Στις 28 Μαρτίου του 1997, κάθε άγραφος νομός της θάλασσας που ορίζει την προστασία των ανθρώπων οι οποίοι κινδυνεύουν, κουρελιάστηκε!
Κάθε ίχνος αλληλεγγύης, παραβιάστηκε κατάφωρα.
Με απλά λόγια διαπράχτηκε ένα εν ψυχρώ έγκλημα, που ο εκπρόσωπος του Νόμου αρμόδιος εισαγγελέας στην αγόρευση του, χαρακτήρισε… αυτοκτονία.
Στο στενό του Οτράντο, ιταλικό πολεμικό πλοίο, εμβόλισε ένα αλβανικό πλοιάριο, στο οποίο επέβαιναν 120 Αλβανοί που ταξίδευαν προς την Ιταλία αναζητώντας μια καλύτερη ζωή, ενώ η χώρα ους σπαραζόταν από τον εμφύλιο πόλεμο.
Βέβαια ο πλους ήταν παράνομος, οι επιβάτες δεν είχαν βίζες και ταξιδιωτικά έγγραφα και ο Μπερλουσκονι (ιταλός πρωθυπουργός) είχε διαμηνύσει ότι δεν πρόκειται να τους δεχθεί.
Από να τους σταματήσει αποτελεσματικά με εξαντλητικές διαπραγματεύσεις, συμβουλέςκαι εντολές, η με απροσπέλαστο φράγμα πλωτών μέσων πριν μπουν στα χωρικά ύδατα, η να τους συλλάβει επί τόπου και να τους απελάσει άμεσα, μέχρι την διαταγή για εμβολισμό και τον πνιγμό 83 επιβατών μεταξύ των οποίων 61 μητέρες και παιδιά, υπάρχει ωστόσο τεράστια διαφορά, πολλές εναλλακτικές επιλογές και εν τέλει με τίποτα δεν δικαιολογείται μια οργανωμένη ναυτική επίθεση θανάτου!
Η «τραγωδία του Οτράντο», όπως έμεινε στην ιστορία, στοιχειώνει μέχρι σήμερα το ομώνυμο θαλάσσιο πέρασμα, ενώ το κουφάρι του μοιραίου πλοίου έχει μετατραπεί σε μουσείο, από τον Έλληνα γλύπτη Κώστα Βαρώτσο….
ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ «ΛΕΥΚΕΣ ΣΗΜΑΙΕΣ
Το 1997 η Αλβανία ήταν ένα βήμα πριν από τον εμφύλιο πόλεμο.
Το σκάνδαλο των Πυραμίδων στέρησε από χιλιάδες πολίτες τις περιουσίες τους. Στρατιωτικές αποθήκες και αστυνομικά τμήματα λεηλατήθηκαν από το εξαγριωμένο πλήθος και 700.000 όπλα βρέθηκαν στα σπίτια των πολιτών, έτοιμα να προχωρήσουν στην ένοπλη εκδίωξη του πρωθυπουργού Μπερίσα.
Ο εμφύλιος πόλεμος μπορεί να αποφεύχθηκε, όμως η κρατική διαφθορά και η επιδείνωση της φτώχειας, ώθησαν χιλιάδες πολίτες στον δρόμο της μετανάστευσης.
Πάνω από δεκατρείς χιλιάδες Αλβανοί μετανάστες κατέφυγαν στην Ιταλία από τον Φεβρουάριο του 1997….
Η Ιταλία είχε δείξει ήδη την πρόθεσή της από το 1991, όταν Ιταλοί λιμενικοί και δυνάμεις ασφαλείας «έριχναν στο ψαχνό» για να αποτρέψουν την αποβίβαση Αλβανών μεταναστών.
Το 1997 εφάρμοσε την στρατιωτική επιχείρηση «Λευκές Σημαίες» στα διεθνή ύδατα των Στενών του Οτράντο, με την οποία επισφραγίστηκε ο ναυτικός αποκλεισμός.
Μία εβδομάδα πριν από την «τραγωδία του Οτράντο», ο Ιταλικός στόλος περιπολούσε στο συγκεκριμένο θαλάσσιο πέρασμα και απέτρεπε την διέλευση αλβανικών πλοίων….
ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ
Στις 17:15 της 28ης Μαρτίου 1997 το πλοίο Zefiro του ιταλικού ναυτικού εντόπισε το αλβανικό «Kater i Radës», στο οποίο επέβαιναν 120 μετανάστες από την Αλβανία, να διασχίζει τα Στενά του Οτράντο.
Τελικός προορισμός ήταν η Ιταλία.
Κατόπιν εντολής των ναυτικών αρχών το ιταλικό πλοίο προσπάθησε να αναγκάσει το «Kater» να επιστρέψει στα αλβανικά ύδατα.
Κάθε προσπάθεια, όμως, έπεφτε στο κενό. Έτσι, η επιχείρηση μεταφέρθηκε στο επίσης ιταλικό πλοίο «Sibilla«.
Σύμφωνα με περιγραφές, οι Ιταλοί έφτασαν τόσο κοντά στο αλβανικό σκάφος, που οι επιβαίνοντες μετανάστες κατάφεραν να διακρίνουν δύο άντρες.
Ο ένας κρατούσε ένα πολυβόλο και ο άλλος τραβούσε φωτογραφίες, ενώ στην «μάχη της επαναπροώθησης» είχε επιστρατευτεί και ένα ελικόπτερο που πετούσε διαρκώς πάνω από το «Κater»….
Στις 18:45 το ελικόπτερο έφυγε και οι προβολείς των ιταλικών πλοίων έσβησαν. Επικράτησε μια προσωρινή ανακούφιση στο αλβανικό σκάφος, μέχρι που το «Sibilla» επιτάχυνε αιφνιδιαστικά….
«Μας συνθλίβουν», φώναξε κάποιος από το κατάστρωμα.
Το «Sibilla» εμβόλισε δύο φορές το μοιραίο πλοίο.
Πολύ σύντομα ξεκίνησε να βουλιάζει.
Πολλοί άνθρωποι βούτηξαν στη θάλασσα για να σωθούν.
Οι περισσότεροι, όμως, δεν ήξεραν κολύμπι. Γυναίκες και παιδιά που βρίσκονταν στα κάτω καταστρώματα, αποκλείστηκαν και πνίγηκαν….
Στις 19:03, μόλις δεκαοκτώ λεπτά μετά την αιφνιδιαστική επίθεση, οι ελπίδες των Αλβανών μεταναστών βυθίστηκαν στα Στενά του Οτράντο μαζί με το εμβολισμένο σκάφος. Το ιταλικό «Sibilla» έριξε μία σωστική λέμβο στη θάλασσα, περισύλλεξε τις σωρούς τεσσάρων πνιγμένων και βοήθησε μερικούς επιζώντες.
Η αποστολή είχε τελειώσει.
Το «Sibilla» μετέφερε τους επιζώντες στις ιταλικές ακτές και τους παρέδωσε στην Αστυνομία.
Επέστρεψε είκοσι λεπτά αργότερα.
Τουλάχιστον 52 άνθρωποι ανασύρθηκαν νεκροί από τη θάλασσα, ενώ οι υπόλοιποι επιζώντες μεταφέρθηκαν αργότερα στα ειδικά κέντρα κράτησης.
Ο συνολικός αριθμός των νεκρών έφτασε τους 83….
Η ΔΙΚΗ ΚΑΙ ΟΙ ΠΟΙΝΕΣ
Το βυθισμένο πλοίο ανακτήθηκε 35 χιλιόμετρα από τις ακτές της Ιταλίας.
Η υπόθεση έφτασε μέχρι το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων το οποίο έκρινε την Ιταλία υπεύθυνη για το συμβάν.
Το ιταλικό Δικαστήριο του Μπρίντεζι καταδίκασε τους καπετάνιους και των δύο σκαφών για «βύθιση πλοίου και πολλαπλή ανθρωποκτονία».
Ο Εισαγγελέας Veto Vignola ισχυρίστηκε ότι για την λεγόμενη «τραγωδία του Οτράντο», δεν είναι υπεύθυνη η ιταλική πλευρά, αλλά οι Αλβανοί …αυτοκτόνησαν , δεδομένου ότι δεν ανταποκρίθηκαν στις εκκλήσεις του πλοίου “Sibilla” για να σταματήσουν και να τους παρασχεθεί η αναγκαία βοήθεια.
Τόσα χρόνια μετά την τραγωδία, οι συγγενείς των θυμάτων ζητούν ακόμη να δοθεί δικαιοσύνη.
Στον Ιταλό καπετάνιο το δικαστηριο, επέβαλε ποινή φυλάκισης έως τρία έτη, ενώ στον Αλβανό καπετάνιο του «Kater i Rades» ποινή φυλάκισης έως τέσσερα έτη.
Η ευθύνη για το πολύνεκρο ναυάγιο αποδόθηκε και στους δύο, ενώ υποβιβάστηκε σε ατομικό επίπεδο.
Η διοίκηση του ιταλικού ναυτικού και οι πρακτικές διαχείρισης των μεταναστευτικών ροών από το ιταλικό κράτος δεν έφτασαν να κριθούν ενώπιον του δικαστηρίου. …
H πρώτη αεροπορική επιχείρηση που έπληξε το ιαπωνικό αρχιπέλαγος
Ήταν 1942 όταν ένα ιταλικό αεροσκάφος κατάφερε να πραγματοποιήσει ένα εντυπωσιακό ταξίδι, σχεδόν άθλο, εν μέσω πολέμου: Πέταξε από την Ιταλία στην Ιαπωνία και όχι μόνο αυτό, αλλά κατάφερε στη συνέχεια και να επιστρέψει πίσω πετώντας πάνω από εχθρικές, για την Ιταλία περιοχές, όπου ο εντοπισμός του αεροσκάφους θα σήμαινε αυτομάτως και την κατάρριψή του.
Κατά την διάρκεια του Β’ ΠΠ οι ιταλικές αεροπορικές δυνάμεις, αλλά και η Αεροπορία του Ναυτικού, πραγματοποίησαν μια σειρά από εντυπωσιακές αποστολές, πολλές από αυτές θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν πρωτοποριακές εξαιτίας των ειδικών συνθηκών στις οποίες πραγματοποιήθηκαν.
Παρ΄ όλα αυτά λίγες έγιναν γνωστές μετά τον πόλεμο, κυριότερα γιατί μέρος των τότε απόρρητων εγγράφων καταστράφηκαν μετά την συνθηκολόγηση της Ιταλίας στις 8 Σεπτεμβρίου του 1943, αλλά και γιατί κανείς στην χώρα δεν ήθελε να θυμάται τίποτα από την καταστροφική εμπλοκή της Ιταλίας στον Β’ ΠΠ. Μια από τις αποστολές αυτές, που έμειναν άγνωστες για πολύ καιρό ήταν και η πτήση στην Ιαπωνία.
Γιατί στην Ιαπωνία
Μετά την επίθεση της Ιαπωνίας στο Περλ Χάρμπορ στις 7 Δεκεμβρίου του 1941, η χώρα του «Ανατέλλοντος Ήλιου», βρέθηκε, παραδόξως μεν, απομονωμένη, κυκλωμένη από τις ΗΠΑ και την Βρετανία και χωρίς δυνατότητα επικοινωνίας με τους συμμάχους της του «Άξονα», στην Ευρώπη. Έτσι μετά την επίθεση στην Χαβάη, κάθε αεροπορική, ναυτική και -πόσο μ άλλον- οδική σύνδεση μεταξύ της Ιαπωνίδες και της Ιταλίας και Γερμανίας διακόπηκε αναγκαστικά.
Τα τρία έθνη είχαν υπογράψει στις 26 Σεπτεμβρίου του 1940, την τριμερή συμφωνία, που έμεινε γνωστή ως ο «Άξονας». Με την είσοδο των ΗΠΑ στον πόλεμο και με τις αεροναυμαχίες να μαίνονται στον Ειρηνικό και φυσικά με την γερμανική εισβολή στη Ρωσία, τεράστιοι χερσαίοι όγκοι και εξίσου τεράστιες θαλάσσιες περιοχές απέκλεισαν κάθε επικοινωνία μεταξύ της Ιαπωνίας με την Γερμανία και την Ιταλία. Έτσι και οι τρεις χώρες του Άξονα, άρχισαν να σχεδιάζουν εναλλακτικές διαδρομές είτε αεροπορικής είτε θαλάσσιας επικοινωνίας.
Η ανάγκη για ανταλλαγή σπάνιων πρώτων υλών, στρατιωτικών συμβούλων, σχεδίων και κωδικών επικοινωνίας ήταν επιτακτική.
Οι προετοιμασίες
Ανάμεσα στις διάφορες αποστολές σύνδεσης που σχεδιάστηκαν και υλοποιήθηκαν, ήταν και αυτή της απευθείας πτήσης μεταξύ Ρώμης και Τόκιο. Τον Ιανουάριο του 1942, το ιταλικό υπουργείο Πολέμου, ζήτησε από την διοίκηση της ιταλικής Αεροπορίας (Regia Aeronautica Italiana) τον σχεδιασμό ενός προγράμματος πτήσεων από την Ιταλία στην Ιαπωνία χωρίς ενδιάμεσο σταθμό.
Αυτό που θα λέγαμε σήμερα one-way. Λαμβάνοντας υπόψη την τεράστια απόσταση που χώριζε τις δύο χώρες, ο αρχηγός της Αεροπορίας στρατηγός Fourgier, στράφηκε αμέσως σε μια ειδική Μοίρα Μεταφορών η οποία είχε στο ενεργητικό της πολλές αποστολές προς τη νότια Αμερική και από το 1940-41 σε αποστολές ανεφοδιασμού αποκλεισμένων ιταλικών φρουρών (Gimma και Gondar) στην ανατολική Αφρική, χρησιμοποιώντας τρικινητήρια αεροσκάφη Savoia Marchetti SM83.
Το αεροσκάφος που επιλέχθηκε για αυτή την παράτολμη όμως αποστολή, ήταν το επίσης τρικινητήριο Savoia Marchetti SM75, το οποίο αν και με μικρότερο φορτίο από το SM83, προσέφερε μεγαλύτερη εμβέλεια, γεγονός απαραίτητο, για την εκτέλεση της πτήσης.
Το αεροσκάφος είχε τρεις κινητήρες της Alfa Romeo 128 RC 18 (άλλες πηγές αναφέρουν Alfa Romeo 126 R.C.34) των 750 ίππων ο καθένας, μέγιστο βάρος απογείωσης κοντά στους 22 τόνους, μέγιστη ταχύτητα 369 χ.α.ω.. και οικονομική 325 χ.α.ω. και επιχειρησιακό υψόμετρο 7.000 μέτρα. Κανονικά το αεροσκάφος είχε εμβέλεια 2.279 χλμ. αλλά η συγκεκριμένη έκδοση που επιλέχθηκε, η SM75 GA (Grande Autonomia) είχε εμβέλεια 8.000 χλμ. με μειωμένο φορτίο, αλλά πολύ μεγαλύτερη ικανότητα μεταφοράς καυσίμου.
Αρχικά το πλήρωμα των τεσσάρων ατόμων που επιλέχθηκαν για την πτήση ήταν ο Amedeo Paradisi (ο οποίος είχε συμμετάσχει στο αεροπορικό Grand Prix από το Ιστρ της Γαλλίας στη Δαμασκό και επιστροφή το 1937, όπως και στο Ρώμη-Ντακάρ-Ρίο ντε Τζανέιρο το 1938, κάτι που σημαίνει ότι είχε επιλεγεί για την εμπειρία του στις πτήσεις μεγάλων αποστάσεων, με συγκυβερνήτη τον Publio Magini, με τεράστια εμπειρία στην πτήση διά οργάνων, τον ραδιοναυτίλο Ezio Vaschetto και τον ιπτάμενο μηχανικό Vittorio Trovi.
Το πλήρωμα αυτό είχε ξαναπετάξει μαζί. Μόλις πριν ένα μήνα περίπου στις 9 Μαΐου του 1942, είχε πραγματοποιήσει μια πτήση διάρκειας 28 ωρών προς την Ασμάρα (πρώην ιταλική αποικία της Ερυθραίας) για να ρίξει πατριωτικά φυλλάδια τα οποία έγραφαν «Ιταλοί από την Ερυθραία: Η πατρίδα δεν σας ξεχνά. Θα επιστρέψουμε!».
Η τολμηρή αυτή αποστολή ήταν επιτυχημένη, δηλαδή πλήρωμα και αεροσκάφος επέστρεψαν στην Ιταλία δίχως απώλειες, γεγονός που έδωσε ενθουσιασμό για την πραγματοποίηση του μεγάλου άλματος στην Ιαπωνία.
Η συντριβή για μια πτήση 50 χιλιομέτρων
Η ώρα έφτασε για την πραγματοποίηση της πτήσης, αλλά το αεροσκάφος έπρεπε να μεταφερθεί πρώτα στο αεροδρόμιο της Guidonia από το αεροδρόμιο Ciampino στη Ρώμη. Επρόκειτο για μια πτήση μόλις 50 χλμ. απόσταση. Δυστυχώς όμως συνέβη το αδιανόητο: Και οι τρεις κινητήρες του SM75 GA έπαθαν ταυτόχρονα βλάβη. Πιθανότατα επρόκειτο για κάποια σοβαρή βλάβη στην τροφοδοσία καυσίμου, αλλά κανείς δεν γνωρίζει σήμερα.
Ο κυβερνήτης του αεροσκάφους Paradisi καταφέρνει να κάνει μια απελπισμένη προσγείωση έκτακτης ανάγκης, αλλά το αεροπλάνο συντρίβεται στο έδαφος και ο ίδιος χάνει το δεξί του πόδι.
Ως εκ θύματος το υπόλοιπο πλήρωμα βγαίνει τραυματισμένο αλλά ζωντανό από την καταστροφή. Δεν υπήρχε όμως χρόνος για χάσιμο. Παρά το σοκ το “Tokyo Raid” δεν μπορούσε να αναβληθεί.
Με υπεράνθρωπες προσπάθειες οι μηχανικοί της Regia Aeronautica κατάφεραν να ετοιμάσουν ένα δεύτερο SM75 GA και σε χρόνο ρεκόρ στις 29 Ιουνίου όλα είναι έτοιμα για την πτήση. Φυσικά εξαιτίας του δυστυχήματος, η αποστολή τώρα έχει διαφορετική σύνθεση: Κυβερνήτης είναι ο Συνταγματάρχης (Σμήναρχος) Antonio Moscatelli (Μοσκατέλι), συγκυβερνήτης ο Mario Curto, ραδιοναυτίλος ο Ernesto Mazzotti. Δεν αναφέρεται κάποια άλλη αλλαγή, οπότε συμπεραίνουμε ότι ο ιπτάμενος μηχανικός ήταν ο Vittorio Trovi.
Από την Ιταλία στην Ουκρανία
Το αεροσκάφος SM75 «RT» (Ρώμη-Τόκυο) θα απογειωθεί στις 05:30 της 29ης Ιουνίου από το αεροδρόμιο Guidonia της Ρώμης, με κατεύθυνση αρχικά στην Ζαπορίζια της ανατολικής Ουκρανίας, (δυτικά του Ντόνετσκ και βόρεια της Κριμαίας) διαγράφοντας ένα σκέλος 2.030 χλμ. και το οποίο βέβαια ήταν υπό γερμανική κατοχή.
Το σημείο αυτό ήταν η πραγματική εκκίνηση του “Tokyo Raid” την επομένη 30 Ιουνίου και μετά τον απαραίτητο ανεφοδιασμό, τον τεχνικό έλεγχο και κιβώτια με πολύτιμα κρυπτογραφημένα και απόρρητα έγγραφα (που κανείς τελικά δεν έμαθε το ακριβές περιεχόμενό τους) και με φορτίο καυσίμου 10.300 λίτρων απογειώθηκε στις 6 μ.μ. μετά από διαδρομή 700 μέτρων.
Σε περίπτωση που το πλήρωμα αναγκαζόταν να πραγματοποιήσει έκτακτη προσγείωση σε σοβιετικό έδαφος είχε διαταγή να καταστρέψει πρώτα το αεροσκάφος και φυσικά όλο το κρυπτογραφημένο υλικό και τους αεροναυτιλιακούς χάρτες. Οι Ιταλοί και σύμφωνα με τις επιθυμίες των Ιαπώνων οι οποίες δεν επιθυμούσαν από την πτήση να προκαλέσουν την ΕΣΣΔ κανένα έγγραφο δεν είχε ως αποδέκτη κάποια ιαπωνική υπηρεσία ή προσωπικότητα.
Όλα είχαν ως αποδέκτη τους την ιταλική πρεσβεία στο Τόκυο. Παρ΄ όλες τις προφυλάξεις που είχαν ληφθεί για τη μυστικότητα της αποστολής, αλλά και την σιγή ασυρμάτου κατά την διάρκεια της πτήσης, το ρωσικό αντιαεροπορικό προβολικό εντόπισε το αεροσκάφος πάνω από το Σταλίνο αλλά και το Δέλτα του Βόλγα.
Ταυτόχρονα ένα αεροσκάφος δίωξης, πιθανότατα ένα Yak-1 εντόπισε το αεροσκάφος, αλλά σύμφωνα με τα όσα είπε το πλήρωμα αργότερα δεν μπόρεσε να το αναχαιτίσει.
Στα απομνημονεύματά του, ο κυβερνήτης Μοσκατέλι θα γράψει σχετικά: «Είχαμε την περίεργη αυτή αίσθηση ότι η πτήση μας ήταν γνωστή στους Ρώσους».
Μογγολία & Τόκιο.
Ωστόσο, το SM75 συνεχίζει το μακρύ ταξίδι του πετώντας πάνω από τη βόρεια ακτή της λίμνης της Αράλης στην κεντρική Ασία, διασχίζοντας το όρη Μπαικάλ και Tarbagatai μέχρι να φτάσει πάνω από την τεράστια έρημο του Γκόμπι. Ωστόσο, η αεροναυτιλία, δηλαδή ο ακριβής υπολογισμός της θέσης του αεροσκάφους αποδεικνύεται ανακριβής, ιδίως όσον αφορά το υψόμετρο και τη θέση των οροσειρών, ενώ ταυτόχρονα η πιθανότητα πτήσης σε ασφαλή υψόμετρα άνω των 5.000 μέτρων περιορίζεται πολύ από την περιορισμένη ικανότητα των κινητήρων να αποδώσουν σε μεγάλα ύψη.
Οι καιρικές συνθήκες θα γίνουν στη συνέχεια πολύ πιο δύσκολες καθώς το αεροπλάνο θα συνεχίσει να πετά προς τα ανατολικά, δηλαδή προς την περιοχή του πλανήτη που επηρεάζεται από ανέμους και βροχές που χαρακτηρίζει το καλοκαίρι των μουσώνων.
Το πλήρωμα, καθ΄όλη τη διάρκεια της πτήσης δεν έχει σταματήσει να αγωνίζεται πραγματικά για τον υπολογισμό της θέσης του αεροσκάφους. Η κατάσταση θα γίνει χειρότερη, όταν στο τελευταίο τμήμα της πτήσης, μια τεράστια αμμοθύελλα θα πλήξει το SM75 παρά το γεγονός ότι αυτά πετά στα 3.000 μέτρα μεταξύ Κίνας και Μογγολίας. Το αεροσκάφος κλυδωνίζεται από τους θυελλώδεις ανέμους και την περιορισμένη, σχεδόν ανύπαρκτη ορατότητα.
Παρ ‘όλα αυτά, ο Μοσκατέλι διατηρεί τον έλεγχο του αεροσκάφους και περίπου στις 10 μ.μ. της 30ης Ιουνίου, θα μειώνει το ύψος του, διαπερνώντας το στρώμα των νεφών με στόχο να εντοπίσει (οπτικά) την πορεία του Κίτρινου ποταμού.
Ακολουθώντας την πορεία αυτή, και στις 15:30 της επομένης 1ης Ιουλίου το SM.75 και σχεδόν στο όριο της αυτονομίας του, έχοντας εξαντλήσει και το τελευταίο λίτρο καυσίμων, το πλήρωμα εντοπίζει επιτέλους το ιαπωνικό πεδίο προσγείωσης του Pao Tow Chen (που βρίσκεται στην εσωτερική Μογγολία) και που εκείνο το διάστημα ήταν υπό τον έλεγχο των Ιαπώνων.
Το αεροσκάφος θα προσγειωθεί με ασφάλεια σε ένα αρκετά καλό διάδρομο μήκους 1.300 μέτρων. Το πλήρωμα καλωσορίζεται από έναν ιαπωνικό στρατηγό, υπεύθυνο για τον τομέα Hansi, συνοδευόμενο από μια στρατιωτική αντιπροσωπεία και δύο Ιταλούς αξιωματικούς του Ναυτικού που έχουν σπεύσει από την ιαπωνική πρωτεύουσα στη Μογγολία ειδικά για την περίσταση. Είναι οι πλοίαρχοι Roberto De Leonardis και Enrico Rossi.
Το πλήρωμα θα ξεκουραστεί για μια ημέρα και την επομένη θα αναχωρήσει για την Ιαπωνία, μια διαδρομή 2.700 χλμ. Πριν όμως από την απογείωση θα αλλάξει τα σήμερα της ιταλικής Αεροπορίας που πετούσε με αυτά της ιαπωνικής προκειμένου να μην υπάρξει κάποια «φιλική» κατάρριψη από κάποιο ιαπωνικό αεροσκάφος δίωξης.
Παράλληλα στο αεροσκάφος θα επιβιβαστεί και ένας Ιάπωνας στρατιωτικός με καθήκοντα διερμηνέα.
Στις 20:00 της 2ας Ιουλίου το τρικινητήριο SM.75GA θα φτάσει επιτέλους στον προορισμό του στο Τόκιο, όπου όλο το προσωπικό της ιταλικής πρεσβείας αλλά και όσοι Ιταλοί βρίσκονταν στη χώρα θα το υποδεχθούν με ενθουσιασμό. Όπως ανέφερε αργότερα το πλήρωμα, οι Ιάπωνες, από την πλευρά τους, ήταν εγκάρδιοι, αλλά τίποτα περισσότερο. Ο φόβος να ενοχληθεί η ΕΣΣΔ από αυτή την πτήση ήταν ιδιαίτερα έντονος και φάνηκε. Οι Ιάπωνες δίνοντας τη μεγάλη μάχη τους στον Ειρηνικό κατά των ΗΠΑ, δεν ήθελαν με τίποτα να προκαλέσουν τον Στάλιν και να δημιουργήσουν ένα δεύτερο μέτωπο.
Ο Γερμανός στρατιωτικός ακόλουθος ήταν επίσης παρών στην υποδοχή και σε ένα εορτασμό στην ιταλική πρεσβεία, όπου και θα μεταδώσει στη συνέχεια την επιτυχία της αποστολής στο Βερολίνο και στον αρχηγό της Luftwaffe Χέρμαν Γκέρινγκ.
Ο Γκέρινγκ θα αποστείλει ένα συγχαρητήριο τηλεγράφημα στον στρατηγό Fourgier και στη συνέχεια (όπως αναφέρουν οι ιταλικές πηγές) θα τα βάλει με το προσωπικό του που δεν μπόρεσε να πραγματοποιήσει ένα αντίστοιχο εγχείρημα όπως έκαναν οι «”αναθεματισμένοι” σύντροφοι μακαρονάδες».
Η επιστροφή
Πράγματι και πέρα από κάθε άποψη, η πτήση του SM75 «RT» ήταν μια πραγματικά εξαιρετική επιτυχία, δεδομένων των συνθηκών και των απρόβλεπτων.
Στις 16 Ιουλίου (μετά από δύο εβδομάδες γεμάτες τεχνικές συναντήσεις με ιαπωνικά, ιταλικά και γερμανικά επιτελεία, και στιγμές γιορτής), το ιταλικό πλήρωμα απογειώθηκε από το Τόκιο φέρνοντας το αεροσκάφος πίσω στο Pao Tow Chen στη Μογγολία και χωρίς προβλήματα. Εκεί, αφού ακολούθησαν την αντίστροφη διαδικασία, διαγράφοντας τα ιαπωνικά σήματα και αντικαθιστώντας τα, ξανά με ιταλικά, το αεροσκάφος επιθεωρήθηκε και ανεφοδιάστηκε με 21.000 λίτρα καυσίμου αυτή τη φορά, καθώς δεν υπήρχε ο φόρτος των κιβωτίων που αρχικά μετέφερε προς την Ιαπωνία επιτρέποντας περισσότερο καύσιμο
Στις 21:45 της 18ης Ιουλίου, το SM.75GA απογειώθηκε, χωρίς προβλήματα παρά το γεγονός ότι ήταν και πάλι υπερφορτωμένο αλλά και γιατί το πεδίο απογείωσης ήταν σε μεγάλο υψόμετρο περί 1.000 και πλέον μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας, με κατεύθυνση δυτική.
Η διαδρομή της επιστροφής ήταν η ίδια με αυτή της μετάβασης αλλά με αντίξοες συνθήκες όπως συχνές βροχοπτώσεις, νέφη που εμπόδιζαν τη ναυτιλία, μεγάλες και απότομες θερμοκρασιακές αλλαγές και σχηματισμοί πάγου στις πτέρυγες. Φτάνοντας κοντά στην Κασπία Θάλασσα, ο Μοσκατέλι προσπαθεί να επικοινωνήσει με την βάση στο Σταλίνο της Ουκρανίας, αλλά χωρίς αποτέλεσμα.
Ευτυχώς, οι Σοβιετικοί δεν παρατήρησαν κάτι και χάρη στους υπολογισμούς που πραγματοποιήθηκαν από τον ραδιοναυτίλο Magini, το SM.75 κατάφερε, στις 02.10 το πρωί της 20ης Ιουλίου του 1942, να προσγειωθεί επιτυχώς στο εφεδρικό πεδίο στην Οδησσό (μετά από μια πτήση 6.350 χιλιομέτρων που διανύθηκε σε 29 ώρες και 25 λεπτά πτήσης, συνεχώς στον αέρα!
Σήμερα η πτήση από Ρώμη προς Τόκιο έχει διάρκεια κάτι παραπάνω από 16 ώρες. Λίγες μέρες αργότερα, στην Guidonia ο Μοσκατέλι και το πλήρωμα θα τύχουν θερμής υποδοχής από τον ίδιο τον Μουσολίνι.
Δεδομένης της έλλειψης μέσων, χρημάτων αλλά και πολιτικών εμποδίων, η Ανώτατη Στρατιωτική Διοίκηση της Ιταλίας αποφάσισε να μην πραγματοποιήσει άλλες πτήσεις προς την Άπω Ανατολή.
Ωστόσο, οι σημαντικές παρατηρήσεις και τα διδάγματα που προέκυψαν από την αποστολή SM.75 «RT» επέτρεψαν στους Γερμανούς να εγκαινιάσουν, ξεκινώντας από τις αρχές του 1944, ένα δικό τους σχέδιο αεροπορικής σύνδεσης με την Ιαπωνία, που κατάφερε να πραγματοποιήσει πάντως μόνο κάποιες λίγες πτήσεις με αεροσκάφη Junker 290.
Η Ρωσία εξαπέλυσε επιθέσεις με πυραύλους σε πολλές περιοχές της Ουκρανίας, και από το έδαφος της Λευκορωσίας, όπως ισχυρίζονται οι Ουκρανοί.
Επιθέσεις καταγράφηκαν στις περιοχές Χμελνίτσκι, Λβιβ, Μικολάγεφ, Ζιτομίρ και Τσερνίχιβ, όπως και στην Κονσταντινόβκα στο Ντονέτσκ όπου και σκοτώθηκαν 80 Πολωνοί μισθοφόροι.
Στο Λβιβ χτυπήθηκε για άλλη μία φορά κέντρο εκπαίδευσης μισθοφόρων, οι Ουκρανοί επιχειρούν να αποκρύψουν τις απώλειες.
Με πυρά πυροβολικού χτυπήθηκε παράλληλα η περιφέρεια του Ντνιπροπετρόφσκ.
Ωστόσο, η περιφέρεια Μικολάγεφ, στη νότια Ουκρανία, ανέφερε ότι δέχθηκε την πιο σφοδρή επίθεση.
«Η έκταση της ζημιάς και των πιθανών απωλειών βρίσκονται ακόμη υπό αποτίμηση», δήλωσε εκπρόσωπος της διοίκησης.
Ρωσικές πηγές πάντως αναφέρουν ότι σκοτώθηκαν γύρω στους 300 Ουκρανούς και καταστράφηκε μεγάλη ποσότητα βαρέως οπλισμού.
Οι ρωσικές δυνάμεις έχουν ως πρώτο στόχο τους την Λισιτσάνσκ, η οποία βρίσκεται στην άλλη όχθη του ποταμού Σεβέρσκι Ντονέτς από την πόλη Σεβεροντονέτσκ, από την οποία οι δυνάμεις του Κιέβου έλαβαν χθες εντολή να αποσυρθούν έπειτα από εβδομάδες σφοδρών μαχών.
Με την πτώση της Λισιτσάνσκ, Κραματόρσκ και Σλαβιάνσκ θα μπορούν να στοχοποιηθούν άμεσα χωρίς να υπάρχει άλλο κώλυμα που να εμποδίζει τις ρωσικές δυνάμεις.
Η μετάβαση προς την πράσινη οικονομία εκδηλώνεται με τη ριζική διαφοροποίηση της μορφής των επενδύσεων κεφαλαίου στις αναπτυγμένες Δυτικές οικονομίες. Η σαφής μετατόπιση της κυριαρχίας στο περιεχόμενο του κεφαλαίου, από τη φυσική στην άϋλη μορφή του, αποτυπώνεται ξεκάθαρα π.χ. κατά τα τελευταία 20 χρόνια στις ΗΠΑ. Το 1998, με το τέλος της προηγούμενης μακράς περιόδου επέκτασης της οικονομίας τους, το 48,3% των επενδύσεων των επιχειρήσεων αφορούσαν τη δημιουργία νέων υποδομών παγίων εγκαταστάσεων και την αγορά βιομηχανικού μηχανολογικού εξοπλισμού, ενώ το 30% την τεχνολογία και ειδικότερα συστήματα επεξεργασίας της πληροφορίας και άδειες ή πατέντες βιομηχανικής (διανοητικής) ιδιοκτησίας. Το 2018 οι επενδύσεις σε τεχνολογία και δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας είχαν αυξηθεί σε 52% των συνολικών νέων επενδύσεων, ενώ οι επενδύσεις σε πάγιες εγκαταστάσεις και μηχανολογικό εξοπλισμό είχαν μειωθεί σε 28,6%. Ως προς τη χρηματιστηριακή κεφαλαιοποίηση, οι τεχνολογικοί κολοσσοί της νέας οικονομίας, όπως οι Apple, Alphabet, Cisco, Microsoft και Oracle, είχαν ξεπεράσει τα μεγαθήρια των βιομηχανικών και ενεργειακών κλάδων όπως π.χ. η General Motors και η Standard Oil.
Η ραγδαία απομόχλευση του κεφαλαίου και η κρίση χρέους μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, η εμφάνιση του πληθωρισμού λόγω της μεγάλης έκτασης των προγραμμάτων ποσοτικής χαλάρωσης των Κεντρικών Τραπεζών στη διάρκεια της υγειονομικής κρίσης, και, τέλος, η κλιμάκωση του πληθωρισμού και η άνοδος των επιτοκίων λόγω των πολεμικών κυρώσεων της Δύσης στη Ρωσία, επιδείνωσαν τις συνθήκες για την απρόσκοπτη χρηματοδότηση της τεχνολογικής αλλαγής (μεγάλη ρευστότητα, υψηλή μόχλευση κεφαλαίων, χαμηλά επιτόκια) από τις αγορές χρήματος και κεφαλαίου. Επιβράδυναν έτσι σημαντικά τον ρυθμό της πράσινης μετάβασης και επιτάχυναν την εκδήλωση των αντινομιών και ανισορροπιών που διατρέχουν τη δομή του νέου παραγωγικού μοντέλου, στην αντιμετώπιση των κοινωνικών και περιβαλλοντικών πιέσεων στην ανάπτυξη που απειλούν τη βιωσιμότητά της, τις οποίες ήδη βιώνουμε.
Η ολιγαρχική μορφή της πράσινης οικονομίας
Καθώς η ανάπτυξη στο νέο παραγωγικό μοντέλο εξαρτάται τώρα καθοριστικά περισσότερο από το κεφάλαιο και κατά συνέπεια από τις αγορές χρήματος και κεφαλαίου, σε σχέση με το βιομηχανικό, και επειδή η οικονομία της αγοράς δεν έχει ακόμα ρυθμιστεί ώστε να αντιστοιχεί σε μια οικονομία ιδεών (γνώσης) και όχι πραγμάτων (βιομηχανική), όπως επιτάσσει η πράσινη οικονομία (οικονομία της γνώσης), η υιοθέτηση του νέου παραγωγικού μοντέλου περιορίζεται σήμερα σε θύλακες της οικονομίας. Οι θύλακες αυτοί συνιστούν σήμερα μια απομονωμένη εσωστρεφή πρωτοπορία υπό τον έλεγχο επιχειρηματικών, τεχνολογικών και χρηματοοικονομικών ελίτ, ενώ ο τεράστιος όγκος των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και η μεγάλη μάζα των εργαζομένων παραμένουν αποκλεισμένοι από το γίγνεσθαι και του καρπούς της. Αν και οι θύλακες αυτοί δεν είναι ερμητικά κλειστοί αλλά «πορώδεις» προς την υπόλοιπη οικονομία, εντούτοις διασυνδέονται περισσότερο μεταξύ τους υπερεθνικά, παρά με τους υπόλοιπους παραγωγικούς τομείς μιας εθνικής οικονομίας. Το διεθνές δίκτυο αυτών των θυλάκων συνιστά σήμερα την καθοδηγητική δύναμη στην παγκόσμια οικονομία και καθορίζει την κυρίαρχη διεθνή ατζέντα της μετάβασης.
Η διεύρυνση του χάσματος στο σύγχρονο παραγωγικό σύστημα μεταξύ μιας ολιγομελούς εμπροσθοφυλακής και μιας μαζικής οπισθοφυλακής δημιουργεί ανισότητες πρωτόγνωρης κλίμακας για τη μεταπολεμική οικονομική τάξη. Η διάστασή τους αποσταθεροποιεί τα θεμέλια της δημοκρατίας, κλονίζει το μεταπολεμικό κοινωνικό συμβόλαιο και οδηγεί τον σοσιαλδημοκρατικό συμβιβασμό κεφαλαίου – εργασίας στα ιστορικά του όρια.
Η οπισθοχώρηση των δυνάμεων της προόδου
Η στρατηγική σύμπλευση της Σοσιαλδημοκρατίας με την κυρίαρχη ατζέντα της μετάβασης, υποδηλώνει την αποδοχή εκ μέρους της των νέων διαρθρωτικών συσχετισμών κεφαλαίου – εργασίας και τεχνολογίας – φυσικών πόρων που χαρακτηρίζουν το νέο παραγωγικό μοντέλο και ειδικότερα τη ριζική αναδιάταξή τους υπέρ των πρώτων. Ενώ όμως αποδέχεται έτσι την κάθετη αύξηση της έντασης της κοινωνικής πίεσης στην ανάπτυξη, σε σχέση με το βιομηχανικό μοντέλο, οι μόνες διαθέσιμες πολιτικές στο πολιτικό της πρόγραμμα για την αντιμετώπισή της παραμένουν οι αναδιανεμητικές: η προοδευτική φορολόγηση, τα επιδόματα κάθε μορφής και οι μεταβιβάσεις πληρωμών. Οι πολιτικές αυτές, που απέβλεπαν στην τόνωση της πλευράς της ζήτησης της βιομηχανικής οικονομίας, είναι πλέον ανεπαρκείς για να ανταποκριθούν στο μέγεθος της ανισότητας. Οι διορθωτικές πολιτικές που απαιτούνται για το σκοπό αυτό θα έπρεπε να είναι τόσο μαζικές ώστε να ανατρέψουν την οικονομική τάξη που υπηρετούσε αυτός ο συμβιβασμός. Στην καλύτερη περίπτωση μπορούν να εξασφαλίσουν ένα ελάχιστο επίπεδο διαβίωσης, όπως οι πολιτικές ενός ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος – που άλλωστε συνιστούν τη ναυαρχίδα της κοινωνικής πολιτικής της κυρίαρχης ατζέντας της μετάβασης. Η υιοθέτηση εν προκειμένω της σχετικής ατζέντας του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ υποδηλώνει την επίσημη εγκατάλειψη ακόμη και του θεμελιώδους προτάγματος της φιλελεύθερης οικονομίας: της εξασφάλισης ίσων ευκαιριών και της θεώρησης της προόδου ως κοινού αγαθού. Η σύγχρονη εκδοχή του συμβιβασμού κεφαλαίου – εργασίας που επιχειρήθηκε με τη μετατόπιση της σοσιαλδημοκρατίας σε φιλελεύθερες θέσεις (αποδοχή ευέλικτης εργασίας) και του νεοφιλελευθερισμού σε κοινωνικές θέσεις (παροχή εγγυήσεων κατά της οικονομικής ανασφάλειας) με στόχο την επίτευξη ενός ευέλικτου καθεστώτος εργασίας σε συνθήκες ασφάλειας δεν απέδωσε επίσης και απέτυχε: οδήγησε στην επισφαλή (precarious) απασχόληση και στην κατάρρευση του καθεστώτος ασφάλειας της εργασίας αλλά και στην οικονομική στασιμότητα και στην αύξηση των ανισοτήτων.
Στο ίδιο πλαίσιο σύμπλευσης με την κυρίαρχη ατζέντα, η φθίνουσα δυναμική της εργασίας στο παραγωγικό σύστημα και η ανεπάρκεια των αναδιανεμητικών πολιτικών θέτει σε αμφισβήτηση το παραδοσιακό πολιτικό πρόγραμμα της Αριστεράς και αποσταθεροποιεί το έδαφος για τις πιο ριζοσπαστικές πολιτικές της. Η υποβάθμιση της εργασίας ως ιστορικού υποκειμένου στην νέα παραγωγική πρακτική, συμπιέζει το εύρος της διορθωτικής της ατζέντας μεταξύ πολιτικών που υπαγορεύονται, αφενός, από την αμυντική συμπόρευση με την φθίνουσα ατζέντα της Σοσιαλδημοκρατίας στη διαχείριση, με μεγαλύτερη κοινωνική ευαισθησία, της ολιγαρχικής μορφής της πράσινης οικονομίας, και, αφετέρου, από την αδιέξοδη μακροπρόθεσμα υποστήριξη.
της εργασίας στο πλαίσιο της υπεράσπισης της υποχωρούσας βιομηχανικής παραγωγικής πρακτικής. Η οπισθοχώρηση της ιστορικής Σοσιαλδημοκρατίας και η αμηχανία της παραδοσιακής με την έννοια αυτή Αριστεράς, αντανακλούν την ανεπάρκεια του κληρονομημένου από τον 20ο αιώνα στρατηγικού αναδιανεμητικού τους προγράμματος, για την αντιμετώπιση της τεράστιας οικονομικής ανισότητας του 21ου αιώνα, που πηγάζει από τη νέα παραγωγική πραγματικότητα της ολιγαρχικής μορφής της πράσινης οικονομίας. Η εντυπωσιακή άνοδος των νεοσυντηρητικών και υπερσυντηρητικών δυνάμεων είναι ένα μέτρο της πεποίθησης μιας πολύ μεγάλης μερίδας της εργασίας και των επιχειρήσεων ότι τα συμφέροντα και οι επιδιώξεις τους έχουν προδοθεί από αυτές τις πολιτικές.
Η ατζέντα της μετάβασης από την ολιγαρχική στη συμμετοχική πράσινη οικονομία
Η μετάβαση από την ολιγαρχική στη συμμετοχική μορφή της πράσινης οικονομίας εξαρτάται κατά συνέπεια από την υιοθέτηση μιας προοδευτικής ατζέντας θεσμικών μεταρρυθμίσεων που συμπεριλαμβάνει μια νέα διαπραγμάτευση κεφαλαίου – εργασίας για τη σύναψη (i) μιας νέας Πράσινης Συμφωνίας που θα διευκολύνει την αντιμετώπιση της περιβαλλοντικής πίεσης και με πολιτικές έντασης εργασίας (π.χ. ανακύκλωσης φυσικών πόρων, αύξησης του ελεύθερου χρόνου εργασίας με ίδιες αμοιβές κλπ.) και (ii) ενός νέου κοινωνικού συμβολαίου, που θα διευκολύνει την παραγωγή και διάδοση της γνώσης στην οικονομία της αγοράς, αξιοποιώντας και τις δυνάμεις της εργασίας και των μικρής κλίμακας επιχειρήσεων. Η ατζέντα αυτή, επιβραδύνοντας τον ρυθμό ενίσχυσης της κεφαλαιοκρατικής διάρθρωσης της ανάπτυξης και διευρύνοντας ταυτόχρονα την παραγωγική της βάση, μετριάζει τις ανισορροπίες στις σχέσεις μεταξύ των παραγωγικών συντελεστών ως προς τη συγκριτική συμβολή τους στην παραγωγική διαδικασία και οδηγεί σε μια συμπεριληπτική και βιώσιμη πράσινη ανάπτυξη.
Επιπρόσθετα, υπάρχει και εθνική διάσταση στην πράσινη μετάβαση. Δεν συμβάλλουν όλες οι χώρες το ίδιο στη δημιουργία της κλιματικής κρίσης (βλ. διαπραγμάτευση δικαιωμάτων ρύπων). Η φέρουσα χωρητικότητα του περιβάλλοντος έχει αποικιοποιηθεί πρωτίστως από τις αναπτυγμένες οικονομίες της Δύσης, που είναι υπεύθυνες για την πλήρωσή της με τις εκπομπές της βιομηχανίας τους σε ένα συντριπτικό ποσοστό. Κατά συνέπεια ο ρυθμός της πράσινης μετάβασης στις επί μέρους εθνικές οικονομίες, όπως π.χ. της Ελλάδας που δεν είναι εξόχως βιομηχανική, οφείλει να είναι ανάλογος της επιβαρυντικής συμβολής τους στην κλιματική κρίση. Αν είναι ταχύτερος από αυτήν, τότε το κόστος της μετάβασης αυξάνει ακόμη περισσότερο για αυτές.
Στις εύλογες ενστάσεις των θιασωτών της κυρίαρχης ατζέντας ότι μια τέτοια προοδευτική ατζέντα μεταρρυθμίσεων μειώνει το ρυθμό της πράσινης μεγέθυνσης και την ταχύτητα ανταπόκρισης στον επείγοντα χαρακτήρα αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης, και επομένως δεν είναι θεμιτή, απαντά αφοπλιστικά η ίδια η πολιτική των στρατιωτικών κυρώσεων της Δύσης στη Ρωσία και οι συνέπειές της στην πράσινη μετάβαση: διαρκής αναθεώρηση προς τα κάτω των προβλέψεων αύξησης του ΑΕΠ και εκδήλωση προοπτικών ύφεσης, επιστροφή στο λιγνίτη, έκρηξη των ανισοτήτων και της ακρίβειας κ.α.
Πεδίο διαπραγμάτευσης και εργαλείο χρηματοδότησης μια τέτοιας προοδευτικής ατζέντας μεταρρυθμίσεων για τη ρύθμιση του νέου παραγωγικού μοντέλου είναι άμεσα ο Μηχανισμός Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της Ε.Ε. με προϋπολογισμό ύψους 750 δισ. € και στην Ελλάδα το αντίστοιχο Ταμείο.
Η προοδευτική ρύθμιση του νέου παραγωγικού μοντέλου
Η αντιμετώπιση των ανισοτήτων που δημιουργούν οι μηχανισμοί της αγοράς στο νέο παραγωγικό μοντέλο, απαιτεί μια νέα γενιά πολιτικών που επεκτείνονται δυναμικά στην πρωταρχική κατανομή του οικονομικού πλεονεκτήματος, δηλαδή στην πλευρά της προσφοράς της οικονομίας. Αντί της πολιτικής επιδομάτων (αναδιανομής) απαιτείται πρωτίστως μια πολιτική εξασφάλισης στους εργαζόμενους, στις υφιστάμενες ή νέες επιχειρήσεις, της γενικευμένης δυνατότητας πρόσβασης στους κρίσιμους παραγωγικούς πόρους και στις ευκαιρίες για την παραγωγή γνώσης. Τα επιδόματα συνιστούν για αυτούς ένα χαμηλό αντίτιμο για την άρνηση του δικαιώματος πρόσβασής τους στους πόρους αυτούς και για την περιθωριοποίησή τους από την παραγωγική διαδικασία. Η διευκόλυνση της παραγωγής και διάδοσης της τεχνολογικής καινοτομίας, με ορίζοντα μια συμπεριληπτική και βιώσιμη πράσινη οικονομία, προϋποθέτει τη θεσμική μεταρρύθμιση της οικονομίας της αγοράς σε κρίσιμους τομείς και ένα νέο τύπο σύμπραξης κράτους, κοινωνίας και επιχειρήσεων. Μεταξύ αυτών:
Η παραγωγή γνώσης
Η θεσμική μεταρρύθμιση πρέπει να αποβλέπει ειδικότερα στη ριζική διεύρυνση της δυνατότητας πρόσβασης των επιχειρήσεων σε κεφάλαια, σε προηγμένη τεχνολογία, σε κατάλληλα εκπαιδευμένη εργατική δύναμη και σε εγχώριες και ξένες αγορές, για κάθε τμήμα του παραγωγικού συστήματος και όχι μόνο για τις μεγάλες εταιρίες των απομονωμένων θυλάκων της οικονομίας της γνώσης. Ο σχεδιασμός και η παραγωγή τεχνολογικής καινοτομίας είναι μια αβέβαια διαδικασία μεγάλης έντασης κεφαλαίου. Η χρηματοδότηση της ενέχει υψηλούς πιστωτικούς κινδύνους, μεγαλύτερους από αυτούς των βιομηχανικών επενδύσεων. Το κατάλληλο χρηματοδοτικό εργαλείο είναι οι επενδυτικές τράπεζες και οι εταιρείες επιχειρηματικού κεφαλαίου (venture capital) παρά οι εμπορικές τράπεζες. Οι ιδιωτικές εταιρίες venture capital δεν επαρκούν ως μέγεθος για να αναλάβουν το ρόλο της χρηματοδότησης της καινοτομίας στη γενικευμένη κλίμακα που απαιτεί η συμμετοχική οικονομία της γνώσης αλλά ούτε μπορούν να συμμεριστούν τη σκοπιμότητά της. Η κρατική πολιτική πρέπει να προωθήσει τη δημιουργία πολλαπλών, ανεξάρτητων και ανταγωνιστικών Ταμείων venture capital, περιφερειακής και κλαδικής εξειδίκευσης. Τα Ταμεία αυτά θα λειτουργούν με τους κανόνες της αγοράς και κριτήρια κοινωνικής και περιβαλλοντικής υπευθυνότητας, τα οποία θα υποστηρίζονται με δημόσια κεφάλαια – τα οποία θα είναι επιστρεπτέα, ιδιωτικά και κεφάλαια της Ε.Ε.
Η προώθηση της τεχνολογικής έρευνας
Στη χρηματοδότηση της βασικής και εφαρμοσμένης έρευνας από τα ερευνητικά Πανεπιστημιακά Ιδρύματα αλλά και από την ιδιωτική πρωτοβουλία, αλλά και στην πρώϊμη χρηματοδότηση των επιχειρηματικών σχεδίων, το κράτος έχει διαδραματίσει ιστορικά σημαντικό ρόλο. Η γένεση, η διασπορά και η εμπορευματοποίηση πολλών νέων τεχνολογικών καινοτομιών οφείλεται στις κρατικές πολιτικές έρευνας. Απαιτείται ένα νέο στρατηγικό πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ κράτους και επιχειρήσεων, αποκεντρωμένο, πλουραλιστικό, συμμετοχικό και πειραματικό, το οποίο να διευκολύνει τη σύγκλιση της οπισθοφυλακής της οικονομίας με την πρωτοπορία. Η σύγχρονη διοικητική δομή παροχής υπηρεσιών από το κράτος, δεν μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτό το καθήκον. Επιβάλλεται η δημιουργία από αυτό ή ανεξάρτητα από αυτό, διακριτών εταιρικών σχημάτων που θα είναι θέση να διαφοροποιήσουν με τις διαφορετικές προσεγγίσεις τους, στο μέγιστο δυνατό εύρος και από όλα τα τμήματα της παραγωγής, το υλικό που είναι διαθέσιμο για την ανταγωνιστική επιλογή σχεδίων από την αγορά.
Το καθεστώς ιδιοποίησης και διάχυσης της γνώσης
Το καθεστώς της διανοητικής ιδιοκτησίας διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στην παραγωγή και στη διάδοση της γνώσης. Καθώς καθορίζει τις προϋποθέσεις ιδιοποίησης της γνώσης, όπως των ευρεσιτεχνιών και των εφευρέσεων, η προστασία της έχει καταστεί ένας από τους πυλώνες της πράσινης οικονομίας. Άλλωστε η δυνατότητα διαχωρισμού των δικαιωμάτων διανοητικής ιδιοκτησίας από το υλικό τους υπόστρωμα που ανέδειξε τη γνώση σε αυτοτελές οικονομικό αγαθό αποδεσμευμένο από τις υλικές του εκφάνσεις, και επέτρεψε τον πλήρη οργανωτικό διαχωρισμό του άϋλου τμήματος της παραγωγικής διαδικασίας από το υλικό, είναι καρπός της 4ης Βιομηχανικής επανάστασης. Η αυστηροποίηση της προστασίας της που επήλθε λόγω της μετάβασης στο νέο παραγωγικό μοντέλο, κατέστησε τη γνώση πηγή διακριτού οικονομικού εισοδήματος ή ενοικίου. Αποτρέπεται έτσι η διάχυσή της και ακυρώνεται η παραγωγική αξιοποίησή της από το σύνολο των παραγωγικών δυνάμεων. Αυτό συμβαίνει με τις λίγες μεγαεπιχειρήσεις της οικονομίας της γνώσης που κατέχουν τα αποκλειστικά δικαιώματα καίριων τεχνολογιών, τις οποίες είτε ανάπτυξαν οι ίδιες ή αγόρασαν από τους εφευρέτες τους, με αποτέλεσμα να ωφελούνται λίγοι από τη δημιουργία τους και να αποθαρρύνονται και να αποκλείονται οι πολλοί από τη χρήση τους. Με τον τρόπο αυτό διευρύνεται το ήδη συντριπτικό πλεονέκτημά τους στον έλεγχο της πράσινης οικονομίας. Στο πλαίσιο της ανάγκης συνδιαλλαγής της οικονομικής λογικής της προστασίας της με τον μη ανταγωνιστικό χαρακτήρα της γνώσης, το νομικό πλαίσιο προστασίας της διανοητικής ιδιοκτησίας πρέπει να μεταρρυθμιστεί: να επιτρέπει σε παραγωγούς να έχουν πρόσβαση στην ούτως ή άλλως ανεξάντλητη γνώση, ακόμη και με την καταβολή ενός τιμήματος. Μια τέτοια θεσμική μεταρρύθμιση θα είχε ριζοσπαστικές επιπτώσεις και στην εμπορία των δεδομένων πολλών εκατομμυρίων ανθρώπων από τις ολιγοπωλιακές πλατφόρμες υψηλής τεχνολογίας.
Το ρυθμιστικό πλαίσιο της εργασίας
Η μετάβαση στη συμμετοχική πράσινη οικονομία ενισχύεται από το ρυθμιστικό πλαίσιο της ελεύθερης εργασίας. Η αναδιάρθρωση της παραγωγής που επιβάλλει η πράσινη οικονομία οδηγεί στην μετατόπιση ενός αυξανόμενου τμήματος της εργασίας σε επισφαλή (precarious) απασχόληση. Αν συμβεί αυτό, τα οφέλη από τη μεγαλύτερη διάχυση της πράσινης οικονομίας θα τα καρπωθούν οι μέτοχοι και οι διευθυντές των επιχειρήσεων. Παράλληλα με τους ισχύοντες εργατικούς νόμους που πηγάζουν από τις συνθήκες της μαζικής βιομηχανικής παραγωγής στον ιδιωτικό και στον δημόσιο τομέα, απαιτείται η θεσμοθέτηση και ενός νέου ρυθμιστικού πλαισίου προστασίας της επισφαλούς εργασίας όλων των μορφών. Το πλαίσιο αυτό πρέπει να αποβλέπει στη νομική προστασία από την εργοδοσία όταν η οργάνωση και η αντιπροσώπευση των επισφαλώς εργαζομένων δεν υπάρχει ή δεν είναι επαρκής για την επίτευξή της. Η σημαντικότερη προστασία της είναι βέβαια η αμοιβή της που πρέπει να καθορίζεται με βάση το πλησιέστερο ισοδύναμο αμοιβής της εργασίας που ισχύει στο καθεστώς της σταθερής, πλήρους απασχόλησης. Η σταδιακή ενδυνάμωση της εξαρτημένης μισθωτής εργασίας μπορεί να οδηγήσει σε ακόμη πιο ελεύθερες μορφές εργασίας όπως η αυτοαπασχόληση, η συνεργασία ή ο συνεταιρισμός, ενισχύοντας τη μικρή και μεσαία επιχειρηματικότητα.
Το σύγχρονο διακύβευμα
Η μετάβαση από την ολιγαρχική στη συμμετοχική πράσινη οικονομία, σε συνθήκες αλλεπάλληλων κοινωνικών και οικονομικών κρίσεων καθώς και πολεμικής σύγκρουσης, είναι ένα εγχείρημα που ξεπερνά για τον κοινό νου τις υφιστάμενες προσλαμβάνουσες παραστάσεις και εμπειρίες από τη βιομηχανική οικονομία καθώς και από την προοδευτική ατζέντα του 20ου αιώνα που αυτή κληροδότησε. Η ανταπόκριση των δυνάμεων της προόδου στα ακόμη θεμελιωδέστερα διακυβεύματα από αυτά του 20ου αιώνα, που θέτει το νέο παραγωγικό μοντέλο, ακόμη και για τα στοιχειώδη αστικοδημοκρατικά δικαιώματα και την αντιπροσωπευτικότητα της δημοκρατίας, τη βιωσιμότητα του βιοτικού επιπέδου αλλά και την ειρήνη, απαιτεί μια νέα ατζέντα που συνταιριάζει την πρόοδο με τη φυσική και τη πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας.
Υπάρχει κάτι ενδογενές και γενετικό στην φύση του ελληνικού κράτους. Αυτό που είπε ο Κολοκοτρώνης: το μιλέτι αυτό δεν φτιάχνεται. Αλλά και δεν χαλιέται. Μια συνεχής, γραμμική κατάσταση που δεν θέλει κανείς να την αλλάξει. Ίσως και να μην μπορεί. Το γιατί είναι άλλη ιστορία.
Βασικό στοιχείο της είναι ότι το κράτος αποτελεί μια ξέχωρη κατάσταση απο τον πολίτη του. Το κράτος μισεί τον πολίτη και ο πολίτης, έχοντας επίγνωση ότι το κράτος του δεν τον θέλει, το μισεί και αυτός.
Μια μεταβαλλόμενη, αναλόγως των εποχών, κάστα χωρίς συνείδηση συλλογικής ύπαρξης, επικάθεται κατά καιρούς στην κεντρική εξουσία και την νέμεται απολύτως.
Αποτέλεσμα του διαχρονικού μενταλιτέ του θεσμού που καταλαμβάνει η κάστα είναι ότι αυτό που ονομάστηκε Ελλάδα είναι η πρωτεύουσα του κράτους. Οι υπόλοιπες περιοχές, αποτελούν ενδοχώρα της πρωτεύουσας και χώρο ή πληθυσμούς προς αποικιοκρατικού τύπου εκμετάλλευση.
Ό,τι μπορεί να γίνει ως υποδομή και απασχόληση πρέπει να εξαντλείται στα όρια της πρωτεύουσας. Και, μόνο, αν οι λοιποί βρουν μπάρμπα στην Κορώνη θα τύχουν κάποιας ευνοιοκρατικής μεταχείρισης.
Αυτό συνέβαινε πάντα αυτό θα συμβεί και τώρα με το περίφημο Ταμείο Ανάκαμψης το οποίο θα εξαντληθεί-και πάλι- στα γνωστά γεωγραφικά όρια.
Έχω απόλυτη συνείδηση πως εκτός Αθηνών η κατάσταση αυτή δεν ενδιαφέρει κανέναν. Με αφήνει αδιάφορο. Η μόνη απόλυτη αξία που αναγνωρίζω είναι η ελευθερία. Και η έκφραση.
Το ολοκληρωτικής εσωτερικής μορφής αυτό σύστημα έχει συνείδηση αυτοπροστασίας.
Χωρίς να είναι διατεθειμένο να δώσει μάχη μέχρι τέλους, στο βαθμό που δεν θα απειληθεί ή χάσει τον έλεγχο της κατάστασης είναι διατεθειμένο να υποστηρίξει την εδαφική επικράτεια της χώρας που λέγεται Ελλάδα και την οποία εκμεταλλεύεται.
Άρα και όσους δεν βρίσκονται στον στενό πυρήνα του. Το μέχρι που είναι συζητήσιμο.
Αυτός είναι ένας κοινός τόπος κέντρου και περιφέρειας. Ίσως ο μόνος.
Το ερώτημα είναι πως θα επιτευχθεί αυτή η προστασία.
Το ίδιο το κράτος φρόντισε να είναι γυμνό. Δεν χρειάζεται σε βάθος γνώση για να γίνει αντιληπτή αυτή η ανεπάρκεια σε ζητήματα ασφάλειας.
Υπάρχουν δύο θεσμοί που, ελάχιστα, έστω, παρέχουν μια αίσθηση ασφάλειας.
Στον οικονομικό τομέα η Ε.Ε. και στον αμυντικό το ΝΑΤΟ. Όσο και αν διαφωνείτε, η ασφάλεια που παρέχουν αυτοί οι θεσμοί στην Ελλάδα είναι μεγαλύτερη απο της Αθήνας.
Το αθηναϊκό σύστημα έφτασε στο παραπέντε να βγάλει τη χώρα απο τον πυρήνα της Ε.Ε. Οι συνέπειες θα ήταν τραγικές. Για όλους μας, ως λαού. Όχι για το σύστημα. Αυτό, θα έβρισκε τρόπο να επιβιώσει. Άλλωστε, την κρίσιμη περίοδο έβγαλε τα χρήματά του ΟΛΑ στο εξωτερικό. Και είναι τόσο απεχθές, που κατηγορεί τους ελάχιστους που έφεραν χρήματα απο έξω, μέσα. Εκείνος που θα εξαθλιωνόταν ήταν ο λαός. Σημειωτέον ότι το σύστημα δεν έχει ιδεολογία. Η ιδεολογία του είναι ο αθηναϊσμός. Όλα τα κόμματα συγκλίνουν σ αυτό.
Αυτή, λοιπόν, η Ε.Ε. με τον σκληρό τρόπο που επέλεξε κράτησε σε μια ρότα την χώρα.
Αυτή θα διανείμει και τώρα κάποια ποσά για ανάκαμψη. Αυτή έχει τη δύναμη να διαπραγματευθεί ισορροπίες γεωπολιτικές ή οικονομικές. Το αθηναϊκό κράτος ΔΕΝ ΘΕΛΕΙ. Δεν ξέρω αν μπορεί.
Η μόνη ελπίδα να ξεφύγει η ελληνική περιφέρεια απο τον αυταρχικό και ολοκληρωτικό αποικιοκρατικό έλεγχο της Αθήνας είναι μια Ομοσπονδιακή Ευρώπη, στην οποία η χώρα και το ελληνικό έθνος θα λειτουργούν, όπως και όλα τα άλλα έθνη ως δημοκρατία. Και θα βασίζεται στις περιφέρειές της.Όχι στις πρωτεύουσες. Δεν θα υπάρχουν πρωτεύουσες δημοκρατιών. Ή, αν θα υπάρχουν θα έχουν έναν πολύδιαφορετικό ρόλο.
Μια τέτοια Ευρώπη χρειάζεται μεταρρύθμιση στις δομές και στις λειτουργίες της. Να μην μπορεί κάθε αθηναίος επαρχιώτης κλειδοκράτορας να επιβάλλει τον ολοκληρωτικό έλεγχο στο τσιφλίκι του.
Αυτό το βαυαρικής κοπής αθηναϊκό κράτος δεν μπορεί να παράσχει ούτε καν ασφάλεια στους “πολίτες” του.
Η συμμετοχή της χώρας στο ΝΑΤΟ μπορεί να μην ικανοποιεί τις απαιτήσεις των ελλήνων, να έχει αρνητικό ιστορικό προηγούμενο, αλλά είναι η μόνη που μπορεί να εκτονώσει μια ελληνοτουρκική κρίση, πριν οι δυο χώρες περάσουν τον Ρουβίκωνα.
Και όχι ενός τυχαίου ΝΑΤΟ. Αλλά ενός αμερικανοκρατούμενου ΝΑΤΟ.
Οι ΗΠΑ είναι η μόνη χώρα που μπορεί να παράσχει κάποια ασφάλεια αν θελήσουν, στις χώρες μέλη.
Γίνεται πολλή συζήτηση για το αν θελήσουν. Ναι, γίνεται. Αλλά για λόγους δικού τους συμφέροντος μπορεί και να το κάνουν. Στοιχειώδης γεωπολιτική ανάλυση οδηγεί στο συμπέρασμα πως στην κρίσιμη στιγμή είναι πιθανότερο να παρέμβουν. Δεν τις συμφέρει μια αντιπαράθεση στην περιοχή. Δύσκολα, μετά απο αυτήν, θα αποκατασταθεί η επιθυμητή ισορροπία.
Βεβαίως, το ΝΑΤΟ βαρύνεται με κολάσιμα αμαρτήματα. Τρομερά κολάσιμα.
Αλλά γειτονιές των Αγγέλων υπάρχουν στον επουράνιο και για όσους θέλουν να έχουν ψευδαισθήσεις, στα τραγούδια του Θεοδωράκη.
Και το ΝΑΤΟ επιχειρεί να αλλάξει το δόγμα του. Αλλά και εδώ το αθηναϊκό κράτος θα είναι εκκωφαντικά απών. Δεν έχει άποψη ούτε για την μεταρρύθμιση της Ε.Ε. ούτε για του ΝΑΤΟ. Γιατί κάθε αλλαγή απειλεί την επαρχιακή κυριαρχία του.
Δεν χρειάζεται, επίσης, κανένας ευρωπαίκός στρατός με την υπάρχουσα δομή της Ε.Ε.
Βεβαίως, να υπάρξει ευρωπαϊκός στρατός που θα υποστηρίζει τα σύνορα μιας Ομοσπονδιακής Ευρώπης η οποία θα λειτουργεί ως ομοσπονδιακό κράτος. Ένας τέτοιος στρατός, ναι, χρειάζεται και είναι ευκταίος.
Σήμερα, με τον τρόπο που είναι δομημένη η Ευρώπη και με τον τρόπο που λειτουργεί δεν χρειάζεται. Δεν θα κάνει τίποτε αν τον έχουμε ανάγκη. Εδώ, για να εξασφαλίσει μια κοινή δήλωση στη σύνοδο κορυφής ο υπουργός εξωτερικών και ο ίδιος ο πρωθυπουργός πασχίζουν για μήνες να πείσουν φιλότουρκες δυνάμεις μιας αποσυντιθεμένης Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και μιλάμε για δήλωση. Θα ενεργοποιηθεί ευρωπαϊκός στρατός;
Εν κατακλείδι οι θέσεις μας:
Ναι σε ό,τι αποδομεί τον ολοκληρωτικό, αποικιοκρατικό συγκεντρωτισμό του αθηναϊκού κράτους, προς όφελος του ελληνικού κράτους. Η διάκριση είναι εμφανής.
Ναι στην μεταρρύθμιση της Ε.Ε. προς ομοσπονδιακές δομές.
Ναι στην μεταρρύθμιση του ΝΑΤΟ που θα εξασφαλίζει την προστασία των μελών του απο οπουδήποτε και αν προέρχεται η απειλή. Ακόμη και απο απειλές χώρας μέλους κατά χώρας μέλους.
Οι επτά φοιτητές στο Βιολογικό του ΑΠΘ που μίλησαν στο inside story, εδώ και μήνες εργάζονται ανάμεσα σε δακρυγόνα, πέτρες και βανδαλισμούς. Προηγήθηκε της συνομιλίας μας η εκκένωση της κατάληψης «Στέκι στο Βιολογικό», τα σχέδια για την αναμόρφωση του χώρου από την πρυτανεία και η απόφαση για μόνιμη παρουσία των ΜΑΤ στο campus όσο διαρκούν οι εργασίες.
Άντρες των ΜΑΤ έξω από το αναγνωστήριο στην Κεντρική Βιβλιοθήκη του ΑΠΘ. [Infolibre]
Ηαρχική κουβέντα είχε κανονιστεί μόνο με μία διδακτορική φοιτήτρια του τμήματος Βιολογίας. Είναι γνωστό ότι τους τελευταίους μήνες το τμήμα της πρωταγωνιστεί με αρνητικό τρόπο στην επικαιρότητα, προκαλώντας κοινωνικούς προβληματισμούς, πολιτικές αντεγκλήσεις και πρακτικά αδιέξοδα. Οι λόγοι για τους οποίους συμβαίνει αυτό είναι επίσης γνωστοί. Κι αν δεν είναι, θα γίνουν αμέσως παρακάτω.
«Θέλουν να μιλήσουν και άλλα παιδιά», μας δήλωσε το ραντεβού μας λίγο πριν συναντηθούμε, και εννοείται ότι δεχτήκαμε. Τελικά, στη συνάντηση ήρθαν επτά μεταπτυχιακοί και διδακτορικοί φοιτητές του τμήματος Βιολογίας, θέλοντας να μεταφέρουν όσο γίνεται πιο βιωματικά την κατάσταση που αντιμετωπίζουν μέσα στη σχολή τους. Αυτά είναι, λοιπόν, όσα μας μετέφεραν —υπό τον όρο της ψευδωνυμίας– ο Αλέξανδρος, η Άννα, η Γεωργία, η Μιχαέλα, ο Πέτρος, η Ειρήνη και η Χρυσάνθη.
Ένα απαραίτητο disclaimer
Όταν ξεκινήσαμε το ρεπορτάζ, στόχος ήταν να μιλήσουμε με φοιτητές που κινούνται καθημερινά στο τμήμα Βιολογίας ή σε κάποιο άλλο τμήμα της Σχολής Θετικών Επιστημών (ΣΘΕ) του ΑΠΘ. Επίσης, θέλαμε αυτοί οι φοιτητές να είναι εκτός φοιτητικών παρατάξεων ή συλλογικοτήτων, ώστε να μεταφέρουμε τα βιώματά τους —όσο γίνεται— πιο αδιαμεσολάβητα από παρεμβάσεις ή πολιτικά στεγανά. Συμπληρωματικά, μας ενδιέφερε η συλλογή απόψεων και από εργαζόμενους στο πανεπιστήμιο.
Παρά τις προσπάθειές μας, συναντήσαμε συχνά άρνηση από τους ανθρώπους που προσεγγίσαμε, φοιτητές και εργαζόμενους. Κάποιοι αρνήθηκαν λόγω έλλειψης χρόνου ή ενδιαφέροντος. Όμως, κάποιοι άλλοι αρνήθηκαν φοβούμενοι τυχόν πολιτική και ακαδημαϊκή στοχοποίηση. Αυτό ήταν για εμάς μία καλή πρόγευση της ατμόσφαιρας που επικρατεί τους τελευταίους μήνες στο ΑΠΘ.
Οι επτά φοιτητές που τελικά μας μίλησαν προέρχονται από παρόμοιο υπόβαθρο: Συναντιούνται καθημερινά, εργάζονται στους ίδιους χώρους και βιώνουν μαζί τα γεγονότα. Επίσης, δεν ανήκουν σε κάποια παράταξη. Αυτή η ομοιότητα ίσως στέρησε από το ρεπορτάζ μας μία ποικιλομορφία απόψεων. Ωστόσο, ακόμα και έτσι, η οπτική των επτά φοιτητών αξίζει να καταγραφεί. Αφενός προέρχεται από ανθρώπους που πραγματικά ζουν το τμήμα σαν δεύτερο σπίτι τους, οπότε θα έπρεπε να έχουν και έναν λόγο παραπάνω για τα τεκταινόμενα. Αφετέρου, πρόκειται για μία οπτική που δύσκολα θα φαντάζονταν ότι μπορούν να εκφράσουν ανοιχτά μέσα στο κλίμα που βιώνουν.
Το ιστορικό της υπόθεσης «Βιβλιοθήκη στο Βιολογικό»
Η κατάληψη ξεκίνησε το 1987, σε ένα μεγάλο δωμάτιο στο ισόγειο του κτιρίου όπου στεγάζεται το Βιολογικό καθώς και άλλα τμήματα (Πληροφορική, Φαρμακευτική). Όπως έγραψε το συντονιστικό της κατάληψης σε ανακοίνωσήΕκκένωση του στεκιού στο Βιολογικό | biologicasquad.blogspot.com του, το σημείο που «κάποτε προοριζόταν για πανεπιστημιακή βιβλιοθήκη πλέον λειτουργεί ως αυτοδιαχειριζόμενο καφενείο, στέκι αντιπληροφόρησης και ορμητήριο κοινωνικών και φοιτητικών αγώνων».
Εκτός από το Στέκι, μέχρι τότε στο ισόγειο του κτιρίου μπορούσε κανείς να συναντήσει —μεταξύ άλλων— τις βιβλιοθήκες τριών τμημάτων της ΣΘΕ (Βιολογικού, Γεωλογικού, Φυσικού), κάποιες μικρές αίθουσες διδασκαλίας, τουαλέτες και το φουαγιέ με τους ανελκυστήρες.
Από τα εγκαίνια της ενοποιημένης βιβλιοθήκης της Σχολής Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών. [Γιάννης Τσουφλίδης]
Τα πλεονεκτήματα τέτοιων ενοποιήσεων είναι η εξοικονόμηση πόρων, η ευκολία στην αναζήτηση των βιβλίων και κυρίως η διεύρυνση του ωραρίου λειτουργίας. Με την πρότερη κατάσταση, στις βιβλιοθήκες του Γεωλογικού και του Βιολογικού υπήρχε ένας μόνο υπάλληλος. Το ίδιο ισχύει πλέον και στο Φυσικό, όπου υπήρχαν δύο υπάλληλοι και πλέον απέμεινε ένας. Άρα, αυτομάτως δεν μπορεί να ισχύσει κάποιο διευρυμένο ωράριο, πέραν του οκταώρου αυτών των υπαλλήλων. Με την ενοποίηση των βιβλιοθηκών δημιουργείται αυτόματα ένας ενιαίος χώρος με τρεις υπαλλήλους, και άρα δυνατότητα διευρυμένου ωραρίου.
Ένα άλλο ζήτημα είναι η έλλειψη χώρου. Καθεμία από τις παραπάνω βιβλιοθήκες είχε μέγεθος περίπου 200 τ.μ., το οποίο με το ζόρι επαρκούσε για να φιλοξενηθούν τα βιβλία και μερικά τραπέζια μελέτης. Κάποιος μπορεί να πει ότι στην εποχή των ηλεκτρονικών εκδόσεων τα παραπάνω τετραγωνικά δεν έχουν να προσφέρουν κάτι. Ωστόσο, οι σύγχρονες πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες είναι επίσης αναγνωστήρια, πολυχώροι πληροφόρησης και συγκέντρωσης των φοιτητών ανάμεσα στα μαθήματα, καθώς και χώροι ελεύθερης πρόσβασης στο διαδίκτυο.
Επιπλέον, διαπιστώσαμε κατά την έρευνά μας πως το ενδεχόμενο δημιουργίας νέων κτιρίων είναι εξαρχής δύσκολο. Πέρα από τον παράγοντα του κόστους, η πανεπιστημιούπολη του ΑΠΘ είναι σε μεγάλο βαθμό κορεσμένη οικοδομικά, γεγονός που οδηγεί τις όποιες κατασκευές να γίνονται υπόγεια. Ενδεικτικά παραδείγματα: η Θεματική Βιβλιοθήκη της Φιλοσοφικής Σχολής και το επιστημονικό αναγνωστήριο της Κεντρικής Βιβλιοθήκης. Αν προσθέσει κανείς και την ανάγκη για εγγύτητα με τα τμήματα που θα εξυπηρετεί η νέα βιβλιοθήκη, οι διαθέσιμες επιλογές για χώρο λιγοστεύουν πολύ.
Το γεγονός ότι στην περίπτωση που εξετάζουμε είχαμε ξεχωριστό διαγωνισμό για την αποξήλωση του ισογείου οφείλεται στο γεγονός ότι, σε αντίθεση με τις άλλες δύο σχολές, δεν υπήρχε εξαρχής κατάλληλος χώρος για να φιλοξενηθεί η ενοποιημένη βιβλιοθήκη. Οπότε, έπρεπε να γίνει διαρρύθμιση στο ισόγειο του κτιρίου σχεδόν από το μηδέν.
Ζητήματα ασφαλείας μέσα και έξω από το κτίριο
«Το “σπίτι” μας είναι σε ανακαίνιση!», χαριτολογεί η Χρυσάνθη ενώ μπαίνουμε στο τμήμα Βιολογίας. Το ισόγειο είναι κατειλημμένο από χτισμένους τοίχους, δείχνοντας ότι ο χώρος είναι ακόμα υπό κατασκευή. Στο βάθος, εκεί που ήταν κάποτε η είσοδος για το Στέκι, διακρίνουμε έναν τοίχο με μια μεγάλη τρύπα, καλυμμένη με κάγκελα. Και αυτός ο τρύπιος τοίχος έχει τη δική του ιστορία, όπως πρόκειται να μάθουμε.
Περνάμε κοντά από μία μπλε διμοιρία των ΜΑΤ, που είναι εγκατεστημένη στην κεντρική είσοδο, στη δεξιά πλευρά του κτιρίου. Στην αριστερή πλευρά, εκεί που κάποτε βρισκόταν η είσοδος για το Στέκι, βρίσκεται μία ακόμα διμοιρία.
Διμοιρία Μ.Α.Τ. στην είσοδο του κτιρίου όπου στεγάζεται το τμήμα Βιολογίας.
Τα πράγματα είναι ήρεμα την ώρα που καταφτάνουμε. Καθόλου δεδομένο αυτήν την περίοδο. Μας το υπενθυμίζει η αύρα, ο «Αίαντας», που είναι παρκαρισμένη πίσω από τα ΜΑΤ.
Συναντιόμαστε με τους υπόλοιπους φοιτητές σε ένα από τα εργαστήρια του τμήματος. Κινούνται με μία άνεση που δείχνει ότι ξέρουν καλά τον χώρο και ότι πράγματι τον θεωρούν πολύ οικείο. «Όταν καταλήγεις να βλέπεις τους συμφοιτητές και τους καθηγητές περισσότερο από τους φίλους ή την οικογένειά σου, λογικό είναι να βλέπεις τη σχολή σαν δεύτερο σπίτι σου», λέει η Μιχαέλα. «Ειδικά εμείς, που είμαστε μεταπτυχιακοί και διδακτορικοί, δεν σταματήσαμε ποτέ να ερχόμαστε εδώ, ούτε καν μέσα στην περίοδο του κορoνοϊού».
Παρόλα αυτά, τα παιδιά ισχυρίζονται ότι δεν κινούνται το ίδιο άνετα όταν βγαίνουν από το εργαστήριο. Ο Αλέξανδρος περιγράφει εικόνες παρόμοιες με εκείνες που είχαμε παρουσιάσει σε προηγούμενο ρεπορτάζΟι χασισέμποροι δεν έφυγαν ποτέ από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης μας: «Προ κορoνοϊού, οποιαδήποτε ώρα και να ερχόσουν στο πανεπιστήμιο, θα σε σταματούσαν τέσσερις με πέντε άνθρωποι για να σε ρωτήσουν αν ήθελες ναρκωτικά. Είχε τύχει μπροστά στα μάτια μου να βγάλει ένας μαχαίρι και να απειλήσει τον υποψήφιο πελάτη, επειδή “τόλμησε” να αγοράσει από άλλον τις ουσίες του». Ο Πέτρος επιβεβαιώνει, αν και έχει την εντύπωση ότι το πρόβλημα μετριάστηκε προσωρινά κάπου μέσα στο 2019, ίσως λόγω κάποιων επιχειρήσεων της αστυνομίας. Ωστόσο, η έλευση του κορονοϊού και η ερήμωση του campus επανέφεραν το πρόβλημα.
«Εγώ είμαι στο ΑΠΘ από το 2013», λέει η Ειρήνη. «Ανέκαθεν θυμάμαι να μπαίνουνε άσχετοι μέσα στο campus και στο κτίριό μας και να πειράζουν κορίτσια. Το ξέρανε και οι φύλακες ποιοι είναι, αλλά δεν μπορούσαν να κάνουν κάτι. Ήμασταν στα τηλέφωνα μεταξύ μας και ενημερώναμε τις συμφοιτήτριές μας να προσέχουν γιατί “τριγυρνάνε περίεργοι σήμερα”».
Πρόβλημα υπήρχε και με την είσοδο εξωπανεπιστημιακών μέσα στο κτίριο, είτε σε ώρες μαθημάτων είτε εκτός μαθημάτων. «Στο ισόγειο του Βιολογικού έχω δει άτομα να ψαχουλεύουν για σακουλάκια με ουσίες πίσω από πυροσβεστήρες», λέει η Γεωργία. Η Μιχαέλα συμπληρώνει: «Με πρόσχημα τα φοιτητικά πάρτι που γίνονται κατά καιρούς, έχουν μπει εξωπανεπιστημιακοί μέσα και προκάλεσαν βανδαλισμούς. Στην καλύτερη θα έβρισκες παντού σκουπίδια. Στη χειρότερη; Σπασμένα τζάμια, παραβιασμένες κλειδαριές και ενίοτε και κλοπές. Όλα αυτά σε ένα κτίριο με εξοπλισμό δεκάδων χιλιάδων ευρώ».
«Αντίστοιχα πάρτι έγιναν εντός του κτιρίου και μέσα στην καραντίνα, παρά τις απαγορεύσεις», συμπληρώνουν η Γεωργία και η Άννα. «Είχε χρειαστεί εκείνη την περίοδο να πάμε στο εργαστήριο για κάποια επείγοντα πειράματα. Στο φουαγιέ πετύχαμε από μαθήματα πολεμικών τεχνών μέχρι πάρτι με ηχοσυστήματα και φωτορυθμικά».
«Προσωπικά, έχει τύχει να κάτσω στο εργαστήριο μέχρι και τις 02:00 το βράδυ χωρίς να αισθανθώ ανασφάλεια», αντιτείνει ο Πέτρος. «Ίσως, όμως, οφειλόταν στο ότι ήταν καθημερινή και όχι Παρασκευή ή Σάββατο, που συνήθως γίνονται τα πάρτι. Ίσως οφείλεται και στο ότι είμαι αγόρι και ήμουν με δύο φίλους μου». Η Μιχαέλα συμφώνησε: «Όταν είχε πάρτι, εμείς οι κοπέλες νιώθαμε πιο άνετα να φύγουμε από την έξοδο κινδύνου παρά να ανακατευτούμε στο φουαγιέ με όλον αυτόν τον κόσμο».
Είναι σημαντικό να σημειωθεί ότι μέσα από το Στέκι η πρόσβαση στο υπόλοιπο κτίριο ήταν δυνατή οποιαδήποτε ώρα, ακόμα και όταν οι κεντρικές είσοδοι ήταν κλειδωμένες. Αυτό γινόταν επειδή ο χώρος του Στεκιού ενωνόταν με το φουαγιέ μέσω μίας εσωτερικής πόρτας, για την οποία κλειδιά είχε μόνο το συντονιστικό της κατάληψης και όχι η σχολή. Σύμφωνα με τα παιδιά, όποιες προσπάθειες έγιναν από το τμήμα για αλλαγή της κλειδαριάς προκάλεσαν αντίποινα με βανδαλισμούς και καταστροφές από αγνώστους στο υπόλοιπο κτίριο.
«Δεν θα μου έκανε εντύπωση αν κάποια από αυτά τα άτομα βγαίνουν και καταγγέλλουν δημόσια την υποχρηματοδότηση των πανεπιστημίων!», ειρωνεύεται η Μιχαέλα. «Εννοείται ότι υπάρχει υποχρηματοδότηση. Και το τελευταίο ευρώ μετράει στις χρηματοδοτήσεις μας. Όμως, αυτό δεν φαίνεται να το υπολογίζουν όσοι σπαταλάνε χιλιάδες ευρώ πηγαίνοντας τα πειράματά μας πίσω και καταστρέφοντας τη σχολή».
Μέχρι τότε η ακαδημαϊκή ζωή των φοιτητών κυλούσε παράλληλα με την παρουσία του Στεκιού στο χώρο. «Δεν είχαμε κάποια αλληλεπίδραση μαζί τους ούτε αυτοί μαζί μας. Συνήθως ερχόντουσαν στο χώρο τους σε γκρουπάκια. Σε περιόδους όπως η 17 Νοέμβρη μπορεί να έφτιαχναν κάποιο πανό», εξηγούν. Ο Πέτρος διευκρινίζει ότι το Στέκι στο Βιολογικό ήταν πιο «περίκλειστο», με την έννοια ότι διοργάνωνε μεν ανοιχτές εκδηλώσεις, καφενεία και συναυλίεςΤο στέκι στο Βιολογικό γκρεμίστηκε, οι συναυλίες θα συνεχιστούν | mixgrill.gr, ωστόσο δεν είχε ποτέ την έννοια ενός χώρου όπου μπορούσε ο οποιοσδήποτε φοιτητής να κάτσει και να διαβάσει σε ώρες μαθημάτων. «Το άνοιγαν συγκεκριμένα άτομα, κυρίως για εκδηλώσεις», λέει. «Ήταν κάτι τελείως διαφορετικό, για παράδειγμα, από το Στέκι του Φυσικού, όπου έχω πάει με έναν φίλο μου, έχω κάτσει ανάμεσα στα μαθήματα και έχω δει άλλα άτομα που διάβαζαν εκεί».
Από εκεί και πέρα ξεκίνησε αυτό που περιγράφει η Μιχαέλα: «Εκεί που περιμέναμε να ξεκινήσει το έργο της βιβλιοθήκης, το οποίο θα έφτιαχνε έναν χώρο πιο ανθρώπινο, βρεθήκαμε ξαφνικά ανάμεσα σε δύο άκρα και από τότε δεν μπορούμε να κάνουμε ήρεμα τη δουλειά μας. Θα έπρεπε να χαιρόμαστε αυτόν το χώρο, αφού είμαστε τόσες ώρες εδώ. Όμως, δεν τον χαιρόμαστε καθόλου».
Ολημερίς το χτίζανε, το βράδυ γκρεμιζόταν
Μετά τις γιορτές των Χριστουγέννων ξεκίνησε και επίσημα το έργο της αναμόρφωσης του ισογείου, ώστε να δημιουργηθεί εκεί η ενοποιημένη βιβλιοθήκη μαζί με ένα αμφιθέατρο και κάποιους άλλους βοηθητικούς χώρους. Στο μεταξύ, η Πρυτανεία είχε εκκενώσει και τους υπόλοιπους χώρους του ισογείου, ήδη πριν αδειάσει τον χώρο της κατάληψης. Η βιβλιοθήκη του τμήματος Βιολογίας, συγκεκριμένα, μεταφέρθηκε στον πέμπτο όροφο, εξυπηρετώντας τα πλέον απαραίτητα (π.χ. κατάθεση διπλωματικών).
Οι πρώτες κατεδαφίσεις έγιναν από τη μεριά του εργολάβου. Αρχικά, οι εργάτες ισοπέδωσαν το εξωτερικό κούφωμα της πρώην κατάληψης (πόρτα και παράθυρα), ώστε να αποκτήσουν πρόσβαση στον χώρο της. Στη θέση του έβαλαν κάγκελα. Επιπλέον, ο εσωτερικός τοίχος, που ένωνε τον χώρο της κατάληψης με το φουαγιέ, κατεδαφίστηκε. Πλέον η κατάληψη είχε καταργηθεί και έμπρακτα, δημιουργώντας όμως ένα διαμπερές άνοιγμα.
Το φουαγιέ του κτιρίου σήμερα. Η τρύπα βρίσκεται εκεί που ήταν το κούφωμα της πρώην κατάληψης.
Κάποια στιγμή άγνωστοι αφαίρεσαν και τα κάγκελα. Η τρύπα πλέον ήταν ορθάνοιχτη. Έμπαζε κρύο και μπορούσε να μπαινοβγαίνει όποιος ήθελε. Πλέον τα κάγκελα έχουν επανατοποθετηθεί, όμως στο μεταξύ οι φοιτητές του τμήματος ξεχειμώνιασαν με αυτό το άνοιγμα στον τοίχο.
«Κατεδαφίσεις» είχαν ξεκινήσει και από άλλους, αγνώστους δολιοφθορείς, ήδη από τα τέλη Νοεμβρίου, όπως είχαμε αναφέρει σε προηγούμενο ρεπορτάζΗ βίαιη νύχτα του ΑΠΘ. Τότε ήταν και πάλι μια έντονη περίοδος, αφού είχε υπογραφεί η σύμβαση με τον εργολάβο και υπήρχε ήδη η φημολογία ότι το Στέκι θα εκκενωνόταν. Συγκεκριμένα, οι φοιτητές αντίκρισαν στο φουαγιέ χαλάσματα από γκρεμισμένες ψευδοροφές μαζί με συνθήματα υπέρ των καταλήψεων. «Κρέμονταν γυψοσανίδες με σιδεριές από το ταβάνι για μία βδομάδα και δεν μπήκε κανένας μέσα να τις μαζέψει», υποστηρίζει η Γεωργία. «Οι καθαρίστριες μάζεψαν απλά τα μπάζα μπροστά στις πόρτες των ασανσέρ, για να μπορούμε να τα χρησιμοποιούμε. Η πρόσβαση στις τουαλέτες και στις βιβλιοθήκες ήταν αδύνατη, με αποτέλεσμα οι βιβλιοθηκονόμοι να μην μπορούν να πάνε στα πόστα τους».
Με αντίστοιχες εικόνες προϋπαντήθηκαν οι φοιτητές και τη Δευτέρα 9 Μαΐου, όταν κυκλοφόρησε πλέον πανελλαδικά η είδηση για την καταστροφήΆγνωστοι κατεδάφισαν με βαριοπούλες το εργοτάξιο της βιβλιοθήκης της ΣΘΕ στο ΑΠΘ (video) | ΕΡΤnews των εργασιών που είχαν ήδη προχωρήσει στο ισόγειο του Βιολογικού. Η καταστροφή φαίνεται να έγινε από ομάδα κουκουλοφόρων με βαριοπούλες, οι οποίοι εισχώρησαν στο εργοτάξιο τα ξημερώματα του Σαββάτου προς Κυριακή και κατεδάφισαν τις όποιες τοιχοποιίες είχαν ολοκληρωθεί. Την ίδια ώρα στο χώρο του campus πραγματοποιούνταν πάρτι με πολύ μεγάλη προσέλευση.
Η ολοκλήρωση της τοιχοποιίας είχε γίνει μέσα στο Πάσχα, με παρουσία της αστυνομίας και διαμαρτυρίες κατά τη διάρκεια των εργασιών. Τη Μεγάλη Τρίτη, σύμφωνα με μαρτυρίες και βίντεο των φοιτητών, κουκουλοφόροι ανέβηκαν στην ταράτσα της ΣΘΕ, που βρίσκεται ακριβώς δίπλα από το κτίριο του Βιολογικού, και πετούσαν κάδους σκουπιδιών και άλλα αντικείμενα προς όσους βρίσκονταν στο εργοτάξιο από κάτω.
«Τη Δευτέρα 9 Μαΐου πήγα στη σχολή. Όλοι οι τοίχοι ήταν διαλυμένοι και τα τούβλα πεσμένα κάτω. Συνάντησα στην είσοδο την κοσμητόρισσα, η οποία μου απαγόρευσε να μπω, γιατί είχε παντού μπάζα και ήταν επικίνδυνο. Επίσης, μου μετέφερε ότι δεν λειτουργούσαν τα ασανσέρ», περιγράφει ο Πέτρος. «Την επόμενη μέρα συνεννοήθηκα με τη διοίκηση και τους φύλακες, ώστε να μπορέσω να μπω από την έξοδο κινδύνου και να πάω στο εργαστήριό μου. Θυμάμαι ότι μου είχαν πει να μπω γρήγορα μέσα, γιατί φοβόντουσαν ότι μπορεί να καιροφυλακτούσαν εξωπανεπιστημιακοί ώστε να κάνουν και άλλη επίθεση. Λίγες μέρες μετά μαζεύτηκαν τα μπάζα και ξεκίνησε η αποκατάσταση της τοιχοποιίας».
«Πέρα από τους τοίχους είχαν σπάσει και μια σωλήνα καλοριφέρ!», προσθέτει η Άννα. «Πότισε όλη η πλάκα στο ισόγειο, με αποτέλεσμα να φτάσει το νερό μέχρι και το υπόγειο, όπου έχουμε εργαστήρια με κυτταρικές καλλιέργειες και εξοπλισμό μεγάλης αξίας. Είχα κάτσει τέσσερις πέντε ώρες τουλάχιστον με άλλα δύο άτομα και μαζεύαμε το νερό με κουβάδες. Ο πρόεδρος του τμήματος προσπαθούσε να σώσει ό,τι γινόταν. Βλέπαμε το νερό να στάζει από το ταβάνι ανάμεσα στα φωτιστικά και φοβόμασταν ότι θα πάθουμε ηλεκτροπληξία».
Η τοιχοποιία στο φουαγιέ του κτιρίου σήμερα, μετά την αποκατάσταση από τις επιθέσεις.
Τα όσα ακολούθησαν είναι μάλλον γνωστά, με τον πολιτικό κόσμο να ανταλλάσσει κατηγορίες και την κυβέρνηση να θέτει το δίλημμα περί «βιβλιοθήκης ή βαριοπούλαςΜητσοτάκης για ΑΠΘ: «Βιβλιοθήκη ή βαριοπούλα;» | Κοσμοδρόμιο». Μετά την κατεδάφιση της 7ης Μαΐου εδραιώθηκε η παρούσα κατάσταση, με την απόφαση φύλαξης των εργασιών 24 ώρες το 24ωρο και την εγκατάσταση των ΜΑΤ μονίμως στο campus μέχρι την ολοκλήρωση του έργου.
Τα γκαζάκια στον ανάδοχο και η επαναπροκήρυξη του διαγωνισμού
Επικοινωνούμε με το Χαράλαμπο Φείδα, Αντιπρύτανη Οικονομικών, Προγραμματισμού και Ανάπτυξης του ΑΠΘ, ώστε να μάθουμε τον λόγο για τον οποίον ο διαγωνισμός του κτιρίου Βιολογίας βαίνει προς επαναπροκήρυξη.
Αρχικά, ξεκαθαρίζει ότι «η απόφαση για το έργο των τριών ενοποιήσεων είχε αρχίσει να κυοφορείται από προηγούμενη διοίκηση, συγκεκριμένα από το 2016. Με την ανάληψη των καθηκόντων μας ως πρυτανικό συμβούλιο και εφόσον βρέθηκε η δυνατότητα χρηματοδότησης, προχωρήσαμε στη διενέργεια των αντίστοιχων διαγωνισμών». Υπογραμμίζει τη σημασία του έργου και ειδικά για το Βιολογικό σημειώνει: «Το έργο δεν αφορά μόνο τη βιβλιοθήκη, αλλά και την κατασκευή αιθουσών, χώρου για υπολογιστές, ενός μουσείου παλαιοντολογίας και νέων χώρων υγιεινής». Σημειωτέον, πως η κατασκευή νέων αιθουσών διδασκαλίας κρίνεται ως απαραίτητη από τους φοιτητές. Με την παλιά διαρρύθμιση του ισογείου υπήρχαν κάποιες μικρές αίθουσες χωρίς παράθυρα, οι οποίες κρίθηκαν ακατάλληλες λόγω κορονοϊού. Επίσης, το κτίριο του Βιολογικού στερείται ενός αμφιθέατρου, με αποτέλεσμα οι προπτυχιακοί να κάνουν μαθήματα σε άλλα κτίρια.
Τον Σεπτέμβριο του 2021, μετά από την επιλογή του αναδόχου, ξεκίνησε σταδιακά η εκκένωση του ισογείου από τις προηγούμενες χρήσεις, η οποία ολοκληρώθηκε με τη διάλυση της κατάληψης στις 31 Δεκεμβρίου. Ο χώρος είχε πλέον αποδοθεί στον ανάδοχο και τα έργα ξεκίνησαν. Ωστόσο, σύμφωνα με τον κ. Φείδα, σύντομα ο ανάδοχος ζήτησε να διαλυθεί η σύμβαση, φοβούμενος αντίποινα. Είχε προηγηθεί η τοποθέτησηΑΠΘ: Μάχη για μια βιβλιοθήκη – Χτίζεται παρουσία των ΜΑΤ | Η Καθημερινή εκρηκτικού μηχανισμού (γκαζάκια) στο σπίτι του.
«Στην πορεία, έγινε διάλυση της σύμβασης και εκ νέου έγκριση από την Αποκεντρωμένη Διοίκηση. Μετά έγινε επικαιροποίηση μελέτης, με αύξηση και του προϋπολογισμού του έργου λόγω των ανοδικών τιμών στα οικοδομικά υλικά. Τελικά, με απόφαση συγκλήτου προχωράμε αυτές τις μέρες στην επαναδημοπράτηση του έργου», λέει ο αντιπρύτανης.
Συνεπώς, τα έργα που γίνονται όλο αυτό το διάστημα αποτελούν μια ξεχωριστή εργολαβίαεκτός ΕΣΠΑ, που έχει σαν στόχο απλά να διατηρήσει τη στοιχειώδη λειτουργικότητα στο φουαγιέ-εργοτάξιο μέχρις ότου αρχίσουν οι πραγματικές εργασίες.
Τέλος, ο αντιπρύτανης υπενθυμίζει ότι η αποκατάσταση των ζημιών που έγιναν τόσες φορές στον χώρο του Βιολογικού επιβαρύνει τον προϋπολογισμό του ιδρύματος, άρα και το εισόδημα των πολιτών.
Η καθυστέρηση στην εκτέλεση του έργου δημιουργεί εύλογα προβληματισμό, αφού θα παρατείνει την αναστάτωση στη λειτουργία της ΣΘΕ για σημαντικό χρονικό διάστημα. Το στοίχημα, βέβαια, είναι αν αυτή η αναστάτωση θα περιοριστεί καθαρά σε θέματα χωροταξίας ή αν θα επεκταθεί και στην ακαδημαϊκή ζωή φοιτητών και προσωπικού, όπως γίνεται συνεχώς με τα γεγονότα των τελευταίων μηνών. Πάντως, ο κ. Φείδας διαμηνύει ότι το έργο θα ολοκληρωθεί οπωσδήποτε. «Όταν ένα δημόσιο πανεπιστήμιο παίρνει την απόφαση να αναβαθμίσει τους χώρους του, πρέπει να το πράττει και όχι να γίνεται έρμαιο σε ομάδες μειοψηφικές, που εκμεταλλεύονται τη δυνατότητα για επιβολή των απόψεών τους με βία και απειλές».
Ανάμεσα σε δακρυγόνα και πέτρες
Μετά την 7η Μαΐου, οι επόμενες εβδομάδες κύλησαν με διαμαρτυρίες για την παρουσία των ΜΑΤ και συνεντεύξεις τύπου από μέλη φοιτητικών συλλόγων, απλούς φοιτητές αλλά και καθηγητές. Κατά τη διάρκειά τους προκλήθηκαν πολλές εντάσεις, με αποκορύφωμα τη 10η και την 26η Μαΐου.
Στις 10 Μαΐου άνδρες των ΜΑΤ συνεπλάκησαν με κουκουλοφόρους στα σκαλοπάτια και την είσοδο του κτιρίου της ΣΘΕ, προχωρώντας σε μία σύλληψη. Κατά τη διάρκειά της έγινε χρήση χημικών και βόμβας κρότου λάμψης, δημιουργώντας ασφυκτική και επικίνδυνη ατμόσφαιρα μέσα και τριγύρω από το κτίριο.
Το ασθενοφόρο παραλαμβάνει τον φοιτητή Γιάννη Ντουσάκη μετά τα επεισόδια τη 26ης Μαΐου στο ΑΠΘ. [Γιώργος Κωνσταντινίδης/Motion Team/Eurokinissi]
Την ίδια στιγμή, οι συνεντευξιαζόμενοί μας βρίσκονταν μέσα στη σχολή. Ακούγαν τα συνθήματα και τις κρότου λάμψης, έβλεπαν από τα παράθυρα τον πετροπόλεμο που ξεκινούσαν άτομα αναμεμειγμένα με τους διαδηλωτές, μύριζαν τα δακρυγόνα μόλις έκαναν να βγουν έξω.
«Ευτυχώς σε αντίθεση με τα παιδιά στη ΣΘΕ, εμείς δεν εγκλωβιστήκαμε ποτέ», διευκρινίζει η Γεωργία. «Τις μέρες που είχε επεισόδια εμείς φεύγαμε από την έξοδο κινδύνου, που βγάζει απευθείας στην Αγίου Δημητρίου. Το θέμα είναι ότι κάποιες φορές τα αυτοκίνητά μας “παγιδεύονταν” ανάμεσα στα επεισόδια. Από τη μία φοβόμασταν ότι θα υποστούν φθορές, από την άλλη φοβόμασταν να πάμε να τα πάρουμε».
Ρεπορτάζ της ΕΡΤ για τα επεισόδια στο ΑΠΘ. Σε κάποιο σημείο καταγράφεται η ρίψη καφέ πάνω στην κοσμητόρισσα της ΣΘΕ ενώ κάνει δηλώσεις.
«Όσον αφορά τους καθηγητές, εμείς οι μεταπτυχιακοί και διδακτορικοί έχουμε πολύ πιο προσωπικές σχέσεις μαζί τους απ’ ό,τι οι προπτυχιακοί», λέει η Ειρήνη. «Και αυτοί δεν μπορούν να πιστέψουν την κατάσταση στην οποία έχουμε φτάσει. Δεν τους ενημερώνει κανείς για το τι πρόκειται να γίνει με τη βιβλιοθήκη και την αστυνομία. Το μαθαίνουν εκ των υστέρων, μαζί με εμάς. Ίσως αυτό γίνεται για επιχειρησιακούς λόγους, δεν ξέρω. Πάντως, μας προτρέπουν να ερχόμαστε και να φεύγουμε από τα εργαστήρια νωρίς, ώστε να αποφύγουμε τυχόν επεισόδια. Εμείς αγχωνόμαστε για την τύχη των πειραμάτων, αλλά εκείνοι νοιάζονται —και ορθώς— για την υγεία μας πρώτα απ’ όλα. Όποτε γίνονται σοβαρά επεισόδια, έρχονται κατευθείαν και μας ζητούν να αποχωρήσουμε».
Ο Πέτρος ξεκαθαρίζει: «Στην αρχή ίσχυε αυτό που λέει η Ειρήνη, όμως πλέον επιστρέψαμε σιγά-σιγά στους κανονικούς μας ρυθμούς, γιατί δεν γίνεται να αναβάλλεται άλλο η δουλειά μας. Έχουμε αποδεχτεί ότι θα είμαστε κατά 80% ασφαλείς μέσα στο κτίριο. Χωρίς την περιφρούρηση από τα ΜΑΤ το πιο πιθανόν είναι ότι θα μας απαγορεύαν ολοκληρωτικά το να ερχόμαστε στη σχολή, φοβούμενοι ότι οι βανδαλισμοί θα συνεχίζονταν.
Κάποιες μέρες τα επεισόδια επεκτάθηκανΑΠΘ: Καταγγελία φοιτητών που διάβαζαν στη βιβλιοθήκη για ρίψη χημικών μπροστά στο κτίριο | voria και αρκετά μακριά από το Βιολογικό, συγκεκριμένα προς το κτίριο της Κεντρικής Βιβλιοθήκης. Η Χρυσάνθη έτυχε να περνάει από το σημείο: «Ήμουν στο κτίριο του Πολυτεχνείου εκείνη τη μέρα, όταν μας είπαν: “Ξεκίνησαν επεισόδια μέσα στην πανεπιστημιούπολη. Πρέπει να φύγετε”. Κατευθυνόμουν προς το Βιολογικό για να πάρω τα πράγματά μου. Ξαφνικά, στα γρασίδια της Βιβλιοθήκης, είδα κάποιους να σπάνε πλακάκια από το πεζοδρόμιο και να τα πετάνε προς τους αστυνομικούς. Αυτοί ύψωσαν τις ασπίδες τους και πέταξαν δακρυγόνα για να τους απωθήσουν, δημιουργώντας έναν μικρό πανικό σε όσους βρίσκονταν μέσα και έξω από τη βιβλιοθήκη».
Στιγμιότυπο από τα επεισόδια έξω από το κτίριο Διοίκησης στις 10 Μαΐου 2022. [Eurokinissi]
Αυτολογοκρισία, πόλωση και δύο δύσκολες ερωτήσεις
«Εδώ που φτάσαμε, τι μπορεί να γίνει;», ρωτάμε και τους φοιτητές.
Ο Αλέξανδρος συντάσσεται με την οπτική που θέλει τα ΜΑΤ να ήρθαν ως ανάγκη και όχι ως πρόσχημα. Λέει ότι όσο υπάρχουν «γνωστοί-άγνωστοι» που παρεισφρέουν στους διαμαρτυρόμενους για να βανδαλίσουν και να επιτεθούν δεν μπορεί και δεν πρέπει να υπάρξει διάλογος. Υποστηρίζει ότι η παραχώρηση κάποιου άλλου χώρου εντός πανεπιστημίου θα είναι μία έμμεση παραδοχή ότι «με το να σπας και να ασκείς βία μπορείς να κάνεις το δικό σου. Δεν μπορείς να κάνεις διάλογο με ανθρώπους που είναι τόσο τυφλωμένοι από μίσος». Παραδέχεται ότι τα φαινόμενα αυθαιρεσίας στην ΕΛ.ΑΣ.Ασύδοτοι προστάτες | The Manifold Files είναι υπαρκτά και καταγεγραμμένα, ωστόσο δηλώνει ότι προτιμά την παρουσία επαγγελματιών που ενίοτε κάνουν άσχημα τη δουλειά τους από την τωρινή κατάσταση.
Ο Πέτρος και η Ειρήνη συμφωνούν ότι σε μια ουτοπική κοινωνία η ύπαρξη μίας δύναμης ελέγχου και καταστολής δεν θα έπρεπε να χρειάζεται σε ένα πανεπιστήμιο. «Όμως, από τη στιγμή που δεν είμαστε σε τέτοια κοινωνία, πρέπει να υπάρχει κάποια φύλαξη, και δεν μπορούν να την προσφέρουν οι θυρωροί των 2 και των 3 ευρώ την ώρα που έχουμε τώρα στο campus. Στο ζήτημα του ΑΠΘ ξεσπούν οι κοινωνικές και πολιτικές παθογένειες χρόνων. Πρέπει να μπει ένα στοπ πριν να είναι αργά».
Ακόμα, ο Πέτρος συντάσσεται και με την οπτική του Αλέξανδρου, ότι δεν μπορεί να υπάρξει διάλογος με ακραία στοιχεία: «Εδώ και χρόνια το πανεπιστήμιο αποτελούσε ορμητήριο για τέτοια πράγματα, επειδή οι κυβερνήσεις και οι πρυτανείες το ανέχονταν. Εγώ το βλέπω πιο γενικά από την απλή κατασκευή μιας βιβλιοθήκης. Αυτό που γίνεται τώρα είναι μια έμπρακτη κίνηση που δείχνει ότι σταματάμε να ανεχόμαστε αυτά τα πράγματα στο πανεπιστήμιό μας. Αυτό έπρεπε να έχει γίνει εδώ και χρόνια και δεν πρέπει να σταματήσει τώρα με το να παραχωρηθεί άλλος χώρος». Τέλος, υποστηρίζει ότι ο ίδιος και οι άλλοι έξι συμφοιτητές του ουδέποτε δέχτηκαν κάποιον έλεγχο ή περιορισμό δραστηριότητας από τα ΜΑΤ.
Η Γεωργία εκφράζει την άποψή της γενικότερα για την ασφάλεια στο campus: «Όντας φοιτήτρια σχεδόν δέκα χρόνια πλέον, βλέπω την ανάγκη να υπάρξει μια σανίδα σωτηρίας, ώστε αν αισθάνεσαι ότι απειλείσαι να απευθυνθείς κάπου και να υπάρξει άμεσα δράση. Δεν με αφορά η μορφή και το όνομά της, αρκεί να φέρνει αποτέλεσμα. Πάντως, μακροπρόθεσμα τα ΜΑΤ δεν είναι κάτι που θα ήθελα να βλέπω έξω από τη σχολή μου, γιατί καλώς ή κακώς είναι μια μονάδα καταστολής που μπορεί να χρησιμοποιηθεί με διάφορους τρόπους».
Ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι με βάση την εμπειρία της ίδιας και των συμφοιτητών της οι άντρες των ΜΑΤ δεν έδωσαν αφορμή για να ξεκινήσουν επεισόδια. «Πρόκειται για ανθρώπους που απλά κάθονται όλη μέρα έξω από τη σχολή πίνοντας καφέδες. Τις ημέρες που γίνονται διαμαρτυρίες απλώς φοράνε τα κράνη και τον εξοπλισμό τους και παρατάσσονται. Τα επεισόδια ξέσπαγαν πάντα μετά από επίθεση που δέχονταν με πέτρες, πλακάκια κτλ., στην οποία απαντούσαν. Τις ημέρες που απλά οι διαδηλωτές φώναζαν τα συνθήματά τους ειρηνικά δεν γινόταν απολύτως τίποτα. Όμως, περιέργως αυτές οι ήσυχες διαμαρτυρίες δεν παρουσιάζονται τόσο από τα ΜΜΕ».
Η Άννα επιχειρηματολογεί: «Ποιος φοιτητής –και ιδίως εμείς οι κοπέλες, που το έχουμε βιώσει πιο έντονα εδώ μέσα– δεν θέλει ασφάλεια στο πανεπιστήμιο; Η αστυνομία είναι ένας θεσμός που καλώς ή κακώς έχει αναλάβει αυτή την ευθύνη στην κοινωνία μας. Σε έναν ιδανικό κόσμο θα ήταν πράγματι ωραίο να υπήρχε αυτόματα σεβασμός και ασφάλεια χωρίς νόμους. Εφόσον δεν βρισκόμαστε σε αυτή την κοινωνία και υπάρχουν αυτά τα περιστατικά στο πανεπιστήμιο, είναι δυνατόν κάποιος να προτιμάει τις ληστείες, το εμπόριο ναρκωτικών και τους βιασμούς; Τόσο καιρό όλα αυτά περνούσαν πολύ πιο ελαφριά. Ελάχιστες διαμαρτυρίες γίνονταν σε σχέση με όσες γίνονται τώρα για την εγκατάσταση της αστυνομίας».
Κλούβα των ΜΑΤ παρκαρισμένη στο πίσω μέρος του Βιολογικού, επί της οδού Αγίου Δημητρίου.
«Θεωρώ ότι η αστυνομία είναι ένα κόκκινο πανί πολλές φορές εντός του πανεπιστημίου, γιατί αποτελεί ένα όργανο της εκάστοτε κυβέρνησης σε έναν χώρο που υποτίθεται ότι εκφράζονται ανοιχτά όλες οι ιδέες», παραδέχεται η Μιχαέλα. «Ίσως μια μέση λύση θα ήταν να υπάρχει μια ομάδα φύλαξης που να μην είναι κρατικό όργανο και να μην φέρει τον τίτλο της αστυνομίας. Γιατί η αστυνομία μπορεί και να καταστείλει, μπορεί και να περιορίσει την ελεύθερη έκφραση και όντως υπάρχουν αυθαιρεσίες της που δημιουργούν προστριβές. Πάντως, είναι κατάντια να χρειάζεται το κόκκινο πανί των ΜΑΤ για να μπορέσουμε δέκα-είκοσι άτομα να κάνουμε τη δουλειά μας χωρίς να φοβόμαστε για το τι θα αντικρίσουμε στη σχολή».
Οι φοιτητές με τους οποίους μιλήσαμε δηλώνουν ότι δεν συζητούν ανοιχτά μέσα στη σχολή για το θέμα της βιβλιοθήκης, ούτε μοιράζονται με άλλους τις απόψεις τους για την αστυνομία. Φοβούνται ότι θα στοχοποιηθούν, πρώτα πολιτικά και έπειτα λεκτικά ή σωματικά. Γι’ αυτό και επέλεξαν να μιλήσουν με ψευδώνυμο.
«Τον τελευταίο καιρό έχουμε αισθανθεί ότι οποιαδήποτε άποψη δεν είναι ξεκάθαρα κατά της αστυνομίας ισοδυναμεί για κάποιους με συνέργεια εις βάρος του φοιτητικού κινήματος και των φοιτητών. Όταν μπαίνεις στη σχολή και βλέπεις το σύνθημα “Έχετε υπογράψει τον θάνατό σας”, δεν προκαταβάλλεσαι και θετικά στο να εκφραστείς!», συμπληρώνει η Γεωργία. «Σαν αποτέλεσμα, μια μερίδα φοιτητών απέχει από τους φοιτητικούς συλλόγους, κρύβεται, δεν συζητά ούτε με άλλους φοιτητές ούτε με διδάσκοντες. Δεν ξέρω αν είμαστε λίγοι ή πολλοί. Πάντως, η σιωπή μας σίγουρα βοηθάει στο να κυριαρχείται η ατζέντα από μία άποψη, την οποία χρησιμοποιεί η “άλλη πλευρά” για να υποστηρίξει ότι η σιωπηλή πλειοψηφία είναι μαζί της».
Δύο από τα απειλητικά συνθήματα που έγραψαν άγνωστοι στο φουαγιέ του Βιολογικού.
Ένα παράδειγμα για το τι φοβούνται οι επτά φοιτητές δίνει το ρεπορτάζΠανεπιστημιακή αστυνομία: «Μπαλάκι» οι ευθύνες για τη μετάθεση της εγκατάστασής της στο ΑΠΘ | Μακεδονία του Θεολόγου Ηλιού στην εφημερίδα Μακεδονία: «Σε αυτές τις περιπτώσεις υπάρχει η διαφωνία μεταξύ φοιτητών και αλληλοκατηγορίες των μεν και το δε ότι τάσσονται υπέρ της κυβέρνησης και του σχεδίου της. Από τη μία λένε ότι οι ταραξίες και αυτοί που κουβαλούν βαριοπούλες δίνουν πάτημα στην κυβέρνηση και στις πρυτανικές αρχές να ενισχύουν τις αστυνομικές δυνάμεις στο ΑΠΘ και να μεγαλώνουν την ανάγκη για την πανεπιστημιακή αστυνομία. Από την άλλη πλευρά, κατηγορούν αυτούς που διαμαρτύρονται για τα επεισόδια λέγοντας ότι τάσσονται με την κυβέρνηση. Οι κόντρες αυτές οξύνθηκαν και από απλό διαχωρισμό συγκεντρώσεων εξελίχθηκαν σε άγριους ξυλοδαρμούς».
Όπως φαίνεται από το ρεπορτάζ του κ. Ηλιού, το θέμα δεν πρόκειται να λήξει σύντομα, με το βαρύ μπαλάκι της ευθύνης για την εγκατάσταση της αστυνομίας να μεταφέρεται από υπεύθυνο σε υπεύθυνο.
Κλείνοντας το ρεπορτάζ, παραθέτουμε, σαν σχόλιο του αρθρογράφου, δύο ερωτήματα που δεν έπαυσαν να τον απασχολούν αυτή την περίοδο:
Πώς και γιατί φτάσαμε σαν κοινωνία στο σημείο να θεωρούν κάποιοι φοιτητές ότι μόνο με προστασία από μία πανίσχυρη και βίαιη δύναμη καταστολής όπως τα ΜΑΤ μπορούν να συνεχίσουν το ακαδημαϊκό τους έργο;
Γιατί, σε έναν χώρο όπου θεωρητικά η ελευθερία του λόγου διαφυλάσσεται –και πρέπει– ως κόρη οφθαλμού, υπάρχουν φοιτητές που φοβούνται να εκφραστούν για να μη στοχοποιηθούν;
Ίσως το να προβληματιστούμε πάνω στα δύο ερωτήματα αφήνοντας για πέντε λεπτά στην άκρη τις όποιες προκαθορισμένες απόψεις μας, είναι ένα καλό αντίδωρο για τον χρόνο που καταναλώσαμε, εγώ κι εσείς, στη συγγραφή και την ανάγνωση αντίστοιχα αυτού του άρθρου.
Τον μεγαλοϊδεατισμό της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής εξέφρασε ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου κατά τη διάρκεια ομιλίας του σε μέλη του κυβερνώντος κόμματος στη Μαλάτεια
ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΗ – ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ. Τον μεγαλοϊδεατισμό της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής εξέφρασε ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Μεβλούτ Τσαβούσογλου κατά τη διάρκεια ομιλίας του σε μέλη του κυβερνώντος κόμματος στη Μαλάτεια. Ο κ. Τσαβούσογλου δήλωσε ότι «έχουμε ευθύνη απέναντι στην ιστορία μας, όπως και για το μέλλον μας. Διότι υπάρχει μια Τουρκία η οποία είναι μεγαλύτερη από την Τουρκία. Μην ξεχνάμε πως υπάρχει μεγαλύτερη Τουρκία από τη χώρα μας. Αυτός είναι και ο λόγος που δεν μπορούμε να εγκλωβιστούμε στα σύνορά μας».
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών αναφέρθηκε στους στενούς δεσμούς της Αγκυρας με τους Τούρκους του εξωτερικού, αλλά και τους μουσουλμάνους σε όλο τον κόσμο. Στην ίδια ομιλία με επίθεση στην Ελλάδα επιχείρησε να δικαιολογήσει το πιθανό «μπλόκο» της Αγκυρας στην ένταξη της Φινλανδίας και της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ. «Εμείς δεν λέμε σε κάποιες χώρες να αλλάξουν το όνομά τους όπως έκανε η Ελλάδα στη “Μακεδονία”. Ξέρετε πολύ καλά πόσο δύσκολο είναι μια χώρα να αλλάζει το όνομά της, για έναν λαό πόσο δύσκολο είναι. Πού ήσασταν όταν η Ελλάδα ήταν τόσο κακομαθημένη και για 12 χρόνια εμπόδιζε την ένταξη της “Μακεδονίας”;», τόνισε ο κ. Τσαβούσογλου.
Ο Τούρκος ΥΠΕΞ επανέλαβε την άρνηση της χώρας του στο αίτημα ένταξης Φινλανδίας και Σουηδίας, λέγοντας ότι εάν μια χώρα εφαρμόζει σε βάρος της εμπάργκο, δεν μπορεί να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ. «Αν θέλεις να γίνεις σύμμαχός μας, την Τουρκία δεν μπορείς να τη βλέπεις ως εχθρική χώρα, δεν μπορείς να της εφαρμόζεις εμπάργκο λόγω του αγώνα της εναντίον της τρομοκρατίας. Αν πεις πως θα εφαρμόζω αυτά, τότε δεν μπορείς να ενταχθείς στο ΝΑΤΟ, είναι τόσο απλό», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Αναφερόμενος στο αίτημα Σουηδίας και Φινλανδίας για ένταξη στη Βορειοατλαντική Συμμαχία, είπε πως «εμείς δεν λέμε σε κάποιες χώρες να αλλάξουν το όνομά τους, όπως έκανε η Ελλάδα στη “Μακεδονία”».
Εν τω μεταξύ, η τουρκική εφημερίδα Milliyet με πρωτοσέλιδό της δημοσίευμα αποκαλύπτει πως η Αγκυρα έχει ένα «σχέδιο Β» σε περίπτωση που οι ΗΠΑ δεν εγκρίνουν την παραχώρηση των F-16 Block-70. Το σχέδιο αυτό προβλέπει την αγορά μεταχειρισμένων μαχητικών της αεροπορίας της Μεγάλης Βρετανίας. Στόχος αυτής της ενέργειας, σύμφωνα με την εφημερίδα, είναι η αντιμετώπιση του εξοπλιστικού προγράμματος της Ελλάδας, που προβλέπει την αγορά των γαλλικών μαχητικών Rafale και τον εκσυγχρονισμό των F-16. Αξιωματούχοι της Τουρκίας αναφέρουν πως η Αγκυρα κάνει διαβουλεύσεις για την αγορά βρετανικών κινητήρων για το τουρκικής σχεδίασης μαχητικό TF-X, το οποίο πρόκειται να πραγματοποιήσει την πρώτη του πτήση μετά το 2028.
Απάντηση της Αγκυρας
To υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας αντέδρασε έντονα στο κείμενο συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, τονίζοντας ότι «είναι απαράδεκτο η Ε.Ε. να προσπαθεί να νομιμοποιήσει τις μαξιμαλιστικές και παράνομες θέσεις για την Ανατολική Μεσόγειο και το Αιγαίο» και μιλάει για «παράνομες ενέργειες της Ελλάδας που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο συμπεριλαμβανομένης της διεκδίκησής της για 10 μίλια εναέριου χώρου, τη στρατιωτικοποίηση των νησιών και τις πρακτικές απώθησης». Είναι η πρώτη φορά που η Τουρκία σε απάντησή της προς τις Βρυξέλλες θέτει θέμα εναέριου χώρου και στρατιωτικοποίησης νησιών.
Η NASA ανακοίνωσε ότι αναβάλλεται η προγραμματισμένη για φέτος το φθινόπωρο εκτόξευση της αποστολής στον πλούσιο σε μέταλλα μεγάλο αστεροειδή «Psyche»
Πηγή NASA – JPL Caltech Arizona State Univ. – Space Systems Loral – Peter Rubin μέσω ΑΠΕ-ΜΠΕ
Η Αμερικανική Διαστημική Υπηρεσία (NASA) ανακοίνωσε ότι η προγραμματισμένη για φέτος το φθινόπωρο εκτόξευση της αποστολής στον πλούσιο σε μέταλλα μεγάλο αστεροειδή «Psyche» (Ψυχή) αναβάλλεται, ενώ δεν αποκλείεται η αποστολή -η πρώτη σε έναν «μεταλλικό» αστεροειδή- να ματαιωθεί οριστικά.
Η αναβολή οφείλεται σε καθυστέρηση στην παράδοση του λογισμικού πτήσης του σκάφους, καθώς και του εξοπλισμού για τις δοκιμές του, με συνέπεια η NASA να μην διαθέτει πια επαρκή χρόνο ώστε να είναι έγκαιρα έτοιμη για την εκτόξευση εντός του 2022.
Το «παράθυρο» για την εκτόξευση διαρκεί από την 1η Αυγούστου έως τις 11 Οκτωβρίου, προκειμένου το σκάφος να φτάσει στον αστεροειδή το 2026. Όμως οι μηχανικοί του Εργαστηρίου Αεριώθησης (JPL) της NASA στην Καλιφόρνια δεν θα έχουν προλάβει να βεβαιωθούν ότι το λογισμικό του σκάφους λειτουργεί σωστά.
Η NASA επέλεξε να επενδύσει στην αποστολή Psyche το 2017 και έχει έως τώρα δαπανήσει γι’ αυτήν 717 εκατομμύρια δολάρια, ενώ το συνολικό κόστος έχει προϋπολογιστεί στα 985 εκατ. δολ., μαζί με τον πύραυλο. Αν το σκάφος εκτοξευθεί το 2023 ή το 2024, λόγω της απομάκρυνσης στο μεταξύ της Γης από τον διαμέτρου 225 χιλιομέτρων αστεροειδή, δεν θα φτάσει σε αυτόν πριν από το 2029 ή το 2030 αντίστοιχα.
Δυσοίωνες εκτιμήσεις από επενδυτικές τράπεζες και επιχειρηματίες
Πιο αισιόδοξη η ΕΚΤ, σε σχετική έκθεσή της εκφράζει την εκτίμηση ότι η Ευρωζώνη δεν θα κινδυνεύσει να διολισθήσει σε στασιμοπληθωρισμό ανάλογο εκείνου της δεκαετίας του 1970. Η τράπεζα έχει υποβαθμίσει τις προβλέψεις για ανάπτυξη, εκτιμά όμως πως το επόμενο έτος θα αυξηθεί η οικονομική δραστηριότητα και το δεύτερο εξάμηνο θα επιβραδυνθεί ο πληθωρισμός σε επίπεδο κάτω του στόχου του 2%. [AFP]
Πυκνώνουν οι φωνές που μιλούν για επικείμενη ύφεση τόσο στην Ευρώπη όσο και στις ΗΠΑ και προέρχονται από κάθε κατεύθυνση, από μεγάλες επενδυτικές τράπεζες έως και από τα χείλη επιχειρηματιών. Σε ό,τι αφορά την Ευρώπη, τελευταία δυσοίωνη πρόβλεψη είναι εκείνη της Barclays, που προεξοφλεί ότι η Ευρωζώνη θα βυθιστεί σε ύφεση μέσα στο 2023. Εκτιμά, πάντως, πως η ύφεση θα είναι σύντομη, καθώς θα αποκλιμακωθεί ο πληθωρισμός, θα επιταχυνθεί η ονομαστική αύξηση των μισθών και η ιδιωτική κατανάλωση θα πυροδοτήσει την ανάκαμψη από το δεύτερο εξάμηνο του 2023. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Barclays, η ανάπτυξη της Ευρωζώνης θα διαμορφωθεί φέτος στο 2,3%, αλλά το 2023 θα επιβραδυνθεί δραματικά στο 0,5%, ενώ η προηγούμενη πρόβλεψη μιλούσε για 1,8%. Η Barclays εκτιμά επίσης ότι το καλοκαίρι που αρχίζει η ανάπτυξη θα είναι χαμηλότερη του μακροπρόθεσμου δυναμικού της Ευρωζώνης παρά τη δυναμική ανάκαμψη του τουρισμού. Υπογραμμίζει, επίσης, ότι σε αυτό το περιβάλλον, η αύξηση των επιτοκίων θα εντείνει την πίεση στις οικονομίες καθώς θα περιορίσει τα περιθώρια ελιγμών στη δημοσιονομική πολιτική για όσες χώρες έχουν υψηλό χρέος. Γι’ αυτό και η Barclays προβλέπει πως η στροφή της ΕΚΤ σε περιοριστική πολιτική θα είναι ηπιότερη από τις προβλέψεις των αγορών. Εκτιμά ότι η τράπεζα θα αυξάνει τα επιτόκια κατά 25 μονάδες βάσης σε κάθε συνεδρίασή της από τον Ιούλιο έως τον Δεκέμβριο, και με μία ακόμη κίνηση τους πρώτους μήνες του 2023 τα επιτόκια θα διαμορφωθούν στο 0,75%.
Σύμφωνα, πάντως, με τις εκτιμήσεις της Barclays, η ΕΚΤ δεν πρόκειται να ενεργοποιήσει το νέο εργαλείο κατά του κατακερματισμού της Ευρωζώνης εξαιτίας των δυσκολιών που παρουσιάζει ο σχεδιασμός ενός λειτουργικού, αξιόπιστου και αποτελεσματικού εργαλείου. Παραμένει, ωστόσο, αισιόδοξη ως προς το ότι, σε αντίθεση με την κρίση χρέους του 2011-2012, οι χώρες με υψηλό χρέος δεν θα χρειαστεί να προχωρήσουν σε δημοσιονομική προσαρμογή για να διατηρήσουν την πρόσβασή τους στις αγορές. Εμφανώς πιο αισιόδοξη είναι η ΕΚΤ, που σε σχετική έκθεσή της εκφράζει την εκτίμηση ότι η Ευρωζώνη δεν θα κινδυνεύσει να διολισθήσει σε στασιμοπληθωρισμό ανάλογο εκείνου της δεκαετίας του 1970, που χαρακτηρίστηκε από γρήγορη άνοδο των τιμών και οριακή ανάπτυξη έως και συρρίκνωση. Μολονότι μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία η τράπεζα έχει υποβαθμίσει τις προβλέψεις για ανάπτυξη, θεωρεί πως το επόμενο έτος θα αυξηθεί η οικονομική δραστηριότητα και το δεύτερο εξάμηνο θα επιβραδυνθεί ο πληθωρισμός σε επίπεδο κάτω του στόχου του 2%.
Δεν λείπουν, όμως, οι προβλέψεις για παγκόσμια ύφεση, με τον όμιλο Citigroup να δίνει στο ενδεχόμενο αυτό πιθανότητα 50%. Επικαλείται τη στροφή των κεντρικών τραπεζών σε περιοριστική νομισματική πολιτική και την ταυτόχρονη επιβράδυνση της ζήτησης για καταναλωτικά αγαθά. Προς το παρόν, η Citigroup εκτιμά πως η παγκόσμια οικονομία θα αναπτυχθεί φέτος κατά 3% και κατά 2,8% το επόμενο έτος. Τονίζει, πάντως, πως αν τελικά διολισθήσει σε ύφεση το πιθανότερο θα είναι να συνοδευτεί από αύξηση της ανεργίας. Την ίδια στιγμή, η επενδυτική Nomura χαρακτηρίζει «πιθανότατο» να διολισθήσει σε ήπια ύφεση η αμερικανική οικονομία ως συνεπακόλουθο της επιθετικής αύξησης των επιτοκίων που αποφάσισε η Federal Reserve προκειμένου να ανακόψει την επιτάχυνση του πληθωρισμού. Η Nomura προειδοποιεί πως θα είναι εφεξής δυσκολότερες οι χρηματοοικονομικές συνθήκες, θα υποχωρήσει το καταναλωτικό κλίμα, θα ενταθούν τα προβλήματα σε ό,τι αφορά την προσφορά ενέργειας και τροφίμων και θα επιδεινωθούν οι προοπτικές για την ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας. Ευελπιστεί πάντως πως η συρρίκνωση της οικονομίας θα μετριασθεί χάρη στον μεγάλο όγκο αποταμιεύσεων που έχουν συγκεντρώσει οι καταναλωτές. Ομοίως και η Goldman Sachs εκτιμά πως έχει διπλασιαστεί ο κίνδυνος να βυθιστεί στην ύφεση η αμερικανική οικονομία μετά την αύξηση των επιτοκίων της Fed κατά 75 μονάδες βάσης.
Πιθανότητα 50% στο ενδεχόμενο παγκόσμιας ύφεσης δίνει η Citigroup.
Σημειωτέον ότι η Αμερικανίδα υπουργός Οικονομικών, Τζάνετ Γέλεν, δήλωσε, την Κυριακή, πως οι «απαράδεκτα υψηλές» τιμές είναι πιθανόν να παραμείνουν σε αυτά τα επίπεδα για όλο το τρέχον έτος και η αμερικανική οικονομία θα επιβραδυνθεί.
Σε ανάλογα δυσοίωνες προβλέψεις προέβη, άλλωστε, ο γνωστός οικονομολόγος Νουριέλ Ρουμπινί εκφράζοντας την εκτίμηση ότι η αμερικανική οικονομία θα βυθιστεί σε ύφεση έως τα τέλη του έτους. Μιλώντας στην τηλεόραση του Bloomberg, τόνισε πως οι δείκτες της καταναλωτικής εμπιστοσύνης, των λιανικών πωλήσεων, της βιομηχανικής δραστηριότητας και της αγοράς στέγης επιβραδύνουν απότομα, ενώ ο πληθωρισμός παραμένει σε υψηλά επίπεδα. Προέβλεψε, άλλωστε, περαιτέρω πτώση των τιμών των μετοχών και των ομολόγων και υπενθύμισε πως όταν οι ΗΠΑ βρίσκονται σε ύφεση οι μετοχές σημειώνουν συνήθως πτώση 35%, ενώ η απόδοση του δεκαετούς ομολόγου του αμερικανικού δημοσίου μπορεί να ξεπεράσει κατά πολύ το 4%.
Εξίσου απαισιόδοξος αλλά και πιο κατηγορηματικός ο Ελον Μασκ, αφού από το βήμα του Οικονομικού Φόρουμ του Κατάρ στην Ντόχα χαρακτήρισε «αναπόφευκτη» την ύφεση και προσέθεσε πως είναι μάλλον πιθανότερο η στιγμή της ύφεσης να είναι στο εγγύς μέλλον. Σε επιστολή του προς τα στελέχη της Tesla, τόνισε μάλιστα πως έχει ένα «πολύ κακό προαίσθημα για την οικονομία», αλλά σε ό,τι αφορά την καινοτόμο αυτοκινητοβιομηχανία του, υπογράμμισε πως τα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα εμποδίζουν την ανάπτυξή της πολύ περισσότερο από όσο ο ανταγωνισμός από άλλες εταιρείες.
Καταστραμμένη γέφυρα – μία από τις 45 ποτάμιες και 28 σιδηροδρομικές- στη Σερβία: Από δω πέρασε το ΝΑΤΟ, το 1999, παράνομα, χωρίς εντολή του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Σήμερα οι ΗΠΑ θεωρούν «ώριμο» το κλίμα το ΝΑΤΟ να ενεργεί αυτοβούλως και σε κάθε γωνιά της Γης.
Η Ισπανία θα φιλοξενήσει την προσεχή Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη, 28-30 Ιουνίου. Αυτή η συνάντηση αποδεικνύεται κρίσιμης σημασίας, καθώς μπορεί να οδηγήσει σε επιβεβαίωση της παράκαμψης του ρόλου των Ηνωμένων Εθνών και σε μια πολύ αυξημένη εξουσία που δίνεται έμμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το προηγούμενο της Σερβίας
O OHE συγκεντρώνει σήμερα 193 χώρες και συνιστά έτσι ένα παγκόσμιο βήμα και ένα μέρος όπου μπορεί να προχωρήσει η επίλυση διαφορών. Ωστόσο, η εξουσία του στη διατήρηση και κυρίως στην αποκατάσταση της ειρήνης αποτυγχάνει σε μεγάλο βαθμό, επειδή τα μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, που έχουν δικαίωμα αρνησικυρίας, σπάνια συμφωνούν σχετικά με τις μεθόδους επίλυσης μιας σύγκρουσης ή με μια πολιτική πρόταση. Επιπλέον, αυτές οι δυνάμεις δεν θέλουν να παραχωρήσουν υπερβολική εξουσία σε μια τόσο ποικιλόμορφη συνέλευση. Μετά τις αποτυχίες τους στη διεξαγωγή ειρηνευτικών επιχειρήσεων στη Σομαλία, τη Βοσνία ή τη Ρουάντα, τα Ηνωμένα Έθνη δεν έχουν πλέον την επιθυμητή εκτίμηση. Αυτή η ανεπάρκεια ευνόησε σε μεγάλο βαθμό την επέκταση του ρόλου του ΝΑΤΟ, το οποίο τείνει όλο και περισσότερο να αυτοαναγορεύεται σε εργαλείο επέμβασης σε κρίσεις, προφανώς σύμφωνα με τις επιλογές των Ηνωμένων Πολιτειών, αδιαμφισβήτητων κυριάρχων αυτής της οργάνωσης. Στην κρίση του Κοσσυφοπεδίου (6 Μαρτίου 1998 έως 10 Ιουνίου 1999) το ΝΑΤΟ υποκατέστησε έτσι τον ΟΗΕ. Βομβάρδισε τη Σερβία χωρίς καμία εντολή**. Αυτή η υποκατάσταση, εντελώς παράνομη, αποκάλυψε ωστόσο μια αδυναμία στην εσωτερική αλληλεγγύη της συμμαχίας.
Το ΝΑΤΟ, πάντα αμυντικό κατά το καταστατικό, στην πραγματικότητα, έχει αποδειχθεί ότι είναι ένα όργανο στην υπηρεσία της φιλοδοξίας των Ηνωμένων Πολιτειών. Στην προκειμένη περίπτωση, επρόκειτο για την εγκαθίδρυση, δια της βίας, μιας εδαφικής και πολιτικής αναδιοργάνωσης σε μια χώρα κοντά στη Ρωσία. Ήδη η Ουάσιγκτον επιδίωκε να καθιερώσει τη μετασοβιετική Ρωσία ως εν δυνάμει εχθρό που έπρεπε να προκαλέσει ό,τι θα της επέτρεπε να δικαιολογήσει την ιδέα της ανανεωμένης χρησιμότητας της Συμμαχίας.
Είναι προφανές ότι ένας τέτοιος στρατιωτικός ρόλος, αποτέλεσμα μιας μη συναινετικής απόφασης, δίνει στις Ηνωμένες Πολιτείες μια τρομερά αυξημένη δύναμη στην κατεύθυνση της επίλυσης κρίσεων και της πορείας των υποθέσεων αυτού του κόσμου.
Επιδιώκοντας την κυρίαρχη φιλοδοξία τους, οι Ηνωμένες Πολιτείες, φυσιολογκά, δεν μπορούν παρά να επιδιώξουν την ενίσχυση μιας τόσο χρήσιμης συμμαχίας για την υλοποίηση των μοναδικών διεθνών στόχων τους.
Μετά την επέκταση του ΝΑΤΟ στις χώρες που συνορεύουν με τη Ρωσία, κατά παράβαση των υποσχέσεων που δόθηκαν στη χώρα αυτή την εποχή της διάλυσης της ΕΣΣΔ, η πορεία που τώρα ευνοείται συνίσταται σε μεγαλύτερη ενσωμάτωση των συμμαχικών δυνάμεων και, κατά συνέπεια, σε υποταγή της στρατιωτικής και εξωτερικής πολιτικής των χωρών – μελών. Για να επιτευχθεί αυτός ο σκοπός, οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να επιτύχουν μια απλοποίηση της εφαρμογής των μηχανισμών λήψης αποφάσεων σχετικά με τις διπλωματικές διαπραγματεύσεις και την ένοπλη επέμβαση. Μέχρι τώρα, κάθε κράτος μέλος μπορούσε να εκφράσει την απροθυμία του, διαφορετικές απόψεις και να επιβραδύνει ή να τροποποιήσει τη δράση. Ακόμα κι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν ισχυρά μέσα επιρροής ή πίεσης, θα μπορούσε να προκύψει αντίθεση. Η αρχή της συναίνεσης απέφευγε τις παρεκτροπές. Στην πραγματικότητα, ήταν κατά τη διάρκεια της κρίσης του Κοσσυφοπεδίου που αποκαλύφθηκαν οι ασάφειες της Ατλαντικής Συμμαχίας και επισημάνθηκαν οι διαφορές στις αμερικανικές και ευρωπαϊκές προσεγγίσεις για την επίλυση των συγκρούσεων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούσαν να το ανεχθούν αυτό.
Ενός ανδρός αρχή
Αυτή η κυριαρχία των Ηνωμένων Πολιτειών επιβεβαιώνεται ήδη από την ίδια τη φύση της στρατιωτικής διοίκησης της Συμμαχίας. Προβλέπεται καταστατικά ο αρχηγός του πρέπει να είναι Αμερικανός. Είναι ο Ανώτατος Συμμαχικός Διοικητής στην Ευρώπη [SACEUR]. Αυτή τη στιγμή τη θέση κατέχει ο στρατηγός της Πολεμικής Αεροπορίας Tod D. Wolters, τον οποίο θα διαδεχθεί ο στρατηγός Cavoli το καλοκαίρι. Ο SACEUR καθορίζει τις στρατιωτικές στρατηγικές και διασφαλίζει την επιχειρησιακή τους διαχείριση. Είναι προφανές ότι η προβλεπόμενη ενίσχυση της εξουσίας του SACEUR, στο σχέδιο ΝΑΤΟ 2030, όπως και του Γενικού Γραμματέα, θα έχει ως αποτέλεσμα, στην πραγματικότητα, επέκταση της ισχύος των Ηνωμένων Πολιτειών. Η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη παρουσιάζει ως στόχο την ενίσχυση της ενότητας και της συνοχής των διαφόρων συμμάχων.
Κατά συνέπεια, η στρατηγική αντίληψη της Συμμαχίας, που εγκρίθηκε το 2010, θα πρέπει να τροποποιηθεί προκειμένου να «προετοιμασθεί για νέες προκλήσεις ασφαλείας». Η Ρωσία και η Κίνα στο προτεινόμενο κείμενο γίνονται εν δυνάμει αντίπαλοι ή επιβεβαιώνονται ως όντως αντίπαλοι. Αυτή η υπόθεση συνδέεται με την επαληθευμένη παρατήρηση της αστάθειας της Μέσης Ανατολής, της Βόρειας Αφρικής και του Σαχέλ. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι ορισμένες αφρικανικές χώρες είναι εχθρικές προς την ανέμειξη των ΗΠΑ μέσω της ευρωπαϊκής παρουσίας στη σύγκρουση στο Σαχέλ. Αυτές οι διαπιστώσεις και οι προσανατολισμοί αποτελούν, τουλάχιστον, πηγή συζήτησης. Αμέσως, λοιπόν, φαίνεται ότι ολόκληρος ο προσανατολισμός του ΝΑΤΟ στηρίζεται στο υπόδειγμα μιας διπλής απειλής:
Ο Ανώτατος Διοικητής του ΝΑΤΟ στην Ευρώπη (SACEUR) Αμερικανός στρατηγός Τομ Γουώλτερς. Το συμφέρον των ΗΠΑ επιβάλλει οι μελλοντικοί SACEUR να λάβουν περισσότερες αρμοδιότητες.
μιας ρωσικής, που παρουσιάζεται ως ενεργός σήμερα, την οποία γνωρίζουμε ωστόσο ότι προκαλείται από τις Ηνωμένες Πολιτείες,και της εν δυνάμει και μελλοντικής, της κινεζικής.
Δύο είναι οι κύριες γραμμές που προκύπτουν από το προπαρασκευαστικό έγγραφο.
Η πρώτη, είναι η στράτευση των Ευρωπαίων ενάντια σε μια επιχείρηση «πλανητικής κυριαρχίας» από την Κίνα, με αντάλλαγμα την αμερικανική προστασία της Ευρώπης έναντι της ρωσικής απειλής που υποτίθεται ότι επικρέμαται εναντίον της.
Η δεύτερη, είναι η παράκαμψη του κανόνα της συναίνεσης, με διάφορους τρόπους:
επιχειρήσεις με συνασπισμούς προθύμων,
εφαρμογή αποφάσεων χωρίς πλέον συναίνεση και
κυρίως την ανάθεση αρμοδιοτήτων στο SACEUR για λόγους αποτελεσματικότητας και επιτάχυνσης στη λήψης αποφάσεων.
Να σημειωθεί ότι η προκλητική στάση του ΝΑΤΟ και των Ηνωμένων Πολιτειών στη ρωσο-ουκρανική σύγκρουση είναι έκδηλη και ότι οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν δεν είναι πλήρως γνωστές. Στις επιδιωκόμενες προθέσεις, η αμυντική πτυχή, στην αρχή της Συμμαχίας που εξακολουθεί να υπάρχει στα καταστατικά της, έχει συγκαλυφθεί και διαφαίνεται η επιβεβαίωση της επιθετικής της εκτροπής, προς αποκλειστικό όφελος των συμφερόντων των ΗΠΑ. Η ιδέα ότι το ΝΑΤΟ πρέπει να επεκτείνει τον ρόλο του σε ολόκληρο τον πλανήτη είναι ιδιαίτερα επικίνδυνη. Οι επεμβάσεις στην πρώην Γιουγκοσλαβία, στο Αφγανιστάν, στη Συρία και στη Λιβύη, με συμμετοχή ΝΑΤΟ ή συνασπισμών που προέρχονται από το ΝΑΤΟ, εξυπηρετούσαν μόνο τις φιλοδοξίες των Ηνωμένων Πολιτειών και δεν ήταν απολύτως μέρος μιας αμυντικής επιταγής. Οι συνέπειες αυτών των επιχειρήσεων ήταν, στην πραγματικότητα, καταστροφικές. Επιπλέον, η Γαλλία και οι ευρωπαϊκές χώρες δεν ενδιαφέρονται άμεσα για τις αμερικανικές φιλοδοξίες στην Ασία-Ειρηνικό έναντι της Κίνας ή άλλων ανερχόμενων δυνάμεων. Ως εκ τούτου, είναι απαραίτητο να αποφύγουμε τη συμπερίληψη της Γαλλίας σε αυτές τις πιθανές συγκρούσεις μέσω μιας νέας διάστασης της υποκατάστασης ή ακόμη και της αντικατάστασης του ΟΗΕ από το ΝΑΤΟ. Στόχος του είναι να αναθέσει στις Ηνωμένες Πολιτείες την εντελώς αβάσιμη αποστολή να εγγυηθούν την ασφάλεια μεγάλου μέρους του πλανήτη και να τους παραχωρήσει το δικαίωμα να επεμβαίνουν με δική τους πρωτοβουλία.
Στη σύνοδο κορυφής της Μαδρίτης, πρόκειται να τεθεί επίσης ζήτημα εναρμόνισης του τρόπου δράσης του ΝΑΤΟ με την ευρωπαϊκή «στρατηγική πυξίδα». Πράγμα που θα μπορούσε να σημαίνει είτε έναν προσανατολισμό προς τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού πυλώνα του ΝΑΤΟ – κάτι που είναι απίθανο δεδομένης της ισορροπίας δυνάμεων στα 30 μέλη – είτε, πιο πιθανό, τη ακύρωση των ευρωπαϊκών ιδεών μπροστά στην πρόθεση ΗΠΑ-ΝΑΤΟ. Ο διακηρυγμένος στόχος της ενίσχυσης της συνοχής των μελών του ΝΑΤΟ θα ήταν μάλλον προς αυτή την κατεύθυνση.
Οι ευχές της Γαλλίας και της ΕΕ δεν θα έχουν κανένα βάρος μπροστά στη σημερινή πραγματικότητα. Πράγματι, τα αιτήματα για ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας και οι φόβοι των χωρών γειτονικών με τη Ρωσία που εντάχθηκαν στο ΝΑΤΟ παρά τις υποσχέσεις που δόθηκαν στη Ρωσία, αποκλείουν κάθε προσέγγιση ανάληψης ευθυνών μεταξύ της Βόρειας Αμερικής και της Ευρώπης, πολύ περισσότερο που ορισμένες χώρες, πρώην μέλη, δεν είναι πραγματικά υπέρ αυτού που θα ήταν ένα είδος αποσύνδεσης από τις Ηνωμένες Πολιτείες, ένα προοίμιο της ευρωπαϊκής άμυνας. Επιπλέον, οι ευρωπαϊκές χώρες – νέα μέλη της ΕΕ, εντάχθηκαν σε αυτήν με κύριο στόχο να γίνουν δεκτές στο ΝΑΤΟ και έτσι να επωφεληθούν από την προστασία των Ηνωμένων Πολιτειών. Δεν έχουν καμία εμπιστοσύνη σε μια ασφάλεια που θα στηριζόταν στην ΕΕ.
Τέλος, ο οπλισμός των χωρών-μελών είναι μαζικά αμερικανικός, γεγονός που προσφέρει στις Ηνωμένες Πολιτείες ένα σημαντικό μέσο ελέγχου και πίεσης. Παρόλο που οι Ευρωπαίοι, δια στόματος του Ζοζέπ Μπορέλ, βεβαιώνουν ότι «ένας ευρωπαϊκός πυλώνας εντός του ΝΑΤΟ δεν αποδυναμώνει το ΝΑΤΟ και τη διατλαντική σχέση. Ενισχύει και τους δύο», είναι πολύ απίθανο οι Ηνωμένες Πολιτείες, εξασφαλίζοντας την υποστήριξη της πλειοψηφίας, να προχωρήσουν προς αυτή την κατεύθυνση. Θα πρέπει να σημειωθεί ότι αυτή η «στρατηγική πυξίδα» ήδη δίνει ελάχιστη σημασία στην κυριαρχία των εθνών.
Μετά, η κατάσταση θα είναι άβολη για τη Γαλλία, η οποία θα πρέπει να δεχτεί μεγαλύτερη ένταξη και τα νέα επιχειρησιακά πρωτόκολλα που εμπνέουν οι ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ. Θα θέσει σε κίνδυνο την κυριαρχία της σε στρατιωτικό επίπεδο, κυριαρχία ήδη υποθηκευμένη σε οικονομικό και χρηματοπιστωτικό επίπεδο και θα αμαυρώσει σοβαρά την εικόνα της εξοπλιστικής της βιομηχανίας.
Κατά συνέπεια, είναι σημαντικό η Γαλλία να εκφράσει ξεκάθαρα την αντίθεσή της στην επέκταση των εξουσιών του SACEUR και του Γενικού Γραμματέα. Πρέπει επίσης να αρνηθεί τη μετάβαση στην ψηφοφορία με ειδική πλειοψηφία και την επέκταση του ρόλου του ΝΑΤΟ εκτός της περιοχής που προβλέπει η συνθήκη, τροποποιήσεις που στην πραγματικότητα θα άφηναν στην Ουάσιγκτον τον απόλυτο έλεγχο του Οργανισμού. Στο ίδιο πνεύμα, πρέπει να τονίσει τη διαφωνία της στον προσδιορισμό των εχθρών, ικανοποιώντας αποκλειστικά τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες θα υποστήριζαν αυτή την πλανητική παρέκκλιση της Ατλαντικής Συμμαχίας.
*Ομιλος υψηλόβαθμων Γάλλων στρατιωτικών όλων των όπλων.
** Σε 78 ημέρες 1.150 μαχητικά αεροπλάνα του ΝΑΤΟ εκτόξευσαν 420.600 βόμβες απεμπλουτισμένου ουρανίου, σκοτώνοντας 1.002 στρατιωτικούς και περίπου 2.000 πολίτες, τραυματίζοντας 6.100 ανθρώπους και μολύνοντας ανθρώπους, ζώα και φύση. Καταστράφηκαν 54 μέσα μαζικής μεταφοράς, 305 σχολεία, νοσοκομεία και άλλα δημόσια κτίρια, 176 μνημεία πολιτισμού κι ανάμεσά τους 23 μεσαιωνικά μοναστήρια.
Ο Σλοβένος φιλόσοφος, Σλαβόι Ζίζεκ
24/06/2022 14:45
O διάσημος Σλοβένος φιλόσοφος Σλαβόι Ζίζεκ, με άρθρο του στον «Guardian», τάσσεται απερίφραστα στο πλευρό της Ουκρανίας και επικρίνει σφοδρά όσους επικαλούνται γενικά την ειρήνη.
«Σήμερα, δεν μπορεί κανείς να είναι αριστερός αν δεν τάσσεται ξεκάθαρα με την Ουκρανία», γράφει ο Σλοβένος διανοητής, άλλοτε ενθουσιώδης υποστηρικτής του Αλέξη Τσίπρα και του ΣΥΡΙΖΑ.
Ο Σλαβόι Ζίζεκ επιτίθεται, μάλιστα, σε όσους -στην Aριστερά- επικεντρώνονται στον πασιφισμό μπροστά στη ρωσική επίθεση στην Ουκρανία και τονίζει: «Είναι ώρα να ξυπνήσετε».
Το άρθρο του είναι ένα μεγάλο «κατηγορώ» στον Πούτιν, αλλά και στην Aριστερά που παίρνει το μέρος του.
Διαβάστε τι έγραψε στον «Guardian»:
Πάντοτε θεωρούσα πως το μεγάλο hit του Τζον Λένον, το «Ιmagine», ήταν γνωστό για τους λάθος λόγους. Το να ζήσει ο κόσμος «σαν ένα» είναι ο πιο εύκολος τρόπος να καταλήξουμε στην κόλαση.
Όσοι παραμένουν αγκιστρωμένοι στο ειρηνισμό τους αναφορικά με τη ρωσική επίθεση στην Ουκρανία παραμένουν δέσμιοι της δικής τους εκδοχής του «Ιmagine». Φαντάσου έναν κόσμο στον οποίο οι διαφωνίες δεν επιλύονται πλέον με ένοπλες συγκρούσεις… Η Ευρώπη επέμεινε σ’ αυτόν τον φανταστικό κόσμο, αγνοώντας τη βάρβαρη πραγματικότητα έξω από τα σύνορά της.
Τώρα ήρθε η ώρα να ξυπνήσει.
Το όνειρο μιας γρήγορης ουκρανικής νίκης, η επανάληψη του αρχικού ονείρου μιας γρήγορης ρωσικής νίκης, έχει τελειώσει. Σε κάτι που μοιάζει περισσότερο με παρατεταμένο τέλμα, η Ρωσία προχωρά αργά και ο τελικός της στόχος είναι ξεκάθαρα δεδηλωμένος. Δεν υπάρχει πλέον λόγος να διαβάσει κανείς «ανάμεσα στις γραμμές» όταν ο Πούτιν συγκρίνει τον εαυτό του με τον Μεγάλο Πέτρο.
Περισσότερο από το να εστιάζουμε σε συγκεκριμένα ζητήματα (η Ρωσία «επιστρέφει», κι αν ναι σε τι;) θα πρέπει να διαβάσουμε προσεκτικά τη γενική αιτιολόγηση που επιστρατεύει ο Πούτιν για της αιτιάσεις του: «Προκειμένου να διεκδικήσει κάποιον ηγετικό ρόλο -δεν μιλάω καν για παγκόσμια ηγεσία, αναφέρομαι απλώς στην ηγεσία σε οποιαδήποτε περιοχή- κάθε χώρα, κάθε λαός, κάθε εθνική ομάδα πρέπει να διασφαλίσει την κυριαρχία της. Διότι δεν υπάρχει ενδιάμεση κατάσταση: είτε μια χώρα είναι κυρίαρχη, είτε είναι αποικία, ανεξάρτητα με το πώς ονομάζεται μια αποικία σήμερα».
Η υπόνοια αυτής της δήλωσης, όπως το θέτει ένας σχολιαστής, είναι ξεκάθαρη: υπάρχουν δύο ειδών κράτη, «το κυρίαρχο και το κατεκτημένο. Στην αυτοκρατορική άποψη του Πούτιν, η Ουκρανία πρέπει να περιέλθει στη δεύτερη κατηγορία».
Και όπως προκύπτει από τις επίσημες δηλώσεις της Ρωσίας τους τελευταίους μήνες, η Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Κόσοβο, η Φινλανδία, οι Βαλτικές Χώρες… και στο τέλος η Ευρώπη εμπίπτουν επίσης «στη δεύτερη κατηγορία».
Γνωρίζουμε τώρα τι σημαίνει η έκκληση να αφήσουμε τον Πούτιν να «σώσει την τιμή του». Σημαίνει να δεχτούμε όχι απλώς έναν εδαφικό συμβιβασμό στο Ντονμπάς αλλά να δεχτούμε τις αυτοκρατορικές επιδιώξεις του Πούτιν. Ο λόγος για τον οποίο οι επιδιώξεις αυτές πρέπει να απορριφθούν χωρίς κανέναν όρο είναι επειδή στον σημερινό κόσμο, στον οποίο μας στοιχειώνουν οι ίδιες απειλές, είμαστε όλοι σε μια «ενδιάμεση κατάσταση», ούτε κυρίαρχες ούτε κατακτημένες χώρες: το να επιμένεις σε μια απόλυτη κυριαρχία μπροστά στην απειλή της παγκόσμιας υπερθέρμανσης είναι καθαρή τρέλα από τη στιγμή που η ίδια μας η επιβίωση εξαρτάται από μια στενή παγκόσμια συνεργασία.
Η Ρωσία όμως δεν αγνοεί απλώς την παγκόσμια υπερθέρμανση -γιατί θύμωσε τόσο πολύ με τις σκανδιναβικές χώρες όταν εκείνες εξέφρασαν την πρόθεσή τους να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ; Με την παγκόσμια υπερθέρμανση, πέφτει στο τραπέζι το ζήτημα του ελέγχου το αρκτικού κύκλου. (Για αυτόν ακριβώς τον λόγο ο Τραμπ ήθελε να αγοράσει τη Γροιλανδία από τη Δανία.) Χάρις στην εκρηκτική ανάπτυξη της Κίνας, της Ιαπωνίας και της Νότιας Κορέας, η κύρια διαδρομή μεταφοράς θα περνάει βόρεια της Ρωσίας και της Σκανδιναβίας. Το στρατηγικό πλάνο της Ρωσίας είναι να επωφεληθεί από την παγκόσμια υπερθέρμανση: να ελέγξει τη βασική εφοδιαστική διαδρομή του πλανήτη, να αναπτύξει τη Σιβηρία και να ελέγξει την Ουκρανία. Με αυτόν τον τρόπο, η Ρωσία θα ελέγχει τόσο μεγάλο μέρος της παραγωγής φαγητού που θα μπορεί να εκβιάζει ολόκληρο τον κόσμο. Αυτή είναι η έσχατη οικονομική πραγματικότητα πίσω από το αυτοκρατορικό όνειρο του Πούτιν.
Εκείνοι που συμβουλεύουν λιγότερη στήριξη στην Ουκρανία και μιας πίεση προς εκείνη να διαπραγματευτεί και να δεχτεί επίπονες εδαφικές παραχωρήσεις, αρέσκονται στο να επαναλαμβάνουν ότι η Ουκρανία απλώς δεν δύναται να κερδίσει τον πόλεμο εναντίον της Ρωσίας. Είναι αλήθεια. Όμως είναι σ’ αυτό ακριβώς που βλέπω το μεγαλείο της ουκρανικής αντίστασης: ρισκάρισαν το αδύνατο, αψήφησαν τους πραγματιστικούς υπολογισμούς, και το λιγότερο που τους οφείλουμε είναι η πλήρης στήριξη, και για να το κάνουμε αυτό χρειαζόμαστε ένα ισχυρότερο ΝΑΤΟ -όχι όμως ως προέκταση των πολιτικών των ΗΠΑ.
Η στρατηγική των ΗΠΑ να αντιδράσουν μέσω της Ευρώπης δεν είναι καθόλου αυτονόητη: όχι απλώς η Ουκρανία, μα και η ίδια η Ευρώπη γίνεται το πεδίο ενός πολέμου δι’ αντιπροσώπων μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας, και μπορεί επίσης να λήξει με έναν συμβιβασμό ανάμεσα στις δύο πλάτες τις Ευρώπης. Υπάρχουν δύο τρόποι μόνο ώστε η Ευρώπη να βγει από αυτή τη θέση: είτε να παίξει το χαρτί της ουδετερότητας -που αποτελεί τη συντομότερη διαδρομή προς την καταστροφή- είτε να γίνει ένας αυτόνομος δρων. (Σκεφτείτε απλώς πώς μπορεί να αλλάξει η κατάσταση εάν ο Τραμπ κερδίσει τις επόμενες εκλογές.)
Ενόσω κάποιοι αριστεροί υποστηρίζουν πως ο τρέχων πόλεμος συμβαίνει για τα συμφέροντα του πολεμικού-στρατιωτικού συμπλέγματος του ΝΑΤΟ, το οποίο χρησιμοποιεί την ανάγκη για νέα όπλα προκειμένου να αποφύγει την κρίση και να αποκτήσει νέα κέρδη, το πραγματικό τους μήνυμα προς την Ουκρανία είναι το εξής: ΟΚ, είστε θύματα μιας βίαιης επίθεσης, αλλά μη βασίζεστε σ’ εμάς διότι με αυτόν τον τρόπο γίνεστε μαριονέτα του βιομηχανικού-στρατιωτικού συμπλέγματος…
Τα ίδια λένε Κίσινγκερ και Τσόμσκι, τα ίδια Μελανσόν και Λεπέν
Ο αποπροσανατολισμός που προξένησε ο πόλεμος στην Ουκρανία παράγει παράξενες συντροφιές όπως ο Χένρι Κίσινγκερ και ο Νόαμ Τσόμσκι, οι οποίοι «έρχονται από τις πιο αντίθετες πλευρές του πολιτικού φάσματος κι έχουν συχνά συγκρουστεί. Αλλά όσον αφορά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, αμφότεροι συμβούλεψαν πρόσφατα την Ουκρανία να σκεφτεί μια διευθέτηση με την οποία θα έχανε κάποια εδάφη προκειμένου να πετύχει μια πιο γρήγορη ειρήνευση».
Με λίγα λόγια, και οι δύο υποστηρίζουν μια εκδοχή του «πασιφισμού» που λειτουργεί μόνο εάν αγνοήσουμε το κεντρικό γεγονός ότι ο πόλεμος δεν έχει να κάνει με την Ουκρανία αλλά με μια βίαιη προσπάθεια να αλλάξει ολόκληρη η γεωπολιτική κατάσταση. Ο πραγματικός στόχος του πολέμου είναι η αποσυναρμολόγηση της ευρωπαϊκής ενότητας, την οποία επιθυμούν όχι μόνο οι Αμερικανοί συντηρητικοί και η Ρωσία αλλά και η ευρωπαϊκή άκρα δεξιά και αριστερά -σ’ αυτό το θέμα, στη Γαλλία, ο Μελανσόν συμφωνεί με τη Λεπέν.
Η πιο τρελή ιδέα που πλανάται στον αέρα αυτόν τον καιρό είναι ότι, προκειμένου να αντιμετωπίσουμε τη νέα διάσταση μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας (που συμβολίζει την αντίθεση ανάμεσα στον δυτικό φιλελευθερισμό και την ανατολική αυταρχικότητα), η Ευρώπη και η Ρωσία θα πρέπει να ενώσουν δυνάμεις και να διαμορφώσουν ένα τρίτο «ευρασιατικό» μπλοκ βασισμένο στη χριστιανική κληρονομία, απαλλαγμένη από τη φιλελεύθερη υπερβολή της. Η ίδια η ιδέα μιας τρίτης ευρασιατικής οδού είναι μια μορφή του σημερινού φασισμού.
Τι θα συμβεί λοιπόν «όταν ψηφοφόροι στην Ευρώπη και την Αμερική, αντιμέτωποι με τα αυξανόμενα ενεργειακά κόστη και τον πληθωρισμό που προκαλούν οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας, χάσουν την όρεξή τους για έναν πόλεμο που δεν φαίνεται να τελειώνει, με ανάγκες που διαρκώς διευρύνονται καθώς και οι δύο πλευρές μπαίνουν σε ένα ατέρμονο τέλμα;». Η απάντηση είναι ξεκάθαρη: εάν συμβεί αυτό, η ευρωπαϊκή κληρονομιά θα χαθεί και η Ευρώπη θα διαιρεθεί εκ των πραγμάτων ανάμεσα σε μια αμερικανική και μια ρωσική σφαίρα επιρροής. Εν ολίγοις, η ίδια η Ευρώπη θα γίνει το θέατρο ενός πολέμου που δείχνει να μην έχει τέλος…
Αυτό που είναι εντελώς απαράδεκτο για έναν αληθινό αριστερό σήμερα είναι όχι μόνο να στηρίζει τη Ρωσία αλλά και να κάνει μια πιο «σεμνή» ουδέτερη δήλωση ότι η Αριστερά είναι διηρημένη ανάμεσα στους ειρηνιστές και τους υποστηρικτές της Ουκρανίας, και ότι θα έπρεπε κανείς να βλέπει αυτή τη διαίρεση σαν ένα ελάσσον γεγονός το οποίο δεν πρέπει να επηρεάσει τον παγκόσμιο αγώνα της Αριστεράς ενάντια στον παγκόσμιο καπιταλισμό.
Σήμερα, δεν μπορεί να είναι κάποιος αριστερός εάν δεν στέκεται αναντίρρητα στο πλευρό της Ουκρανίας. Το να είσαι ένας αριστερός που «δείχνει κατανόηση» για τη Ρωσία είναι σαν να είσαι ένας από εκείνους τους αριστερούς που, προτού η Γερμανία επιτεθεί στη Σοβιετική Ένωση, πήραν στα σοβαρά την «αντι-ιμπεριαλιστική» ρητορική της Αγγλίας και συμβούλευαν ουδετερότητα.
Εάν η Αριστερά αποτύχει εδώ, το παιχνίδι γι’ αυτήν έχει τελειώσει.
Θυελλώδεις αντιδράσεις των Αμερικανών – Ο κόσμος γέμισε τους δρόμους
Όπως ενημέρωσε ο Λευκός Οίκος, ο Τζο Μπάιντεν θα απευθυνθεί με διάγγελμα στους Αμερικανούς πολίτες στις 19:30 ώρα Ελλάδας μετά από την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου που καταργεί το συνταγματικό δικαίωμα στην άμβλωση, ανατρέποντας την ιστορική απόφαση «Ρόου εναντίον Γουέιντ».
Πώς φτάσαμε σε αυτή την απόφαση
Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ ανέτρεψε σήμερα την απόφαση-ορόσημο του 1973 στην υπόθεση Ρόου κατά Γουέιντ που αναγνώρισε το συνταγματικό δικαίωμα των γυναικών στην άμβλωση και τη νομιμοποίησε σε όλη τη χώρα, δίνοντας μια σημαντική νίκη στους Ρεπουμπλικάνους και στους συντηρητικούς θρησκευόμενους που θέλουν να περιορίσουν ή να απαγορεύσουν τη διαδικασία.
Με ψήφους 6-3 της συντηρητικής πλειοψηφίας το δικαστήριο επικύρωσε τον υποστηριζόμενο από τους Ρεπουμπλικάνους νόμο του Μισισίπι που απαγορεύει την άμβλωση μετά τη 15η εβδομάδα κύησης.
Οι δικαστές απεφάνθησαν πως η απόφαση στην υπόθεση Ρόου κατά Γουέιντ που επέτρεπε τις αμβλώσεις προτού το έμβρυο γίνει βιώσιμο εκτός μήτρας –ανάμεσα στην 24η και 28η εβδομάδα της κύησης– ήταν λάθος επειδή το Σύνταγμα των ΗΠΑ δεν κάνει καμία ειδική αναφορά στα δικαιώματα άμβλωσης.
Ένα προσχέδιο της απόφασης που ανέφερε πως το δικαστήριο ήταν πιθανό να ανατρέψει την απόφαση διέρρευσε τον Μάιο, προκαλώντας πολιτική καταιγίδα.
Ο νόμος του Μισισίπι μπλοκαρίστηκε από κατώτερα δικαστήρια ως παραβίαση του δεδικασμένου του Ανώτατου Δικαστηρίου για τα δικαιώματα άμβλωσης.
Η Jackson Women’s Health Organization, η μοναδική κλινική αμβλώσεων που παραμένει στο Μισισισίπι προσέφυγε εναντίον του νόμου του 2018 και είχε την υποστήριξη της κυβέρνησης του Δημοκρατικού Προέδρου Τζο Μπάιντεν στο Ανώτατο Δικαστήριο. Ο νόμος επιτρέπει τις αμβλώσεις όταν υπάρχει «ιατρικός λόγος έκτακτης ανάγκης» ή «σοβαρή ανωμαλία του εμβρύου» αλλά δεν προβλέπει εξαίρεση για τις εγκυμοσύνες που είναι αποτέλεσμα βιασμού ή αιμομιξίας.
Ομοσπονδιακός δικαστής απέρριψε το 2018 τον νόμο επικαλούμενος το δεδικασμένο στην υπόθεση Ρόου. Το πέμπτο εφετείο με έδρα τη Νέα Ορλεάνη κατέληξε το 2019 στο ίδιο συμπέρασμα.
Η απόφαση Ρόου κατά Γουέιντ αναγνώρισε το δικαιώματα στην ιδιωτικότητα βάσει του Συντάγματος των ΗΠΑ που προστατεύει τη δυνατότητα της γυναίκας να τερματίσει την εγκυμοσύνη της. Το Ανώτατο Δικαστήριο σε μια απόφαση το 1992 (Planned Parenthood of Southeastern Pennsylvania v. Casey) επανεβεβαίωσε το δικαίωμα στην άμβλωση και απαγόρευσε τους νόμους που επιβάλλουν ένα «υπερβολικό βάρος» στην πρόσβαση στην άμβλωση.