε σε Ελληνική Διοίκηση Σμύρνης (ΕΔΣ) και ανέλαβε εξ ολοκλήρου την ευθύνη διακυβέρνησης της ζώνης που απέδιδε στην Ελλάδα η Συνθήκη των Σεβρών, καθώς και τον έλεγχο των τουρκικών Αρχών στις περιοχές που είχε καταλάβει ο ΕΣ εκτός της ζώνης.

Παρά τις πολλές δυσκολίες που παρουσιάστηκαν, οι ελληνικές πολιτικές Αρχές κατόρθωσαν να δώσουν στη Σμύρνη και σε ένα μεγάλο τμήμα της κατεχόμενης περιοχής την πιο μεθοδική, την πιο πολιτισμένη και την πλέον προοδευτική Διοίκηση που γνώρισε ποτέ, από τότε που κατακτήθηκε από τους Σελτζούκους Τούρκους. Ήδη από την υπογραφή της Ανακωχής του Μούδρου, το ελληνικό κράτος είχε λάβει διάφορα μέτρα τα οποία συνέβαλαν στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου των κατοίκων.

Με την ισχύ των διομολογήσεων και τη λειτουργία προξενικών δικαστηρίων στη Σμύρνη, η ελληνική ζώνη λειτουργούσε ως αυτόνομο κράτος.

Η κυβέρνηση των Αθηνών εφάρμοζε κατά γράμμα στην ελληνική ζώνη το διεθνές δίκαιο. Η Ύπατη Αρμοστεία Σμύρνης συγκέντρωνε τους φόρους και τους διαβίβαζε στην κυβέρνηση της Κωνσταντινούπολης, χρησιμοποιούσε δε οθωμανικά χαρτόσημα ακόμη και για αιτήσεις Ελλήνων πολιτών, ενώ επέτρεπε τη μεταφορά εμπορευμάτων από και προς τη ζώνη που ήταν υπό τον έλεγχο του Μουσταφά Κεμάλ.

Μέσα σε αυτό το αλλοπρόσαλλο καθεστώς, το έργο της Υπάτης Αρμοστείας Σμύρνης αποτελεί ασφαλώς ένα μεγάλο θαύμα. Κατά τα τρία χρόνια της ελληνικής κατοχής, οι διοικητικές υπηρεσίες έφεραν σε πέρας ένα δύσκολο και μεγάλο έργο. Ανάμεσα στα έργα της Αρμοστείας συγκαταλέγεται η παλιννόστηση 250.000 προσφύγων, η δωρεάν περίθαλψη για όλες τις εθνότητες, οι αρχαιολογικές ανασκαφές και η ίδρυση του ιωνικού πανεπιστημίου.

Οι δραστηριότητες της Εθνικής Τράπεζας

Αμέσως μετά την κατάληψη της Σμύρνης, το ελληνικό κράτος έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στην οικονομική ανάπτυξη της περιοχής, λαμβάνοντας υπόψη τα συστήματα στην Ευρώπη. Επειδή δε δεν υπήρχε στην περιοχή πιστωτικό ίδρυμα, το οποίο θα μπορούσε να χορηγήσει δάνεια στους ενδιαφερομένους, τον Αύγουστο του 1919 η Εθνική Τράπεζα αποφάσισε να επεκτείνει τις δραστηριότητές της.
Για τον σκοπό αυτό σχηματίστηκε μια επιτροπή οικονομικών μελετών, επικεφαλής της οποίας τοποθετήθηκε ο επιθεωρητής της Εθνικής Τράπεζας Α. Κορυζής.

Πρώτο μέλημα της επιτροπής ήταν η επιβολή της δραχμής στη Μικρά Ασία.

Οι μελέτες που εκπονήθηκαν έγιναν με τη βοήθεια Μικρασιατών επιστημόνων, οι οποίοι ήταν γνώστες των συνθηκών που επικρατούσαν στην περιοχή τους. Επίσης, εκπονήθηκε μελέτη για την αξία του τροχαίου υλικού των σιδηροδρομικών εταιρειών Αϊδινίου και Κασαμπά.

Ο επιθεωρητής της ΕΤΕ δεν παρέλειψε να μεταβεί στην ενδοχώρα για να εξετάσει τις οικονομικές συνθήκες που επικρατούσαν στις περιφέρειες, προκειμένου να ιδρύσει υποκαταστήματα στη Μαγνησία, στην Πέργαμο, στις Κυδωνιές, στο Οδεμίσιο, στα Βρύουλα και στη Φώκαια. Εάν δεν είχε επέλθει η καταστροφή, το υποκατάστημα των Κυδωνιών θα λειτουργούσε το φθινόπωρο του 1922.

Η Εθνική Τράπεζα, ως πρώτη βοήθεια στους Μικρασιάτες προσέφερε δάνεια στους πρόσφυγες που παλιννοστούσαν στα χωριά τους. Το 1919 προσέφερε δάνεια 20 εκατομμυρίων δραχμών, πληρωτέα σε τρεις δόσεις μέσα σε μια τριετία, με τόκο 6%.

Επίσης, το τμήμα παλιννοστήσεως της Αρμοστείας κατήρτισε σχέδιο εγκαταστάσεως προσφύγων των διωγμών προ του 1919. Μετά την παλιννόστηση των προσφύγων αυτών, η ΕΤΕ ήλθε συνεπίκουρος και στους πάσχοντας κατοίκους της περιφερείας Ερυθραίας, καθώς και άλλων περιφερειών.

Το κεντρικό κατάστημα της ΕΤΕ στη Σμύρνη άρχισε τις εργασίες του τον Ιανουάριο του 1920, με ύψος συναλλαγών άνω των 150.000 τουρκικών λιρών. Μέσα σε τέσσερις μήνες η ΕΤΕ Σμύρνης δάνεισε το γαλλικό «Κρεντί-Φονσιέ» 500.000 τουρκικές λίρες.

Οι οικονομολόγοι της Ελλάδος άρχισαν να δείχνουν ενδιαφέρον για τον πλούτο της περιοχής, ενώ για την οικονομική αναδιοργάνωση αναμενόταν η υπογραφή της Συνθήκης των Σεβρών.

Το ιωνικό πανεπιστήμιο

Το ιωνικό πανεπιστήμιο απετέλεσε μία από τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες της ΕΔΣ. Επρόκειτο για μία μεγαλοφυή ιδέα του Βενιζέλου.

Στόχος του πανεπιστημίου ήταν η επίτευξη της ειρηνικής συνύπαρξης των λαών μέσω της παιδείας. Ρητό του ιδρύματος ήταν το «Ex Oriente Lux»
(Εξ Ανατολών το φως).

Για την οργάνωση του πανεπιστημίου διορίστηκε ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρής, καθηγητής Μαθηματικών στο πανεπιστήμιο του Γκέτινγκεν, αργότερα δε του Βερολίνου.

Ο καθηγητής είχε εκφράσει από παλιά την ιδέα για την ίδρυση ενός δεύτερου πανεπιστημιακού ιδρύματος στην Ελλάδα, με στόχο την κάλυψη των αναγκών σε επιστήμονες. Η επιστημονική αξία του καθηγητή και η πανευρωπαϊκή φήμη του αποτελούσαν την ασφαλέστερη εγγύηση για την άρτια λειτουργία του νέου ιωνικού πανεπιστημίου.

Ο Καραθεοδωρής, αμέσως μετά τον διορισμό του, προσέλαβε τον γνωστό μικροβιολόγο Χατζηβασιλείου, αριστούχο γερμανικού πανεπιστημίου, θεωρώντας τον κατάλληλο για την κατάρτιση του προγράμματος σπουδών του πανεπιστημίου.

Από τον Σεπτέμβριο του 1919, ο Καραθεοθωρής άρχισε να εργάζεται για την προετοιμασία του έργου. Μετά δε το πέρας του ακαδημαϊκού έτους, έφυγε από το Βερολίνο και αφιέρωσε όλο τον χρόνο του στο νέο πανεπιστήμιο, αναλαμβάνοντας παράλληλα και την εποπτεία του Γραφείου Οργανώσεως Πανεπιστημίου Σμύρνης, που είχε ιδρυθεί στην Ύπατη Αρμοστεία.

Ο ευφυής αυτός επιστήμων πίστευε ότι το ιωνικό πανεπιστήμιο έπρεπε να είναι ο αντίποδας του Καποδιστριακού πανεπιστημίου των Αθηνών, το οποίο ήταν στραμμένο προς την κλασική αρχαιότητα. Για την εγκατάσταση των σχολών του πανεπιστημίου επελέγη ένα ημιτελές κτίριο, στα υψώματα του Μπαχρί Μπαμπά. Το οικόπεδο στο οποίο είχε αρχίσει η ανέγερση του κτιρίου αυτού ανήκε στην εβραϊκή κοινότητα, χρησίμευε δε ως νεκροταφείο.

Όμως κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ο νομάρχης Ραχμή μπέης αποφάσισε να κτίσει εκεί ένα μεγάλο κτίριο το οποίο θα χρησίμευε για τη στέγαση μουσουλμανικής σχολής.

Για τον σκοπό αυτό, ο νομάρχης χρησιμοποίησε ακόμη και τις μαρμάρινες πλάκες του εβραϊκού νεκροταφείου, ενώ από την αρχαία Έφεσο, μετέφερε στη Σμύρνη μαρμάρινα αρχιτεκτονικά μέλη τα οποία χρησιμοποιήθηκαν για την αποπεράτωση της Σχολής.

Όταν η Σμύρνη παραδόθηκε στους Έλληνες, το κτίριο ήταν εξωτερικά σχεδόν έτοιμο, όμως οι εσωτερικές εργασίες δεν είχαν περατωθεί. Η ΕΔ προέβη αμέσως στη διαμόρφωση των εσωτερικών χώρων, προκειμένου να εξυπηρετηθούν καλύτερα οι ανάγκες του ιωνικού πανεπιστημίου και μέχρι το καλοκαίρι του 1922 είχαν ολοκληρωθεί οι κτιριακές εγκαταστάσεις.

Η εβραϊκή κοινότητα απαίτησε την επιστροφή του οικοπέδου, όμως ο ύπατος αρμοστής αρνήθηκε να συζητήσει το θέμα με την ορισθείσα εβραϊκή επιτροπή.
Οι Εβραίοι, προκειμένου να πετύχουν τον σκοπό τους, δεν δίστασαν να ενεργοποιήσουν τις εβραϊκές κοινότητες της Ευρώπης και της Αμερικής, συκοφάντησαν δε τους Έλληνες, διαδίδοντας ότι χρησιμοποιούσαν τα ίδια μέσα με τους Τούρκους.

Οι Ιταλοί, εκμεταλλευόμενοι τις απαιτήσεις των Εβραίων, πέτυχαν να κλονίσουν τις σχέσεις τους με την ΕΔ. Ο ύπατος αρμοστής, μολονότι θα μπορούσε να εξαγοράσει τις απαιτήσεις των Εβραίων, παρέμεινε άκαμπτος, επειδή πίστευε ότι η εβραϊκή κοινότητα δεν είχε δικαίωμα να εισπράξει καμία αποζημίωση.
Όσον αφορά στο ιωνικό πανεπιστήμιο, η λειτουργία του είχε προγραμματιστεί για το ακαδημαϊκό έτος 1922-23.

Οι κτιριακές εγκαταστάσεις περιελάμβαναν 70 αίθουσες διδασκαλίας, αμφιθέατρο, εργαστήρια και βιβλιοθήκη, ενώ θα υπήρχαν τα εξής τμήματα: Τμήματα Φυσικών και Τεχνολογικών Επιστημών, Γεωργική Σχολή, Σχολή Ανατολικών Γλωσσών και Εθνολογίας, Σχολή Δημόσιας Διοίκησης, Τμήμα προπαρασκευαστικών σπουδών, Ινστιτούτο Υγιεινής, Τμήμα Εμπορικών Σπουδών, Σχολή Εργολάβων Δημοσίων Έργων, Σχολή Ανωτάτης Μουσουλμανικής Εκπαίδευσης και Πειραματικό Αγρόκτημα.
Η οργάνωση του πανεπιστημίου θα ακολουθούσε αγγλοσαξωνικό και γερμανικό πρότυπο.

Μετά τη διάλυση της ΕΔ, ο Κ. Καραθεοδωρής εγκατέλειψε τη Σμύρνη στις 8 Σεπτεμβρίου 1922 με το «Νάξος». Μετέφερε μαζί του στην Ελλάδα το αρχείο του Πανεπιστημίου, μερικά από τα πολύτιμα εργαστηριακά όργανα και σημαντικό αριθμό βιβλίων που μπόρεσε να διασώσει.

Οι αρχαιολογικές ανασκαφές

Μετά την κατοχή της Σμύρνης από τον ΕΣ, σε σύντομο χρονικό διάστημα κρίθηκε αναγκαία η διοργάνωση της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, για τη φύλαξη και συντήρηση των μνημείων, τη ρύθμιση των εντός της ελληνικής ζώνης αρχαιολογικών συλλογών, την περισυλλογή των αρχαίων που ήταν διάσπαρτα στη χώρα και τη διενέργεια ανασκαφών.
Τη διεύθυνση αυτών των έργων την είχε έως τον Νοέμβριο του 1920 ο έφορος αρχαιοτήτων Γ. Οικονόμος και από τον Ιανουάριο του 1921 έως τον Σεπτέμβριο του 1922 ο Κ. Κουρουνιώτης.

Κατά τη διάρκεια του μεγάλου πολέμου, οι Τούρκοι είχαν αφήσει αφύλακτα τα μουσεία και τους αρχαιολογικούς χώρους. Στην Έφεσο, οι αρχαιολογικές συλλογές των Αυστριακών λεηλατήθηκαν.

Επίσης, αρχιτεκτονικά στοιχεία μεταφέρθηκαν στη Σμύρνη για να χρησιμοποιηθούν στην ανέγερση της μουσουλμανικής σχολής. Στο χωριό Αγιάσουλουκ, κοντά στα αρχαία ερείπια της Εφέσου, καταρτίστηκε πρόχειρη αρχαιολογική συλλογή.

Ανάλογες εργασίες έγιναν και στην Πέργαμο, όπου κατά τη διάρκεια του πολέμου κίονες είχαν καταρριφθεί και είχαν σπάσει, ενώ μαρμάρινα μέλη αφαιρέθηκαν για να χρησιμοποιηθούν στην κατασκευή τουρκικού σχολείου. Στην Πέργαμο όπως και στην Έφεσο, διορίστηκαν δύο φύλακες. Στις Σάρδεις ο αρχαίος ναός δεν είχε υποστεί ζημιές, αλλά η συλλογή που είχε καταρτιστεί από τους Αμερικανούς αρχαιολόγους καταστράφηκε και λεηλατήθηκε. Στην Πριήνη δεν σημειώθηκαν ζημιές στα μνημεία, επειδή δεν υπήρχαν Τούρκοι στην περιοχή. Επίσης στην Πριήνη και στις Σάρδεις τοποθετήθηκε από ένας φύλακας, ενώ στη Σμύρνη διαρρυθμίστηκε η αρχαιολογική συλλογή που στεγαζόταν στην Ευαγγελική Σχολή.

Όταν οι διοικητές των ελληνικών στρατιωτικών μονάδων ανέφεραν ότι σε πολλά χωριά υπήρχαν αρχαία, οι αρχαιολόγοι Κ. Κουρουνιώτης, Ν. Λάσκαρης και Σ. Παρασκευαΐδης επισκέφτηκαν όλα τα χωριά και απέστειλαν στη Σμύρνη τα αρχαία που βρήκαν. Οι αρχαιολογικοί χώροι υποδείχθηκαν στις ελληνικές στρατιωτικές.
Αρχές, οι οποίες ανέλαβαν τη φροντίδα της διαφύλαξης των αρχαίων ή την αποστολή των στη Σμύρνη. Ανασκαφές έγιναν στη Νύσα, επί του Μαιάνδρου, και στον βυζαντινό ναό του Ιωάννου του Θεολόγου στην Έφεσο. Ως εργάτες χρησιμοποιήθηκαν κατάδικοι από τις φυλακές Σμύρνης και Μαγνησίας, οι οποίοι δέχθηκαν να εργασθούν έναντι δωρεάν διατροφής και λογικού ημερομισθίου.

Το τέλος της Ελληνικής Διοίκησης Σμύρνης

Τον Αύγουστο του 1922 στη Σμύρνη επικρατούσε χάος, οι δε συζητήσεις για το μέλλον της πόλης εσυνεχίζοντο ημέρα και νύκτα. Ενώ η γενική επίθεση των Τούρκων εξελισσόταν με γοργό ρυθμό, οι ελληνικές Αρχές δεν αποφάσιζαν την εκκένωση της πόλεως.

Όταν η κυβέρνηση αποφάσισε να αναθέσει την αρχηγία του Στρατού στον στρατηγό Τρικούπη, αυτός είχε ήδη αιχμαλωτισθεί. Τότε διορίστηκε ως αντικαταστάτης του Χατζανέστη ο αντιστράτηγος Γ. Πολυμενάκος, ο οποίος μόλις έφθασε στη Σμύρνη με το αντιτορπιλικό «Βέλος», εξέδωσε την εξής ημερήσια διαταγή:

«Αναλαμβάνων την διοίκησιν της Στρατιάς, απευθύνω θερμόν χαιρετισμόν προς τους παλαιούς συμπολεμιστάς μου και συνιστώ αυτοίς πειθαρχίαν και μόνον πειθαρχίαν. Αυτή έσεται μόνη σωτηρία και των ατόμων και του στρατεύματος».

Ο νέος αρχιστράτηγος προσπάθησε αμέσως να λάβει διάφορα μέτρα ασφαλείας, προκειμένου να δοθεί ο απαιτούμενος χρόνος για την εκκένωση της Σμύρνης.
Όμως οι διαταγές του δεν κατέστη δυνατό να εκτελεσθούν, επειδή το ηθικό ήταν τόσο πεσμένο, που οι άνδρες δεν ήταν πλέον σε θέση να αναλάβουν καμία σοβαρή στρατιωτική ενέργεια. Εξάλλου, η πρόωρη σύμπτυξη της ελληνικής Μεραρχίας Ιππικού άφησε ελεύθερο το δρόμο προς τη Σμύρνη στην τουρκική 14η Μεραρχία Ιππικού, η οποία είχε καταλάβει τη στενωπό της Μενεμένης.

Τα γεγονότα στο μέτωπο δεν ήταν εν γνώσει του πληθυσμού της Σμύρνης. Ακόμη και η Ύπατη Αρμοστεία παρέμεινε απληροφόρητη από το Γενικό Στρατηγείο. Το πρωί της 1ης Σεπτεμβρίου άρχισε η συσκευασία των αρχείων της Στρατιάς και της Αρμοστείας.

Μετά από οδηγίες της κυβέρνησης, ο ύπατος αρμοστής διέταξε τους δημοσίους υπαλλήλους να είναι έτοιμοι προς αναχώρηση. Συγχρόνως, οι πληθυσμοί όλων των χριστιανικών δογμάτων, καταληφθέντες από πανικό, έσπευδαν στις ακτές κι εσυνωστίζοντο στους σιδηροδρομικούς σταθμούς.

Όσοι δεν κατόρθωναν να βρουν θέση στις αμαξοστοιχίες, επορεύοντο προς τη Σμύρνη.

Οι πρόξενοι της Γαλλίας και της Βρετανίας συμβούλευσαν τους υπηκόους τους να αναχωρήσουν, ενώ ο Ιταλός πρόξενος συνέστησε στους Ιταλούς να παραμείνουν, επειδή γνώριζε ότι αυτοί δεν διέτρεχαν κίνδυνο.

Οι προνοητικότεροι των Ελλήνων έσπευδαν να αναχωρήσουν για τα νησιά του Αιγαίου και τον Πειραιά. Το τελευταίο δεκαήμερο του Αυγούστου, η Σμύρνη παρουσίαζε το θέαμα χιλιάδων περιφερόμενων κατοίκων, οι οποίοι επιζητούσαν να επιβιβαστούν σε πλοία για να επιτύχουν τη σωτηρία τους.

Το απόγευμα της 5ης Σεπτεμβρίου έφθασαν στο λιμάνι της Σμύρνης μεταγωγικά πλοία που μετέφεραν από τη Θράκη την Ι Μεραρχία. Οι στρατιώτες της, βλέποντας την κακή κατάσταση των ανδρών που έφθαναν από τα πεδία της μάχης, άρχισαν να δυσανασχετούν και εκδήλωσαν με εξέγερση την απαίτηση να επανέλθουν στη Θράκη.
Από την 7η Σεπτεμβρίου, η αναχώρηση των κατοίκων έλαβε χαρακτήρα αληθινής εξόδου, τα δε πλοία παρελάμβαναν τριπλάσιους επιβάτες από τον επιτρεπόμενο αριθμό.

Η προκυμαία ήταν γεμάτη ανθρώπους και αποσκευές. Όλοι οι τραυματίες στρατιώτες επιβιβάστηκαν στα πλοία με προορισμό τον Πειραιά.

Ο αρχιστράτηγος Πολυμενάκος μετέφερε το Στρατηγείο της Στρατιάς στα πλοία που ναυλοχούσαν στο λιμάνι, ενώ όλοι οι κατώτεροι υπάλληλοι αναχώρησαν με δύο ατμόπλοια.

Το πρωί της 8ης Σεπτεμβρίου όλοι οι ανώτεροι υπάλληλοι της ΕΔΣ επιβιβάστηκαν στα πλοία και η Σμύρνη αφέθηκε στην τύχη της, αφού και οι χωροφύλακες άρχισαν να συγκεντρώνονται στην αποβάθρα για να επιβιβαστούν. Συγχρόνως, αγήματα από τα συμμαχικά πλοία μετεφέροντο για να περιφρουρήσουν τα προξενεία των Μεγάλων Δυνάμεων.

Λίγο πριν τη δύση του ηλίου, άρχισε ο απόπλους των ελληνικών μεταγωγικών πλοίων και σύντομα ακολούθησε και ο απόπλους του ελληνικού Στόλου. Έτσι η Σμύρνη, δίχως διοικούσα αρχή, εγκαταλείφθηκε στη διάθεση του τουρκικού Στρατού.

Τη νύκτα της 8ης Σεπτεμβρίου, κατά μήκος της οδού Νυμφαίου–Σμύρνης–Βρυούλων, εκινούντο τα τελευταία τμήματα του ΕΣ, κατευθυνόμενα προς την παραλία της Ερυθραίας και στο λιμάνι του Τσεσμέ. Το πρωί της 9ης Σεπτεμβρίου, η Σμύρνη παρουσίαζε την όψη απελπισμένης πολιτείας.

Στην προκυμαία περιεφέροντο με αγωνία Έλληνες πολίτες αλλά και στρατιωτικοί, που δεν είχαν κατορθώσει να επιβιβαστούν στα πλοία την προηγουμένη. Κατά τις 11.00 διαδόθηκε αστραπιαία ότι έρχεται ο τουρκικός Στρατός. Σε λίγο εμφανίστηκε μια δύναμη 400 ατάκτων ιππέων, η οποία έφθασε ταχύτερα από τον τακτικό στρατό.

Μετά το μεσημέρι, εισήλθε στην πόλη ισχυρή δύναμη του τουρκικού V Σώματος Ιππικού, του οποίου ο διοικητής κήρυξε αμέσως τον στρατιωτικό νόμο και ίδρυσε έκτακτο στρατοδικείο εκστρατείας.

Το απόγευμα έφθασε στη Σμύρνη από την οδό του Νυμφαίου, ισχυρό τμήμα τουρκικού πεζικού και κατευθύνθηκε στους στρατώνες. Στις 10 Σεπτεμβρίου κατέφθασαν ισχυρές τουρκικές δυνάμεις πεζικού και πυροβολικού της 1ης Στρατιάς υπό τον Νουρεττίν πασά

Το αναπόφευκτο τέλος της Σμύρνης πραγματοποιήθηκε όταν η ελληνική και η αρμενική συνοικία παραδόθηκαν στις φλόγες, για να σβηστεί από τη μνήμη των Τούρκων ότι η Σμύρνη υπήρξε μια πόλη ελληνική.

https://www.pronews.gr/istoria/smyrni-1919-1922-tria-xronia-ellinikis-dioikisis-kai-eleytherias/

Τουρκική ανησυχία: Οι Κούρδοι της Συρίας κάνουν απογραφή πληθυσμού, σχεδιάζουν Ομοσπονδία…

1

 

« Η τρομοκρατική οργάνωση του YPG/PKK, που έχει την υποστήριξη των ιμπεριαλιστών, προβαίνει σε απογραφή πληθυσμού θέτοντας ερωτήσεις στους πολίτες για την εθνοτική τους καταγωγή μέχρι και την ακίνητη περιουσίας τους και κρατά ένα είδος φακέλου από τις 7 Μαΐου», γράφει τη τουρκική Takvim.

Σύμφωνα με το δημοσίευμα, η κουρδική οργάνωση σχεδιάζει μια σειρά από διαδικασίες, όπως είναι η απογραφή, για να ζητήσει ενδεχομένως εξωτερική νομιμότητα στο πλαίσιο ενός σχεδίου που κύριος στόχος είναι η Ομοσπονδία και το οποίο ονομάζει «κοινωνικό συμβόλαιο».

Σύμφωνα με τους πολιτικούς της περιοχής, η οργάνωση ετοιμάζεται να κατασχέσει ιδιοκτησίες ακινήτων των οποίων οι ιδιοκτήτες εγκατέλειψαν την περιοχή.

Ήδη προγραμματίζεται από την οργάνωση των Κούρδων YPG, να πραγματοποιήσει απογραφή πληθυσμού σε όλη τη Χασάκα, το Ντέιρ εζ Ζορ, στο κέντρο της πόλης Ράκα και στις κωμοπόλεις Μανμπίτς, Άιν αλ Αράμπ (Κομπάνι) του Χαλεπίου.

Όπως σημειώνεται «τα μέλη του YPG/PKK με πολιτικά ρούχα πηγαίνουν στα σπίτια των πολιτών και κάνουν ερωτήσεις σχετικά με τη θρησκευτική και εθνική καταγωγή, τον τόπο γέννησης, τη διεύθυνση κατοικίας, την οικογενειακή και εκπαιδευτική κατάσταση, την κατάσταση της υγείας και το επάγγελμά τους.

Είναι αξιοσημείωτο – όπως σημειώνεται- ότι τα μέλη της οργάνωσης συλλέγουν πληροφορίες και για τα περιουσιακά στοιχεία και τα ακίνητα που άφησαν πίσω οι οικογένειες και οι συγγενείς τους που βρίσκονται στο εξωτερικό.

Το τούρκικο δημοσίευμα επισημαίνει ότι το κουρδικό σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία μιας διοίκησης ως προέκτασης της δημοκρατικής βούλησης του λαού της περιοχής και θα ισχυρίζεται ότι εκπροσωπεί και τους Άραβες, αλλά θα δομείται από μέλη της κουρδικής οργάνωσης YPG/PKK.

Όπως γίνεται γνωστό οι Κούρδοι σχεδιάζουν περιφερειακή δομή ως μια Ομόσπονδη μονάδα της Συρίας, που θα αποτελεί στοιχείο ενός ομοσπονδιακού πλαισίου, καταλήγει το δημοσίευμα.

https://www.echedoros-a.gr

Ρ.Τ.Ερντογάν μετά την επίσκεψη Κ.Μητσοτάκη στις ΗΠΑ: «Πρέπει να επανεξετάσουμε τη στρατηγική μας συνεργασία»

0

«Ο Μητσοτάκης είπε “ας μην εμπλέξουμε τρίτους”, αλλά πήγε και μίλησε γι’ αυτό στην Αμερική»

Ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έδειξε για ακόμη μία φορά την ενόχλησή του στις δηλώσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Κογκρέσο, καθώς σύμφωνα με τη φιλοκυβερνητική τουρκική εφημερίδα Yeni Safak ανέφερε πως με τα νέα δεδομένα «πρέπει να επανεξετάσουμε το θέμα της στρατηγικής συνεργασίας και της εταιρικής μας σχέσης».

«Θα μπορούσαμε να έχουμε συνομιλίες στρατηγικής συνεργασίας με την Ελλάδα, αλλά πρέπει να τις αξιολογήσουμε μετά τις τελευταίες δηλώσεις του Μητσοτάκη. Ο Μητσοτάκης είπε “ας μην εμπλέξουμε τρίτους”, αλλά πήγε και μίλησε γι’ αυτό στην Αμερική.

Πρέπει να επανεξετάσουμε το θέμα της στρατηγικής συνεργασίας και της εταιρικής σχέσης», είπε ο Τούρκος πρόεδρος σε συνεδρίαση του κόμματός του για την εξωτερική πολιτική, σύμφωνα με το θέμα της Yeni Safak, που φέρει τίτλο «Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, που παραπονέθηκε στις ΗΠΑ για την Τουρκία και ζήτησε να μην πουλήσει τα F-16, ξέμεινε από πίστωση».

Στο ίδιο θέμα, η εφημερίδα αναφέρει ακόμα πως «η νέα εποχή στις σχέσεις τελείωσε πριν καν αρχίσει: ο Μητσοτάκης ήρθε στην Τουρκία μετά την ενεργειακή κρίση που προέκυψε με την έναρξη της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, λέγοντας: «Πρέπει να συναντηθώ με τον Πρόεδρο Ερντογάν».

Κι ενώ η συνάντηση του Μαρτίου, όπου η κρίση Ρωσίας-Ουκρανίας ήταν το κύριο θέμα στην ατζέντα, άφησε πίσω της ένα θετικό κλίμα και μια ελπίδα ότι θα ξεκινούσε μια νέα εποχή μεταξύ των δύο χωρών, μετά από λίγο, ωστόσο, αφού ελληνικά αεροσκάφη άρχισαν να παραβιάζουν τον τουρκικό εναέριο χώρο, ο Μητσοτάκης δήλωσε τελικά ότι δεν θα δεχτούν ποτέ λύση δύο κρατών στο νησί της Κύπρου, ενώ έθεσε στο αμερικανικό Κογκρέσο θέμα πιθανής πώλησης όπλων στην Τουρκία δεδομένης της κατάστασης στην ανατολική Μεσόγειο. Έτσι τερμάτισε την ανοιξιάτικη διάθεση στις διμερείς σχέσεις».

Οι προκλήσεις στην Αλεξανδρούπολη

Πάντως η Αγκυρα προσπαθεί να στήσει σκηνικό έντασης πάνω από το Αιγαίο ως μοχλό πίεσης σε όλα τα ανοιχτά της μέτωπα, χωρίς να εγκαταλείπει την αναπαραγωγή του νέο-οθωμανικού της δόγματος, με κάθε ευκαιρία.

Στον απόηχο της ομιλίας του Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη στο Κογκρέσο και πριν καν συμπληρωθεί ένα εικοσιτετράωρο, δύο τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη πέταξαν την περασμένη Τετάρτη πάνω από την Αλεξανδρούπολη και σε απόσταση 2.5 ναυτικών μιλίων, προκαλώντας την έντονη αντίδραση του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών.

Για «πρωτοφανή παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας» και «σαφέστατη κλιμάκωση της τουρκικής προκλητικότητας» έκανε λόγο σε ανακοίνωσή της η Βασιλίσσης Σοφίας, με τους επιθετικούς χαρακτηρισμούς να αντανακλούν το κλίμα απέναντι στην προκλητική ενέργεια της γειτονικής χώρας.

Η κίνηση, μάλιστα, του ζεύγους των τουρκικών μαχητικών να προσεγγίσει τόσο κοντά την Αλεξανδρούπολη υποδεικνύει την κύρια αιτία της ενόχλησης της γειτονικής χώρας, εξαιτίας του αναβαθμισμένου ρόλου του λιμανιού της για την ΕΕ, αλλά και τη Δύση.

Στην εμπρηστική κίνηση της Άγκυρας, το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών απάντησε με διάβημα διαμαρτυρίας στον Τούρκο Πρέσβη στην Αθήνα, αλλά και με την κοινοποίηση της τουρκικής ενέργειας στην ΕΕ, το ΝΑΤΟ και τον ΟΗΕ, διεθνοποιώντας το ζήτημα, με το Τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών να κατηγορεί τώρα την Ελλάδα για δήθεν ένταση που «ξεκίνησε η ίδια με δικές της προκλητικές ενέργειες».

Υπενθυμίζεται ότι τη σφοδρή ενόχλησή του για την ανάδειξη της Αλεξανδρούπολης σε σημείο διεθνούς γεωπολιτικού ενδιαφέροντος είχε εκφράσει δημόσια και ο ίδιος ο Τούρκος Πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τον Νοέμβριο του 2021, λέγοντας πως η εγκατάσταση στρατιωτικής βάσης στην Αλεξανδρούπολη, κοντά στα τουρκικά σύνορα «αναστατώνει σοβαρά» την Άγκυρα.

Στέιτ Ντιπάρτμεντ: «Όχι σε προκλητικές ενέργειες»

Ο εκπρόσωπος του αμερικανικού Υπουργείου Εξωτερικών, Νεντ Πράις, απαντώντας σε ερώτηση για το πόσο οι ενέργειες της Άγκυρας επηρεάζουν τη σταθερότητα του ΝΑΤΟ, τόνισε ότι «ενθαρρύνουμε όλα τα κράτη να επιλύσουν τα ζητήματα θαλάσσιας οριοθέτησης ειρηνικά και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο».

Επιπλέον, όταν ρωτήθηκε από Αμερικανίδα δημοσιογράφο για το πόσο ανησυχούν οι ΗΠΑ για τις Τουρκικές υπερπτήσεις πάνω από τα ελληνικά νησιά και για το πώς αυτές οι ενέργειες επηρεάζουν τη σταθερότητα του ΝΑΤΟ, ο κ. Πράις απάντησε πως «στην πρώτη σας ερώτηση, σχετικά με τις τουρκικές υπερπτήσεις, ενθαρρύνουμε όλες τις χώρες να σέβονται τον κυρίαρχο εναέριο χώρο άλλων χωρών και να χρησιμοποιούν κυβερνητικά αεροσκάφη λαμβάνοντας δεόντως υπόψη την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας των πολιτικών αεροσκαφών».

Όπου υπάρχουν διαφωνίες σχετικά με τα όρια του εναέριου χώρου μιας χώρας, ζητούμε συντονισμό και συζήτηση και όχι προκλητικές ενέργειες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε θανατηφόρα ατυχήματα» ανέφερε χαρακτηριστικά, ενώ κατέληξε, λέγοντας πως «ως θέση αρχής, ενθαρρύνουμε όλα τα κράτη να επιλύσουν τα ζητήματα θαλάσσιας οριοθέτησης ειρηνικά και σύμφωνα με το Διεθνές Δίκαιο».

Η ανακοίνωση του ελληνικού ΥΠΕΞ:

«Καταδικάζουμε με τον πιο έντονο τρόπο την πρωτοφανή παραβίαση της εθνικής κυριαρχίας από δύο τουρκικά μαχητικά, τα οποία εισήλθαν παράνομα στον εθνικό εναέριο χώρο μας και προσέγγισαν την Αλεξανδρούπολη σε απόσταση μόλις 2,5 ναυτικών μιλίων. Η ενέργεια αυτή αποτελεί σαφέστατη κλιμάκωση της τουρκικής προκλητικότητας.

Εντάσσεται στην προσπάθεια της Τουρκίας να προβάλει τον νεο-οθωμανικό αναθεωρητισμό της, καταπατώντας όλους τους θεμελιώδεις κανόνες του Διεθνούς Δικαίου. Η ενέργεια αυτή υπονομεύει την συνοχή και τις άμεσες προτεραιότητες του ΝΑΤΟ, αποτελώντας και σαφή απειλή για την Ευρωπαϊκή Ένωση, σε μια κρίσιμη συγκυρία, καθώς το λιμάνι της Αλεξανδρούπολης αποτελεί βασικό κόμβο μεταφοράς δυνάμεων για την ενίσχυση των συμμάχων μας.

Με εντολή του Υπουργού Νίκου Δένδια, ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου Εξωτερικών, Θεμιστοκλής Δεμίρης πραγματοποίησε άμεσο και εντονότατο διάβημα διαμαρτυρίας στον εδώ Τούρκο Πρέσβη. Παράλληλα, δόθηκαν οδηγίες για την ενημέρωση των συμμάχων και εταίρων μας, καθώς και ΕΕ, ΝΑΤΟ και ΟΗΕ».

Προκαλεί και από πάνω η Άγκυρα

Εξίσου προκλητική υπήρξε η στάση της Άγκυρας και σε διπλωματικό επίπεδο, καθώς το Τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών έκανε λόγο για «απαραίτητη απάντηση» «σύμφωνα με τους κανόνες περί αμοιβαιότητας και της εμπλοκής», εγκαλώντας μάλιστα την ελληνική πλευρά για παραβίαση του εναέριου χώρου πάνω από την Ίμβρο.

Συγκεκριμένα, σε δελτίο Τύπου που εξέδωσε ο Εκπρόσωπος του Τουρκικού ΥΠΕΞ, Τανζού Μπιλγκίτς, αναφέρεται ότι «αεροσκάφη F-16 της Ελληνικής Πολεμικής Αεροπορίας παραβίασαν τον εναέριο χώρο μας στα δυτικά της Ίμβρου (Gokceada) στις 16 Μαΐου 2022 και στα δυτικά της περιοχής Enez στις 17 Μαΐου 2022. Η Πολεμική μας Αεροπορία έδωσε την απαραίτητη απάντηση σε αυτές τις προκλητικές παραβιάσεις στις 18 Μαΐου 2022, σύμφωνα με τους κανόνες περί αμοιβαιότητας και της εμπλοκής».

«Η Ελλάδα» υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση, «προσπαθεί για άλλη μια φορά να δημιουργήσει μία αντίληψη εναντίον της χώρας μας στη διεθνή κοινή γνώμη, χρησιμοποιώντας την ένταση που ξεκίνησε η ίδια με δικές της προκλητικές ενέργειες».

«Στο πλαίσιο αυτό, απορρίπτουμε παντελώς τους αβάσιμους ισχυρισμούς και κατηγορίες που διατυπώθηκαν κατά της χώρας μας από το ελληνικό υπουργείο Εξωτερικών με την ανακοίνωσή του με ημερομηνία 20 Μαΐου και καταδικάζουμε σφόδρα τις ελληνικές παραβιάσεις του εναέριου χώρου μας», όπως επισημαίνεται, ενώ «για να μην ξανασυμβούν τέτοια επεισόδια, η Ελλάδα πρέπει να σταματήσει τις προκλητικές της ενέργειες στο Αιγαίο και να ασχοληθεί σοβαρά με τη διαδικασία των Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, τόσο σε διμερές επίπεδο όσο και εντός του πλαισίου του ΝΑΤΟ, όπου εδώ και ένα χρόνο αποφεύγει να συμμετάσχει», καταλήγει το Τουρκικό ΥΠΕΞ.

https://www.pronews.gr/amyna-asfaleia/toyrkia/r-t-erntogan-meta-tis-diloseis-tou-k-mitsotaki-stis-ipa-prepei-na-epaneksetasoume-ti-stratigiki-mas-synergasia/

Politico: Οι άδηλοι στόχοι της Τουρκίας -Τι θέλει να πετύχει με το βέτο στο ΝΑΤΟ για Σουηδία-Φινλανδία

0

Ο πρόεδρος της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν / Φωτογραφία: AP

20/05/2022  22:42
Παρά τα σκληρά λόγια του προέδρου Ερντογάν, η Τουρκία είναι πιθανό να δώσει το «πράσινο φως» για την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.

Απλώς, η στρατιωτική συμμαχία θα πρέπει να πληρώσει πρώτα ένα τίμημα.

Με την αντίθεσή της στις υποψηφιότητες Φινλανδίας και Σουηδίας για ένταξη στο ΝΑΤΟ, η Άγκυρα θα μπορούσε να διεκδικήσει να πείσει τις ΗΠΑ να ξεμπλοκάρουν μια σημαντική αγορά μαχητικών αεροσκαφών, κερδίζοντας παράλληλα ο Ερντογάν πολιτικούς πόντους στο εσωτερικό, αναφέρει ανάλυση του Politico.

Η Τουρκία έχει εκφράσει αντιρρήσεις για τις προσπάθειες των δύο σκανδιναβικών χωρών να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ, εμποδίζοντας τον οργανισμό να προχωρήσει στη διαδικασία ένταξης. Τούρκοι αξιωματούχοι κατηγόρησαν τόσο τη Φινλανδία όσο και τη Σουηδία ότι υποστηρίζουν Κούρδους «τρομοκράτες», ενώ εξέφρασαν ανησυχίες και για τους περιορισμούς στις εξαγωγές όπλων.

«Το ΝΑΤΟ είναι μια συμμαχία ασφάλειας και η Τουρκία δεν θα συμφωνήσει να θέσει σε κίνδυνο αυτή την ασφάλεια», δήλωσε ο Τούρκος ηγέτης νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.

Ωστόσο, νυν και πρώην αξιωματούχοι και διπλωμάτες λένε ότι τα κίνητρα της Τουρκίας πιθανότατα υπερβαίνουν την αλλαγή πολιτικής από τη Στοκχόλμη και το Ελσίνκι. Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν βρίσκεται εν μέσω παρατεταμένων διαπραγματεύσεων με τις ΗΠΑ για την αγορά μαχητικών αεροσκαφών. Επίσης, είναι πολύ πιθανό να βλέπει στη διεθνή αναταραχή που προκάλεσε με την «τρομοκρατία» μια ευκαιρία να κερδίσει πολιτικούς πόντους στο εσωτερικό της χώρας του.

Σε αυτό το πλαίσιο, λοιπόν, οι διπλωμάτες προσπαθούν να αντιληφθούν τι θα κάνει τον Ερντογάν να υποχωρήσει, μη θέλοντας να καθυστερήσουν οι προσπάθειες της Φινλανδίας και της Σουηδίας, κάτι που θα έδινε στη Ρωσία περισσότερο χρόνο για να παρέμβει πριν την ολοκλήρωση της ένταξης των χωρών στη συμμαχία.

«Το τίμημα είναι άγνωστο αυτή τη στιγμή, αλλά ότι θα υπάρξει τίμημα είναι ξεκάθαρο», δήλωσε ο Γιαπ Ντε Χουπ Σέφερ, πρώην γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ.

Το μοτίβο της Τουρκίας για να αποσπάσει παραχωρήσεις
Ενώ η Τουρκία ιστορικά υποστηρίζει την επέκταση του ΝΑΤΟ, ο Ερντογάν έχει εμπειρία να χρησιμοποιεί μεγάλες αποφάσεις της συμμαχίας για να αποσπάσει παραχωρήσεις.

Το 2009, η Τουρκία αντιτάχθηκε στον διορισμό του Άντερς Φογκ Ράσμουσεν ως ανώτατου αξιωματούχου του ΝΑΤΟ, και υποχώρησε μόνο μετά από συνομιλίες υψηλού επιπέδου. Ο Ντε Χουπ Σέφερ, ο οποίος ήταν ο απερχόμενος γενικός γραμματέας εκείνη την εποχή, θυμήθηκε τις ολονύκτιες διαπραγματεύσεις, στις οποίες συμμετείχε ο τότε πρόεδρος των ΗΠΑ, Μπαράκ Ομπάμα.

«Τελικά», δήλωσε ο πρώην επικεφαλής της συμμαχίας στο Politico, «η Τουρκία υποχώρησε στον διορισμό του Ράσμουσεν και έλαβε ως ανταμοιβή έναν βοηθό γενικό γραμματέα στο ΝΑΤΟ».

Οι αιτήσεις της Φινλανδίας και της Σουηδίας δίνουν τώρα στον Ερντογάν άλλη μια ευκαιρία να αξιοποιήσει το μοντέλο του ΝΑΤΟ, που βασίζεται στη συναίνεση, καθώς και να συσπειρώσει την εκλογική του βάση πριν από τις εκλογές, που έχουν προγραμματιστεί για το επόμενο έτος.

Τι βρίσκεται πίσω από τους τουρκικούς ελιγμούς
Σύμφωνα με τον Ντε Χουπ Σέφερ, ένας συνδυασμός παραγόντων θα μπορούσε να βρίσκεται πίσω από τους ελιγμούς της Τουρκίας.

Το πρώτο είναι η εσωτερική πολιτική. Ο Ερντογάν ανέκαθεν αυτοπροσδιοριζόταν από τον σκληρό λόγο του για την τρομοκρατία, και το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK) αποτελεί έναν μακροχρόνιο εχθρό σε αυτή την εκστρατεία. Η Τουρκία, οι ΗΠΑ και η ΕΕ έχουν χαρακτηρίσει τη συγκεκριμένη ομάδα τρομοκρατική οργάνωση, αν και ο χαρακτηρισμός θεωρείται ξεπερασμένος από ορισμένους στις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ενωση. Ο Ερντογάν, αντίθετα, χρησιμοποιεί συχνά την οργάνωση ως τρόπο για να συσπειρώσει το κοινό του.

«Μπορείς πάντα να συγκεντρώσεις μεγάλα τμήματα του πληθυσμού συνδέοντας την τρομοκρατία με το PKK», είπε ο πρώην γενικός γραμματέας.

Το δεύτερο, σύμφωνα με τον Ντε Χουπ Σέφερ, είναι ότι η ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας θα «άλλαζε την πολιτική ισορροπία στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ, επειδή πρόκειται για δύο πλήρως ανεπτυγμένες και βαριά οπλισμένες δημοκρατίες που εντάσσονται στη συμμαχία».

Η Φινλανδία και η Σουηδία αναμένεται να αυξήσουν σημαντικά τις αμυντικές δυνατότητες του ΝΑΤΟ. Η Φινλανδία μπορεί να προσφέρει ναυτική ισχύ στη Βαλτική θάλασσα και παρουσία στον αρκτικό βορρά, όπου η Ρωσία έχει δείξει ενδιαφέρον να επεκτείνει την εμβέλειά της. Η Σουηδία, από την άλλη, διαθέτει προηγμένη αεροπορία.

Ένα άλλο κρίσιμο στοιχείο είναι οι παρατεινόμενες εντάσεις μεταξύ Τουρκίας και ΗΠΑ σχετικά με τις αγορές μαχητικών αεροσκαφών.

Επί χρόνια, η Άγκυρα ήταν ένας αξιόπιστος πελάτης για τις αμυντικές εταιρείες των ΗΠΑ, αγοράζοντας δεκάδες μαχητικά αεροσκάφη F-16. Αργότερα, η Τουρκία στράφηκε στα πιο προηγμένα F-35.

Η σχέση αυτή χάλασε το 2019, όταν η Τουρκία αγόρασε το ρωσικής κατασκευής πυραυλικό σύστημα S-400, μια κίνηση που οι ΗΠΑ θεώρησαν ότι θα έθετε σε κίνδυνο τα αεροσκάφη του ΝΑΤΟ που πετούν πάνω από την Τουρκία. Σε απάντηση, οι ΗΠΑ απομάκρυναν την Άγκυρα από το πρόγραμμα των F-35 και επέβαλαν κυρώσεις στην τουρκική αμυντική βιομηχανία.

Μετά από αυτή τη διαμάχη, η Τουρκία άρχισε να σκέφτεται την ιδέα να αγοράσει ρωσικά μαχητικά αεροσκάφη και ακόμη και να αναπτύξει το δικό της πρόγραμμα. Ωστόσο, επιδιώκει παράλληλα να αναβαθμίσει τον στόλο των F-16 και να αγοράσει νέα αεροπλάνα. Το αίτημα βρίσκεται εδώ και μήνες στα συρτάρια της κυβέρνησης Μπάιντεν και του Κογκρέσου των ΗΠΑ.

«Αυτό το τίμημα μπορεί κάλλιστα να είναι ότι οι Αμερικανοί θα άρουν τον αποκλεισμό της Τουρκίας από τα F-16», είπε ο Ντε Χουπ Σέφερ. Και οι ΗΠΑ φαίνονται διατεθειμένες να πληρώσουν αυτό το τίμημα.

Το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ υποστήριξε διστακτικά το αίτημα της Τουρκίας, το οποίο εξετάζεται τώρα από τον Λευκό Οίκο και το Κογκρέσο.

Η συνάντηση της Τετάρτης
Το θέμα ήταν ένα από τα ανοιχτά ερωτήματα στο πλαίσιο της συνάντησης του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ Άντονι Μπλίνκεν και του Τούρκου υπουργού Εξωτερικών Μεβλούτ Τσαβούσογλου στη Νέα Υόρκη, την Τετάρτη.

Ο Τσαβούσογλου άφησε να εννοηθεί ότι τα μέλη του ΝΑΤΟ θα μπορούσαν να είναι μέρος της λύσης στο αδιέξοδο. Σε κοινή συνέντευξη τύπου με τον Μπλίνκεν, ο Τσαβούσογλου τόνισε ότι κατανοεί τις ανησυχίες της Φινλανδίας και της Σουηδίας για την ασφάλεια, «αλλά θα πρέπει να ικανοποιηθούν και οι ανάλογες ανησυχίες της Τουρκίας. Και αυτό είναι επίσης ένα από τα θέματα που θα πρέπει να συνεχίσουμε να συζητάμε με φίλους και συμμάχους, συμπεριλαμβανομένων των Ηνωμένων Πολιτειών».

Σύμφωνα με το Politico, αυτό το ζήτημα μπορεί να περιλαμβάνει τα F-16. Σε ξεχωριστά σχόλια που δημοσιεύθηκαν στα τουρκικά μέσα ενημέρωσης εκείνη την ημέρα, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε ότι οι συνομιλίες για την πιθανή πώληση «συνεχίζονται θετικά».

Στο Ελσίνκι υπάρχει επίσης η αίσθηση ότι οι αντιρρήσεις της Τουρκίας μπορεί να συνδέονται με την τρέχουσα διαμάχη της με τις ΗΠΑ.

«Η Φινλανδία έχει καλές σχέσεις με την Τουρκία και ενστερνιζόμαστε τον στόχο της καταπολέμησης της τρομοκρατίας», δήλωσε ανώτερος Φινλανδός αξιωματούχος, ο οποίος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας. «Δεν νομίζω ότι οι διμερείς μας σχέσεις αποτελούν πρόβλημα. Αυτό πιθανώς αφορά τα ζητήματα της Τουρκίας με τις ΗΠΑ», συμπλήρωσε.

Το ζήτημα των Κούρδων παραμένει
Ορισμένοι αναλυτές επιμένουν, ωστόσο, ότι η φινλανδική και σουηδική προσέγγιση στο PKK παραμένει «κλειδί» για την κυβέρνηση της Τουρκίας.

«Δεν μπορούμε να λύσουμε αυτό το πρόβλημα απλώς εξομαλύνοντας τις σχέσεις Ουάσιγκτον-Άγκυρας», δήλωσε ο Sinan Ülgen, πρώην Τούρκος διπλωμάτης, που είναι τώρα επισκέπτης μελετητής στο think tank Carnegie Europe.

Μπορεί να βοηθήσει στην επιτάχυνση της διαδικασίας, πρόσθεσε, αλλά δεν υπάρχει τρόπος διαφυγής από την αντιμετώπιση των πολιτικών Σουηδίας και Φινλανδίας για τις κουρδικές ομάδες.

Η διαπραγμάτευση με τη Σουηδία αναμένεται να είναι πιο σκληρή από ό,τι με τη Φινλανδία, σύμφωνα με τον Ülgen.

«Υπάρχουν μεγαλύτερες προσδοκίες από τη Σουηδία» είπε, αναφερόμενος σε αυτό που περιέγραψε ως «πιο επιεική προσέγγιση της Στοκχόλμης στις δραστηριότητες αυτού που η Τουρκία θεωρεί τρομοκρατική οργάνωση, του PKK και των παραφυάδων του». Η σουηδική κυβέρνηση «θα πρέπει να αποδείξει ότι έχει αλλάξει την οπτική της γι’ αυτό», πρόσθεσε.

Αισιοδοξία στο ΝΑΤΟ
Σουηδοί και Φινλανδοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι είναι ανοιχτοί σε διάλογο με την Τουρκία, ενώ ανώτερα στελέχη από όλη τη συμμαχία επέμειναν ότι θα επιτευχθεί συναίνεση για την ένταξη του Ελσίνκι και της Στοκχόλμης στο ΝΑΤΟ.

«Είμαι βέβαιος ότι θα καταλήξουμε σε μια γρήγορη απόφαση και θα καλωσορίσουμε τόσο τη Σουηδία όσο και τη Φινλανδία στην οικογένεια του ΝΑΤΟ», δήλωσε ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ, σε συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη.

«Όταν ένας σύμμαχος, ένας σημαντικός σύμμαχος όπως η Τουρκία, εγείρει ανησυχίες για την ασφάλεια», είπε, «ο μόνος τρόπος για να τις αντιμετωπίσουμε είναι να καθίσουμε και να βρούμε τρόπους για ένα κοινό έδαφος».

Το ίδιο μήνυμα βγήκε και στη Χάγη, όπου ο Γερμανός καγκελάριος Όλαφ Σολτς συναντήθηκε με τον Ολλανδό πρωθυπουργό, Μαρκ Ρούτε.

«Πιστεύω ότι η αντίθεση της Τουρκίας μπορεί να ξεπεραστεί» είπε ο Σολτς, με τον Ρούτε να συμφωνεί: «Πιστεύω ότι θα είναι τελικά δυνατό να βρεθεί μια κοινή θέση για την ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας».

iefimerida.gr

Διάλειμμα ολίγων λεπτών

1

(όταν αρχίζουν τα πολύ δύσκολα…)

Δεν έχουν κοπάσει οι πανηγυρισμοί και οι διθύραμβοι για το ταξίδι Μητσοτάκη στις ΗΠΑ και την ομιλία του στο αμερικανικό Κογκρέσο, ξεχνώντας εντελώς πως το «ταμείο» δεν θα γίνει σε επίπεδο λόγων, αλλά συγκεκριμένων κινήσεων «επί του πεδίου» – στη συγκεκριμένη περίπτωση, στη στάση των ΗΠΑ απέναντι στην Τουρκία και τις αξιώσεις της σε πολλά μέτωπα-παζάρια.

Οι ελληνικές ελίτ εισέπραξαν διπλωματικές ανταποδόσεις και φιλοφρονήσεις προς την κυβέρνηση της Ν.Δ. για την πλήρη ευθυγράμμισή της στους σχεδιασμούς των ΗΠΑ στον πόλεμο ενάντια στη Ρωσία. Μια μορφή επιβράβευσης προς τη «δεδομένη» (και δεμένη στη ΝΑΤΟφροσύνη και την αμερικάνικη επικυριαρχία) Ελλάδα. Κι ακόμα πανηγυρίζουν για το ρόλο στρατιωτικού και ενεργειακού μετόπισθεν που αποδίδουν οι ΗΠΑ στη χώρα μας, χωρίς να πολυσκοτίζονται αν αυτό βοηθά τη διέξοδο της χώρας, αν αποφεύγεται το κουρέλιασμα της εθνικής κυριαρχίας σε Ελλάδα και Κύπρο κ.ο.κ.

Ο κ. Παπαχελάς πανηγυρίζει που ο Μητσοτάκης συνέδεσε «τα ζητήματα του ελληνισμού με τα παγκόσμια ζητήματα και τα αμερικανικά συμφέροντα». Μάλιστα μας πληροφόρησε ότι η «ιστορική ομιλία» ήταν «μια ευκαιρία για ένα διάλειμμα λίγων λεπτών από την εθνική μας μιζέρια, για να παραδεχθούμε ότι, ναι, ήταν εξαιρετική».

Την ίδια στιγμή, λίγοι δίνουν την πρέπουσα σημασία σε δύο καίριας σημασίας ζητήματα: Η πορεία της παγκόσμιας οικονομίας βαδίζει ολοταχώς προς έναν νέο μεγάλο σπασμό. Το ΔΝΤ προειδοποιεί για πολλαπλά πληθωριστικά σοκ, στα χρηματιστήρια οι δείκτες κάνουν βουτιές προς τα κάτω, το διεθνές εμπόριο συρρικνώνεται, το παγκόσμιο χρέος εκτινάσσεται, χώρες χρεοκοπούν. Παράλληλα, μονιμοποιείται ο πόλεμος στην Ουκρανία (σχεδόν τον συνηθίζουμε μετά το αρχικό σοκ) και ο κόσμος βυθίζεται στην πολεμική οικονομία και στη στρατιωτικοποίηση.

Στις συνθήκες αυτές, ένα νέο δόγμα αναδύεται: «Απαγορεύεται η ουδετερότητα – Δεν υπάρχει χώρος για αδέσμευτες δυνάμεις». Το δόγμα αυτό πατά πάνω σε μια μεγάλη υποχώρηση του λαϊκού παράγοντα σε διεθνές επίπεδο. Οι στρατοπεδεύσεις αποκτούν πολύ σκληρά χαρακτηριστικά. Οι Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής μας προετοιμάζονται για μεγάλα αρπάγματα και αντιπαραθέσεις. Μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία φαίνεται το μπόι κάθε δύναμης, και η ισχύς μετριέται με πιο συνολικά κριτήρια. Για παράδειγμα, η υποβάθμιση της Γερμανίας είναι εντυπωσιακή, αφού στρατιωτικά δεν είναι υπολογίσιμη στη φάση της γεωπολιτικής. Δεν χωρά καμία αμφιβολία ότι τρεις είναι οι πρωταγωνιστικές δυνάμεις: οι ΗΠΑ, η Κίνα και η Ρωσία. Οι λοιπές γνωστές δυνάμεις υπολείπονται κατά πολύ από αυτήν την τριάδα…

Η αλλαγή των παγκόσμιων συσχετισμών είναι στην ημερήσια διάταξη, και γύρω από αυτήν την υπόθεση θα διεξαχθούν σκληρές (και αιματηρές) αντιπαραθέσεις. Το ηγεμονικό-κοσμοκρατορικό στοιχείο θα περιπλέξει και θα βάλει σε κίνηση το εθνικό και το κοινωνικό σε νέες διαστάσεις, ποικιλίες, συμμαχίες. Η Δύση –κι ό,τι αντιπροσωπεύει στον σύγχρονο κόσμο– θα επιχειρήσει να αποκρούσει την ιστορική αποδρομή που διέρχεται με ολοένα και πιο επιθετικά πολεμικά χαρακτηριστικά. Οι άλλες δυνάμεις δεν θα αποδεχθούν τη συνέχιση της Δυτικής ηγεμονίας. Τα τραντάγματα θα είναι έντονα, ιδιαίτερα στις ευαίσθητες περιοχές όπως τα Βαλκάνια και η Ν.Α. Μεσόγειος, όπου συναντώνται και μας ακουμπούν κι άλλα γεωπολιτικά τόξα (Τουρκία, Ισραήλ κ.λπ.).

Ο Μητσοτάκης έκανε λόγο και για «ατέλειες» της δημοκρατίας και μίλησε για εσωτερικούς «δαίμονες». Κατήγγειλε τις «Σειρήνες των λαϊκιστών», που ακούγονται «επειδή η ανισότητα των εισοδημάτων έχει αυξηθεί στις κοινωνίες μας και πολλοί, δικαιολογημένα, αισθάνονται ότι έχουν μείνει πίσω». Αυτό μάλιστα τον ανησυχεί περισσότερο από τους εξωτερικούς εχθρούς… Δεν πρόκειται για λεπτομέρεια. Γνωρίζουν οι ελίτ και οι εκπρόσωποί τους ότι διογκώνεται το «κοινωνικό ζήτημα», ότι δεν έχουν πλατιά ρεύματα υποστήριξης των νέων σταυροφοριών τους, ότι υπάρχει μια εχθρότητα απέναντί τους μέσα στην κοινωνία. Κι αυτά όλα δεν καταργούνται με λόγια.

Το «ρεζουμέ» όλων αυτών: Χρειάζεται να δούμε τα μονιμότερα, πιο σταθερά στοιχεία των επιλογών όλων των δυνάμεων μέσα στο γενικό κλίμα αστάθειας που επεκτείνεται. Να μην εφησυχάζουμε στα «διαλείμματα λίγων λεπτών» και στα μπλα-μπλα. Και να διαμορφώσουμε κριτήρια για το τι είναι καλύτερο για τη χώρα και το λαό μας. Η ΝΑΤΟφροσύνη οδηγεί στην αμερικανοκρατία και, όπως δείχνει η ιστορία (Παλάτι, Κυπριακό, Χούντα, τούρκικος επεκτατισμός, γκριζάρισμα Αιγαίου κ.λπ.), δεν δικαιώνονται τις υποκλίσεις του Μητσοτάκη (και ολόκληρου του συστημικού κόσμου) στην αμφισβητούμενη παντοιοτρόπως παντοδυναμία των ΗΠΑ. Ιδιαίτερα όταν η γονυκλισία ονοματίζεται «κοινός αγώνας των δύο δημοκρατιών μας»… Απλά η «συμμαχία» υπερασπίζεται το «κάτι σάπιο (που) υπάρχει στο βασίλειο της Δανιμαρκίας».

edromos.gr

Κώστας Ιορδανίδης: Καλώς να ορίσουν

0

 

Κώστας Ιορδανίδης

19.05.2022 • 20:55

Υπέβαλαν επισήμως χθες η Σουηδία και η Φινλανδία αιτήσεις για ένταξή τους εις το ΝΑΤΟ, λόγω εντόνων ανησυχιών της κοινής γνώμης των κατοίκων τους και φυσικά των ηγετών τους από την επεκτατική πολιτική της μετακομμουνιστικής Ρωσίας του προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν.

Αξιον παρατηρήσεως ασφαλώς ότι αυτές οι δύο χώρες δεν διακατέχονταν από ανασφάλεια επί της κραταιάς Σοβιετικής Ενώσεως του δικτάτορος Ιωσήφ Στάλιν και των επιγόνων του, καθ’ όλη τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Αλλά περί της ασφαλείας μιας χώρας αποφασίζουν οι πολίτες και οι εκάστοτε ηγέτες της.

Η αντίδραση του προέδρου Πούτιν, λίγες ημέρες πριν, υπήρξε ψύχραιμη. Δεν ήταν δυνατόν εξάλλου να είχε συμβεί αλλιώς. Θα ήταν έκφραση ύψιστης αδυναμίας εάν δημιουργούσε την εντύπωση ότι η ένταξη των δύο αυτών κρατών στο ΝΑΤΟ θα άλλαζε τον συσχετισμό ισχύος στη σημερινή αντιπαράθεση Ρωσίας και Ηνωμένων Πολιτειών. Ισως ο κ. Πούτιν να σκέφτεται για τον αντίπαλό του το ποιητικό εκείνο ότι «με τέτοιες προσιτές επιτυχίες θα ηττηθεί» ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν. Πάσχουν όλοι οι ηγέτες άλλωστε από αυταπάτες ισχύος και έχουν την τάση να υποτιμούν τους αντιπάλους τους ή να προεξοφλούν με βεβαιότητα τις εξελίξεις.

Πρόβλημα ανέκυψε με τη στάση της Αγκυρας ως προς το θέμα της νέας διευρύνσεως του ΝΑΤΟ. Παρά τα περισπούδαστα που ακούγονται, ωστόσο, η Τουρκία δεν «παραλογίζεται», δεν «παζαρεύει», δεν «εκβιάζει», όπως ευρύτατα υποστηρίζουν στην Ελλάδα πολιτικοί και αναλυτές, όταν θέτει προϋποθέσεις για να εγκρίνει την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στη Συμμαχία. Απλώς η Αγκυρα διαπραγματεύεται για να διασφαλίσει ρύθμιση ευνοϊκή ζητήματος υψίστης σημασίας, άμεσα σχετιζομένου με την εδαφική ακεραιότητα της χώρας. Διότι για τον όποιον Τούρκο που ασκεί κατά περίπτωση την εξουσία, το Κουρδικό και το εμπάργκο στις πωλήσεις όπλων σχετίζονται –καλώς ή κακώς– με θέματα υψίστης ασφαλείας.

Διπλωματία ασκεί με δυο λέξεις η Τουρκία ως προς την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας, ασκώντας κυριαρχικό δικαίωμα και αρνούμενη να υποβάλει πιστοποιητικό νομιμοφροσύνης προς το ΝΑΤΟ και τις ΗΠΑ. Ισως να αποβεί εις βάρος της το όλο θέμα. Αναλαμβάνει όμως τους κινδύνους. Διαφορετική η θεώρηση πραγμάτων στην Τουρκία, όμως όχι ακατανόητη.

“Καθημερινή”

 

Δύο ειδικοί στην Τουρκία αναλύουν το γιατί ο Ερντογάν απορρίπτει την επέκταση του ΝΑΤΟ

1
Carnegie
MARC PIERINI,  SINAN ÜLGEN

Source: Getty

Περίληψη: Η κίνηση να μπλοκάρει την αίτηση ένταξης της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ απειλεί τη σχέση μεταξύ Άγκυρας και Δύσης.

Σε βίντεο που αναρτήθηκε στο Twitter την Πέμπτη, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν είπε ότι θα αντιταχθεί στις προσπάθειες της Φινλανδίας και της Σουηδίας να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ, επικαλούμενος ανησυχίες για την καταπολέμηση της τρομοκρατίας. Εφόσον η επέκταση του ΝΑΤΟ απαιτεί ομόφωνη υποστήριξη και από τα τριάντα μέλη, οι αιτήσεις —που προκλήθηκαν από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία— αντιμετωπίζουν τώρα ένα αβέβαιο μέλλον. Παρακάτω, οι επισκέπτες μελετητές του Carnegie Marc Pierini και Sinan Ülgen συζητούν τα κίνητρα της Τουρκίας και τις επιλογές της συμμαχίας.

Γιατί η Τουρκία αντιτίθεται στην ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ; Ήταν αναμενόμενη αυτή η κίνηση;

Marc Pierini: Η ένσταση εξέπληξε τους εταίρους του ΝΑΤΟ, καθώς οι προηγούμενες συζητήσεις δεν σηματοδοτούσαν μεγάλη απόκλιση στο θέμα, ειδικά καθώς συζητήθηκε μεταξύ του Φινλανδού και του Τούρκου προέδρου. Και η Άγκυρα είχε υποστηρίξει τις προηγούμενες δηλώσεις του ΝΑΤΟ για επέκταση.

Η Άγκυρα έχει προβλήματα με τη Σουηδία επειδή οι Τούρκοι Κούρδοι είναι μια αξιοσημείωτη πολιτική παρουσία στη χώρα. Η Τουρκία αντιτίθεται στις απαιτήσεις των Κούρδων για δημιουργία κράτους, συγκρούεται με το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK) για δεκαετίες και έχει χαρακτηρίσει το PKK τρομοκρατική οργάνωση. Οι πρόσφατες κυβερνήσεις της Σουηδίας ήταν πολύ έυαίσθητες σε θέματα ανθρωπίνων και μειονοτικών δικαιωμάτων στην εξωτερική τους πολιτική και έχουν υποδεχθεί έως και 100.000 Κούρδους, ενώ στο κοινοβούλιο της Σουηδίας συμμετέχουν έξι βουλευτές κουρδικής καταγωγής. Αυτό οδήγησε σε πολλά επεισόδια μεταξύ Άγκυρας και Σουηδίας—συμπεριλαμβανομένων των αντιρρήσεων σχετικά με μια συνάντηση μεταξύ της σουηδού υπουργού Εξωτερικών και ενός εκπροσώπου της πολιτικής πτέρυγας των Μονάδων Προστασίας του Λαού (YPG), μιας κουρδικής πολιτοφυλακής που η Τουρκία θεωρεί μέρος του PKK— επισημαίνεται ότι ο Ερντογάν αποκάλεσε τη Σουηδία «φωλιά τρομοκρατών».

Η κυρίαρχη ανάγνωση στην Ευρώπη είναι ότι η κίνηση έχει τις ρίζες της στην εσωτερική πολιτική. Ο Ερντογάν και το κυβερνών του κόμμα, το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP), δεν βρίσκονται σε καλή θέση για τις προεδρικές και βουλευτικές εκλογές του 2023, ενώ η οικονομία βρίσκεται σε πολύ δεινή κατάσταση. Ως εκ τούτου, μια πρωτοβουλία που δείχνει τον «ισχυρό ρόλο» της Τουρκίας σε μια μεγάλη διεθνή κρίση μπορεί να θεωρηθεί πολιτικά κερδοφόρα – πόσο μάλλον που πλαισιώνεται γύρω από τον αγώνα κατά της κουρδικής τρομοκρατίας.

Αλλά τελικά αυτό το θέμα επισκιάζεται από την αναπόφευκτη αίσθηση ότι η τουρκική αντίρρηση προορίζεται επίσης να παίξει ρόλο υπέρ του Κρεμλίνου, αν και αυτό διαψεύστηκε από κυβερνητικούς κύκλους στην Άγκυρα.

Sinan Ülgen: Η Τουρκία αισθάνεται ότι η Σουηδία και η Φινλανδία δεν έχουν ευαισθησία στα αιτήματά της να αλλάξουν τη στάση τους σε ζητήματα που σχετίζονται με την εθνική ασφάλεια της Τουρκίας. Με τη Φινλανδία, αυτό το ζήτημα αναφέρεται στο εμπάργκο όπλων που επιβλήθηκε στον απόηχο της διασυνοριακής επιχείρησης της Τουρκίας στη βόρεια Συρία το 2019. Με τη Σουηδία, τα πράγματα είναι πιο περίπλοκα. Η Άγκυρα πιστεύει ότι η Στοκχόλμη ήταν πολύ επιεικής όσον αφορά την προσέγγισή της προς το PKK και τις οντότητες που συνδέονται με το PKK, συμπεριλαμβανομένων των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) και του YPG στη Συρία. Η Τουρκία αναμένει από τη Σουηδία να κάνει περισσότερα για να περιορίσει τη συγκέντρωση χρημάτων και τη στρατολόγηση αυτών των οντοτήτων στη Σουηδία και να ανταποκριθεί θετικά στα αιτήματα έκδοσης των διωκόμενων μελών του PKK. Η Τουρκία θέλει επίσης οι σουηδικές αρχές να σταματήσουν τις δημόσιες επιδείξεις στοργής και άλλα μέσα υποστήριξης προς τα κατάταξη μέλη των SDF και YPG.

Τι μπορούν να κάνουν τα μέλη του ΝΑΤΟ για να πείσουν τον Ερντογάν να εγκαταλείψει τις αντιρρήσεις του;

Sinan Ülgen: Βασικά, η Τουρκία δεν έχει κανένα συμφέρον να εμποδίσει την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας. Η Τουρκία υποστηρίζει την πολιτική ανοιχτών θυρών του ΝΑΤΟ και θα θεωρούσε την ένταξη αυτών των χωρών ως ενίσχυση της ασφάλειας της συμμαχίας. Ωστόσο, εκμεταλλευόμενη τη θέση της ως μακροχρόνιο μέλος της συμμαχίας, η Τουρκία θέλει αυτές οι χώρες να αναγνωρίσουν τις δικές της ανησυχίες για την ασφάλεια που σχετίζονται με την τρομοκρατία και να χρησιμοποιήσει τη μόχλευση της για να πείσει το Ελσίνκι και ειδικότερα τη Στοκχόλμη για την ανάγκη αλλαγής της στάσης τους απέναντι στο PKK , SDF και YPG.

Το ΝΑΤΟ πρέπει να έχει ομόφωνη υποστήριξη για νέα μέλη, επομένως αυτή η πραγματικότητα θα αναγκάσει τη Στοκχόλμη και το Ελσίνκι να λάβουν σοβαρά υπόψη τις ανησυχίες της Άγκυρας. Ωστόσο, δεν είναι σαφές εάν όλα τα αιτήματα της Τουρκίας μπορούν να ικανοποιηθούν. Δεν μπορεί, λοιπόν, να αποκλειστεί τελείως το σενάριο διπλωματικής συμφόρησης που θα καθυστερήσει αυτόν τον γύρο ένταξης. Αλλά όσο περισσότερο διατηρείται η διαφωνία, τόσο μεγαλύτερη πίεση θα νιώθει η Άγκυρα για να άρει τις αντιρρήσεις της, οδηγώντας πιθανώς σε ρήξη των σχέσεων της Τουρκίας με τη Δύση. Όσο πιο γρήγορα μπορούν να επουλωθούν αυτές οι διαιρέσεις, τόσο πιο ομαλός θα είναι αυτός ο γύρος διεύρυνσης του ΝΑΤΟ.

Marc Pierini: Αλλά τα επόμενα βήματα είναι δύσκολο να προβλεφθούν, επειδή τα διακυβεύματα για τον Ερντογάν στην εσωτερική πολιτική είναι τόσο σημαντικά. Ίσως κάποιου είδους διπλωματικές παραχωρήσεις θα μπορούσαν να κλείσουν το επεισόδιο, ή αντίθετα η Άγκυρα θα μπορούσε να το αξιοποιήσει στο πλαίσιο, για παράδειγμα, των αναμενόμενων εκλογών.

Ποια είναι η γνώμη στην Τουρκία για αυτήν την ένσταση; Στην Ευρώπη?

Sinan Ülgen: Η προσέγγιση της κυβέρνησης έχει δικομματική υποστήριξη στην Τουρκία και δεν αποτελεί διαχωριστική γραμμή στην εσωτερική πολιτική. Η κριτική αφορά περισσότερο το στυλ παρά την ουσία. Με άλλα λόγια, η αντιπολίτευση επέκρινε τον Ερντογάν επειδή επέλεξε να το χειρισθεί δημοσίως, υποστηρίζοντας ότι τα συμφέροντα της Τουρκίας θα είχαν εξυπηρετηθεί καλύτερα μέσω διπλωματίας κεκλεισμένων των θυρών. Η προβολή του είναι μια υπολογισμένη κίνηση για να τον βοηθήσει να συγκεντρώσει πολιτική υποστήριξη στο εσωτερικό και να εμφανιστεί ως ο ισχυρός άνδρας διεθνώς.

Marc Pierini: Ως δυνητικά χρήσιμη στην εγχώρια σκηνή, η κίνηση έτυχε άσχημης αποδοχής στην Ευρώπη και στο ΝΑΤΟ, όπου ακούγεται σαν μια προσπάθεια διαπραγμάτευσης για την υποστήριξη της Τουρκίας. Η ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ είναι μια κίνηση ιστορικής σημασίας και μια από τις πιο σημαντικές απαντήσεις που μπορεί να δώσει η Δύση στη φρικτή και αδικαιολόγητη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Επιπλέον, οι δύο χώρες θα κάνουν το ΝΑΤΟ έναν «πιο ευρωπαϊκό» θεσμό, ο οποίος από μόνος του θα μπορούσε να επιλύσει την παρατεταμένη συζήτηση για μια ευρωπαϊκή αμυντική αρχιτεκτονική. Αλλά, αναπόφευκτα, αυτό θα φέρει την Τουρκία σε δύσκολη θέση, καθώς δύο ουδέτερες χώρες αντιστρέφουν την αμυντική τους πολιτική με θεαματικό τρόπο σε μια εποχή που η Άγκυρα δεν ακολούθησε το ΝΑΤΟ και τη Δύση σε κυρώσεις ή στρατιωτική ανάπτυξη.

Ο Ερντογάν θα επανεκλεγεί το επόμενο έτος. Είναι αυτό ένας παράγοντας;

Sinan Ülgen: Όχι πραγματικά. Οι εκλογές απέχουν ακόμη ένα χρόνο, και αυτό είναι πολύς καιρός στην τουρκική πολιτική σκηνή. Επίσης, το κύριο ζήτημα για το εκλογικό σώμα είναι η κατάσταση της οικονομίας και ως εκ τούτου, το χάσμα δημοτικότητας μεταξύ του Ερντογάν και ορισμένων από τους πιθανούς πολιτικούς του αντιπάλους έχει διευρυνθεί σημαντικά, φτάνοντας σε διψήφιο αριθμό. Οι πρωτοβουλίες εξωτερικής πολιτικής από μόνες τους δεν θα γεφυρώσουν αυτό το χάσμα.

Στην αρχή της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, η Τουρκία πρωτοστατούσε στις προσπάθειες διαμεσολάβησης και το drone Bayraktar της βοήθησε στις ουκρανικές στρατιωτικές επιτυχίες. Θα επηρεάσει αυτή η αντίρρηση του ΝΑΤΟ τον ρόλο του στη σύγκρουση;

Sinan Ülgen: Όχι, δεν θα γίνει. Η πολιτική της Τουρκίας έναντι της Ουκρανίας και της Ρωσίας έχει διαμορφωθεί από άλλους λόγους εκτός από τη διεύρυνση του ΝΑΤΟ. Αλλά εάν η αντίρρηση της Τουρκίας για την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας συνεχιστεί μεσοπρόθεσμα, η Άγκυρα θα μπορούσε να δεχθεί αυξημένη πίεση για την προσεκτικά ισορροπημένη πολιτική της έναντι της Ρωσίας.

Marc Pierini: Η Τουρκία υποστήριξε τις διπλωματικές πτυχές της δυτικής αντίδρασης στη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, τόσο στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ όσο και στις υπουργικές συζητήσεις του ΝΑΤΟ. Έχει επίσης κλείσει τα στενά του Βοσπόρου και των Δαρδανελίων στο ρωσικό ναυτικό μετά την έναρξη της εισβολής και έχει παράσχει στις ουκρανικές δυνάμεις αποτελεσματικά drones. Ωστόσο, στο όνομα της ισορροπημένης πολιτικής της απέναντι στη Ρωσία, η Τουρκία δεν έχει επιβάλει κυρώσεις ή περιορισμούς πτήσεων και οι Ρώσοι ολιγάρχες ήταν ευπρόσδεκτοι στη χώρα.

Η αντίρρηση έκτοτε ελαχιστοποιήθηκε κάπως από την Άγκυρα, αλλά η εντύπωση που προκύπτει είναι μια απρόβλεπτη εξωτερική πολιτική και μια μικρότερη αξιοπιστία από ό,τι αναμενόταν από έναν βασικό εταίρο του ΝΑΤΟ. Και πάλι, αυτό ακούγεται σαν να επικρατούν εσωτερικά πολιτικά απρόοπτα έναντι των αναγκών της Ατλαντικής συμμαχίας σε μια μεγάλη στρατιωτική κρίση.

Για περισσότερα σχετικά με την Τουρκία και το ΝΑΤΟ, δείτε το παρακάτω βίντεο.

 

Μαρκ Πιερίνι
Ο Πιερίνι είναι επισκέπτης μελετητής στο Carnegie Europe. Η έρευνά του επικεντρώνεται στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και την Τουρκία από ευρωπαϊκή οπτική.
@MARCPIERINI1

Sinan Ülgen
Ο Ülgen είναι επισκέπτης μελετητής στο Carnegie Europe στις Βρυξέλλες. Η έρευνά του επικεντρώνεται στην τουρκική εξωτερική πολιτική, την πυρηνική πολιτική, την κυβερνοπολιτική και τις διατλαντικές σχέσεις.
@SINANULGEN1

*Το Carnegie δεν παίρνει θεσμικές θέσεις σε θέματα δημόσιας πολιτικής. Οι απόψεις που εκφράζονται εδώ είναι του συγγραφέα ή των συγγραφέων και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τις απόψεις του Carnegie, του προσωπικού του ή των διαχειριστών του.

Carnegie

Κ. ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ: Υπολογίσιμο μέρος του αθροίσματος ή κρατούμενο στην μπακαλίστικη πρωθυπουργική αριθμητική;

0

Γράφει ο Κ. ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΣ

Να ξεκαθαρίσουμε κάτι… Δεν μας ευχαριστεί καθόλου που αναγκαζόμαστε να διακωμωδήσουμε την αδιέξοδη και εξευτελιστική φλυαρία του Έλληνα πρωθυπουργού, η οποία επιστρατεύεται για να πιστοποιήσει τον εμμονικό και αυτοκαταστροφικό Ατλαντισμό του…

Προειδοποιήσαμε άλλωστε από την πρώτη στιγμή για τον εφήμερο και πυροτεχνηματικό χαρακτήρα των συμβολισμών και για το ότι ουδείς μπορεί να επενδύσει με σοβαρότητα στην λαγνεία τους, διότι όταν θα σβήσει και το τελευταίο πυροτέχνημα, η πραγματικότητα θα είναι ακόμη πιο αμείλικτη και ακόμη πιο οδυνηρή σε σχέση με το παρελθόν.

Κατά την άποψή μας το τελευταίο πυροτέχνημα έσβησε χθες στην Αλεξανδρούπολη και η σιωπή των Αμερικανών απέναντι στην Τουρκική προκλητικότητα πάνω από μια Ελληνική πόλη την οποία υποτίθεται ότι έχουν θέσει υπό την προστασία τους (τρομάρα μας)  φρόντισε να θυμίσει στους πάντες πως τα χειροκροτήματα στην Ουάσιγκτον, ήταν μέρος της Αμερικανιάς και όχι συστατικό στοιχείο της σοβαρής συμμαχικής σχέσης που έχει ανάγκη η χώρα.

Οι εξελίξεις αυτό που επιβεβαιώνουν καθημερινά, είναι πως η πατρίδα μας δεν μπορεί να συνεχίσει να αναζητά περιβάλλον προστασίας, πλειοδοτώντας σε προθυμία και δουλοπρέπεια και επενδύοντας στην συμπάθεια των ισχυρών…

Οφείλει να το κτίσει αυτό το περιβάλλον, υιοθετώντας μια ισορροπημένη στάση που θα την καθιστά υπολογίσιμη ως μέρος του αθροίσματος και όχι ως κρατούμενο στην μπακαλίστικη πρωθυπουργική αριθμητική.

Οφείλει να το σχεδιάσει επιτελικά, με αυτοπεποίθηση και στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης αντίληψης που θα επιστρατεύεται για να διαχειριστεί όχι την μιζέρια του ΜΗ πολέμου, αλλά την στρατηγική της επιβίωση χωρίς εκπτώσεις και ανεπίτρεπτους συμβιβασμούς.

Προφανώς θα προτιμούσαμε οι δηλώσεις του πρωθυπουργού να είναι περισσότερο μετρημένες. Μετρημένες και σε ότι αφορά τα μηνύματα που αποπνέουν με αποδέκτες τους συμμάχους οι οποίοι πείθονται καθημερινά πως μπορούν να εργαλειοποιούν κατά το δοκούν μια δεδομένη και απολύτως προβλέψιμη χώρα…

Μετρημένες και έναντι των αντιπάλων, οι οποίοι έχουν αποκωδικοποιήσει επαρκώς την (ανύπαρκτη) Ελληνική στρατηγική σκέψη και κλιμακώνοντας τις προκλήσεις τους επιδιώκουν να επιταχύνουν εξελίξεις για να διευρύνουν σε βάρος της χώρας μας το περιφερειακό τους αποτύπωμα…

Μετρημένες (όχι ηττοπαθείς) ΚΑΙ στο επίπεδο της επιχειρησιακής διαχείρισης. Διότι όταν δηλώνεις πως δεν θα ανεχτείς υπερπτήσεις και παραβιάσεις της Εθνικής σου κυριαρχίας και χειροκροτείσαι γι’ αυτό, δεν μπορεί την επόμενη μέρα οι Τούρκοι να φτάνουν 2,5 μίλια από την Αλεξανδρούπολη κι εσύ να παίζεις κρυφτό με δηλώσεις και αντιδηλώσεις, διότι το επόμενο βήμα θα είναι μια πολύ τραγική εξέλιξη και αυτή επιταχύνεται με τους ολέθριους και φοβικούς χειρισμούς.

Η Ελλάδα το ελάχιστο που θα έπρεπε να κάνει, για να καταδείξει στους πάντες πως ότι λέει το εννοεί, θα ήταν να ζητήσει σύγκλιση συνόδου σε επίπεδο τουλάχιστον Υπουργών Εξωτερικών του ΝΑΤΟ, και να απευθύνει σαφή και με κάθε επισημότητα προειδοποίηση ότι αν δεν απαιτήσουν ΕΔΩ και ΤΩΡΑ την άμεση συμμόρφωση της Τουρκίας με την διεθνή νομιμότητα, την επόμενη κιόλας στιγμή η ΝΑ πτέρυγα του ΝΑΤΟ θα οδηγηθεί σε κατάρρευση και ότι καμία επίπλαστη ενότητα δεν πρόκειται να οικοδομηθεί με θύμα την κυριαρχία και την αξιοπρέπεια της πατρίδας μας.

Δηλώσεις – τελεσίγραφα κύριοι όταν διατυπώνονται θα πρέπει και να τηρούνται. Διότι αν δεν τηρούνται, αυτό που ακολουθεί είναι ο Εθνικός εξευτελισμός και μια τέτοια επιλογή δεν υπηρετεί την Εθνική υπόθεση κατ’ ουδένα τρόπο.

ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ ΓΑΛΟΠΟΥΛΕΣ.- AMERICAN TURKEY FOWL

5
Ξεκίνησαν αμφισβητώντας το FIR Αθηνών.
Τους αναχαίτιζαν οι έλληνες πιλότοι, δεν ενδιαφέρθηκε και ο ICAO. Έγινε συνήθεια η παράβαση.
Αφού το κατοχύρωσαν προχώρησαν στην αμφισβήτηση του εθνικού εναέριου χώρου μεταξύ 6 και 10 ναυτικών μιλίων. (Δεν δέχονται την εναέρια αυτή περιοχή ως ελληνικό εναέριο χώρο προβάλλοντας το επιχείρημα ότι δεν μπορεί να έχουν διαφορετικό εύρος τα χωρικά ύδατα και ο εναέριος χώρος.)
Πάλι οι Έλληνες πιλότοι τους αναχαίτιζαν, και συνεχίζουν να τους αναχαιτίζουν, αλλά στην Αθήνα αποδέχτηκαν ότι δεν πρέπει να κλιμακώσουν και έπρεπε να το συνηθίσουν. Κατήντησε ρουτίνα.
Το επόμενο βήμα ήταν οι υπερπτήσεις πάνω απο κατοικημένα νησιά. Εδώ το βήμα είναι σοβαρό, διότι πρόκειται περί αμφισβήτησης κυριαρχίας. Οπλισμένα, τουρκικά, στρατιωτικά αεροπλάνα υπερίπτανται απρόσκλητα πάνω απο ελληνικό έδαφος.
Και εδώ ατάραχο το πολιτικό σύστημα. Έχει συνηθίσει στις προσβολές. Ενεργοποίησε και μια κοινωνική μηχανική. Άνθρωποι που δεν έχουν δει αεροπλάνο στη ζωή τους εμφανίζονται ειδικοί και θέτουν το ερώτημα: τι θέλετε; Να κάνουμε πόλεμο;
Μεταξύ των πολλαπλών ενεργειών αποτροπής τους, που υπάρχουν και τις γνωρίζουν καλά οι αρμόδιοι, και του πολέμου υπάρχει συμπαντική απόσταση.
Αφού, λοιπόν, είδαν ότι και με τις υπερπτήσεις δεν ιδρώνει το αυτί κανενός, άρχισαν παραβιάσεις στην στεριά της ελληνικής εδαφικής επικράτειας. Πέταξαν δύο μίλια απόσταση κοντά στην Αλεξανδρούπολη.
Η γνωστή Αθήνα αντέδρασε με τον γνωστό τρόπο. Διαβήματα, κλάματα, φωνές και γυρνάμε σελίδα.
Η παραβίαση πάνω απο την Αλεξανδρούπολη στέλνει πολλαπλά μηνύματα.
1.-Γίνεται μετά την επίσκεψη Μητσοτάκη στις ΗΠΑ. Θέλουν να διαμηνύσουν πως δεν μας ενδιαφέρει τι είπατε και τι θα κάνετε, εμείς είμαστε εδώ και αμφισβητούμε, ακόμη, και την αμερικανική παρουσία στην Αλεξανδρούπολη.
2.-Στέλνει στην ελληνική κυβέρνηση το μήνυμα πως σου αμφισβητώ ό,τι θέλω, όπου θέλω και όταν θέλω. Και, μάλιστα, σε μια στιγμή που η αεροπορική σου υπεροχή είναι εμφανής. Φαντάζεσαι τι θα γίνει αν πάρω αυτά που θέλω, διαμηνύουν οι Τούρκοι.
3.-Στέλνει και στις ΗΠΑ το μήνυμα, “δεν μας εδιαφέρει αν είστε παρούσες στην Αλεξανδρούπολη. Κυρίαρχος στην περιοχή είμαι εγώ. Και σου κάνω πλάκες. Ξέρω ότι δεν θα θελήσεις να αντιδράσεις”
Το θέμα αφορά και τις ΗΠΑ. Να δούμε θα αντιδράσουν στην πρόκληση; Διότι απευθύνεται και προς αυτές. Ή θα κάνουν τις γαλοπούλες;
Δεν μπορεί μια αμερικανική στρατιωτική βάση να αιφνιδιάζεται απο υπερπτήσεις, έστω και συμμαχικής τους δύναμης αλλά που παραβιάζουν εθνικό εναέριο χώρο.
Για να δούμε αν θα υπάρξουν εξελίξεις.

ΕΠΙΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΒΑΓΓΕΛΗ ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ

2

ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΜΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ

Από χθές, 18 προς 19/5/2022, η Ελλάδα και όλος ο κόσμος (σα να λέμε η μάνα και όλο το επίλοιπο σόι…)  θρηνούν έναν από τους μεγαλύτερους καλλιτέχνες που υπήρξαν ποτέ πάνω σ’ αυτή τη γη. Έναν τόσο μεγάλο, που δεν θα αποτελούσε ευχολογία για εκείνον το να πούμε «ας μην ξεχαστούν ποτέ οι μουσικές του», αλλά που το να πούμε «ας μην ξεχαστούν ποτέ οι μουσικές του» θα αποτελούσε ευχολογία για εμάς!!! Διότι οι μουσικές του είναι δείκτες του καλού γούστου, της αισθητικής και συναισθητικής επάρκειας, της πολιτιστικής (άρα διασταλτικά και της εν γένει πολιτισμικής) ποιότητας της δικιάς μας!!!

Κάτι σαν τον Ερμή του Πραξιτέλη ή σαν τον Παρθενώνα… Σε συγκινεί; Καλώς για σένα! Δεν σε συγκινεί; Κακώς για σένα. Τόσο απλά, τόσο απόλυτα, τόσο βέβαια. Είναι μερικές αξίες για τις οποίες δεν έχουν θέση οι υποκειμενικότητες,
και για τις οποίες τα πράγματα είναι απόλυτα σαν μαθηματικοί τύποι, σαν αξιώματα.
Ο Ευάγγελος Οδυσσέας Παπαθανασίου (όπως είναι το πλήρες όνομά του), είναι από αυτές τις αξίες. Από τις αξίες που επέχουν αιώνια και θέση αξιώματος! Ακόμα και το όνομά του (μη με ρωτήσετε το πως και το γιατί…) ήταν εναρμονισμένο με την αξία του,
σαν μια ατόφια κωδικοποίηση της ύπαρξής του.
ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ: …και πράγματι, οι μουσικές του ήσαν «πολύ καλά νέα» για την ανθρωπότητα. ΟΔΥΣΣΕΑΣ: …και πράγματι, οι μουσικές του περιπλανήθηκαν (και θα μας ταξιδεύουν) στα πέρατα του σύμπαντος,
σαν μουσικές ενός γνήσιου Οδυσσέα, στη συμπαντική μάλιστα εκδοχή του!.. ΠΑΠΑΘΑΝΑΣΙΟΥ: …και πράγματι, η μορφή και τα έργα του συμπεριλαμβάνουν και την έννοια του ιερού,
και την έννοια της αθανασίας! Αυτά είναι για μένα, που βρίσκομαι στο Καβαφικό «πρώτο σκαλί» τη τέχνης,
τα λόγια που αξίζει να ειπωθούν για τον οικουμενικό VANGELIS PAPATHANASIOU. Είμαστε φτωχότεροι τώρα που έφυγε και πλουσιότεροι εσαεί που υπήρξε._