Αρχική Blog Σελίδα 1951

Τα τουρκικά ΜΜΕ χτίζουν το «αφήγημα» για τα νησιά

0

Πώς εξυπηρετείται η ατζέντα Ερντογάν

Με αργό και συστηματικό τρόπο τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης, πιστά στη γραμμή της τουρκικής κυβέρνησης, συμμετέχουν στην προσπάθεια της δημιουργίας ενός αφηγήματος εναντίον της Ελλάδας και του Κυριάκου Μητσοτάκη, στοχεύοντας ξεκάθαρα στα νησιά του Αιγαίου.

Κρίσιμη καμπή, στην αλλαγή στάσης των τουρκικών εφημερίδων και των τηλεοπτικών δικτύων, ήταν η επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στις ΗΠΑ. Μέχρι εκείνη την ημέρα υπήρχαν αναφορές στην Ελλάδα, κυρίως όμως για κάποια από τα εξοπλιστικά προγράμματα της χώρας, όπως και για την αυξανόμενη παρουσία των βάσεων των ΗΠΑ, δίχως να γίνονται βασικά θέματα των δελτίων ή πρωτοσέλιδα εφημερίδων.

Οι συναντήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη στην Ουάσιγκτον, όπως και η ομιλία του στο Κογκρέσο προκάλεσαν στην Αγκυρα ένα ισχυρό σοκ. Η τουρκική εφημερίδα Ηurriyet έφτασε στο σημείο να μετρήσει πόσες φορές χειροκροτήθηκε ο πρωθυπουργός αναφέροντας σε τίτλο «σε ομιλία 42 λεπτών τον χειροκρότησαν 37 φορές».

Αυτό όμως που εξόργισε τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, και αυτόματα οδήγησε και τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης να ασχολούνται με την Ελλάδα, ήταν η αναφορά του κ. Μητσοτάκη στα F-16 τα οποία θέλει να αγοράσει η Τουρκία. «Ο Μητσοτάκης με έμμεσο τρόπο ζήτησε από τις ΗΠΑ να μη δώσουν F-16 στην Τουρκία», έγραψε η εφημερίδα Hurriyet. Aκολούθησε η δήλωση του κ. Ερντογάν με την οποία ανήγγειλε πως κόβει κάθε επαφή με τον πρωθυπουργό. Από εκείνη την ημέρα ξεκίνησε συστηματική προβολή σχετικών ζητημάτων στα πρωτοσέλιδα των τουρκικών εφημερίδων, όπως για την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών, ενώ παράλληλα σε όλα τα ενημερωτικά τηλεοπτικά δίκτυα CNN Turk, Ηaber Turk, Haber Global, Α Haber υπάρχει συστηματική προβολή θεμάτων σχετικά με τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και τις αμερικανικές βάσεις. Και εδώ σε βασικό θέμα συζήτησης αναδεικνύεται η στρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου. Η κρατική τηλεόραση TRT Haber μετέδωσε ρεπορτάζ το οποίο υποστήριζε πως τα νησιά θα πρέπει να βρίσκονται υπό καθεστώς αποστρατιωτικοποίησης.

 

Ενα άλλο γεγονός, το οποίο προκάλεσε ακόμα μεγαλύτερο ενδιαφέρον των μέσων ενημέρωσης της γειτονικής χώρας, ήταν η επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη σε Ψέριμο, Κω και Αστυπάλαια. Εκεί εντάθηκε η συζήτηση για το καθεστώς των νησιών, για τον τρόπο που παραχωρήθηκαν πριν από 100 ή 70 χρόνια σε Ελλάδα και Ιταλία. Τηλεοπτικά δίκτυα επιχείρησαν να πλησιάσουν την Ψέριμο υποστηρίζοντας πως είναι νησί «αμφισβητούμενης κυριαρχίας».

Προκαλεί ιδιαίτερη εντύπωση η διαπίστωση ότι οι απαντήσεις του Κυριάκου Μητσοτάκη ή του Νίκου Δένδια σε όσα έχουν αναφέρει οι Τούρκοι αξιωματούχοι είτε δεν μεταδίδονται καθόλου είτε δημοσιεύονται σε πολύ μικρή έκταση.

Τηλεοπτικά δίκτυα επιχείρησαν να πλησιάσουν την Ψέριμο υποστηρίζοντας πως είναι νησί «αμφισβητούμενης κυριαρχίας».

Η συνέντευξη του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου στο πρακτορείο Ανατολή, όπου απείλησε πως η Αγκυρα θα αμφισβητήσει την κυριαρχία των νησιών σε περίπτωση που δεν αποσυρθούν τα στρατεύματα, ανέβασε ακόμα περισσότερο τον τόνο των τουρκικών ΜΜΕ. Ακολούθησαν οι δηλώσεις του κυβερνητικού εταίρου του κ. Ερντογάν, Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ο οποίος ξεκαθάρισε πως διεκδικεί τα Δωδεκάνησα καθώς «η καρδιά τους είναι στραμμένη στην Τουρκία».

Στη βραδινή ζώνη όλων των ενημερωτικών τηλεοπτικών δικτύων υπάρχουν εκπομπές πολιτικών συζητήσεων, οι καλεσμένοι των οποίων τον τελευταίο μήνα πολύ συχνά καταπιάνονται με δύο θέματα: Με την πιθανότητα επέμβασης στη Συρία και το ζήτημα της παρουσίας των ΗΠΑ στην Ελλάδα και την αποστρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου. Με την παρουσίαση χαρτών γίνονται πολύωρες συζητήσεις όπου η Ελλάδα παρουσιάζεται ως «όργανο των ξένων δυνάμεων που θέλουν να πολιορκήσουν την Τουρκία». Γίνονται αναφορές στις Συνθήκες των Σεβρών και της Λωζάννης, καθώς και στο σημερινό στάτους των νησιών.

Πολιτικοί αναλυτές εκτιμούν πως αυτή η συζήτηση στα τηλεοπτικά πάνελ ωφελεί την τουρκική κυβέρνηση, καθώς αντί να συζητηθούν τα προβλήματα της τουρκικής οικονομίας, του πληθωρισμού που σπάει ρεκόρ των τελευταίων 25 ετών ή της υποτίμησης της λίρας, οι Τούρκοι πολίτες «βομβαρδίζονται» με μια νέα λογική αναθεωρητισμού.

Στα πάνελ των τηλεοπτικών δικτύων καλούνται στρατιωτικοί αναλυτές, απόστρατοι αξιωματικοί των τουρκικών ενόπλων δυνάμεων και κάποιοι δημοσιογράφοι που ωστόσο εκφράζουν ακραίες θέσεις. Στο CNN Turk πολιτικός αναλυτής πρότεινε «κατάληψη κάποιων νησιών της Ελλάδας», με τον διευθυντή της εφημερίδας Hurriyet Αχμέτ Χακάν να μην παρεμβαίνει. Ο αντιναύαρχος ε.α. του τουρκικού ναυτικού Τζιχάντ Γιαϊτζί δήλωσε πως «η Ψέριμος ανήκει στην Τουρκία». Καθηγητές πανεπιστημίων υπενθυμίζουν το «οθωμανικό παρελθόν των νησιών» και υποστηρίζουν πως «από τη στιγμή που η Ελλάδα παραβίασε τους όρους, τα νησιά πρέπει να επιστραφούν στην Τουρκία που διαδέχθηκε την Οθωμανική Αυτοκρατορία»!

Παραπληροφόρηση

Μπορεί οι θέσεις να ακούγονται ακραίες και εξωπραγματικές, ωστόσο αναλυτές τονίζουν πως οι λαϊκές μάζες που δεν γνωρίζουν τις λεπτομέρειες των ζητημάτων δέχονται μια παραπληροφόρηση από τα σημαντικά μέσα ενημέρωσης για «δεκάδες νησιά που είναι υπό την κατοχή των Ελλήνων» και έτσι δημιουργείται ένα αφήγημα για τις εξελίξεις της επόμενης ημέρας. Εμπειροι καθηγητές τονίζουν πως στο παρελθόν, από τη δεκαετία του ’50, έχουν χτιστεί παρόμοια αφηγήματα, όπως για το Κυπριακό, που έφθασαν έως τις εξελίξεις του 1974, ή και για άλλα ζητήματα που κατέληξαν σε εμπλοκή, όπως των Ιμίων το 1996.

«Η Τουρκία δεν παραιτείται από τα δικαιώματά της»

Η Αγκυρα απειλεί πως θα περάσει στην επόμενη φάση των διεκδικήσεών της για τα ελληνικά νησιά, κι αυτό έγινε με τον πιο επίσημο τρόπο από τον πρόεδρο της χώρας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος δήλωσε πως «η Τουρκία δεν θα παραιτηθεί από τα δικαιώματά της στο Αιγαίο και δεν θα διστάσει να ασκήσει τα δικαιώματα που της δίνουν οι διεθνείς συνθήκες για τη στρατιωτικοποίηση των νησιών, όταν αυτό χρειαστεί». Ο κ. Ερντογάν κατά τη διάρκεια της στρατιωτικής άσκησης Efes δήλωσε ότι «καλούμε για άλλη μια φορά την Ελλάδα να σταματήσει να στρατιωτικοποιεί τα νησιά, που είναι σε αποστρατιωτικοποιημένο καθεστώς και να ενεργήσει σύμφωνα με τις διεθνείς συνθήκες. Δεν αστειεύομαι, σοβαρά μιλάω».

Σημειώνεται ότι οι δηλώσεις αυτές έγιναν κατά τη διάρκεια άσκησης που προέβλεπε και σενάρια απόβασης σε ακτές. Εμπειροι αναλυτές εστίασαν την προσοχή τους στη δήλωση Ερντογάν για «τα δικαιώματα που δίνουν οι Συνθήκες», εκτιμώντας ότι μπορεί να ερμηνευτεί και ως χρήση του δικαιώματος «αυτοάμυνας» της χώρας. Στην Τουρκία, πολλές φορές έχουν εκφραστεί οι απόψεις πως η στρατιωτικοποίηση των νησιών είναι απειλή.
Πολιτικοί αναλυτές θεωρούν πως οι τελευταίες δηλώσεις του προέδρου της Τουρκίας είναι σε επίπεδο δίχως προηγούμενο σχετικά με το ζήτημα της στρατιωτικοποίησης των νησιών και θεωρούν πως θα ακολουθήσει κλιμάκωση των διεκδικήσεων της Αγκυρας σε κάθε επίπεδο, όχι μόνο σε διπλωματικό. Οπως τονίζουν, αυτό θα συμβεί για λόγους στρατηγικής έτσι ώστε «να αποδειχθεί πως οι ξένες δυνάμεις στις οποίες βασίζεται η Ελλάδα δεν θα σπεύσουν να τη βοηθήσουν», αλλά δεν αποκλείουν και πολλά ακραία σενάρια που θα μπορούσαν να βοηθήσουν τον Ερντογάν στο εσωτερικό πολιτικό μέτωπο.

Αυτά τα σενάρια, λένε έμπειροι πολιτικοί αναλυτές, θα μπορούσαν να εισφέρουν στην αλλαγή του κλίματος και στην ενίσχυση των ποσοστών της κυβερνητικής συμμαχίας ΑKP-ΜΗP.

Κάποιοι υπενθυμίζουν όσα είχαν συμβεί κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργικής θητείας της Τανσού Τσιλέρ και τη στάση που είχε τηρήσει το 1996 στο ζήτημα των Ιμίων και για λόγους εσωτερικής πολιτικής. Και σήμερα η κ. Τσιλέρ έχει ξεκινήσει την πολιτική της επανεμφάνιση στην Τουρκία, έχοντας τη στήριξη του κ. Ερντογάν…

“Καθημερινή”

ΟΙ ΠΡΟΫΠΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΗΓΕΤΙΚΟ ΡΟΛΟ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

4
(Dimitris Papamitsos / Greek Prime Minister's Office)
του Παντελή Σαββίδη
Απο την επαύριον της πτώσης των κομμουνιστικών καθεστώτων οι Αμερικανοί προσδοκούσαν απο την Ελλάδα να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στα Βαλκάνια.Και την ενθάρρυναν.
Ούτε η πολιτική ηγεσία, ούτε η διπλωματία, ούτε η ελληνική κοινωνία ήταν έτοιμες για έναν τέτοιο ρόλο. Κατελήφθησαν εξ απήνης. Και στην πορεία, τα έκαναν μαντάρα.
Το αν η μαντάρα ήταν αναπόφευκτη είναι μια άλλη, μεγάλη ιστορία. Αλλά η μαντάρα έγινε.
Ιστορικά, ρόλο στα Βαλκάνια ‘επαιξε η Θεσσαλονίκη η οποία βρισκόταν και πολύ κοντά στην ψυχοσύνθεση των λαών τους.
Γι αυτό αμερικανική επιλογή ήταν η ενθάρρυνση επιχειρηματιών της πόλης και άλλων παραγόντων να δραστηριοποιηθούν ώστε μέσα απο ένα ετήσιο φόρουμ να φέρουν κοντά πολιτικές ηγεσίες, φορείς και κοινωνίες των βαλκανίων.
Παρακολούθησα όλη τη διαδικασία απο πολύ κοντά. Και μπορώ να σας διαβεβαιώσω πως η θεσμική συνείδηση ενός κράτους που εύστοχα αποκαλείται “αθηναϊκό” υπονόμευσε αυτήν την προσπάθεια. Το γιατί το αφήνω στην καλπάζουσα φαντασία του καθενός να το κρίνει.
Στην δική μου πολιτική συνείδηση ο κεντρικός πυρήνας του αθηναϊκού κράτους προτιμά να χάσει η χώρα μια ευκαιρεία παρά να δοθεί ρόλος σε οποιαδήποτε άλλη πόλη, πλήν της Αθήνας.
Απο τότε, πέρασε πολύ νερό απο τις όχθες των βαλκανικών ποταμών και χύθηκε πολύ αίμα. Και η διαδικασία σύγκλισης των βαλκανικών λαών επαναλαμβάνεται σε κρατικό επίπεδο. (Η σχετική διαδικασία είχε αρχίσει απο το 1996 με εκείνη την Σύνοδο της Κρήτης στην οποία παραβρέθηκε και ο Μιλόσεβιτς. Ήμουν και εγώ εκεί και την σχετική εκπομπή της ΕΡΤ3 την έχω στο αρχείο μου).
Πάλι με φαινόμενη πρωτοβουλία της Ελλάδας αλλά με ενθάρρυνση Ε.Ε. και ΗΠΑ.
Οι ΗΠΑ μονίμως ενθαρρύνουν την Ελλάδα να διαδραματίσει ηγετικό ρόλο στα βαλκάνια. Αλλά η Ελλάδα μέχρι σήμερα δεν μπόρεσε και η Αθήνα δεν θέλησε γιατί ο ηγετικός ρόλος περνά και απο την ανάδειξη ορισμένων στοιχείων απαγορευτικών για την κυρίαρχη πολιτική και διπλωματική σκέψη του αθηναϊκού κατεστημένου. Αναφέρθηκα παραπάω, δεν χρειάζεται να το επαναλάβω.
Θα μπορέσει, σήμερα , η Ελλάδα να διαδραματίσει αυτόν τον ρόλο; Όλα τα ΜΜΕ έχουν σήμερα τον ίδιο κύριο τίτλο: Κυβερνητικές πηγές: Τον ηγετικό ρόλο της Ελλάδας ως παράγοντα σταθερότητας, ειρήνης και ασφάλειας ανέδειξε η Σύνοδος Κορυφής της SEECP.
Και οι βαλκανικές χώρες δεν αρνούνται έναν ηγετικό ρόλο της Ελλάδας. Ακόμη και εκείνες που έχουν στραφεί προς την Τουρκία, το έχουν κάνει απο ανάγκη. Οι οικονομίες τους είναι σε άσχημη κατάσταση και οι λαοί τους δεν έχουν εξέλθει , ακόμη, απο καταστάσεις που θυμίζουν τα πρώτα χρόνια της μετάβασης. Ακόμη και λαοί που βγάζουν ενστικτωδώς, αντίδραση για την ελληνική συμπεριφορά του παρελθόντος, προτιμούν την ήπια πολιτική της Ελλάδας απο τον ολοκληρωτισμό, τον αυταρχισμό και την στρατοπεδική λογική του καθεστώτος Ερντογάν.
Το θέμα είναι αν η Αθήνα θελήσει να ανταποκριθεί. Διότι η Ελλάδα θέλει. Η Αθήνα μπορεί;
Τώρα, σε ό,τι αφορά την αναβίωση των συναντήσεων αυτών και την έλευση του Σόλτς:
-Οι συνατήσεις αποβλέπουν στο να κρατηθεί ενεργό το ενδιαφέρον των βαλκανικών χωρών για ένταξη στην Ε.Ε. Διότι η μακροχρόνια αναμονή κούρασε. Για την αναμονή δεν φταίει, μόνο, η Ευρώπη. Οι χώρες του προθαλάμου της Ένωσης δεν έχουν σοβαρό κράτος δικαίου. Κυριαρχεί το οργανωμένο έγκλημα και οι κάθε είδους διακινήσεις. Τα φαντάσματα του παρελθόντος ξυπνούν την νύκτα και επηρεάζουν τις πολιτικές συμπεριφορές τους. Και με τέτοια προβλήματα η Ευρώπη δυσκολεύεται να εντάξει τις χώρες αυτές στους κόλπους της.
Εδώ χρειάζεται υψηλή διπλωματία. Μπορεί να την ασκήσει η Αθήνα; Θέλει;
Τώρα, πως προέκυψε ο Σόλτς; Γερμανοί αναλυτές συνδέουν την παρουσία του με τις εξελίξεις στην Ουκρανία. Απο τη μια ΗΠΑ και Γερμανία περιμένουν την επομένη του ουκρανικού πολέμου η Ρωσία να επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί την δυσφορία βαλκανικών λαών και να ασκήσει επιρροή, απο την άλλη, στις πιέσεις που θα δεχθεί ο Σόλτς να εντάξει την Ουκρανία στην Ένωση θέλει να επικαλεστεί την σειρά που έχουν τα Βαλκάνια.
Η ένταξη κυρίως της Βόρειας Μακεδονίας στην Ε.Ε. αλλά και της Αλβανίας δευτερευόντως, θα αποσυντονίσει την συγκεντρωτική πολιτική της Αθήνας. Ό,τι και να κάνει δεν θα μπορεί να ανακόψει την έλξη που νοιώθουν οι λαοί αυτοί (κυρίως τα Σκόπια) για τη Θεσσαλονίκη. Και ο ρόλος της πόλης θα αναβαθμιστεί. Θα αναβαθμιστεί, πρωτίστως, ο ρόλος της Ελλάδας. Μια νέα ελληνική πολιτική περνά μέσα απο την αμφισβήτηση του συγκεντρωτικού κράτους.
Πάντως, η εικόνα μιας Ελλάδας που οργανώνει την διάσκεψη σε μια πόλη της που η Τουρκία επωφθαλμιά, με επιρροή στην περιοχή, και ενός πρωθυπουργού που διαχειρίστηκε καλά τις ισορροπίες, είναι θετική για την χώρα. Και στέλνει μηνύματα εκεί που πρέπει να σταλούν.
Χρειάζονται λεπτές διπλωματικές ισορροπίες για να διαχειριστείς τους βαλκανικούς λαούς. Να μην προσβάλεις αυτό που είναι και απο την άλλη να εξυπηρετήσεις και τα δικά σου συμφέροντα. Θα μπορέσει η Αθήνα;
Δεν το ξέρω. Είναι, όμως, μονόδρομος.
Όπως, μονόδρομος είναι και η καλλιέργεια άριστων σχέσεων απο την άλλη πλευρά. Με την Αίγυπτο και το Ισραήλ.
Μέσα σε αυτόν τον ευρύ χώρο, υπάρχει και η Τουρκία. Της οποίας η Ελλάδα-η πραγματική Ελλάδα- δεν θέλει ούτε την διάλυση ούτε το κακό της. Την θέλει να αλλάξει συμπεριφορά, να εγκαταλείψει τον αναθεωρητισμό και να συνεργαστεί επι ίσοις όροις με τους άλλους λαούς της περιοχής.
Αν δεν το θέλει η Τουρκία θα της το επιβάλει η ζωή. Ο κόσμος είναι πολύ διαφορετικός απο την εποχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Μιχ. Κωσταράκος: “Ελάτε. Θα σας φάνε τα μαύρα ψάρια και το αλμυρό νερό…”

0

του Μιχαήλ Κωσταράκου Επίτιμου Α! ΓΕΕΘΑ

Μια φιλική συμβουλή στον καλοντυμένο κύριο κ. Ομέρ Τσελικ που μας απειλεί ότι οι Τούρκοι θα έρθουν ξαφνικά μια νύχτα. Όχι ότι τους φοβόμαστε ή ότι μας τρομάζει ο κομψός Κυριος Τσελικ, τον έχουμε συνηθίσει με βαρύγδουπες και προκλητικές δηλώσεις, εξ άλλου ένας απλός εκπρόσωπος κόμματος που αντιπροσωπεύει τον εαυτό του και τους ομοϊδεάτες του είναι , αν όμως είναι να έρθει βράδυ ή πρωί , με τον τρόπο που ενεργουν και επιχειρουν στην μεγαλειώδη άσκηση τους ΕΦΕΣ 2022, τότε θα τους συμβούλευα όλους και τον Κύριο Τσελικ και όσους συμμερίζονται τις απόψεις του να το σκεφτούν πολλές φορές, γιατί όπως λέει και το τραγούδι ( ίσως το γνωριζει) « θα τους φάνε τα μαύρα ψαρια και το αλμυρό νερό», χώρια που πρέπει να αναλογισθούν τι θα συμβεί αν εμείς αποφασίσουμε να έρθουμε να τους συναντήσουμε κάποιο βράδυ.

Υποθέτω ότι έχει βρει ήδη τρύπες να κρυφτεί. Αυτό θα τους συμβούλευα εγώ. Μας έχουν κουράσει με τις απειλές και τις άναρθρες κραυγές τους. Και μέρα και νύχτα η αποφασιστικότητα μας και τύχη τους θα είναι ίδια. Ας το αναλογισθούν. Έχουν ακόμα πολύ χρόνο. Προλαβαίνουν να αναθεωρήσουν τις απειλητικές απόψεις τους και να γίνουν αξιοπρεπείς ειρηνικοί, και πολιτισμένοι γείτονες για να δουλέψουμε μαζί για το κοινό καλό των λαών μας.

Δημήτρης Τσαϊλάς: Ένας πόλεμος μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας δεν είναι μόνο πιθανός, αλλά ενδεχόμενος.

0

του Δημήτρη Τσαϊλά*

Εδώ και χρόνια, η Τουρκία ακολουθεί μια φιλόδοξη ατζέντα που ορίζεται από το τρίπτυχο Νεοθωμανισμός, Πανισλαμισμός, και Παντουρκισμός, προσπαθώντας να διευρύνει την επιρροή της σε χώρες και περιοχές που κατά την Οθωμανική αυτοκρατορία ήταν υπό Οθωμανικό έλεγχο. Για τις δύο πρώτες επιδιώξεις χρησιμοποιεί σκληρή ισχύ, ενώ για τον Παντουρκισμό την ήπια ισχύ. Βέβαια μπορεί να μην είναι σε θέση να παραβιάσει την εθνική κυριαρχία σε όλες αυτές τις περιοχές, αλλά υπερασπίζεται όλο και περισσότερο τα οικονομικά, πολιτικά και στρατηγικά συμφέροντά της πολύ πέρα από τα σύνορά της. Είναι πλέον ευδιάκριτο ότι οι στόχοι της Τουρκίας είναι ευρείς. Για να τους πετύχει χρειάζεται να εξασφαλίσει πρόσβαση σε ζωτικές θαλάσσιες οδούς, όπως τον Εύξεινο Πόντο, το Αιγαίο και τους ενεργειακούς πόρους στην ανατολική Μεσόγειο. Δηλαδή αυτό ακριβώς που απεικονίζει η λεγόμενη «Γαλάζια Πατρίδα».

Με τις οικονομικές προσδοκίες για αύξηση των πόρων, η Άγκυρα προσλαμβάνει αυτές τις περιοχές ως την πύλη προς τις αναδυόμενες αγορές και αύξησης πόρων, γεγονός που μπορεί να ενθαρρύνει την περαιτέρω οικονομική της ανάπτυξη. Αλλά αντιμετωπίζει επίσης ορισμένους περιορισμούς, ιδιαίτερα με τον ανταγωνισμό από τους Μεσογειακούς λαούς και ιδιαίτερα από τον Ελληνισμό, καθώς και από τον αραβικό κόσμο που περιορίζουν την επιρροή της.

Η τουρκική ιστορία φαίνεται να δίνει στο καθεστώς ένα καλό λόγο για να θέτει ψηλά το βλέμμα του και να τους κάνει αλαζόνες. Πιστεύουν στον Νεοθωμανισμό ως συνεχιστές και κληρονόμοι μιας αυτοκρατορίας που, στο αποκορύφωμά της, κυβέρνησε μέρη της Ευρώπης, τη Μέση Ανατολή και μέρη από τη Βόρειο Αφρική. Αυτό έδωσε ουσιαστικά στους Οθωμανούς τον έλεγχο σε πολλές από τις θαλάσσιες διαδρομές του κόσμου και σε μερικές από τις πιο πλούσιες σε πόρους περιοχές του. Ωστόσο, η αυτοκρατορία κατέρρευσε στον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, στον οποίο στήριξε την πλευρά των ηττημένων, και τα εδάφη της αλλού διαμοιράσθηκαν και αλλού απελευθερώθηκαν μετά από αγώνα παλιγγενεσίας, όπως του Ελληνισμού.

Μία από τις μεγαλύτερες πηγές ισχύος της Τουρκίας είναι ο έλεγχός της Θάλασσας του Μαρμαρά, η οποία της δίνει ουσιαστικά τον έλεγχο του Βοσπόρου, μιας κρίσιμης πλωτής οδού που χωρίζει τα ευρωπαϊκά και ασιατικά τμήματα της Τουρκίας και συνδέει τη Θάλασσα του Μαρμαρά με τον Εύξεινο Πόντο. Η πρόσβαση μέσω του στενού είναι το κλειδί για τη μεταφορά πετρελαίου, σιταριού και άλλων αγαθών στην Ευρώπη από την Ασία. Αναγκάζει τις παράκτιες χώρες του Εύξεινου Πόντου, ιδίως τη Ρωσία, να αποφύγουν την άμεση αντιπαράθεση με την Τουρκία, διαφορετικά ενδέχεται να χάσουν την ικανότητά τους να διεξάγουν εμπορικές συναλλαγές με την Ευρώπη μέσω του Αιγαίου και στη συνέχεια της Μεσογείου.

Στον αντίποδα τώρα, μια από τις μεγαλύτερες αδυναμίες της Τουρκίας, ωστόσο, είναι η παρουσία συμπλεγμάτων ελληνικών νησιών που βρίσκονται στο Αιγαίο Πέλαγος πέρα από τη Θάλασσα του Μαρμαρά και μια άλλη κρίσιμη πλωτή οδός μετά τα Δαρδανέλια. Τα νησιωτικά συμπλέγματα αυτά θα μπορούσαν να περιορίσουν την πρόσβαση της Τουρκίας σε μεγάλες θαλάσσιες οδούς, καθιστώντας τη χώρα ευάλωτη σε πιθανό αποκλεισμό ή ακόμα και επίθεση από άλλες ναυτικές δυνάμεις. Η άλλη σημαντική αδυναμία της είναι η έλλειψη εγχώριων ενεργειακών πόρων που θα μπορούσαν να διατηρήσουν τις φιλοδοξίες της για βιομηχανική δύναμη, καθιστώντας την οικονομία της ιδιαίτερα εξαρτημένη από τις εισαγωγές ενέργειας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο η Τουρκία τα τελευταία χρόνια γίνεται όλο και πιο δυναμική στη διεκδίκηση των αξιώσεών της για κοιτάσματα υδρογονανθράκων στην ανατολική Μεσόγειο.

Τα επεκτατικά σχέδια της Τουρκίας στη Μεσόγειο οδήγησαν στην αυξανόμενη συμμετοχή της στη Λιβύη. Η Άγκυρα βασίζεται κυρίως στην πολιτική δέσμευση για αύξηση της επιρροής της εκεί. Αν και έχει ναυτική παρουσία στη Μεσόγειο, το τουρκικό ναυτικό είναι αδύναμο σε σύγκριση με τα ναυτικά άλλων παγκόσμιων δυνάμεων που περιπολούν στη περιοχή. Αυτή τη στιγμή βρίσκεται σε μια φιλόδοξη προσπάθεια εκσυγχρονισμού, αλλά οποιαδήποτε πρόοδος θα είναι αργή, ειδικά λαμβάνοντας υπόψη την αδύναμη βιομηχανική βάση της Τουρκίας και τον προϋπολογισμό προμηθειών. Επιπλέον, ο Ελληνισμός, ένας από τους κύριους μεσογειακούς αντιπάλους της έχει συνάψει ισχυρότερες συμμαχίες που ως πολλαπλασιαστές ισχύος μπορούν να βοηθήσουν στην υπεράσπιση των ανταγωνιστικών διεκδικήσεών της στη θάλασσα. Η Ελλάδα έχει συμφωνίες θαλάσσιας άμυνας με τη Γαλλία, την Ιταλία και την Αίγυπτο, ενώ έχει επίσης συνάψει αμυντικές συνεργασίες με ΗΠΑ και το Ισραήλ. Έτσι, οι τρέχουσες επιχειρησιακές δυνατότητες της Τουρκίας περιορίζονται κυρίως στο Αιγαίο.

Συμπεράσματα

Δεδομένου ότι η Τουρκία δεν μπορεί να βασιστεί στην άσκηση ωμής βίας,  προσπαθεί να επεκτείνει την επιρροή της αντιστρέφοντας τους κανόνες διεθνούς δικαίου και παραχαράσσοντας την ιστορία και τις συνθήκες.

Σήμερα, η Τουρκία προσπαθεί να οικοδομήσει επιρροή στην περιοχή υποστηρίζοντας συμμαχικά ισλαμικά καθεστώτα, καθώς και μια σειρά εξεγέρσεων σε ολόκληρο τον αραβικό κόσμο. Στην Αίγυπτο, για παράδειγμα, η Τουρκία παρείχε οικονομική και τεχνική υποστήριξη για να βοηθήσει στην εξουσία των Αδελφών Μουσουλμάνων. Στην Τυνησία, παρείχε χρηματοδότηση και στήριξη στο ισλαμικό κόμμα. Είναι γνωστή η στήριξή της στην οργάνωση Χαμάς και των ισλαμιστών Σύριων. Ενώ στη Λιβύη συμμετείχε ενεργά στις πολεμικές επιχειρήσεις υπέρ των ισλαμιστών στον εμφύλιο πόλεμο που διεξάγεται, καταφέρνοντας μια απατηλή συμφωνία ως τουρκολιβυκό μνημόνιο για διαμοιρασμό της ΑΟΖ, παρακάμπτοντας την Κρήτη. Οι κινήσεις αυτές δεν ανησύχησαν μόνο τον Ελληνισμό, αλλά και τους γεωπολιτικούς αντιπάλους της, ιδιαίτερα τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, οι οποίοι θεωρούν την προσπάθεια της Τουρκίας να διαδώσει το πολιτικό Ισλάμ, ως εγγυητής του Πανισλαμισμού στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική, ως απειλή για τα μοναρχικά τους συστήματα και την ηγεσία τους στον σουνιτικό μουσουλμανικό κόσμο.

Η σημερινή στάση της Τουρκίας προς το Αιγαίο δεν είναι αποκλειστικά προϊόν της εσωτερικής πολιτικής, όπως πολλοί συνεχίζουν να πιστεύουν. Εκτιμώ ότι αξιολόγησαν τον αντίκτυπο που έχει ο πόλεμος της Ρωσίας στην Ουκρανία στην τουρκική εξωτερική πολιτική, και το καθεστώς Ερντογάν αισθάνεται ότι έχει την ευκαιρία να επιδιώξει ένα ευρύ σύνολο αναθεωρητικών στόχων στα σύνορά του. Έτσι με την υποστήριξη των εθνικιστών και του κατεστημένου ασφαλείας της χώρας, η Άγκυρα εκτιμά ότι θα μπορούσε να πιέσει πιο έντονα στα ελληνικά ναυτικά σύνορα, τα οποία πιστεύει ότι είναι ιστορικό και γεωγραφικό ατόπημα.

Σε κάποιο βαθμό διακρίνουμε, ότι η Τουρκία χρησιμοποιεί εκφράσεις ανασφάλειας που απηχούν αυτές της Ρωσίας ενόψει του πολέμου με την Ουκρανία. Όπως και στην περίπτωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων, η Ρωσία και η Ουκρανία μοιράζονται μια μακρά ιστορία ανταγωνισμού και διαφωνιών με ζητήματα κυριαρχίας. Όπως οι Ρώσοι υποστηρικτές του πολέμου κατά της Ουκρανίας, εξέχουσες φωνές και στην Τουρκία βλέπουν παρομοίως το Αιγαίο ως ένα πιθανό μέτωπο σε έναν αγώνα αντιπροσώπων εναντίον των Ηνωμένων Πολιτειών. Μπορεί να είναι αυτός ο λόγος που οδήγησε το καθεστώς του Ερντογάν να επαναλάβει την απειλή του ότι θα «προχωρήσει περαιτέρω» αμφισβητώντας την ελληνική κυριαρχία στο Αιγαίο, επιχειρώντας ακόμη και αποβατική ενέργεια κατά νήσων ελληνικών. Εάν η τρέχουσα κρίση στον Ρωσο-Ουκρανικό πόλεμο δίνει κάποιο μάθημα, αυτό είναι ότι δεν πρέπει να υποτιμάμε τον κίνδυνο σύγκρουσης. Ένας πόλεμος μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας όχι μόνο είναι πιθανός, αλλά ίσως κάποια στιγμή, ενδεχόμενος.

*Ο Δημήτριος Τσαϊλάς δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου, είναι μέλος και ερευνητής του Ινστιτούτου για την Εθνική και Διεθνή Ασφάλεια, και του Strategy International.

geopolitics.iisca.eu

 

Κ. Κυριακόπουλος: Το Ελληνοτουρκικό σύστημα σε τροχιά σύγκρουσης σκληρής ισχύος

0
του Κ. ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Μιντιακά αλλά και πολιτικά στελέχη, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο Δυτικοευρωπαϊκό γεωπολιτικό στερέωμα, επιμένουν να αποδίδουν την κλιμάκωση της Τουρκικής επιθετικότητας, στις καθεστωτικές ανάγκες του Τουρκικού κατεστημένου το οποίο επιδιώκει να ισχυροποιήσει περαιτέρω την θέση του εν όψει εξελίξεων και φυσικά στις εκλογικές ανάγκες του ιδίου του συστήματος Ερντογάν, που επιδιώκει να αντιστρέψει το κλίμα της πολιτικής αβεβαιότητας εν όψει των προεδρικών εκλογών του Ιουνίου του 2023…

Πρόκειται για μια κατάφορα εσφαλμένη προσέγγιση, που υποβαθμίζει ένα κρίσιμο γεωπολιτικό στοίχημα στο επίπεδο του διαχειριστικού τακτικισμού και συνακόλουθα υποτιμά και το μέγεθος των κινδύνων με τους οποίους βρίσκεται αντιμέτωπη η χώρα μας αλλά και η ευρύτερη περιοχή της ΝΑ Μεσογείου.

Η επιθετική κλιμάκωση εκ μέρους της Τουρκίας, ΔΕΝ είναι απλώς μια κλιμάκωση στο επίπεδο της ρητορικής και όλα δείχνουν πως η εξέλιξη αυτής της κλιμάκωσης, ΔΕΝ πρόκειται να περιοριστεί σε μια διευρυμένη – σε σχέση με το παρελθόν – αλληλουχία επιχειρησιακών τυχοδιωκτισμών στο πεδίο, που θα μπορούσε να ενσωματωθεί στα πεπερασμένα όρια ενός «θερμού επεισοδίου», προκειμένου έτσι να καταστεί διαχειρίσιμη.

Η Τουρκία δεν έχει σηκώσει απλώς ψηλά τον πήχη των παράλογων διεκδικήσεων που απαριθμεί στο πλαίσιο του ευρύτερου αναθεωρητικού της παραληρήματος. Η Τουρκία προωθεί μεθοδικά την ατζέντα ενός στρατηγικού διμέτωπου, με την οποία ουσιαστικά αμφισβητεί δυο πράγματα:

  • Α. Τα ισχύοντα σύνορα, άρα το εύρος του ΔΙΚΟΥ ΤΗΣ γεωπολιτικού αποτυπώματος το οποίο επιδιώκει να μετατοπίσει ΚΑΙ προς τα Δυτικά ώστε να έχει διαφορετικό ρόλο και πολλαπλά αναβαθμισμένο λόγο στην σχέση ισχύος που διαφαίνεται ότι θα διαμορφωθεί ανάμεσα στην Ευρώπη ως συμπαγή βραχίονα της Δυτικής συμμαχίας από την μια και στην Ρωσία ως μέρος του όποιου διάδοχου Ευρασιατικού σχήματος θα μπορούσε να διαμορφωθεί στο ρευστό μεταπολεμικό σκηνικό. Και…
  • Β. Τον γεωπολιτικό ρόλο της Ευρώπης, στο βαθμό που θα μπορούσε να της ανατεθεί ένας τέτοιος ρόλος, στο πλαίσιο του επικαιροποιημένου Νατοϊκού σχεδιασμού.

Δεν είναι λοιπόν διόλου τυχαίο το γεγονός, ότι αυτή η ακραία κλιμάκωση έρχεται να διαψεύσει πλήρως τις προσδοκίες των αφελών που θεωρούσαν ότι η Ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, θα έστελνε στα αζήτητα τις αναθεωρητικές πρακτικές. Αντιθέτως ο συστημικός χαρακτήρας αυτής της σύγκρουσης, η οποία τύποις μόνον θεωρείται Ρωσσο-Ουκρανική, επιτάχυνε τις εξελίξεις διότι επί της ουσίας επαναδιατύπωσε το κρίσιμο περιφερειακό γεωπολιτικό στοίχημα και επαναπροσδιόρισε τους ρόλους, τους πρωταγωνιστές και τα παραδοσιακά «θεσμικά» στερεότυπα.

Από αυτήν την άποψη, οφείλουμε να αντιληφθούμε, ότι στο δυναμικό μεταπολεμικό περιβάλλον των πολλαπλών και διαρκών αντιπαραθέσεων, το Ελληνοτουρκικό σύστημα έχει πάψει πλέον να είναι ένα πεδίο ελεγχόμενης διμερούς αντιπαράθεσης και αναβαθμίστηκε μέσα σε μια νύχτα, σε ένα από τα κορυφαία θέατρα της συστημικής σύγκρουσης για την ανακατανομή της ισχύος, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη σε ολόκληρο τον πλανήτη.

Σε αυτό συνέτειναν ΚΑΙ ο διαχρονικός νεο-οθωμανικός ηγεμονισμός που σπεύδει να καταλάβει το κενό ισχύος που παρατηρήθηκε, επιδιώκοντας να «πάρει θέση» εν όψει των εξελίξεων της επόμενης μέρας… Αλλά ΚΑΙ η διαφαινόμενη πρόθεση των Αμερικανών και των Γερμανογάλλων «συμμάχων» μας να εργαλειοποιήσουν και πάλι την Ελλάδα, προσβλέποντας αυτήν την φορά σε μια διαφορετική επαναδιατύπωση του Ανατολικού ζητήματος.

Στην βάση αυτών των διαπιστώσεων, τα κρίσιμα ζητήματα που κατά την γνώμη μας θα πρέπει να προσεχτούν είναι τα εξής:

  • Α. Οι διαρκείς αναφορές Μητσοτάκη στα περί «δεδομένης» συμμάχου χώρας, δεν είναι τυχαίες αναφορές. Αποκαλύπτουν σε κωδικοποιημένη γλώσσα, ότι η Ελλάδα δια του ιδίου του πρωθυπουργού της έχει αποδεχτεί να αναλάβει τον ρόλο που της έχει ανατεθεί. Το αν η ανάθεση αυτού του ρόλου, συνοδεύεται και από τις απαραίτητες εγγυήσεις προκειμένου να μην αναβιώσουν ημέρες του 1922, είναι κάτι που μένει να αποδειχτεί.
  • Β. Την λογική αυτής της ανάθεσης, φαίνεται ότι ουσιαστικά την έχουν συναποδεχτεί οι συστημικές πολιτικές δυνάμεις του τόπου και οι υποτιθέμενες «εθνικές απαντήσεις» που διατυπώνονται σε αντιστοιχία με την καιροσκοπική διαχείριση του Ουκρανικού, δεν συνιστούν παρά έμπρακτη επιβεβαίωση αυτής της αποδοχής.
  • Γ. Η ανάθεση και η συνακόλουθη αποδοχή εκ μέρους της χώρας μας, της ανάληψης συγκεκριμένου ρόλου, είναι φανερό πως έχει γίνει αντιληπτή από την Τουρκία. Και αυτό είναι ικανή και αναγκαία συνθήκη που μπορεί να ερμηνεύσει την έξαρση της επιθετικότητας στις αντιδράσεις της. Ας μην συνεχίσουμε λοιπόν λαθεμένα να αποδίδουμε τα πάντα στο δήθεν επιτυχημένο ταξίδι του πρωθυπουργού στις ΗΠΑ. Δεν ήταν ούτε τόσο έξυπνες ούτε τόσο ανησυχητικές για τους Τούρκους οι δηλώσεις που έκανε στις ΗΠΑ ο Έλληνας πρωθυπουργός.
  • Δ. Στο πλαίσιο αυτού του κατ’ ανάθεσην ρόλου, είναι πάρα πολύ πιθανό η Ελλάδα να ενθαρρυνθεί ώστε να ασκήσει την επόμενη περίοδο κυριαρχικά δικαιώματα αλλά και κυριαρχία, με βάση τα προβλεπόμενα του Διεθνούς Δικαίου και στην βάση μιας απολύτως ενορχηστρωμένης απόπειρας να αποτυπωθούν τα νέα δεδομένα ισχύος στο περιβάλλον της κορυφαίας στρατηγικής σύγκρουσης.

Στον βαθμό που οι παραπάνω συλλογισμοί αποδειχτούν βάσιμοι, είναι φανερό ότι θα οδηγηθούμε σε μια ευρύτερη σύγκρουση με όρους στρατηγικής επιβίωσης και όχι σε ένα περιορισμένης έκτασης και ελεγχόμενο «θερμό επεισόδιο». Η Ελληνική κοινωνία λοιπόν καλό θα είναι να προετοιμάζεται για τα δύσκολα και να μην παραδίδεται στην λαγνεία των φωνών εκείνων που επιδιώκουν σταθερά να υποβαθμίσουν το πρόβλημα και τους συνακόλουθους κινδύνους που συνθέτουν την μεγάλη εικόνα.

Οι κυβερνητικοί χειρισμοί πάντως, κατ’ αρχήν ΔΕΝ αποπνέουν την απαραίτητη σοβαρότητα και επάρκεια και αυτή η παράμετρος είναι ιδιαίτερα ανησυχητική. Φυσικά η κυβερνητική ρητορική εμφανίζεται να είναι αισθητά τροποποιημένη σε σχέση με το παρελθόν, προφανώς στο πλαίσιο της προσπάθειας να προετοιμάζεται η κοινή γνώμη για όσα ενδέχεται να ακολουθήσουν. Αυτό όμως δεν αρκεί, εάν η τακτική διαχείριση η οποία έχει υιοθετηθεί συνολικά, δεν προϋποθέτει μεταξύ όλων των άλλων ΚΑΙ την αδιαπραγμάτευτη προώθηση ενός Εθνικού οράματος που θα τροποποιήσει ουσιαστικά και μόνιμα τους κανόνες στο περιφερειακό παίγνιο της ισχύος.

Καλό θα είναι λοιπόν να είμαστε απολύτως ξεκάθαροι ως προς τις διαπιστώσεις μας, συνειδητοποιώντας ότι:

  • Πρώτον: Ο γεωγραφικός χώρος ο οποίος ορίζεται ως χώρος αδιαμφισβήτητης Ελληνικής Εθνικής κυριαρχίας, είναι ο σκληρός πυρήνας ενός κρίσιμου γεωπολιτικού τερέν επί του οποίου θα διατυπωθεί η νέα εξίσωση ισχύος και οι όροι της γεωπολιτικής και οικονομικής της προβολής στο περιβάλλον του νέου πολυπολικού κόσμου που διαμορφώνεται.
  • Δεύτερον: Η Τουρκία, στο πλαίσιο των δικών της ιδιαίτερων ηγεμονικών φιλοδοξιών, επιδιώκει την μεταβολή του κυριαρχικού καθεστώτος σε αυτό το ευαίσθητο γεωπολιτικό περιβάλλον, ακριβώς για να μπορέσει να διαδραματίσει τον συμπρωταγωνιστικό ρόλο που διεκδικεί στην νέα Αρχιτεκτονική ισχύος και αυτήν ακριβώς την επιδίωξη εξυπηρετεί η επιθετική διεύρυνση της αναθεωρητικής της ατζέντας, που αμφισβητεί ευθέως ακόμη και τα ισχύοντα σύνορα.
  • Τρίτον: Η κλιμάκωση της Τουρκικής επιθετικότητας, δεν αμφισβητεί μονάχα τα σύνορα και τον σκληρό πυρήνα της Εθνικής μας κυριαρχίας, αμφισβητεί παράλληλα με αυτό, ΚΑΙ το «δικαίωμα» τόσο των Αμερικανών όσο και της ΕΕ να προωθούν τα δικά τους γεωπολιτικά σχέδια σε περιοχές που θεωρεί ότι ανήκουν στον δικό της ευρύτερο ζωτικό χώρο.
  • Τέταρτον: Η Τουρκία δεν πρόκειται να αποκλιμακώσει την ένταση εάν δεν αποσπάσει σημαντικά και υπολογίσιμα κέρδη, ικανά να τροποποιήσουν εκ θεμελίων και υπέρ της το γεωπολιτικό «καρέ» της ευρύτερης περιοχής. Δεν υπάρχουν ΟΥΤΕ στο Τουρκικό πολιτικό στερέωμα, αλλά ΟΥΤΕ και στην Τουρκική κοινωνία δυνάμεις ικανές και με πρόθεση να ανακόψουν αυτήν την ξέφρενη πορεία μιας χώρας που αντιλαμβάνεται την επιθετική ιστορική και γεωπολιτική αναθεώρηση, ως εργαλείο για την πραγματοποίηση του ιστορικού ρόλου που διεκδικεί στις νέες συνθήκες.

Ας είναι λοιπόν καθαρό σε όλους μας ότι εάν η παρτίδα δεν έχει «πουληθεί» ήδη κάτω από το τραπέζι, τότε οδηγούμαστε με μαθηματική ακρίβεια σε μια σύγκρουση σκληρής ισχύος και ότι το διακύβευμα της στρατηγικής επιβίωσης της χώρας και κατ’επέκτασην του Ελληνισμού, περνά μόνον μέσα από την συντριπτική ήττα και εν τέλει τον διαμελισμό της Τουρκίας.

Σε αυτό οφείλει να στοχεύσει πλέον ο Ελληνισμός χωρίς εκπτώσεις και συμβιβασμούς… Και αυτό ακριβώς οφείλουν να κατανοήσουν και να αποδεχτούν οι στρατηγικοί μας «σύμμαχοι». Και είναι υποχρέωση των πολιτικών μας ταγών να το εξηγήσουν με κάθε τρόπο και χωρίς τα γνωστά μισόλογα ενός αμφιλεγόμενου διπλωματικού σαβουάρ βίβρ…

Πολ Κρούγκμαν: Οι δύσκολες αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών και το μέλλον

0
THE NEW YORK TIMES

Ο Τζερόμ Πάουελ και η Κριστίν Λαγκάρντ, οι επικεφαλής της Fed και της ΕΚΤ αντίστοιχα, είναι σαν να προσπαθούν να δέσουν τα κορδόνια τους στο σκοτάδι ενώ φορούν γάντια, σημειώνει ο νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν σε άρθρο του για τους New York Times.

Η δουλειά των δύο κεντρικών τραπεζών, της ομοσπονδιακής τράπεζας των ΗΠΑ (Federal Reserve – Fed) από τη μια πλευρά και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) από την άλλη, δείχνει να έχει καταστεί πολύ δύσκολη αυτήν την περίοδο, όπως σημειώνει ο νομπελίστας οικονομόλογος Πολ Κρούγκμαν σε άρθρο του για τους New York Times.

Το παρασκήνιο: Για ένα διάστημα, ο πληθωρισμός φαινόταν να είναι σε μεγάλο βαθμό αμερικανικό πρόβλημα. Oι τιμές αυξάνονταν μεν και στην Ευρώπη, αλλά όχι τόσο όσο στις Ηνωμένες Πολιτείες, και η ΕΚΤ, σε αντίθεση με τη Fed, δεν μιλούσε για αύξηση των επιτοκίων. Πρόσφατα, ωστόσο, ο ευρωπαϊκός πληθωρισμός εκτινάχθηκε, και μάλιστα σε τέτοιο σημείο ώστε να είναι τόσο υψηλός όσο και ο πληθωρισμός στις ΗΠΑ.

Ο Τζερόμ Πάουελ, πρόεδρος της Fed, και η Κριστίν Λαγκάρντ, πρόεδρος της ΕΚΤ, βρίσκονται αντιμέτωποι με αγωνιώδεις επιλογές. Κανένας από τους δύο δεν γνωρίζει, με βεβαιότητα, πόσο σοβαρή πληθωριστική απειλή αντιμετωπίζει και, επομένως, πόσα ακριβώς χρειάζονται για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις. Ούτε ο Πάουελ ούτε η Λαγκάρντ έχουν αξιόπιστες εκτιμήσεις αναφορικά με το πόσα χρειάζονται για να αυξηθούν τα επιτόκια.

Τόσο ο Πάουελ όσο και η Λαγκάρντ προσπαθούν, στην πραγματικότητα, να δέσουν τα κορδόνια τους στο σκοτάδι ενώ φορούν γάντια, όπως σημειώνει γλαφυρά ο Κρούγκμαν.

Πολ Κρούγκμαν: Οι δύσκολες αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών και το μέλλον-1
Ο πρόεδρος της Fed Τζερόμ Πάουελ Φωτ: Reuters 

Σύμφωνα με τον αρθρογράφο των New York Times, η διαχείριση της Fed δεν ήταν βέβαια ποτέ στην πραγματικότητα εύκολη δουλειά, αν και άλλοτε μπορεί να φαινόταν πιο εύκολη.

Η δουλειά της Fed κάποτε φαινόταν άλλοτε πιο εύκολη επειδή η ομοσπονδιακή τράπεζα των ΗΠΑ δεν έπαιρνε αρκετά ρίσκα, συνεχίζει ο Κρούγκμαν. Επειδή εκείνη ακολουθούσε συντηρητικές πολιτικές (με τη μη πολιτική έννοια του όρου) που κρατούσαν την αμερικανική οικονομία κάτω από τις δυνατότητές της.

Αυτός ο συντηρητισμός μπορεί να εξασφάλισε στα στελέχη της Fed μια σχετικά εύκολη ζωή, είχε όμως παράλληλα τεράστιο κόστος: εκατομμύρια ευκαιρίες εργασίας και τρισεκατομμύρια δολάρια σε παραγωγή.

Η αποστολή των κεντρικών τραπεζών έχει γίνει πιο δύσκολη επειδή μεσολάβησαν μεγάλα σοκ, με το τελευταίο να είναι η άνοδος των τιμών των εμπορευμάτων που προκλήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τον συνεχιζόμενο πόλεμο της Ρωσίας στην Ουκρανία. Όμως δεν είναι η πρώτη φορά που συμβαίνει κάτι τέτοιο.

Το σημερινό σοκ είναι αναμφίβολα μεγάλο, αλλά όχι πολύ μεγαλύτερο από τα σοκ του 2008 και της περιόδου 2010 – 2011.

Η Fed υποτιμούσε σταθερά αυτό που ήταν σε θέση να επιτύχει η οικονομία των ΗΠΑ. Από το 2016 έως το 2019 η Fed αύξησε σταδιακά τα επιτόκια, για να αποτρέψει φανταστικούς κινδύνους πληθωρισμού. Στον περιστασιακό παρατηρητή, η Fed πάντα φαινόταν σαν να ήξερε τι έκανε.

Αλλά η λειτουργία της αμερικανικής οικονομίας κάτω από τις δυνατότητές της είχε τεράστιο κρυφό κόστος.

Τα καλά νέα είναι τόσο η Fed όσο και η ΕΚΤ έχουν επίγνωση των προηγούμενων αμαρτιών τους και ότι είναι πια αποφασισμένες να είναι λιγότερο συντηρητικές και να αναλάβουν περισσότερους κινδύνους υπέρ μιας ισχυρής οικονομίας. Τα κακά νέα είναι ότι το timing ήταν μάλλον ατυχές: Ο κίνδυνος του πληθωρισμού έχει πια αποκτήσει σάρκα και οστά.

Η Fed, σύμφωνα με τον Πολ Κρούγκμαν, πλέον ανταποκρίνεται όπως θα έπρεπε. Ο αρθρογράφος των NY Times εκτιμά από την πλευρά του πως στις ΗΠΑ ο πληθωρισμός έχει ήδη πιάσει ταβάνι και ότι δεν πρόκειται να ανέβει κι άλλο.

Ο ίδιος ωστόσο δηλώνει λιγότερο αισιόδοξος για την ΕΚΤ. Οι αποδόσεις των μακροπρόθεσμων ομολόγων – που είναι αυτές που μετρούν για την πραγματική οικονομία – έχουν αυξηθεί τόσο στην Ευρώπη όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες, υποδεικνύοντας ότι οι αγορές αναμένουν από την ΕΚΤ να κινηθεί στον ίδιο δρόμο με τη Fed.

Ωστόσο, εάν όπως φαίνεται να συμβαίνει, ο ευρωπαϊκός πληθωρισμός αντανακλά προσωρινούς κραδασμούς και όχι μια υπερθερμανθείσα οικονομία, η ΕΚΤ δεν θα έπρεπε να κάνει ό,τι κάνει η Fed. Υπό αυτήν την έννοια, εάν η Fed πράττει σωστά, η ΕΚΤ από την άλλη αντιδρά υπερβολικά.

Από την άλλη πλευρά, όπως σημειώνει ο Κρούγκμαν, η Ευρώπη εξακολουθεί να έχει συνδικάτα με πραγματική διαπραγματευτική δύναμη. Και ίσως η Λαγκάρντ να φοβάται ένα ανοδικό «σπιράλ μισθών-τιμών» (wage-price spiral)…

“Καθημερινή”

ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΑΚΚΑΣ: Η Ελλάδα και η τουρκική προκλητικότητα

0

Τα πέντε βήματα που πρέπει να ακολουθήσει η Αθήνα απέναντι σε έναν δύστροπο γείτονα

Αναμφίβολα, η Τουρκία είναι ένας ιδιαίτερος γείτονας. Η εξωτερική πολιτική της ορίζεται από τον αναθεωρητισμό του νεοοθωμανισμού και της «Γαλάζιας Πατρίδας» και η στρατηγική της από τη λογική της επιτήδειας ουδετερότητας. Απέναντι στην τουρκική απειλή και προκλητικότητα η Ελλάδα καλείται να αντιδράσει μ’ έναν συνδυασμό μέσων και τρόπων.

Το πρώτο και πιο σημαντικό είναι η ενίσχυση των Ενόπλων Δυνάμεων, ώστε να υπάρχει απάντηση στη μοναδική γλώσσα που η Τουρκία καταλαβαίνει αυτή την περίοδο, τη γλώσσα της στρατιωτικής ισχύος. Γι’ αυτό αποτελεί στοιχείο θετικό η εμβάθυνση της αμυντικής συνεργασίας της Ελλάδας με τη Γαλλία και τις ΗΠΑ. Η απέναντι όχθη θα πρέπει να γνωρίζει ότι τυχόν επιθετική ενέργεια εναντίον της χώρας μας θα λάβει απάντηση που θα έχει τρομερή επίπτωση στην ίδια.

Το δεύτερο είναι η διεθνοποίηση των τουρκικών προκλήσεων και διεκδικήσεων εις βάρος της Ελλάδας. Τόσο διεθνείς οργανισμοί όσο και συμμαχικές δυνάμεις πρέπει να ενημερώνονται για την τουρκική προκλητικότητα εις βάρος μας με τρόπο σαφή και χωρίς καμία χρονική καθυστέρηση.

Τρίτον, η ηγεσία του υπουργείου Εξωτερικών είναι αντιμέτωπη με πολλές προκλήσεις σ’ έναν κόσμο ασταθή και ευμετάβλητο. Στην εποχή μας δεν υπάρχουν διαφορετικοί πόλοι ούτε σύμμαχοι στρατηγικής και μη στρατηγικής σημασίας. Υπάρχει ένα πολυσύνθετο διεθνές σύστημα, στο οποίο η Ελλάδα, για να εξυπηρετήσει τα συμφέροντά της, πρέπει να κινηθεί με προσοχή, σχεδιασμό και ευελιξία. Είναι σημαντικό να ενισχύσει τον περιφερειακό της ρόλο και αυτό μπορεί να το κάνει ασκώντας διάφορες μορφές διπλωματίας, από την πολιτική – οικονομική έως την πολιτιστική. Επιπλέον, η Ελλάδα έχει τη δυνατότητα, σε συνεργασία με άλλες χώρες της Ε.Ε., να ασκήσει σταθεροποιητική και μεσολαβητική εξωτερική πολιτική, αναλαμβάνοντας πρωτοβουλίες με ειρηνευτικό, ανθρωπιστικό και περιβαλλοντικό περιεχόμενο (διευθέτηση διενέξεων, προστασία χριστιανικών πληθυσμών, αντιμετώπιση της λαθραίας μετανάστευσης και της τρομοκρατίας, προστασία της βιοποικιλότητας στη Μεσόγειο κ.ά.).

Τα πέντε βήματα που πρέπει να ακολουθήσει η Αθήνα απέναντι σε έναν δύστροπο γείτονα.

Τέταρτον, ισχυρή οικονομία σημαίνει κύρος, γόητρο και επιρροή, περιφερειακή και διεθνής. Ξεφεύγοντας οριστικά και αμετάκλητα από τη μέγγενη της οικονομικής κρίσης, η χώρα μας έχει την ευκαιρία να αναπτύξει τους παραγωγικούς της τομείς, την ψηφιακή τεχνολογία και την επιχειρηματικότητα. Η οικονομική ανάταση είναι ο κύριος παράγοντας που θα καταστήσει ξανά την Ελλάδα έναν αξιόπιστο και προνομιακό συνομιλητή των δυτικών δυνάμεων.

Υπάρχει όμως και κάτι ακόμα που πρέπει ιδιαίτερα να προσέξουμε. Οι χαμηλοί τόνοι, η διαρκής αναφορά στο διεθνές δίκαιο και στην ανάγκη του διαλόγου, η περιφρόνηση της τουρκικής ρητορικής δεν λειτουργούν αποτρεπτικά σε σχέση με τον δύστροπο γείτονά μας, αλλά ενισχύουν τον αναθεωρητισμό του. Οταν δεν κοιτάς τον αντίπαλο στα μάτια και δεν απαντάς ευθέως στα ζητήματα που διαρκώς θέτει, η στάση αυτή εκλαμβάνεται ως αδυναμία και τον ωθεί σε νέους λεκτικούς και νοηματικούς λεονταρισμούς. Ομως, έχουμε και εμείς τις δικές μας αιτιάσεις. Η συνθήκη της Λωζάννης αναφέρεται στη διοικητική αυτονομία και «την προστασία προσώπων και περιουσιών του μη μουσουλμανικού πληθυσμού» στα νησιά Ιμβρο και Τένεδο. Με την ανταλλαγή των πληθυσμών εξαιρέθηκε ο Ελληνισμός της Κωνσταντινούπολης. Η Κύπρος παραμένει διχοτομημένη και το βόρειο τμήμα της υπό κατοχή. Η στρατιωτικοποίηση των νήσων του Αιγαίου είναι επιβεβλημένη και, σύμφωνα με τον χάρτη του ΟΗΕ, νόμιμη, επειδή υπάρχει απειλή χρήσης βίας. Είναι εμφανές ότι οι συμφωνίες και το διεθνές δίκαιο δεν παραβιάζονται από την Ελλάδα, αλλά από τον γείτονά μας. Με την Τουρκία επιθυμούμε να συμβιώσουμε ειρηνικά και να συνεργαστούμε προς το συμφέρον των δύο λαών. Ομως, πέρα από την αποφασιστικότητά μας να προασπίσουμε την εδαφική μας κυριαρχία και να αντισταθούμε στις τουρκικές προκλήσεις, χρειάζεται να αντιμετωπίζουμε σθεναρά την αχαλίνωτη επιθετική ρητορική της Αγκυρας, προβάλλοντας τεκμηριωμένα τις δικές μας θέσεις.

* Ο κ. Γιάννης Σακκάς είναι καθηγητής Σύγχρονης Ιστορίαςστο Τμήμα Μεσογειακών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αιγαίου και επόπτης ερευνητικών προγραμμάτων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις Βρυξέλλες.

“Καθημερινή”

Όταν φεύγει η παλίρροια, βλέπεις ποιοι κολυμπούν γυμνοί

0

Σάββατο, 11 Ιουνίου 2022 09:13
INTIME NEWS/ΤΖΑΜΑΡΟΣ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ 

Του Μιχάλη Ψύλου
[email protected]

«Όταν η παλίρροια φεύγει, βλέπεις αυτούς που κολυμπούσαν χωρίς μαγιό» συνηθίζει να λέει ο Αμερικανός γκουρού της Wall Street, Γουόρεν Μπάφετ. Και η απόφαση της Ευρωπαικής Κεντρικής Τράπεζας να ξεκινήσει την αύξηση των επιτοκίων κατά 25 μονάδες βάσης, αναμφίβολα θα φανερώσει ποιοι στην Ευρωζώνη κολυμπούν χωρίς μαγιό. Και κυρίως χωρίς να χρειάζονται σωσίβιο!

Αναφερόμαστε στις υπερχρεωμένες χώρες του Νότου, κυρίως την Ελλάδα και την Ιταλία με ενα δημόσιο χρέος 200% και  150%, επί του ΑΕΠ, αντίστοιχα. Ηδη, τα επιτόκια των ομολόγων της Ιταλίας κινούνται ανοδικά (3,7%). Το spread του ιταλικού BTP έναντι του γερμανικού Bund διευρύνθηκε στις 233 μονάδες. Η απόδοση του ελληνικού 10ετούς βρίσκεται στο 4,41% και το spread ξεπέρασε τις 290 μονάδες.

Το υψηλότερο επιτόκιο των ελληνικών κρατικών τίτλων αντανακλά το υψηλό δημόσιο χρέος, το οποίο αναμένεται μεν να μειωθεί στο 180,2% στο τέλος του 2022, αλλά παραμένει το υψηλότερο μεταξύ των χωρών της Ευρωζώνης.  Αναλυτές προβλέπουν ότι τα επιτόκια του ελληνικού 10ετούς θα κινηθούν προς το 5% το επόμενο διάστημα, γεγονός που καθιστά απαγορευτικό έναν νέο δανεισμό. Η άνοδος του κόστους δανεισμού του δημοσίου παρασύρει και τα ομόλογα ελληνικών εταιρειών, που ήδη κυμαίνονται περί το 5%. Το κόστος χρηματοδότησής των μεγάλων επιχειρήσεων θα αυξηθεί περαιτέρω –σε μια περίοδο που επιβαρύνονται σημαντικά από τις υψηλές τιμές της ενέργειας.

Θα επιβαρυνθούν επίσης τα νοικοκυριά που έχουν στεγαστικά- καταναλωτικά δάνεια κυμαινόμενου επιτοκίου και βρίσκονται στο αρχικό στάδιο αποπληρωμής τους. Υπολογίζεται ότι για ένα σχετικά πρόσφατο στεγαστικό δάνειο 100.000 ευρώ, 25ετούς διάρκειας και επιτόκιο 3,25% σήμερα, η μηνιαία δόση θα αυξηθεί κατά 100 ευρώ περίπου. Η επίπτωση από την αύξηση του κόστους δανεισμού της χώρας αποτυπώνεται ήδη έντονα στο «φρένο» των ομολογιακών εκδόσεων από τις τράπεζες και τις επιχειρήσεις, αλλά και στον δανεισμό του ιδιωτικού τομέα της οικονομίας, καθώς τα επιτόκια είναι κυμαινόμενα και το κόστος περνάει άμεσα στο ταμείο.

Υπάρχει αντίδοτο; Φυσικά!

Το αντίδοτο είναι η ανάπτυξη, αλλά για την απορρόφηση του χρέους, θα χρειαζόταν μια σταθερή αύξηση του ΑΕΠ τουλάχιστον 3% για μερικά χρόνια. Μόνο που όλοι οι δομικοί παράγοντες είναι δύσκολα αντιμετωπίσιμοι: ακριβή ενέργεια, υψηλός πληθωρισμός, αβεβαιότητα λόγω εξωγενών παραγόντων, όπως η συνέχιση επ´ αόριστον του πολέμου στην Ουκρανία και ο κίνδυνος επιστροφής της πανδημίας το φθινόπωρο σε νέα ύψη.Πώς μπορούμε να υπολογίζουμε σε σταθερή και διαρκή ανάπτυξη, με τέτοιες υποθέσεις;

Και καλά η Ιταλία που μπορεί απλώς να απευθύνει έκκληση στην Ευρώπη, ξεσκονίζοντας το μοναδικό, αιώνιο επιχείρημα χωρίς παραλλαγές: η Ιταλία είναι πολύ μεγάλη για να χρεωκοπήσει, μια ενωμένη Ευρώπη χωρίς την Ιταλία δεν έχει νόημα, θα ήταν σαν ένα τριαντάφυλλο χωρίς αγκάθια, ένας καφές χωρίς κρέμα. Η Ελλάδα;

Ο Νότος θα συνεχίσει φυσικά τις εκκλήσεις στην Ευρώπη για ανώτατο πλαφόν στην τιμή του φυσικού αερίου και στήριξη  για την εκταμίευση νέων ευρωπαϊκών κονδυλίων, το περίφημο Recovery-bis για το οποίο οι Βρυξέλλες δεν συζητούν ακόμη επίσημα, ενώ οι λογαριασμοί συνεχίζουν να αυξάνονται. Ακόμη όμως και αν υιοθετηθούν αυτά τα δύο μέτρα,θα πάρει χρόνο και ο χρόνος δεν παίζει για εμάς. Όσο περνάει ο καιρός,το ερώτημα θα γίνεται όλο και πιο δύσκολο να απαντηθεί: πώς θα αντιμετωπίσουν τα νοικοκυριά και οι επιχειρήσεις τον πληθωρισμό και την ακριβή ενέργεια ; Και όταν λέμε πληθωρισμό δεν εννοούμε την παραδοσιακή νεοφιλελεύθερη πομφόλυγα για «κούρσα μεταξύ μισθών και τιμών». Γιατί οι μισθοί βρίσκονται ουσιαστικά  σε συνεχή πτώση εδώ και 20 χρόνια,σε πραγματικές τιμές.

Η παραγωγικότητα της εργασίας, εξάλλου, πέφτει και δεν είναι δυνατόν να αυξηθεί: και επομένως σύμφωνα με τις κλασικές θεωρίες του πληθωρισμού ως σχέση μεταξύ μισθών και παραγωγικότητας, δεν μετρά και δεν ρυθμίζει πλέον τίποτα. Αυτό που ονομάζεται πληθωρισμός,στην πραγματικότητα είναι η συνεχής αύξηση των τιμών σε παγκόσμια κλίμακα λόγω πανδημίας,πολέμου και διακοπής της εφοδιαστικής αλυσίδας.

Και όλα αυτά δεν είναι απλά πληθωρισμός: είναι μια παγκόσμια αταξία. Η πρόεδρος της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ προσπαθεί  να σβήσει μερικές φλόγες κλείνοντας τις «κάνουλες» των κεντρικών τραπεζών και σταματώντας πλέον τις καθαρές αγορές ομολόγων.Μόνο που η πυρκαγιά είναι πολύ μεγάλη για να σβηστεί με …νεροπίστολα!

naftemporiki.gr

ΓΙΑΤΙ Ο ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΜΠΛΟΦΑΡΕΙ

3
Ακόμη και σ αυτόν τον ανορθολογικό κόσμο τους διαδικτύου, χρειάζεται ορθολογισμός για να πείσεις.
“Δεν μπλοφάρω”, λέει ο Ερντογάν.
Ας δούμε αν λέει αλήθεια.
Μιλάμε για δύο πράγματα.
1.-Κατάληψη ελληνικού εδάφους.
2.-Αμφισβήτηση κυριαρχικών δικαιωμάτων.
Θα σας απασχολήσω με το πρώτο.
Ο Ερντογάν έχει δύο δυνατότητες.
1.-Επίθεση κατάληψης ενός απο τα 5 μεγαλύτερα νησιά. Τα νησιά είναι στρατιωτικοποιημένα και πολύ καλώς είναι στρατιωτικοποιημένα. Επιχείρηση κατάληψής τους είναι απο τις πιο δύσκολες στρατιωτικές ενέργειες. Δεν μπορεί να κάνει απόβαση σε κανένα απο αυτά τα νησιά. Πάντα με την προϋπόθεση ότι δεν θα υπάρξει προδοσία, όπως στην Κύπρο. Το διεθνές κλίμα δεν ευνοεί προδοσία. Και κάτοικοι και στρατός θα πολεμήσουν. Και θα πολεμήσουν.
2.-Κατάληψη ενός απο τα μη φυλασσόμενα νησιά. Αυτό μπορεί να συμβεί και να μην γίνει και εύκολα αντιληπτό. Στην περίπτωση αυτή πιστεύουμε πως θα ισχύσει η δέσμευση του Αρχηγού ΓΕΕΘΑ: “Θα το ισοπεδώσουμε” είπε ο Αρχηγός. Είπε και κάτι άλλο. Το ελληνικό δόγμα δεν είναι η σημειακή αντιπαράθεση. Δεν θα επιχειρήσει, δηλαδή,η Ελλάδα, απλώς, να ανακαταλάβει ένα κατειλημμένο μικρό νησί. Το δόγμα είναι ολικό μέτωπο.
ΚΑΙ ΕΔΩ ΕΙΝΑΙ ΠΟΥ ΣΑΣ ΚΑΛΩ ΝΑ ΣΚΕΦΘΕΙΤΕ ΚΑΙ ΝΑ ΑΠΟΔΟΜΗΣΕΤΕ ΤΗΝ ΑΠΕΙΛΗ ΕΡΝΤΟΓΑΝ.
Η Τουρκία έχει αποσύρει απο τον Έβρο σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις και τις μετέφερε στο μέτωπο της Συρίας και του Ιράκ.
Αυτές τις ημέρες περιμένει να πάρει άδεια και να εισβάλει και πάλι στη Συρία.
Η άδεια δεν της δίνεται.
Ο Έβρος αποτελεί στρατιωτικό πλεονέκτημα για την Ελλάδα ακόμη και με πλήρη παρουσία της Τουρκίας.
Στον Έβρο η Ελλάδα διαθέτει τα καλύτερα άρματα στον κόσμο.
Όταν ο Έβρος αποτελεί ελληνικό συγκριτικό πλεονέκτημα με πλήρη ανάπτυξη των τουρκικών δυνάμεων, τι θα είναι με απουσία σημαντικών μονάδων του τουρκικιύ στρατού;
Είναι δυνατόν να σκέφτεται κανείς πως η Τουρκία, όσο επιχειρεί και έχει ανοικτά μέτωπα στην Συρία, το Ιράκ και τη Λιβύη, θα ανοίξει και μέτωπο με την Ελλάδα;
Ο Ελληνικός Στρατός θα προελάσει βαθιά στην Ανατολική Θράκη.
Όλα αυτά, πάντα, με την προϋπόθεση ότι το αθηναϊκό κράτος θα ενεργήσει.
Για την προάσπιση των κυριαρχικών δικαιωμάτων θέλω να ελπίζω πως κάτι έχει αλλάξει σε σχέση με το παρελθόν. Αν μείνουμε στα παλιά, δεν είμαι και πολύ αισιόδοξος.
Πάντως, το δόγμα σιγά σιγά αλλάζει. Απο κατευνασμός, γίνεται αποτροπή.
Και κάτι άλλο. Μήπως στην ελληνική στρατηγική σκέψη πρέπει να μπει και ο παράγων Κύπρος; Να διαμορφωθούν οι στρατιωτικές προύποθέσεις ώστε σε περίπτωση που υπάρξει ενεργό μέτωπο που θα ανοίξει με ευθύνη της Τουρκίας στον ελλαδικό χώρο, να αναπτυχθεί επιχείρηση ανακατάληψης των κατεχομένων;
Ούτως η άλλως, αν ανοίξει κάποιο μέτωπο η Τουρκία θα έχει σχέδια τι θα κάνει στην Κύπρο. Γιατί να μην αναπτύξει σοβαρά σχέδια και η Ελλάδα;

Ο Όλαφ Σολτς σβήνει φιτίλια στα Βαλκάνια

0

Η περιοδεία Σολτς στα Δυτικά Βαλκάνια στοχεύει και στη διεύρυνση της ΕΕ. Αλλά στο παράδειγμα της Βόρειας Μακεδονίας το μπλοκάρισμα από τη Βουλγαρία φαίνεται ανυπέρβλητο.

    Από πρόσφατη συνάντηση του πρωθυπουργού της Βόρειας Μακεδονίας Ντίμιταρ Κοβατσέφσκι με τον Σολτς στις Βρυξέλλες

Πριν λίγες ημέρες, στις 4 Ιουνίου 2022, ένας μασκοφόρος ποδηλάτης σταμάτησε μπροστά από το βουλγαρικό πολιτιστικό σύλλογο «Βάνκο Μιχαΐλοφ» στη Μπίτολα της Βόρειας Μακεδονίας. Έριξε στην πόρτα εύφλεκτο υγρό, έβαλε φωτιά και έφυγε. Το περιστατικό καταγράφηκε σε κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης. Αν και υπήρξαν μικρές ζημιές στο κτίριο εκτός από την πόρτα, η πυρκαγιά που ακολούθησε αναζωπύρωσε την πολιτική σύγκρουση που σιγοκαίει και αφορά στις σχέσεις Βόρειας Μακεδονία και Βουλγαρίας τα τελευταία χρόνια. Παρά τη άμεση σύλληψη του δράστη πολιτικοί και στις δύο πλευρές των συνόρων θεώρησαν σκόπιμο να ανάψουν τις δικές τους «φλόγες». Ο πρόεδρος της Βουλγαρίας Ρούμεν Ράντεφ ισχυρίστηκε ότι η εμπρηστική επίθεση «ήταν άλλη μια πρόκληση, μέρος της μακροχρόνιας αντιβουλγαρικής εκστρατείας στη Βόρεια Μακεδονία». Η κυβέρνηση στα Σκόπια καταδίκασε το περιστατικό,  ωστόσο, υπήρξαν εκκλήσεις από τουλάχιστον ένα κόμμα της αντιπολίτευσης και σε πολλά μέσα κοινωνικής δικτύωσης για διαδηλώσεις υπέρ του δράστη.

Όλο προβλήματα σε αυτή τη γειτονιά

Ο πρόεδρος της Β. Μακεδονίας ΠενταρόφσκιΟ πρόεδρος της Β. Μακεδονίας Πενταρόφσκι εκφωνεί ομιλία με την ευκαρία των 80 χρόνων από τον αντιφασιστικό αγώνα της χώρας

Το άνοιγμα της λέσχης με το όνομα Βάνκο Μιχαΐλοφ, συνεργάτη των Βουλγάρων ναζί στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, που προωθήθηκε από Βουλγάρους πολιτικούς ως κίνηση συμφιλίωσης, πυροδότησε θύελλα οργής στη Βόρεια Μακεδονία. Ο πρόεδρος Στέβο Πενταρόφσκι καταδίκασε την επιλογή του ονόματος από τη Σόφια ως πρόκληση που «δεν συμβάλλει στην προσέγγιση των δύο λαών». Μέσα σε αυτό το κλίμα ο Γερμανός καγκελάριος επισκέπτεται τη χώρα. Στόχος του είναι να βρεθεί συμβιβασμός για να ξεκινήσει η διαδικασία ενταξιακών διαπραγματεύσεων στην ΕΕ που μπλοκάρει η Σόφια. Υπό το πρίσμα του επιθετικού πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία η διεύρυνση της ΕΕ είναι πιο σημαντική παρά ποτέ. Ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Βόρειας Μακεδονίας Νίκολα Ντιμιτρόφ βλέπει την επίσκεψη Σολτς ως «αποκορύφωμα των γερμανικών διπλωματικών προσπαθειών να εξασφαλίσει μια σημαντική πρόοδο όχι μόνο για τα Βαλκάνια, αλλά και για την Ουκρανία», όπως είπε στη Deutsche Welle. «Αυτό το πρόβλημα» καθιστά την ΕΕ γεωπολιτικά ανίκανη στην ίδια την περιοχή της». Η ΕΕ επιθυμεί να επιδείξει ικανότητα να διαμεσολαβεί σε προβλήματα μέσα στην ευρωπαϊκή γειτονιά, αποτρέποντας ταυτόχρονα τη Ρωσία, την Κίνα και άλλους περιφερειακούς παράγοντες από το να εισβάλουν στα Δυτικά Βαλκάνια. Δύο από τις έξι χώρες των Δυτικών Βαλκανίων, η Σερβία και το Μαυροβούνιο, βρίσκονται ήδη σε διαπραγματεύσεις για πλήρη ένταξη στην ΕΕ, το Κοσσυφοπέδιο και η Βοσνία-Ερζεγοβίνη ελπίζουν να γίνουν υποψήφιες, ενώ το βέτο της Βουλγαρίας έχει μπλοκάρει τις εξελίξεις στη Βόρεια Μακεδονία και την Αλβανία τα τελευταία δύο χρόνια.

Συνάντηση Μακρόν με ΠενταρόφσκιΣυνάντηση Μακρόν με Πενταρόφσκι το 2019 στο Παρίσι

Ο Σολτς δεν είναι μόνος στις διπλωματικές προσπάθειες. Στις 6 Ιουνίου ο Γάλλος πρόεδρος Εμμανουέλ Μακρόν πρότεινε στους ομολόγους του στη Βόρεια Μακεδονία και τη Βουλγαρία το Παρίσι ως τόπο για την υπογραφή της διμερούς συμφωνίας, «όταν έρθει η ώρα». Το Παρίσι πιέζει για μια λύση μέχρι τέλος Ιουνίου 2022, όταν θα λήξει η γαλλική προεδρία στην ΕΕ. Το Βερολίνο από την πλευρά του βλέπει τη διεύρυνση της ΕΕ ως έναν από τους βασικούς πυλώνες της ευρωπαϊκής του πολιτικής, κάτι που κατοχυρώνεται επίσης στην κυβερνητική συμφωνία της τρικομματικής κυβέρνησης Σολτς. Η αίτηση της Ουκρανίας για ένταξη στην ΕΕ περιπλέκει ακόμη περισσότερο τα πράγματα. Η πιθανότητα έναρξης των διαπραγματεύσεων με το Κίεβο μέσα στον Ιούνιο συνιστά πρόβλημα για τις Βρυξέλλες. Άλλωστε, αρκετές χώρες των Δυτικών Βαλκανίων περίμεναν εδώ και χρόνια για να έρθει η ώρα ένταξής τους. Στις 9 Μαΐου, όταν ρωτήθηκε επ΄αυτού, ο Σολτς αναφέρθηκε ευθέως σε αυτήν την κατάσταση κατά τη διάρκεια κοινής συνέντευξης τύπου με τον Μακρόν στο Βερολίνο. «Πολλοί έχουν ήδη κάνει μεγάλες προετοιμασίες και έχουν πάρει θαρραλέες αποφάσεις. Κάποια στιγμή, τέτοιο θάρρος πρέπει να ανταμειφθεί. Πάρτε τη Βόρεια Μακεδονία, για παράδειγμα» σχολίασε χαρακτηριστικά ο Γερμανός καγκελάριος.

Παράθυρο ευκαιρίας

Παράθυρο ευκαιρίας βλέπει ο Ντάνιελ ΣμιλόφΠαράθυρο ευκαιρίας βλέπει ο Ντάνιελ Σμιλόφ

Η διαμάχη για το θέμα της γλώσσας και της ιστορίας ανάμεσα σε Βόρεια Μακεδονία και Βουλγαρία είναι γνωστή. Οι διμερείς συνομιλίες επικεντρώνονται τώρα στο θέμα της κατοχύρωσης της βουλγαρικής μειονότητας στο σύνταγμα της Βόρειας Μακεδονίας. Αλλά η σημερινή κυβέρνηση στα Σκόπια δεν διαθέτει τις ψήφους για να περάσει μια τέτοια πρόταση. Η εθνικιστική αντιπολίτευση της χώρας θεωρεί «εθνική προδοσία» οποιαδήποτε προσέγγιση με τη Βουλγαρία. Τα πράγματα έγιναν χειρότερα. Η κυβέρνηση στη Σόφια έχασε προχθές την ισχνή κοινοβουλευτική της πλειοψηφία, τρεις ημέρες πριν από την άφιξη Σολτς στη Σόφια με την αποχώρηση του λαϊκιστικού κόμματος ΙΤΝ (Υπάρχει και τέτοιος λαός). Ο πρόεδρός του Σλάβι Τριφονόφ κατηγόρησε τον Βούλγαρο πρωθυπουργό Κιρίλ Πετκόφ ότι προσπαθεί να άρει το βέτο κατά της Βόρειας Μακεδονίας για την έναρξη ενταξιακών συνομιλιών με την ΕΕ αδιαφορώντας για τα εθνικά συμφέροντα της Βουλγαρίας. Πάντως ο Ντάνιελ Σμίλοφ, Βούλγαρος πολιτικός αναλυτής και αναπληρωτής καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Σόφιας, πιστεύει ότι υπάρχει ένα παράθυρο ευκαιρίας. «Μια πιθανή συμφωνία», είπε στην DW, «θα μπορούσε να βασίζεται σε δέσμευση ότι θα γίνει αναφορά στους Βούλγαρους στο σύνταγμα της Βόρειας Μακεδονίας και στην ενσωμάτωση στοιχείων από τις υπάρχουσες συνθήκες μεταξύ των δύο χωρών στο πλαίσιο των ενταξιακών διαπραγματεύσεων. Το ερώτημα είναι αν θα υπάρξει βουλγαρική κυβέρνηση που να προχωρήσει ένα τέτοιο ντιλ».

Το κόμμα του Σλάβι Τριφονόφ αποχώρησε από την κυβέρνηση Το κόμμα του Σλάβι Τριφονόφ αποχώρησε από την κυβέρνηση

Ακόμα κι αν, όπως ανακοινώθηκε στις 9 Ιουνίου, ο πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Κίριλ Πέτκοφ συνεχίσει να ηγείται κυβέρνησης μειοψηφίας, ο πρόεδρος της χώρας Ράντεφ παραμένει το κύριο εμπόδιο. «Ο Ράντεφ έχει τοποθετηθεί ως ο κύριος σκληροπυρηνικός επί του θέματος» λέει ο Σμίλοφ. «Οι λόγοι αυτής της πολιτικής έχουν να κάνουν περισσότερο με την εσωτερική πολιτική και αναζητούνται στον σύγχρονο λαϊκισμό και την πολύ πιο αποτελεσματική κινητοποίηση πίσω από ισχυρισμούς ότι `ο λαός δεν πρέπει να υποκύψει στην ξένη πίεση`». Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και η πλειονότητα των κρατών-μελών της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης της Γερμανίας, απεχθάνονται το να επιτρέψουν την είσοδο διμερών διαφορών στο πλαίσιο διαπραγματεύσεων, αλλά είναι πρόθυμα να συμβιβαστούν, εφόσον Σκόπια και Σόφια βρουν κάποιου είδους συμφωνία. Ωστόσο ο πρώην υπουργός Εξωτερικών της Βόρειας Μακεδονίας Ντιμιτρόφ προειδοποιεί ότι μια τέτοια διπλωματική λύση θα αναβάλλει μόνο το πρόβλημα στο διηνεκές επιτρέποντας στη Σόφια να μπλοκάρει περαιτέρω τη Βόρεια Μακεδονία κατά τις ενταξιακές διαπραγματεύσεις. «Όλοι πρέπει να είναι προσεκτικοί σε αυτή την επιδίωξη της επιτυχίας. Θα μπορούσε εύκολα να γίνει βραχύβια και επιφανειακή».

Μπόρις Γκεοργκιέφσκι

Επιμέλεια: Ειρήνη Αναστασοπούλου

DW

Τι είναι ο Χάρτης της Σεβίλλης που “τρομάζει” την Τουρκία- Ο Τσαβούσογλου ζητάει να τον αποκηρύξει η Ελλάδα

0

Γιατί ο ΜελβούτΤσαβούσογλου έθεσε ως προαπαιτούμενο για την έναρξη ενός ελληνοτουρκικού διαλόγου να ανακοινώσει η Ελλάδα ότι δεν αποδέχεται τον “Χάρτη της Σεβίλλης”.

Δεν είναι η πρώτη φορά που στην τουρικική ρητορική μπαίνει ο “Χάρτης της Σεβίλλης” και το αίτημα να “αποτάξει” η Ελλάδα και η Ευρωπαϊκή Ένωση όσα αυτός o χάρτης περιλαμβάνει.

Αυτή τη φορά ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Μελβούτ Τσαβούσογλου, σε συνέντευξή του στο CNN Turk, έθεσε ως προαπαιτούμενο για την έναρξη ενός ελληνοτουρκικού διαλόγου να ανακοινώσει η Ελλάδα ότι δεν αποδέχεται τον “Χάρτη της Σεβίλλης” για τον καθορισμό των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας στην Ανατολική Μεσόγειο. Ποιος είναι, όμως, αυτός ο χάρτης που τόσο ενοχλεί την Τουρκία;

Ο χάρτης που “στοιχειώνει” την Τουρκία

Ο “Χάρτης της Σεβίλλης” δημιουργήθηκε όταν η Ευρωπαϊκή Ένωση ζήτησε από το Πανεπιστήμιο της Σεβίλης να απεικονίσει τις ΑΟΖ των ευρωπαϊκών κρατών με βάση το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982. Συνηθίζεται να αποκαλείται και “χάρτης της Ευρωπαϊκής Ένωσης”.

Εκπονήθηκε στις αρχές της δεκαετίας του 2000 και από τότε “στοιχειώνει” τους Τούρκους στρατηγικούς σχεδιαστές. Σε αυτόν καταγράφεται η σύνδεση ελληνικής και κυπριακής ΑΟΖ. Καθορίζονται, δηλαδή, τα μέγιστα όρια για την Ελλάδα και την Κύπρο, χρησιμοποιώντας την ακτή κάθε κατοικημένου ελληνικού νησιού –ανεξάρτητα από το μέγεθός του και την εγγύτητά του στις τουρκικές ακτές.

Πάγια θέση της Τουρκίας είναι ότι αυτές οι οριοθετήσεις είναι άδικες. Μάλιστα, σε αντιδιαστολή με τον χάρτη της Σεβίλλης, ο χάρτης της συμφωνίας θαλάσσιων συνόρων Τουρκίας-Λιβύης εκτείνεται από τη νοτιοδυτική γωνία της Τουρκίας έως την αντίθετη ακτή στην ανατολική Λιβύη.

χάρτης σεβίλλης

Το ερώτημα της Χουριέτ στην Κομισιόν για τον “Χάρτη της Σεβίλλης”

Δεν είναι καθόλου τυχαίο το γεγονός ότι πρόσφατα -στα τέλη Αυγούστου- και εν μέσω της κρίσης που έχει ξεσπάσει στην Ανατολική Μεσόγειο, η τουρκική εφημερίδα Χουριέτ υπέβαλε ερώτημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με το “Χάρτη της Σεβίλλης”. Ρώτησε εάν αποτελεί σημείο αναφοράς για ακαδημαϊκές μελέτες ή εάν αντικατοπτρίζει τη νομική θέση της ΕΕ για τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο.

Η Κομισιόν -σύμφωνα με τη Χουριέτ- απάντησε: “Οι εξωτερικές εκθέσεις που εκπονούνται από (εξωτερικούς) θεσμούς δεν συνιστούν επίσημα έγγραφα της ΕΕ και δεν έχουν νομική και πολιτική ισχύ για την ΕΕ“, προσθέτοντας πως “θέματα που σχετίζονται με την οριοθέτηση των θαλάσσιων περιοχών και τη χρήση των πόρων στα ύδατα μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο καλή τη πίστει, βάσει του διεθνούς δικαίου και μέσω διαλόγου και διαπραγματεύσεων σύμφωνα με τις σχέσεις καλής γειτονίας“, παραπέμποντας τα κράτη να αντιμετωπίσουν την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων και την εκμετάλλευση των πόρων τους μόνο μέσω της οδού του διαλόγου και το διεθνές Δίκαιο.

Σημειώνεται ότι ενδεικτικό της τουρκικής επιμονής κατά του χάρτη είναι το γεγνός ότι σε πρόσφατες δηλώσεις του ο υπουργός Άμυνας της Τουρκίας, Χουλουσί Ακάρ, ανέφερε ότι “όλοι πρέπει να γνωρίζουν ότι το κράτος της Δημοκρατίας της Τουρκίας, οι τουρκικές ένοπλες δυνάμεις και τα 83 εκατομμύρια των πολιτών δεν θα δεχθούν με κανέναν τρόπο την φυλάκιση στις ακτές μας με αυτόν τον χάρτη της Σεβίλλης ή με σειρά παρόμοιων απαιτήσεων και πρακτικών”.

17 ΣΕΠ. 20 The TOC

Κοινωνική αρχιτεκτονική, το τέλος του εγωισμού – Στο περιοδικό «Κ» εκτάκτως το Σάββατο με την «Καθημερινή της Κυριακής»

0
ΜΕ ΤΗΝ «Κ»

Η κοινωνική αρχιτεκτονική είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένα κίνημα αντίδρασης στα σπάταλα, φαραωνικά πρότζεκτ και στην απόλυτη κυριαρχία των σταρ της αρχιτεκτονικής ελίτ. Η κοινωνική αρχιτεκτονική είναι η νέα μεγάλη τάση και θα είναι ένα από τα κυρίαρχα θέματα που θα διερευνήσει η 10η ημερίδα αρχιτεκτονικής και ντιζάιν ΕΣΩ, που θα φιλοξενηθεί στις 15 Ιουνίου στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση, έχοντας την πολύτιμη συνεισφορά και εμπειρία του Fundació Mies van der Rohe και του βραβείου EU Mies, το οποίο επίσης τα τελευταία χρόνια καταλήγει στα χέρια αρχιτεκτόνων με ισχυρά κοινωνικά αντανακλαστικά.

Μια άλλη δυναμική τάση στην αρχιτεκτονική και στην εσωτερική διακόσμηση φέρνει τα χρώματα και τη φυσιογνωμία της Μεσογείου σε κάθε γωνιά του κόσμου. Τον τελευταίο καιρό, ολόκληροι ινσταγκραμικοί λογαριασμοί είναι αφιερωμένοι στην ηδονή των μεσογειακών απολαύσεων.  Η μεσογειακή αισθητική ανάγεται πλέον σε ένα τρεντ που έχει επηρεάσει μέχρι και την αρχιτεκτονική και την εσωτερική διακόσμηση.

Ο Ισπανός αρχιτέκτονας Χουάν Ερέρος αγαπάει τις πολύπλοκες κατασκευές. Αγαπάει επίσης τις νέες τεχνολογίες, τις απρόβλεπτες ιδέες, τη διδασκαλία, την επαφή με την καινούργια γενιά αρχιτεκτόνων. Ο στόχος του είναι πάντα, όπως μας είπε, ο άνθρωπος. Τον συναντήσαμε στο περιθώριο της διάλεξης που έδωσε πριν από λίγο καιρό στο Μουσείο Μπενάκη ως καλεσμένος του αρχιτεκτονικού περιοδικού ΔΟΜΕΣ. Μέσα από τη συζήτηση είχαμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε λίγο καλύτερα έναν άνθρωπο με μεσογειακό ταμπεραμέντο, εξωστρεφή και γελαστό, που μεγαλώνοντας κάποτε στην ισπανική επαρχία είχε  μια ηρωική αντίληψη και ένα αόριστο όνειρο περί αρχιτεκτονικής.

Μπορεί το ντιζάιν να κάνει καλό στο περιβάλλον; Η ρηξικέλευθη ματιά των νέων ντιζάινερ προπορεύεται της εποχής τους και ανοίγει τον δρόμο για εξερεύνηση και πειραματισμό. Σκεπτόμενοι τις αρχές της βιωσιμότητας και την ορθή διαχείριση των υλικών, στρέφουν το βλέμμα σε αντικείμενα και έπιπλα από υλικά ευτελή, όπως το χαρτόνι, ο χαρτοπολτός, το ανακυκλωμένο πλαστικό ή ακόμα και τα πλαστικά απορρίμματα που δεν συμμετέχουν στον κύκλο της ανακύκλωσης. Το «Κ» ξεχώρισε έξι περιπτώσεις από τον ελληνικό χώρο και μεταφέρει το δημιουργικό και αντισυμβατικό τους όραμα.

Σπίτι σε τέσσερις ρόδες; Η Κέιτ Όλσεν και η Έλεν Πρας μετέτρεψαν το χόμπι τους σε ένα επικερδές επάγγελμα: ξεκίνησαν να επιδιορθώνουν μισοδιαλυμένα τροχόσπιτα προσθέτοντας τις δικές τους σχεδιαστικές πινελιές. Στη συνέχεια, συγκέντρωσαν στο λεύκωμα «The Modern Caravan: Stories of Love, Beauty and Adventure on the Open Road» ιστορίες ανθρώπων που γοητεύτηκαν από τη νομαδική κουλτούρα και χώρεσαν τη ζωή τους σε μοντέρνα τροχόσπιτα που δημιούργησαν με κόπο.
“Καθημερινή”