Αρχική Blog Σελίδα 1874

Τι μας λέει η δολοφονία του Ντούγκιν για τη Ρωσία

2
Mark Galeotti

21 Αυγούστου

Τι μας λέει η δολοφονία της Ντούγκιν για τη Ρωσία
Ο Alexander Dugin μπροστά στο φλεγόμενο αυτοκίνητο της κόρης του.

Οι παγιδευμένες βόμβες αυτοκινήτων αποτελούσαν το προσάρτημα των διαμαχών μεταξύ συμμοριών στη Ρωσία της δεκαετίας του 1990, αλλά έκτοτε έχουν ξεφύγει από τη μόδα. Αυτό κάνει το φαινόμενο ακόμη πιο εντυπωσιακό όταν, όπως συνέβη προχθές το βράδυ, μια τέτοια συσκευή ανατινάσσει ένα αυτοκίνητο λίγο έξω από τη Μόσχα, σκοτώνοντας την Darya Dugina, κόρη του αμφιλεγόμενου εθνικιστή ιδεολόγου Alexander Dugin.

Ήταν μια εξέχουσα προσωπικότητα από μόνη της, μια δημοσιογράφος που εργάζεται για ένα μέσο που η Ουάσιγκτον λέει ότι ανήκει στον Ρώσο επιχειρηματία Evgeny Prigozhin – ο οποίος βρίσκεται υπό καθεστώς κυρώσεων απο τη Δύση επειδή ήταν νονός τόσο της ομάδας μισθοφόρων Wagner όσο και των διαβόητων «φάρμες τρολ» των μέσων κοινωνικής δικτύωσης – που ήταν μαζορέτα στον πόλεμο στην Ουκρανία. Πράγματι, η ίδια, βρισκόταν υπό καθεστώς κυρώσεων, με την κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου να την περιγράφει ως «συχνή και υψηλού προφίλ συνεισφέρουσα παραπληροφόρηση σε σχέση με την Ουκρανία και τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία».

Ωστόσο, αναπόφευκτα, υπάρχει μια ευρέως διαδεδομένη υπόθεση ότι ο πραγματικός στόχος ήταν ο πατέρας της. Το αυτοκίνητο λέγεται ότι ήταν δικό του, αν και άλλοι λογαριασμοί λένε ότι ήταν καταχωρημένο στο όνομά της. Είτε έτσι είτε αλλιώς, θα ήταν σε αυτό αν δεν είχε επιλέξει την τελευταία στιγμή να επιστρέψει στο σπίτι με άλλο τρόπο. Κανείς δεν έχει αναλάβει ακόμη την ευθύνη, αλλά στο φορτισμένο πολιτικό περιβάλλον της στιγμής όλοι κατηγορούν το αγαπημένο τους κακό.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι θα υπάρχουν βίντεο με αξιωματικούς της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας να εισβάλλουν σε ένα διαμέρισμα επιδέξια στημένο με εξοπλισμό κατασκευής βομβών.
Ήδη, Ρώσοι σχολιαστές κατηγορούν το Κίεβο, χωρίς να εξηγούν γιατί είτε ο Ντούγκιν θα ήταν ο στόχος της επιλογής του –υπάρχουν πολύ πιο φανατικοί και ισχυρότεροι σχολιαστές στην Ουκρανία– ή πώς κατάφεραν να πραγματοποιήσουν μια επίθεση στην καρδιά του ρωσικού κράτους ασφαλείας . Ομοίως, άλλοι υποθέτουν ότι αυτό ήταν ένα χτύπημα του Κρεμλίνου, είτε επειδή ήθελαν να κάνουν τον Ντούγκιν συμβολικό μάρτυρα είτε επειδή φοβήθηκαν ότι υπερεθνικιστές σαν αυτόν θα προκαλούσαν διαμαρτυρίες εάν η Ρωσία αποχωρούσε από τον πόλεμο στην Ουκρανία. Τέλος, υπάρχουν οι αναπόφευκτες προτάσεις ότι στην πραγματικότητα επρόκειτο για δολοφονία επί πληρωμή που δεν καθοδηγήθηκε από πολιτική σκοπιμότητα αλλά από επιχειρηματικές διαμάχες. Ο Ντούγκιν είναι, τελικά, ένας απίστευτα παραγωγικός συγγραφέας –δεν πειράζει η ποιότητα– και ένας ενεργητικός αυτοπροωθητής. Με άλλα λόγια, υπάρχουν προφανώς αρκετά χρήματα στον δύστροπο και μυστικιστικό εθνικισμό του.

Αυτός ο φόνος θα προσθέσει μόνο στον μύθο του Ντούγκιν, έναν μύθο που ο ίδιος έχει αναπτύξει τόσο επιμελώς. Υπάρχουν πολλοί στη Δύση στην ευχάριστη θέση να τον εκλάβουν ως τον «εγκέφαλο του Πούτιν» ή τον «Ρασπούτιν του Πούτιν». Δεν είναι, όμως, και ποτέ δεν είχε ιδιαίτερη επιρροή. Δεν έχει προσωπική σχέση με τον Πούτιν, αλλά είναι απλώς ένας από μια ολόκληρη σειρά «πολιτικών επιχειρηματιών» που προσπαθούν να υποβάλουν τα σχέδια και τα δόγματά τους στο Κρεμλίνο. Για ένα διάστημα, το 2014, ήταν υπέρ, των αντιλήψεών του για το πολιτισμικό πεπρωμένο της Ρωσίας και το καθεστώς της ως ευρασιατικού έθνους είναι βολικό να θεωρήσει λογική μια αρπαγή γης στο Ντονμπάς της Ουκρανίας. Ξαφνικά εμφανιζόταν σε κάθε τηλεοπτικό κανάλι, το βιβλίο του Θεμέλια της Γεωπολιτικής ήταν στο αναλυτικό πρόγραμμα της Ακαδημίας του Γενικού Επιτελείου και του προσφέρθηκε μια έδρα στο MGU, στο Κρατικό Πανεπιστήμιο της Μόσχας, το κορυφαίο ινστιτούτο τριτοβάθμιας εκπαίδευσης της χώρας.

Στη συνέχεια, όμως, το Κρεμλίνο αποφάσισε να μην προσαρτήσει τις «Λαϊκές Δημοκρατίες» του Ντόνετσκ και του Λούγκανσκ και ο Ντούγκιν δεν ήταν πλέον χρήσιμος. Οι προσκλήσεις άρχισαν να στερεύουν, η MGU ακύρωσε την προσφορά της και εκείνος επέστρεψε στην αγορά, μοιράζοντας τα βιβλία του στο κοινό και τις ιδέες του στην ηγεσία. Στην πορεία, κατέκτησε την τέχνη της αναδρομικής καθοδήγησης της σκέψης. Με άλλα λόγια, να συλλάβουμε υπαινιγμούς για το τι επρόκειτο να κάνει το Κρεμλίνο και να υποστηρίξουμε δυνατά αυτή την κίνηση – και στη συνέχεια να διεκδικήσουμε τα εύσημα. Συνολικά, ωστόσο, ήταν πιο αποτελεσματικός στο να πουλήσει τον εαυτό του στους δυτικούς κύκλους της alt-right (ακροδεξιάς) – κάτι που σίγουρα του δίνει κάποια αξία στη Μόσχα ως παράγοντα επιρροής – παρά στο Κρεμλίνο.

Αυτό είναι λοιπόν το παράδοξο του Ντούγκιν, είναι ιδεολόγος του Σρέντινγκερ, ταυτόχρονα σημαντικός αλλά και όχι. (σσ. Προφανώς ο συντάκτης αναφέρεται στον φυσικό Έρβιν Σρέντιγκερ και στην περίφημη γάτα του που πριν ανοίξουμε το κουτί που βρίσκεται ως πειραματόζωο δεν γνωρίζουμε αν είναι ζωντανή ή νεκρή). Μπορεί να μην έχει πραγματική συνάφεια με την κυβέρνηση, αλλά η ικανότητά του να παρουσιάζεται ως βαθύς στοχαστής του οποίου οι (συχνά τρελαμένες) ιδέες πλαισιώνουν τη σκέψη του Κρεμλίνου σημαίνουν ότι θεωρείται σημαντικός. Και αν οι άνθρωποι τον θεωρούν σημαντικό, τότε σε ένα βαθμό γίνεται σημαντικός. Ή μάλλον, ο μύθος του Ντούγκιν το κάνει.

Είναι αυτός ο μύθος που πιθανότατα θα έχει σημασία στον απόηχο της δολοφονίας της κόρης του. Ήδη, οι Ρώσοι εθνικιστές καλούν σε αντίποινα, αλλά δεδομένου ότι το Κρεμλίνο φαίνεται ήδη να μην αναγνωρίζει κανένα όριο στις επιχειρήσεις του στην Ουκρανία, είναι απίθανο να μπορεί ή να κάνει κάτι πέρα ​​από το συμβολικό. Ένας νεκρός Ντούγκιν θα ήταν ένας εύπλαστος μάρτυρας, ένας θυμωμένος ζωντανός θα μπορούσε να αποδειχθεί μπαλαντέρ. Ο άνθρωπος που κάποτε ζήτησε μια Ρωσία που εκτείνεται «από το Δουβλίνο μέχρι το Βλαδιβοστόκ» είναι απίθανο να κατευναστεί και οι εθνικιστές που είναι ήδη δυσαρεστημένοι με τον Πούτιν – δεν έχουν πρόβλημα με την εισβολή του στην Ουκρανία, απλώς με τον ίδιο που το κάνει τόσο άσχημα – θα αισθανθούν ότι έχουν ακόμη περισσότερο λόγο να θυμώσουν.

Πιθανότατα θα δούμε κάποιες εσπευσμένες συλλήψεις. Αναμφίβολα θα υπάρχουν βίντεο με αξιωματικούς της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Ασφαλείας να εισβάλλουν σε ένα διαμέρισμα επιδέξια στημένο με εξοπλισμό κατασκευής βομβών, ένα όπλο, ένα ουκρανικό εγχειρίδιο διδασκαλίας, μερικά δολάρια ΗΠΑ και, ίσως, έναν τόμο Σαίξπηρ (σοβαρά: Το ένα χρησιμοποιήθηκε ως «απόδειξη» της παρουσίας Βρετανών μισθοφόρων που πολεμούν για την Ουκρανία, όπως όλοι γνωρίζουμε ότι οι ομάδες είναι τρελαμένες για έναν μικρό βασιλιά Ληρ). Αλλά εμείς, και κυρίως οι Ρώσοι, τα έχουμε δει όλα στο παρελθόν. Αυτό είναι απίθανο να φέρει το κλείσιμο ή την καθησύχαση. Αντίθετα, είναι μόνο ένας ακόμη υπαινιγμός για τις υπόγειες αστάθειες και τις αδυναμίες ενός καθεστώτος που προσπαθεί να δείχνει αδάμαστο.

Είτε αντικατοπτρίζει μια σοβαρή αποτυχία του ρωσικού κράτους ασφαλείας είτε τις εντάσεις και τους ανταγωνισμούς μέσα σε αυτό, θα πείσει τους εθνικιστές – που μπορεί να είναι λιγότερο πολυάριθμοι και ορατοί από τους φιλελεύθερους επικριτές του Πούτιν, αλλά τείνουν να ανήκουν στις υπηρεσίες ασφαλείας και λένε ωμά – ότι αυτό είναι ένα καθεστώς που δεν ανταποκρίνεται στη δική τους ρητορική και μπορεί να είναι πιο αδύναμο απ’ όσο φαίνεται.

*Ο καθηγητής Mark Galeotti είναι ο συγγραφέας 24 βιβλίων για τη Ρωσία. Το τελευταίο είναι το «A Short History of Russia» (2021).

www.spectator.co.uk

 

Κύπρος: Η Eni ανακάλυψε ένα από τα «μεγαλύτερα κοιτάσματα του κόσμου» στο οικόπεδο 6!

0

«Είναι τεράστιο» λέει η La Repubblica

Η ιταλική εταιρία υδρογονανθράκων Eni ανακοίνωσε μαζί με την γαλλική TotalEnergies με την οποία και έχει δημιουργήσει κοινοπραξία εντόπισε αποθέματα φυσικού αερίου 70 δισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων στο οικόπεδο 6 και έχει ήδη χαρακτηριστεί από την ιταλική εφημερίδα La Repubblica  ως «ένα από τα μεγαλύτερα κοιτάσματα του κόσμου».

Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά «είναι τεράστιο»!

Το κοίτασμα στο οικόπεδο 6 ονομάσθηκε Cronos και βρίσκεται σε απόσταση 160 χιλιομέτρων από τις ακτές της Κύπρου και σε βάθος 2.287 μέτρων.

Θα χρειαστεί περίπου ένας χρόνος για να μπορέσει να ξεκινήσει η εκμετάλλευσή του.

Προσθέτει ότι με τον τρόπο αυτό θα μπορέσει να αυξηθεί η ενεργειακή αυτονομία της Ιταλίας και ολόκληρης της Ευρώπης.

Η La Repubblica αναφέρει παράλληλα ότι το Ισραήλ έχει εκφράσει ενδιαφέρον για την δημιουργία αγωγού φυσικού αερίου, ο οποίος να περνά από την Κύπρο και να φτάνει στην Ελλάδα και σε διάφορες άλλες χώρες της ΕΕ.

Η ανακάλυψη αυτή έρχεται μετά την ανακάλυψη στο Calypso-1 που έγινε στο ίδιο οικόπεδο, το 2018.

Σχεδιάζεται η γεώτρηση ενός ακόμη κοιτάσματος στο οικόπεδο 6, προκειμένου να διερευνηθεί εάν υπάρχουν σημαντικοί επιπρόσθετοι πόροι και να αξιολογηθούν οι καλύτερες επιλογές ανάπτυξης.

Οι δύο εταιρείες έχουν από κοινού ποσοστό 50% στο οικόπεδο 6.

“Αυτή η επιτυχημένη έρευνα στο Cronos-1 είναι μια ακόμη απεικόνιση του αντίκτυπου της στρατηγικής μας εξερεύνησης που εστιάζει στην ανακάλυψη πόρων με χαμηλό τεχνικό κόστος και χαμηλές εκπομπές άνθρακα, για να συμβάλει στην ενεργειακή ασφάλεια, συμπεριλαμβανομένης της παροχής πρόσθετων πηγών εφοδιασμού με φυσικό αέριο στην Ευρώπη”, δηλώνει ο Kevin McLachlan, αντιπρόεδρος στην TotalEnergies.

https://www.pronews.gr/kypros/kypros-i-eni-anakalypse-ena-apo-ta-megalytera-koitasmata-tou-kosmou-sto-oikopedo-6/

Αλ. Παπαχελάς: Η ενίσχυση των θεσμών αντίδοτο στον αυταρχισμό

1

Κάθε κρίση κρύβει μία ευκαιρία, λέει το παλιό κλισέ. Είναι όμως αλήθεια. Στην Ελλάδα, δυστυχώς, τείνουμε έπειτα από κάθε κρίση να μπλέκουμε σε ένα ατέλειωτο ξεκατίνιασμα για το «ποιος φταίει, ποιος είπε τι», που σπάνια μεταφράζεται σε απτά μαθήματα για το μέλλον. Με ελάχιστες εξαιρέσεις. Οπως τα Ιμια, από τα οποία το πολιτικό προσωπικό έβγαλε κάποια συμπεράσματα και άρχισε να αντιμετωπίζει διαφορετικά τις Ενοπλες Δυνάμεις.

Ετσι και τώρα είναι ανάγκη να βγουν τα σωστά συμπεράσματα. Για έναν κυρίως λόγο. Να μην μπει στο μέλλον στον πειρασμό ένας –δεξιός ή αριστερός– πολιτικός ή αξιωματούχος να νιώσει ότι κατέλαβε την εξουσία και να εκμεταλλευθεί τις τρύπες και την έλλειψη δικλίδων ασφαλείας για να εγκαθιδρύσει ένα πραγματικά σκληρό αυταρχικό σύστημα, που θα κάνει και τον Ορμπαν να μοιάζει… «γατάκι». Το χρωστάμε αυτό στη χώρα και στη δημοκρατία μας, που φαίνεται ότι ακόμη ενηλικιώνεται. Και με όσα συμβαίνουν παγκοσμίως, δεν θα το έβλεπα ως σενάριο επιστημονικής φαντασίας κάποια στιγμή στο μέλλον. Τίποτα, άλλωστε, δεν είναι πια δεδομένο στην εποχή μας.

Είναι σημαντικό να ξέρει όποιος έχει ή θα έχει την εξουσία στο μέλλον ότι μπορεί να ελεγχθεί. Χωρίς να ξεγυμνωθεί η εθνική ασφάλεια της χώρας με τις τόσες απειλές που αντιμετωπίζει.

Η κυβέρνηση ανακοίνωσε μέτρα που κινούνται στη σωστή κατεύθυνση. Χρειάζονται όμως και άλλες κινήσεις, σε επίπεδο προσώπων και θεσμών. Υπάρχουν καθαροί, έμπειροι και σοφοί άνθρωποι στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, που μπορούν να βοηθήσουν να ξεπεράσουμε τον κακό μας εαυτό σε έναν πολύ ευαίσθητο και ζωτικό τομέα. Είναι σημαντικό να ξέρει όποιος έχει ή θα έχει την εξουσία στο μέλλον ότι μπορεί να ελεγχθεί. Χωρίς να ξεγυμνωθεί η εθνική ασφάλεια της χώρας με τις τόσες απειλές που αντιμετωπίζει.

Η Ελλάδα έχει ένα δομικό πρόβλημα. Οι «υπόνομοί» της είναι πολύ σκοτεινοί. Ενώ σε πολλά είμαστε Ευρωπαίοι, σε μερικά μοιάζουμε να έχουμε κολλήσει στον βαλκανικό μας εαυτό. Το ζήτημα είναι πώς βγαίνεις από αυτόν τον φαύλο κύκλο, πώς αντιμετωπίζεις το πρόβλημα χωρίς να κάνεις το λάθος να πιστέψεις ότι ο σκοπός αγιάζει τα μέσα. Οσο περίεργο κι αν ακούγεται στο σημερινό σκηνικό, υπάρχει πεδίο σύγκλισης για το πολιτικό σύστημα να λύσει αυτόν τον γόρδιο δεσμό. Με κανόνες και θεσμούς.

Το μόνο που δεν χρειαζόμαστε, πάντως, αυτή την ώρα είναι η πολιτική αποσταθεροποίηση και να κολλήσουμε σε ένα τέλμα, σφραγισμένο μάλιστα από την απλή αναλογική. Θα το ήθελαν πολλοί, εντός και εκτός Ελλάδος. Θα ήταν όμως τραγικό, γιατί αυτό που προέχει είναι να αλλάξουμε, όχι να πάμε πίσω.

Καθημερινή

Το μάθημα της ελληνικής κρίσης για την Ευρώπη

0

Σχόλιο για το τέλος της ενισχυμένης εποπτείας και τα διδάγματα της ελληνικής κρίσης. Ρεπορτάζ για το ακριβό ελληνικό καλοκαίρι αλλά και τις διακοπές του Μπ. Τζόνσον στην Εύβοια.

    «Η κρίση δεν έχει παρέλθει εντελώς»

«Μεταξύ των πολλών ευρωπαϊκών κρίσεων τα τελευταία χρόνια ξεχωρίζει το δράμα του ευρώ και της κρίσης χρέους, που έφερε την Ευρωπαϊκή Ένωση ως το χείλος της αβύσσου από το 2010 και μετά, προκαλώντας σχεδόν έκρηξη στην υπερχρεωμένη Ελλάδα το 2015. Η κρίση δεν έχει παρέλθει εντελώς, ακόμη κι αν η χώρα απελευθερώνεται χωρίς φανφάρες από την ‘ενισχυμένη εποπτεία της ΕΕ’ (…) Η χώρα εξακολουθεί να είναι υπερχρεωμένη, πάρα πολλοί ζουν στα όρια της φτώχειας. Όμως η ανάπτυξη και η απασχόληση αποδεικνύουν την επιτυχία των μεταρρυθμίσεων»  παρατηρεί σε εκτενές σχόλιό της η εφημερίδα Süddeutsche Zeitung.

Κάνοντας αναδρομή στο χρονικό της ελληνικής κρίσης χρέους, των συνεπειών της, αλλά και στο αποτύπωμά της στη Γερμανία, παρατηρεί μεταξύ άλλων: «Σήμερα ο γεωπολιτικός κίνδυνος μιας εξόδου της Ελλάδας από το ευρώ και πιθανώς από την ΕΕ θα γινόταν ίσως πιο εύκολα κατανοητός. Η Τουρκία θα μπορούσε να εμπλέξει τη γείτονά της σε πόλεμο, η Ρωσία και η Κίνα θα μπορούσαν να χαίρονται για τις ανοιχτές θύρες που θα υπήρχαν στο νοτιοανατολικό άκρο της Ευρώπης. Θα μπορούσαν (…)  Από την άλλη πλευρά, στην Ευρώπη θα ήταν απαραίτητο να ληφθούν σοβαρά υπόψιν τα μαθήματα αυτής της μεγάλης κρίσης.  Παρά τους μηχανισμούς σταθεροποίησης και τα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, η Ευρωζώνη εξακολουθεί να είναι κάθε άλλο παρά ανθεκτική σε κρίσεις (…) Παραπάνω από αρκετές είναι σήμερα οι υπερχρεωμένες χώρες στην ΕΕ. Σε καιρούς πανδημίας και κρίσεων καταργείται η δημοσιονομική πειθαρχία ακόμη και στη Γερμανία του χρεόφρενου. Δεν λείπουν έτσι οι κρίσεις από την Ευρώπη και τα εθνικά χρέη μπορούν πολύ γρήγορα να ξαναγίνουν το μεγαλύτερο βάρος για την κοινότητα».

Ακριβές για τους Έλληνες οι διακοπές στην Ελλάδα

ΜύκονοςΤο λιμάνι της Μυκόνου

Ρεπορτάζ για τις διακοπές στην Ελλάδα,  τις οποίες απολαμβάνουν οι Γερμανοί τουρίστες, όμως για τους Έλληνες είναι απλησίαστες λόγω υψηλού κόστους διαβάζουμε στην ιστοσελίδα tagesschau.de του πρώτου προγράμματος της γερμανικής τηλεόρασης.  «Οι τιμές των εισιτηρίων μόνο για τα πλοία, που αποτελούν ένα από τα σημαντικότερα μέσα μεταφοράς στην Ελλάδα, έχουν ήδη τριπλασιαστεί φέτος (…) Αντίστοιχη είναι η κατάσταση με τις τιμές στα ξενοδοχεία. Ωστόσο οι τουρίστες από τη Γερμανία έχουν ένα αποφασιστικό πλεονέκτημα» αναφέρει το ρεπορτάζ. Σύμφωνα με τον Μανώλη Τσακαλάκη από την Ένωση Ελλήνων Ξενοδόχων, ελληνικά ξενοδοχεία υπογράφουν ήδη από τον Μάιο συμβόλαιο με τουρ οπερέιτορς, κρατώντας σταθερές τις τιμές μέχρι τον Οκτώβριο. Μάλιστα σύμφωνα με τον Τσακαλάκη οι ίδιες σταθερές τιμές ισχύουν από το 2019. «Όσοι όμως κάνουν ατομική κράτηση, όπως η πλειοψηφία των Ελλήνων, πρέπει να υπολογίζουν με τουλάχιστον 30% σε σχέση με πέρυσι».

Την ίδια ώρα, όπως παρατηρεί το ρεπορτάζ «ο μηνιαίος (καθαρός) κατώτατος μισθός στην Ελλάδα ανέρχεται στα 613 ευρώ, ο μέσος μισθός στα 1186 ευρώ. Με πληθωρισμό άνω του 11%, εκτίναξη των τιμών ενέργειας και αυξανόμενη πίεση στην αγορά κατοικίας, ειδικά σε πόλεις όπως η Αθήνα, πολλοί άνθρωποι φτάνουν στα όριά τους».

Οι ανέμελες, ελληνικές διακοπές του Μπόρις Τζόνσον 

Μπόρις ΤζόνσονΜετά τις διακοπές, η αποχώρηση από την Ντάουνιγκ Στριτ

Στις διακοπές του Μπόρις Τζόνσον στην Κάρυστο,  λίγο πριν αποχωρήσει και επίσημα πλέον από την Ντάουνιγκ Στριτ και την πρωθυπουργία της Μεγάλης Βρετανίας, αναφέρεται η εφημερίδα Bild.  «Μια εβδομάδα πέρασε η οικογένεια Τζόνσον στην Κάρυστο της Εύβοιας, γλεντώντας σε ταβέρνες με φίλους, συμπεριλαμβανομένου του πρώην συμβούλου του πρωθυπουργού Χένρι Νιούμαν» αναφέρει το δημοσίευμα, κάνοντας ειδική μνεία στη στάση της παρέας του Μπόρις Τζόνσον σε στέκι της περιοχής «απολαμβάνοντας μενού με παραδοσιακές τοπικές λιχουδιές, συμπεριλαμβανομένης της τοπικής, θρυλικής σπανακοτυρόπιτας».

«Η οικογένεια Τζόνσον εθεάθη να κάνει διακοπές όλη την εβδομάδα σε διάφορες παραλίες και παραθαλάσσια εστιατόρια, λίγες ώρες οδικώς από το σπίτι του πατέρα του Μπόρις Τζόνσον, Στάνλεϊ, στο Χόρτο». Την ίδια ώρα όμως οξεία είναι η κριτική στην πατρίδα του. «Όπως και στη Γερμανία έτσι και στη Μεγάλη Βρετανία πολλοί πολίτες έχουν να αντιμετωπίσουν τις σημαντικές ανατιμήσεις κι έτσι φέτος δεν θα μπορέσουν να πληρώσουν διακοπές για μεγάλα χρονικά διαστήματα» αναφέρει το δημοσίευμα.

Δήμητρα Κυρανούδη

DW

Σπύρος Θεοδωρόπουλος: Γεννήθηκα στη σαλονίκη – με μια κρυφή εκ γεννετής αιμορραγία

3

του Σπύρου Θεοδωρόπουλου

Σήμερα, ήταν μια από τις πιο ζεστές μέρες του φετινού καλοκαιριού. Γυρνώντας το μεσημέρι στη Θεσσαλονίκη περπάτησα για λίγο το ιστορικό της κέντρο. Η εικόνα γνωστή εδώ και μήνες: τα δέντρα μαραζωμένα, τσιμεντωμένα, άρρωστα, σκιά ούτε για δείγμα, ένα τοπίο εφιαλτικό. Επιστρέφοντας σπίτι έφερα στο μυαλό μου μια πάγια εικόνα της παιδικής μου ηλικίας: να βγαίνω στο μπαλκόνι και να βλέπω την οδό Φιλίππου, πνιγμένη σχεδόν στις ακακίες και στο βάθος τη Ροτόντα. Νομίζω πώς όποτε λείπω για καιρό από τη Θεσσαλονίκη και τη φέρνω στο νου μου, όλο κάπως έτσι τη σκέφτομαι, σκιερή, πράσινη με βυζαντινούς ναούς επιβλητικούς όπου στρέψεις το μάτι σου. Θυμάμαι μια φράση του Ιωάννου από την πρωτεύουσα των προσφύγων: «Οπότε συλλογίζομαι την πόλη μας, όλο την Αγίου Δημητρίου και την Εγνατία φέρνω στο μυαλό μου (…) Τις σκεπάζω, λοιπόν, με δέντρα και προχωρώ» κι έπειτα ένα άλλο κείμενο του, που γράφει πώς αν αφαιρέσεις τους βυζαντινούς ναούς από τη Θεσσαλονίκη, είναι σα να τη σκοτώνεις. Ίσως μια εικόνα αντίστοιχη με τη δική μου να χε κι εκείνος κατά νου. Σκέφτομαι ξανά τη σημερινή εικόνα της πόλης: η Καμάρα και η Ρωμαϊκή αγορά χορταριασμένες, τα αρχαία της Αγίας Σοφίας και σύντομα και της Βενιζέλου ατάκτως ερριμμένα πλάι σε διαφημιστικές μαρκίζες παγωτατζίδικων, τα δέντρα του ιστορικού κέντρου χρόνια πια είδος προς εξαφάνιση.

Αναρωτιέμαι, τελικά πόση λιγότερη Θεσσαλονίκη έχουμε σε σχέση με λίγα χρόνια πριν και πόση θα μας απομείνει σε λίγα χρόνια από σήμερα. Νιώθω διαισθητικά, πώς η απάντηση σ’ αυτό το ερώτημα είναι ιδιαίτερα οδυνηρή. Δε ξέρω ποιες δυνάμεις, ή ποιες αποφάσεις οδήγησαν μια κοσμόπολη αιώνων να μετατραπεί μέσα σε έναν αιώνα σε μια μίζερη κλειστή επαρχία, ή, ακόμα πιο πρόσφατα, μια πόλη που για δεκαετίας καμωνόταν τη πρωτεύουσα των Βαλκανίων, να είναι σήμερα σε θέση χειρότερη από πόλεις όπως το Σεράγεβο, που πριν 20 χρόνια είχαν διαλυθεί στα εξ’ων συνετέθησαν. Ίσως κι όλας, αυτή η ανάλυση να πρέπει να γίνει από άλλους, πιο διαβασμένους, πιο αποστασιοποιημένους και λιγότερο συναισθηματικούς ως προς το ζήτημα από εμας. Το μόνο που ξέρω, είναι πώς φέτος επιστρέφοντας από τις διακοπές μου, ήταν η πρώτη φορά, που ένιωσα ότι δε μου έλειψε καθόλου η πόλη.

Κλείνοντας, μ’ ένα τετράστιχο ενός παλιού μας ποιητή, που συχνά πυκνά μουρμουρίζω, σκαρφαλώνοντας στη πάνω πόλη : « Αν τον ρωτήσετε πού βρήκε δεκανίκι, πώς λογαριάζει να βρει την άκρη δηλαδή / θ ’αποκριθεί: Γεννήθηκα στη Σαλονίκη και ξέρω απ’ έξω τη διαδρομή». Αγαπώ πολύ αυτό το τετράστιχο γιατί αφ’ ενός συμπυκνώνει αυτή τη μελαγχολική αισιοδοξία που είναι συνυφασμένη με το συλλογικό ψυχισμό της πόλης μας, κι αφ’ ετέρου «πιάνει» αυτό το απροσδιόριστο ψυχικό απόθεμα που τόσα χρόνια, δι ελέου και φόβου, τη κράτησε όρθια. Πολύ φοβάμαι πώς σιγά, σιγά το απόθεμα αυτό εξαντλείται. Ίσως είναι καιρός να το πάρουμε απόφαση πώς τη διαδρομή δε τη ξέρουμε απ’ έξω και πώς πρέπει να την επανεφεύρουμε.

Σπύρος Θεοδωρόπουλος, ετών 27

What the Dugin assassination tells us about Russia

0
Mark Galeotti

Putin’s regime is weaker than it looks

What the Dugin assassination tells us about Russia
Alexander Dugin stood in front of his daughter’s burning car

Car bombs used to be a fixture of gangland feuds in 1990s Russia but have since fallen out of fashion. This makes it all the more striking when, as happened last night, such a device rips through a car just outside Moscow, killing Darya Dugina, daughter of the controversial nationalist ideologue Alexander Dugin.

She was a prominent figure in her own right, a journalist working for an outfit Washington says is owned by Russian businessman Evgeny Prigozhin – under sanctions in the West for being the godfather of both the Wagner mercenary group and the infamous social media ‘troll farms’ – who had been a cheerleader for the war in Ukraine. Indeed, she was under sanctions, with the UK government describing her as a ‘frequent and high-profile contributor of disinformation in relation to Ukraine and the Russian invasion of Ukraine’.

Nonetheless, inevitably there is a widespread assumption that the real target was her father. The car was said to have been his, although other accounts say it was registered in her name. Either way, he would have been in it had he not at the last moment chosen to return home another way. No one has yet claimed responsibility, but in the charged political environment of the moment, everyone is blaming their favourite villain.

Already, Russian commentators are blaming Kyiv, without explaining either why either Dugin would be their target of choice – there are much more rabid and influential commentators on Ukraine – or how they managed to pull off an attack in the very heart of the Russian security state. Likewise, others assume this was a Kremlin hit, either because they wanted to make Dugin a symbolic martyr or else because they feared ultra-nationalists like him would stir up protest were Russia to step back from its war in Ukraine. Finally, there are the inevitable suggestions that this was actually a contract killing driven not by politics but by business disputes. Dugin is, after all, a phenomenally productive writer – never mind the quality – and an energetic self-promoter. In other words, there’s apparently a fair amount of money in his brand of splenetic and mystical nationalism.

This murder will only add to the Dugin myth, one he himself has so assiduously developed. There are many in the West happy to take him at face value, as ‘Putin’s Brain’ or ‘Putin’s Rasputin’. He is not, though, and never has been especially influential. He has no personal connection to Putin, but rather is just one of a whole breed of ‘political entrepreneurs’ trying to pitch their plans and doctrines to the Kremlin. For a while, in 2014, he was in favour; his notions of Russia’s civilisational destiny and status as a Eurasian nation convenient to rationalise a land grab in Ukraine’s Donbas. Suddenly he was on every TV channel, his book Foundations of Geopolitics was on the syllabus at the Academy of the General Staff and he was offered a chair at MGU, Moscow State University, the country’s premier institute of higher learning.

But then the Kremlin decided against outright annexation of the Donetsk and Lugansk ‘People’s Republics’ and Dugin was no longer useful. The invitations began to dry up, MGU rescinded its offer, and he was back in the marketplace, hawking his books to the public and his ideas to the leadership. In the process, he mastered the art of retrospective thought-leading. In other words, of picking up on hints about what the Kremlin was about to do and loudly advocating just this move – and then claiming the credit. Overall, though, he has been more effective in selling himself to western alt-right circles – which to be sure, gives him some value to Moscow as an agent of influence – than to the Kremlin.

So this is the Dugin paradox, he is Schrödinger’s Ideologist, at once important and also not. He may not have real traction with the government, but his capacity to present himself as a profound thinker whose (often barking mad) ideas frame Kremlin thinking means he is considered important. And if people think him important, then to a degree he becomes important. Or rather, the myth of Dugin does.

It is that myth which will likely matter in the aftermath of his daughter’s killing. Already, Russian nationalist tub-thumpers are calling for retaliation, but given that the Kremlin already seems to recognise no limits on its operations in Ukraine, it is unlikely it can or will do anything beyond the symbolic. A dead Dugin would have been a malleable martyr, an angry living one could prove a wild card. The man who once called for a Russia stretching ‘from Dublin to Vladivostok’ is unlikely to be assuaged and nationalists who are already dissatisfied with Putin – they don’t have a problem with him invading Ukraine, just with him doing it so very badly – will feel all the more reason to be angry.

We likely will see some hurried arrests. No doubt there will be video footage of Federal Security Service officers bursting into a flat artfully staged with some bomb-making equipment, a gun, a teach-yourself-Ukrainian handbook, some US dollars and, maybe, a volume of Shakespeare (seriously: one was used as ‘evidence’ of the presence of British mercenaries fighting for Ukraine, as we all know squaddies are mad for a little King Lear). But we, and more to the point, the Russians, have seen it all before. This is unlikely to bring closure or reassurance. Instead, it is just one more hint of the subterranean instabilities and weaknesses of a regime that tries to look indomitable.

Whether it reflects a serious failure of the Russian security state or tensions and rivalries within it, it will convince the nationalists – who may be less numerous and visible than Putin’s liberal critics, but tend to be within the security services and have, to be blunt, the guns – that this is a regime that is not living up to its own rhetoric and may be weaker than it looks.

WRITTEN BYMark Galeotti

Professor Mark Galeotti is the author of 24 books about Russia. The latest is ‘A Short History of Russia’ (2021).

www.spectator.co.uk

Γιάννης Μαυρίκος: Η ιδιαιτερότητα της ελληνικής σκέψης-γλώσσας

2

  • Ο Γιάννης Μαυρίκος αναζητά και επισημαίνει την διαφορά του τρόπου θεώρησης των πραγμάτων και λειτουργίας της ελληνικής σκέψης και γλώσσας από την δυτική ή την ανατολική σκέψη, από τις απαρχές της έως σήμερα.

    Όταν μιλάει κανένας για ελληνική σκέψη, καραδοκεί ένας κίνδυνος. Ο κίνδυνος των εθνικιστικών συνειρμών. Μια συζήτηση με εθνικιστικό περιεχόμενο ικανοποιεί αρχέγονα ένστικτα και είναι περιττή όταν υπάρχει διάθεση για κάτι πρωτότυπο.   Πέρα όμως από την εθνικιστική, η ελληνική σκέψη έχει και οικουμενική διάσταση. Θέλει να αγκαλιάσει όλο τον κόσμο και να είναι σημείο αναφοράς για κάθε καλλιεργημένο άνθρωπο. Να μιλήσει κανείς για την ελληνική σκέψη είναι απαιτητικό και δύσκολο αλλά είναι και μία πρόκληση. Το ένστικτό μας μας λέει ότι πρόκειται για κάτι σημαντικό, δυσκολευόμαστε όμως να πούμε πού ακριβώς έγκειται η σπουδαιότητα. Αυτό λοιπόν το πράγμα θα επιχειρήσουμε να κάνουμε εδώ μαζί σήμερα. Να δούμε αν το ένστικτό μας επαληθεύεται και αν τελικά μια τέτοια συζήτηση αξίζει τον κόπο. Πέρα από τα τετριμμένα που ακούμε συνήθως, αυτό που θα μας ικανοποιούσε θα ήταν να εντοπίσουμε μία πρωτοτυπία, κάτι που να κάνει την ελληνική σκέψη διαφορετική και μοναδική. Το ερώτημα λοιπόν που μπαίνει είναι, είναι πράγματι μοναδική;

        Αν ναι, σε τι συνίσταται η πρωτοτυπία της: τι την κάνει να ξεχωρίζει από τους τρόπους με τους οποίους σκέφτονται άλλοι λαοί; Κάνοντας μία εισαγωγή θα πρέπει να ορίσουμε κάποιες συντεταγμένες. Πότε εμφανίζεται , πού εκδιπλώνεται και πως εκδηλώνεται η ελληνική σκέψη. Ας αρχίσουμε λοιπόν να σκαλίζουμε λίγο τα πράγματα.

      Στον ελληνικό χώρο εμφανίζονται μεγάλοι πολιτισμοί πολύ πρώιμα. Από τους πολιτισμούς που μπορούμε να ανιχνεύσουμε αναφέρω τον Κυκλαδικό και τον Μινωικό πολιτισμό. Δύο πολιτισμοί σαφώς ελληνικοί αλλά με πολλά προελληνικά στοιχεία. Ο πρώτος όμως αμιγώς ελληνικός πολιτισμός, δημιουργημένος από ελληνικά φύλα που εισβάλλουν από βορά, είναι ο Μυκηναϊκός πολιτισμός. Ανήκει στους ανακτορικούς πολιτισμούς, ένα είδος πολιτισμών που εμφανίζεται και στην Μικρά Ασία. Χαρακτηρίζεται από την συγκέντρωση της ζωής σε όλες της τις εκφάνσεις, γύρω από ένα ισχυρό, οχυρωμένο ανάκτορο. Τέτοιο είδος ανακτορικού πολιτισμού έχουμε σε αρκετά σημεία της Ελλάδας, τη Θήβα, τον Ορχομενό, την Πύλο, την Τίρυνθα και φυσικά τις Μυκήνες. Ο πολιτισμός αυτός ακμάζει από το 1600 π.X περίπου και διαρκεί 400 χρόνια περίπου. Γύρω στο 1200 καταρρέει παντού, η αιτία της ξαφνικής και γενικευμένης κατάρρευσής του είναι άγνωστη. Από το σημείο αυτό αρχίζει μία περίοδος για την Ελλάδα, για την οποία γνωρίζουμε πολύ λίγα πράγματα ή περίπου τίποτα. Είναι οι λεγόμενοι σκοτεινοί χρόνοι ή Γεωμετρική εποχή. Η άγνοιά  μας οφείλεται κυρίως στο ότι απουσιάζει η γραφή. Θα με ρωτήσετε, στο διάστημα που προηγείται, στην μυκηναϊκή εποχή, δεν έχουμε γραφή; Η απάντηση είναι και ναι και όχι. Εξηγούμαι. Όχι μόνο έχουμε γραφή, που την αποκαλούμε γραμμική Β΄ αλλά στην δεκαετία του 50 είχαμε την τύχη να την διαβάσουμε . Η γραφή αυτή στηρίζεται σε ένα αλφάβητο που καλείται συλλαβικό . και καλείται συλλαβικό γιατί κάθε σημείο του δεν αντιστοιχεί σε έναν ήχο αλλά σε μία συλλαβή. Η γραφή όμως αυτή δεν επιτελεί τις λειτουργίες που περιμένουμε από μία γραφή σήμερα.  Τα κείμενα όμως  που έχουμε με βάση το συλλαβικό αλφάβητο δεν θα ικανοποιούσαν έναν εραστή των κειμένων, αντίθετα θα ικανοποιούσαν έναν λογιστή ή έναν οικονομολόγο.  Και αυτό γιατί τα κείμενα αυτά είναι περισσότερο κατάστιχα παρά κείμενα. Και η γραφή αυτή πάντως σβήνει μαζί με τον μυκηναϊκό κόσμο και δίνει την θέση της στο κενό.  Γύρω στο 800 π.Χ όμως έχει συντελεστεί στον Ελλαδικό χώρο μία πολιτιστική επανάσταση. Έχει εισαχθεί το φοινικικό αλφάβητο, που έχει μόνο σύμφωνα. Οι Έλληνες θα προσθέσουν τα φωνήεντα και θα δημιουργήσουν το αλφάβητο όπως περίπου το γνωρίζουμε σήμερα. Αρχίζουμε συνεπώς να έχουμε γραφή. Με τα πρώτα κιόλας γραπτά ντοκουμέντα ανακαλύπτουμε μία σκέψη πρωτότυπη που δεν υπήρχε την προηγούμενη περίοδο των ανακτορικών πολιτισμών. Είναι συνεπώς ένας τρόπος σκέψης που διαμορφώθηκε μέσα στην σκοτεινή περίοδο. Η σκέψη αυτή εμφανίζεται σε έναν χώρο που ορίζεται από την νότια Ιταλία στα δυτικά μέχρι τις ακτές της Μικράς Ασίας στα ανατολικά. Πρόκειται δηλαδή για την ανατολική Μεσόγειο. Το για ποιόν λόγο έχουμε ιδιαίτερο είδος σκέψης στον χώρο αυτό, σκέψης που διαφοροποιείται από τον τρόπο που σκέφτονται οι γειτονικοί λαοί, είναι μέχρι σήμερα άγνωστο. Γνωρίζουμε όμως ότι εκεί και τότε έχουμε μία σκέψη με πολύ ιδιαίτερο χαρακτήρα, ιδιαιτερότητα που δεν υπάρχει πουθενά αλλού.

       Ποια είναι αυτή η ιδιαιτερότητα; Πριν ψάξουμε για την απάντηση θα ήθελα να επισημάνω κάτι. Όταν μιλάω για σκέψη, μιλάω ταυτόχρονα και για γλώσσα. Δεν υπάρχει σκέψη χωρίς γλώσσα και γλώσσα ανεξάρτητη από σκέψη. Σκέψη και γλώσσα είναι το ίδιο πράγμα. Σήμερα εδώ όταν μιλώ για σκέψη θα καταλαβαίνετε και γλώσσα και όταν αναφέρουμε γλώσσα θα σκέφτεστε συνάμα και την σκέψη. Είναι τόσο δεμένη η γλώσσα με την σκέψη ώστε δεν μπορούμε να μιλήσουμε την γλώσσα ενός λαού αν δεν γνωρίσουμε την σκέψη του. Ποιος είναι ο καλύτερος τρόπος να μάθουμε μια ξένη γλώσσα, πχ γαλλικά; Να πάμε να μείνουμε στην Γαλλία βέβαια. Μπορούμε να γραφτούμε στην γαλλική ακαδημία φυσικά, και να πάρουμε δύο ή τρία πτυχία. Μάθαμε γαλλικά; μάθαμε ακαδημαϊκά γαλλικά, μάθαμε τα γαλλικά που γράφονται αλλά όχι τα γαλλικά που μιλιούνται. Αν όμως εγκατασταθούμε στην Γαλλία, πολύ γρήγορα θα μιλήσουμε όπως οι Γάλλοι. Γιατί συμβαίνει αυτό; θα μου πείτε, ακούγοντας συνέχεια μία γλώσσα, στο τέλος θα την μιλήσεις και εσύ. Αυτό λέγεται γιατί δεν συσχετίζουμε την γλώσσα με την σκέψη. Στην πραγματικότητα δεν ακούμε την γλώσσα του τόπου, ακούμε την σκέψη του τόπου. Όταν μένεις σε ένα μέρος δεν υιοθετείς μόνο την γλώσσα αλλά και την σκέψη. Και εκφράζεσαι όπως σκέπτεσαι. Γι’ αυτό λέμε ότι οι μετανάστες δεύτερης ή τρίτης γενιάς, πχ για τους Έλληνες του Καναδά, για τα παιδιά της δεύτερης γενιάς λέμε; Αυτά είναι πια Καναδάκια. Δεν το λέμε επειδή μιλούν Καναδέζικα αλλά επειδή έχουν αφομοιώσει την νοοτροπία των Καναδών, σκέφτονται σαν Καναδοί και εκφράζονται σαν Καναδοί.  Γιατί τα λέμε αυτά; αν υιοθετείς μια γλώσσα υιοθετείς ασυναίσθητα και την σκέψη. Μια ξαδελφούλα μου έμεινε τρία χρόνια στο Λονδίνο για σπουδές. Μετά την επιστροφή της, τρώγαμε πρωινό μια φορά και με ρώτησε: παίρνεις γάλα με τον καφέ σου; οι Έλληνες δεν λένε, παίρνεις γάλα με τον καφέ σου, λένε, βάζεις γάλα στον καφέ ή θέλεις γάλα στον καφέ; Όταν συνηθίζουμε την γλώσσα του υπολογιστή ή τα γκρίκχιλς, κάτι συνθηματικά σύμφωνα και σύμβολα,- πολλοί γονείς γελάνε που τα παιδιά τους κάνουν αυτή την δουλειά,- υιοθετούμε συνάμα και την σκέψη του υπολογιστή. Η σκέψη του υπολογιστή είναι μηχανιστική, είναι μία σκέψη που δεν έχει συν αισθήματα. Το τι θα αντιμετωπίσουν οι γονείς σε λίγα χρόνια δεν το ξέρουν και γι’  αυτό χαμογελούν. Ελληνική σκέψη λοιπόν σημαίνει και Ελληνική γλώσσα. Αυτό έχει την εξής συνέπεια. Ποιοί είναι οι φορείς της ελληνικής σκέψης; αυτοί που μιλούν την ελληνική γλώσσα. Όχι οι Έλληνες αλλά οι Ελληνόφωνοι. Και ποιοι είναι Ελληνόφωνοι την εποχή εκείνη; Όλη η Ανατολική Μεσόγειος. Ελληνική σκέψη δεν έχουν μόνο οι Έλληνες αλλά όλοι οι Ελληνόφωνοι πληθυσμοί της Ανατολικής Μεσογείου. Αυτό έχει σημασία γιατί στην Δυτική Μεσόγειο δεν μιλιέται η ελληνική αλλά μια άλλη ινδοευρωπαϊκή γλώσσα, η Λατινική. Η σκέψη επομένως στη Δυτική Μεσόγειο δεν είναι Ελληνική , είναι λατινική.  Μια νοητή γραμμή χωρίζει την επικράτεια της Ελληνικής σκέψης  με την επικράτεια της Λατινικής. Από την λατινική σκέψη προέρχεται η σκέψη της Δυτικής Ευρώπης. Η Δυτική Ευρώπη, από την συγκρότησή της μέχρι σήμερα, δεν σκέφτεται με ελληνικό τρόπο. Τι σημαίνει δεν σκέφτεται με ελληνικό τρόπο; ποια είναι η διαφορά του τρόπου που σκέφτονται οι ελληνόφωνοι από τον τρόπο που σκέφτονται άλλοι λαοί, οι Λατίνοι ή οι Σημίτες πχ;

      Η ελληνική ιδιαιτερότητα, αυτό που κάνει την ελληνική σκέψη μοναδική, συνίσταται σε μία και μόνον έννοια, δεν λέω λέξη, και η έννοια αυτή είναι ο ΛΟΓΟΣ. Η Ελληνική σκέψη, η ελληνική ιδιαιτερότητα βασίζεται στην έννοια ΛΟΓΟΣ.

Για να δούμε τώρα τι σημαίνει αυτό το πράγμα και γιατί η σκέψη με τον Λόγο είναι μία σκέψη διαφορετική. Το πρώτο πράγμα που θα ρωτήσει κανένας είναι τι θα πεί Λόγος, και η πρώτη, αυθόρμητη απάντηση που θα πάρει είναι ότι Λόγος θα πει Λογική. Η ελληνική σκέψη λοιπόν είναι ορθολογική σκέψη. Αν τα πράγματα όμως ήταν τόσο αυτονόητα δεν θα υπήρχε λόγος να είστε εδώ σήμερα. Δηλαδή, θα μου πείτε, υπάρχει περίπτωση να μην είναι έτσι; είναι λάθος να πούμε ότι Λόγος είναι η λογική; Ασφαλώς όχι, προφανώς δεν είναι λάθος. Ο Λόγος καταλήγει να ταυτίζεται με την λογική και θα δούμε γιατί συμβαίνει αυτό, η πρωταρχική σημασία του Λόγου όμως ως λογικής δεν είναι επαρκής. Αν πούμε ότι ερμηνεύουμε τον λόγο ως λογική έχουμε άτοπα. Το κατά Ιωάννη Ευαγγέλιο, είναι το ευαγγέλιο που απευθύνεται σε Ελληνόφωνους και γι αυτό χρησιμοποιεί τον Λόγο. « Εν αρχή ήν ο Λόγος, και ο Λόγος ήν προς τον Θεό και Θεός ήν ο Λόγος.» Αν  Λόγος είναι Λογική, διαβάζουμε: « Πριν από όλα τα πράγματα υπήρχε η λογική, και τον Θεό τον πλησιάζουμε με την λογική και τελικά  Θεός είναι η λογική.». Αυτό όχι μόνο είναι άτοπο αλλά αν χαρακτηρίσω την λογική ως Θεό, πέφτω σε αίρεση. Αλλά δεν είναι ανάγκη να πάμε στα ευαγγέλια. Αφού Λόγος ίσον λογική και αφού η λατινική σκέψη δεν χαρακτηρίζεται από τον Λόγο, σημαίνει ότι οι Λατίνοι δεν σκέφτονταν λογικά; Αν ο Λόγος ταυτίζεται με τον ορθολογισμό, οι Γάλλοι που δεν έχουν Ελληνική σκέψη δεν είναι ορθολογιστές; Μα πιο ορθολογιστής λαός δεν υπάρχει. Είναι λοιπόν φανερό ότι η αρχική σημασία του Λόγου δεν μπορεί να ταυτίζεται με την λογική.    

  Αυτή η πρωταρχική σημασία της σχέσης ρητά ομολογείται από του αρχαίους Έλληνες μαθηματικούς  όταν πραγματεύονται τα κλάσματα. Αν γράψω το κλάσμα ½ έχω έναν λόγο, μία σχέση. Την σχέση του 1 (μέρος) προς το 2 (σύνολο). Αν γράψω 2/4 έχω μια σχέση πάλι. Την σχέση του 2 (μέρος) προς το 4 (σύνολο). Τι μας λένε τώρα οι μαθηματικοί; Ο λόγος αυτών των δύο κλασμάτων, η σχέση τους ,είναι κοινή. Πράγματι και τα δύο σημαίνουν μισό.

Η αρχική έννοια που κρύβεται μέσα στον Λόγο, γι αυτό μιλώ για έννοιες, είναι η έννοια της Σχέσης. Γνωρίζω ότι αυτό σας ξενίζει και ότι έχετε ενστικτωδώς αντιρρήσεις αλλά ας δούμε τα πράγματα σιγά-σιγά. Ο Λόγος προέρχεται από το ρήμα Λέγω. Μέσα στο Λέγω υπάρχει η ινδοευρωπαϊκή ρίζα *leg. Στα ελληνικά αυτό προφέρεται λεχ. Η ρίζα αυτή σημαίνει «ξαπλώνω μαζί», «συνευρίσκομαι ερωτικά». Η ρίζα *leg ενέχει ερωτικό στοιχείο. Προσοχή όμως. Όχι ερωτικό με την έννοια του αισθησιασμού, αλλά με την έννοια της έντονης συναισθηματικής φόρτισης, με την έννοια της διάθεσης για ένωση, όχι κατανάγκη σεξουαλική. Διαβάζοντας την  ρίζα την ερμηνεύουμε ως «με διάθεση να είμαι μαζί». Προσέξτε πως δουλεύουν οι ρίζες των λέξεων, δεν αποδίδονται με μία λέξη αλλά με μία σύνθετη έννοια. Η έννοια της *leg (λεχ) αποδίδεται ως διάθεση ένωσης με κάτι άλλο. Το ρήμα «συλλέγω» που έχει μέσα του την ρίζα λεχ ,δεν σημαίνει απλά «μαζεύω» αλλά «μαζεύω από διάφορα μέρη πράγματα για να τα αραδιάσω όλα μαζί, το ένα κοντά στο άλλο. Εξ ου και το «συν». Λέχος στα αρχαία ελληνικά σημαίνει κρεβάτι αλλά ποιό κρεβάτι; το γαμήλιο κρεβάτι, την νυφική παστάδα. Η λέξη «στέλεχος» που έχει την ρίζα λεχ, δεν σημαίνει απλά  «κομμάτι» αλλά «ένα κομμάτι ομοειδές προς άλλα κομμάτια που είναι βαλμένα το ένα δίπλα στο άλλο ,ώστε να αποτελούν οργανική ενότητα (πχ το στέλεχος του τετραδίου) ή ένα κομμάτι διαφορετικό από άλλα, αλλά που συνδέεται μαζί τους λειτουργικά ώστε όλα μαζί να απαρτίζουν λειτουργική ενότητα (πχ το στέλεχος μίας μηχανής)». Η λέξη «λεχώνα» δεν σημαίνει απλά την ξαπλωμένη γυναίκα αλλά την  γυναίκα που είναι ξαπλωμένη μαζί με το νεογέννητο. Μέσα στο Λόγο λοιπόν υπάρχει η σημασία της ένωσης, η έννοια της σχέσης.

       Ο Λόγος λοιπόν μέσα στην Ελληνική σκέψη μας λέει ότι η σκέψη αυτή πρωταρχικά έχει στην λογική της πράγματα που έχουν σχέση. Ο Λόγος κάνει την ελληνική σκέψη να προσανατολίζεται στην ένωση των πραγμάτων, στην σχέση που έχουν μεταξύ τους, και να μην τα βλέπει μεμονωμένα, κάθε ένα μόνο του. Η ελληνική σκέψη προτιμά να επικεντρώνεται στην σχέση των πραγμάτων και όχι στα πράγματα.

      Ωραία όλα αυτά αλλά πού βρίσκεται ο συσχετισμός του λόγου με την λογική που τόσο περιμένουμε; Πριν φτάσουμε στην λογική,  θα σταθούμε σε μία άλλη σημασία που αποδίδουμε στον Λόγο και η οποία μας είναι οικεία. Την ομιλία. Σε αυτό δεν δυσκολευόμαστε να συμφωνήσουμε. Τα λόγια προέρχονται από τον λόγο. Ποιά ομιλία όμως; Το «λέγω» δεν είναι ίδιο με το ομιλώ. Μιλάω σημαίνει βγάζω λέξεις, ήχους σχηματισμένους σε σημασίες. Αν το μωρό πει «μαμά» λέμε « Ά, μιλάει». Μιλάει αλλά δεν λέγει. Σε ένα προπονητή του Παναθηναϊκού πριν από χρόνια, Πολωνό, ονόματι Γιάτσεκ Γκμόχ, ζητήθηκε να κάνει μία δήλωση στην τηλεόραση. Ένας δημοσιογράφος ζήτησε μία δήλωση από έναν άνθρωπο που μόλις είχε έρθει στην Ελλάδα και που φυσικά δεν γνώριζε ελληνικά. Ο κακομούτσουνος πλην συμπαθέστατος πολωνός είπε περίπου τα εξής: « …εε..μπάλλα..εεε..σήμερα..εε..καλό ομάντα..εε..κάνει». Αυτό σε μετάφραση σημαίνει « η ομάδα σήμερα έπαιξε καλή μπάλλα». Η προσπάθεια του να μιλήσει ελληνικά είναι φυσικά αξιοθαύμαστη και δεν υποτιμάται. Ο άνθρωπος μίλησε. Αυτό όμως δεν είναι λόγος. Για να γίνει η ομιλία λόγος πρέπει να έχει ένα κατανοητό νόημα. Διαφορετικά είναι μια απλή παράθεση λέξεων. Για να γίνει λόγος η ομιλία πρέπει οι ήχοι, οι λέξεις να συσχετισθούν μεταξύ τους κατά ένα συγκεκριμένο τρόπο ώστε να παράγουν νόημα. Το σημαντικό λοιπόν για να βρεθούμε στην επικράτεια του λόγου είναι όχι οι λέξεις αυτές καθαυτές αλλά ο συσχετισμός τους, οι κατάλληλες σχέσεις που θα υπάρξουν ανάμεσα στις λέξεις. Είτε η μία λέξη να προσδιορίζει την άλλη, είτε να εξαρτάται από την άλλη, είτε να αποτελεί συμπέρασμα της άλλης, είτε να παρατίθεται στην άλλη κτλ. Μόνο αν μιλήσω καθορίζονται σχέσεις ανάμεσα στις λέξεις μου, λέγω. Αυτή είναι η λειτουργία του Συντακτικού. Το Συντακτικό καθορίζει σχέσεις ανάμεσα στις λέξεις. Αν δεν υπάρξουν σχέσεις ανάμεσα στις λέξεις μου, δεν βρίσκομαι στην περιοχή του λόγου, βρίσκομαι στην περιοχή του ά-λογου, του παραλόγου. Παραμιλάω. Λέω πράγματα που δεν σχετίζονται μεταξύ τους, δεν έχουν καμία λογική. Αρχίζουμε λοιπόν τώρα  να καταλαβαίνουμε την ταύτιση του Λόγου που έχει την σημασία της σχέσης, με την λογική, τον λογικό ειρμό. Αυτό όμως προϋποθέτει την πρωτογενή σημασία του Λόγου ως σχέσης. Στην ποίηση, ένα ανώτερο είδος λόγου, τείνουμε να βλέπουμε  σχέσεις ενώ διαβάζουμε λέξεις. Στην κλασσική ποίηση οι σχέσεις είναι εξωτερικές. Η πλοκή του στίχου, η ομοιοκαταληξία, η αρμονία, όλα αυτά είναι σχέσεις. Στην μοντέρνα ποίηση δίνονται μόνον λέξεις και καλούμαστε ο καθένας από εμάς να βρούμε μόνοι μας τις σχέσεις ώστε να φτιάξουμε νοήματα. Αυτός είναι ο λόγος που καθένας από εμάς αντιλαμβάνεται διαφορετικά το ποίημα.  Περιγράφει ο Ελύτης τα ελληνικά νησιά στο πέλαγος.  « Ίπποι πέτρινοι, με την χαίτη ορθή, και γαλήνιοι αμφορείς και λοξές δελφινιών ράχες.» Οι λέξεις παρατίθενται παράλογα αλλά οι σχέσεις ζωγραφίζουν υπέροχα τα νησιά και μας δίνουν εκπληκτικό νόημα. Προσέξτε τώρα την σημασία αυτού που είδαμε. Οι Έλληνες την αρχαία εποχή, ακούγοντας ομιλία, παράθεση λέξεων ή ήχων, χωρίς αυτά να συσχετίζονται, λέγανε αυτό που λέμε και εμείς σήμερα. Μπλά, μπλά, μπλά, αυτός μιλάει , συνεχώς χωρίς να λέει τίποτα. ΜΙΛΑΕΙ χωρίς να ΛΕΕΙ. Ομιλία χωρίς λόγο. Μόνο που οι Έλληνες το μπλα, μπλα δεν το έλεγαν μπλα, μπλα. Μας λέει ο Αριστοφάνης πως το έλεγαν , το έλεγαν μπαρ, μπαρ. Όποιος λοιπόν μιλούσε με λέξεις ή ήχους χωρίς να δίνει σημασία ή προσοχή στις σχέσεις με τις οποίες οι λέξεις ή οι ήχοι ήσαν διαρθρωμένοι, δεν ήταν κατανοητός, έλεγε μπαρ, μπαρ, μπαρ, δηλαδή μιλούσε ακαταλαβίστικα. Από εκεί προέρχεται η λέξη μπάρμπαρος , δηλαδή βάρβαρος. Διότι οι ‘Έλληνες το Β δεν το πρόφεραν βου αλλά μπού. Τι σήμαινε αυτό; κάθε άνθρωπος που δεν ελλήνιζε, δηλαδή που δεν δούλευε, δεν σκεπτόταν και δεν εκφραζόταν με ελληνικό τρόπο σκέψης, δεν έδινε σημασία στις σχέσεις ανάμεσα στις έννοιες αλλά ανέφερε μόνο έννοιες, ξεχώριζε από την ομάδα που σκεφτόταν με τρόπο ελληνικό, ανήκε στους βαρβάρους. Αυτό μας οδηγεί να καταλάβουμε ποιους θεωρούσαν Έλληνες οι ίδιοι οι Έλληνες. Την εποχή εκείνη δεν υπήρχαν ούτε ελληνικό κράτος, ούτε σύνορα, ούτε χάρτες. Τι ένωνε σε ξεχωριστή ομάδα τους Έλληνες; Ο ιδιαίτερος τρόπος της σκέψης τους, ο κοινός τρόπος με τον οποίο έβλεπαν την ζωή, με τον οποίο εκφράζονταν. Έλληνες αισθάνονταν όσοι χρησιμοποιούσαν την ελληνική σκέψη. Ο όρος Έλληνας δηλαδή δεν ήταν όρος φυλετικός, αλλά πολιτιστικός. Για τον λόγο αυτό δεν είχε κανένα πρόβλημα και δεν ξένιζε ο Ισοκράτης όταν έλεγε « Έλληνες είναι οι της ελληνικής παιδείας μετέχοντες.» Έλληνες είναι όσοι ερμηνεύουν και βλέπουν τον κόσμο με τον ελληνικό τρόπο. Τώρα που ολοκληρώσαμε τον κύκλο αυτών των σκέψεων, μπορούμε να εστιάσουμε την προσοχή μας στον ακόλουθο πίνακα:

  • Η Ελληνική σκέψη διέπεται από τον Λόγο.
  • Η ελληνική σκέψη διέπεται από σχέσεις.

      –     Η Ελληνική σκέψη εκφράζεται με τον Λόγο.

      –      Η Ελληνική σκέψη μιλάει για σχέσεις.μιλάει με σχέσεις.

  • Η Ελληνική σκέψη δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς τον Λόγο.
  • Η Ελληνική σκέψη δεν μπορεί να λειτουργήσει αν δεν βλέπει σχέσεις.

      –      Για την Ελληνική σκέψη ό,τι δεν υπόκειται στον Λόγο είναι άρρητο.

      –      Για την  Ελληνική σκέψη ό,τι δεν υπόκειται σε σχέσεις δεν εκφράζεται , δεν υπάρχει, δεν την ενδιαφέρει.

      Παρά την έκπληξή σας και την δυσκολία που έχετε να αποδεχτείτε αυτή την ιδιαιτερότητα, αν σκεφτείτε βαθειά θα δείτε ότι και εσείς , που είστε φορείς του Ελληνικού τρόπου σκέψης, με τον ίδιο τρόπο λειτουργείτε. Στην πραγματικότητα εσείς, εγώ, όλοι μας, δεν δίνουμε καταρχήν σημασία στα πράγματα, στις λέξεις, στις έννοιες αυτές καθαυτές αλλά στις σχέσεις που τα συνδέουν. Όταν ακούμε κάτι, αυτόματα το συγκρίνουμε και το συνδέουμε με κάτι άλλο. Αν πω «τιμώ το στεφάνι μου», όλοι θα καταλάβετε «σέβομαι τον γάμο μου». Από το ένα στο άλλο γίνονται αυτόματα συσχετισμοί κατάλληλοι ώστε να προκύπτει το νέο νόημα. Αν σας πω ότι το καλοκαίρι οργανώνουμε μία εκδρομή στο Παρίσι, όσοι τουλάχιστον έχετε παιδιά θα μου πείτε: « θα πάμε στην Ντίσνευλαντ». Γιατί; συνδέουμε συνειρμικά με το Παρίσι πράγματα που έχουν σχέση με το Παρίσι. Αν γνωρίζουμε την έννοια , θα κάνουμε οπωσδήποτε συγκρίσεις και συνδέσεις. Αν δεν την γνωρίζουμε, δεν μπορούμε να πούμε τίποτα ούτε και την αναφέρουμε. Αν σας ρωτήσω:  «σας αρέσει η όπερα», επειδή την γνωρίζετε θα μου απαντήσετε «μου αρέσει πολύ, είδαμε μια παράσταση της Κάρμεν πριν λίγες μέρες, καταπληκτική» ή «δεν μ ’αρέσει καθόλου, προτιμώ μια καλή κωμωδία». Συσχετίζετε αμέσως. Αν σας ρωτήσω όμως « Σας αρέσει το θέατρο Καμπούκι» που είναι ένα είδος γιαπωνέζικου θεάτρου, εσείς που δεν το γνωρίζετε δεν μπορείτε να μου πείτε ούτε ναι ούτε όχι, δεν μπορείτε να μου πείτε τίποτε. Θα με κοιτάξετε άναυδοι. (4 στον πίνακα). Αυτό που θα μπορούσατε μόνο να κάνετε είναι να με ρωτήσετε «με τι μοιάζει;»  Με τι έχει σχέση; Με τι να το συγκρίνω για να το καταλάβω; Για να κατανοήσετε κάτι πρέπει να το συσχετίζετε. Θα μου πείτε «μα έτσι δεν κάνουν όλοι»; «υπάρχει κάποιος που δεν σκέφτεται έτσι»; Σωστή ερώτηση. Σαν φορείς της ελληνικής σκέψης σας είναι αδιανόητο ότι μπορεί κάποιος να σκεφτεί διαφορετικά. Όμως θα εκπλαγείτε αν αποταθείτε σε κάποιον που δεν είναι φορέας της ελληνικής σκέψης. Αν την πρόταση για το ταξίδι στο Παρίσι την κάνω σε έναν Γερμανό, όταν θα έρθει η συζήτηση στην Ντίσνευλαντ, θα κοιτάξει το χαρτί του και θα μου πει «δεν είναι στο πρόγραμμα».Τι σημαίνει πρόγραμμα ; Ένας κατάλογος με τα πράγματα που έχουν καθοριστεί, ώστε να βλέπουμε μόνον αυτά χωρίς να τα συσχετίζουμε με κάτι άλλο.  Το πρόγραμμα που λέει Παρίσι, το έγραψε στο μυαλό του σαν Παρίσι και το σφράγισε. Δεν αποκλίνει. Για τον Γερμανό, επίσκεψη στο Παρίσι σημαίνει ότι λέει η λέξη: επίσκεψη στο Παρίσι, όχι και άλλα πράγματα που μπορεί να κάνει κανείς επ’ ευκαιρία και σε σχέση με το Παρίσι.

Δεν ξέρω αν σας έπεισα, ελπίζω να έχω αρχίσει να σας προβληματίζω και για να σας πείσω ας δούμε τα πράγματα ανάποδα. Έχετε έναν φίλο, τον κύριο Παππά. Τον λέω Παππά για να το θυμάστε. Αυτός επειδή είναι πολυάσχολος και δεν προλαβαίνει ,σας παρακαλεί να του κλείσετε εσείς ξενοδοχείο στην Θεσσαλονίκη. Επικοινωνείτε με κάποιο ξενοδοχείο  εκεί και ζητάτε δωμάτιο για τον κ. Παππά. Θα ακούσετε τον υπάλληλο να κάνει την κράτηση και να ψιθυρίζει Παπ-πάς. Μάλιστα, έγινε η κράτηση. Κάντε τώρα το ίδιο και σε ξενοδοχείο στο Λονδίνο. Θα σας ρωτήσει ο υπάλληλος « the name please». Θα πείτε « Παππάς». Spelling please θα σας ζητήσει ο ο υπάλληλος. Τι σημαίνει αυτό;  «θα μου το πείτε γράμμα προς γράμμα». Δεν είναι που είναι δύσκολο το όνομα Παππάς. Αποκλείεται να κάνει λάθος. Και Taylor να του πείτε που είναι πιο οικείο, πάλι spelling θα σας πει. Γιατί; Επαγγελματική υποχρέωση του είναι να βεβαιωθεί ότι δεν θα κάνει λάθος όταν του δώσουν ένα όνομα. Ωραία. Υπάρχει λοιπόν συγκεκριμένη διαδικασία θεσπισμένη για τον σκοπό αυτό που την ακολουθεί τυφλά. Δεν την ακολουθεί επειδή δυσκολεύεται με το όνομα. Ακόμα και αν και εκείνον τον λένε Taylor, δεν θα αποκλίνει από την διαδικασία. Θα εφαρμόσει απαρέγκλιτα τον κανόνα, χωρίς οποιονδήποτε άλλο συσχετισμό. Εμείς βέβαια που έχουμε θεοποιήσει τις δυτικές διαδικασίες θα πούμε «μπράβο, αυτός είναι σωστός επαγγελματίας!» Στην πραγματικότητα ,ο φίλος από την Δυτική Ευρώπη, υπακούει στους κανόνες ενός άλλου τρόπου σκέψης που δεν έχει στον πυρήνα του τον Λόγο αλλά μία άλλη έννοια: τον Νόμο. Η Λατινική καθώς και η Αγγλοσαξωνική σκέψη δεν χαρακτηρίζονται από τον Λόγο αλλά από τον Νόμο. Για να δούμε τώρα τι θα πει αυτό. Ο Νόμος προέρχεται από το ρήμα « νέμω» και αυτό με την σειρά του έχει μέσα του την ινδοευρωπαϊκή ρίζα *nem. Η ρίζα *nem έχει την έννοια του « μοιράζω, διανέμω». Όχι όμως απλά μοιράζω αλλά μοιράζω στον καθένα ακριβώς αυτό που του αντιστοιχεί. Ούτε περισσότερο ούτε λιγότερο αλλά αυστηρά ότι αντιστοιχεί σε κάθε έναν. Σημασία εδώ δεν έχει το ρήμα «μοιράζω» αλλά αυτό που μοιράζω, το αντικείμενο της διανομής. Και υπάρχει εδώ μία αυστηρότητα. Πρέπει να καθορίσω απόλυτα  την ποσότητα που αντιστοιχεί, να την περιορίσω, να την απομονώσω, να πω «μόνον αυτό και τίποτα άλλο». Υπάρχει δηλαδή ανάγκη συγκεκριμενοποίησης, οριοθέτησης της έννοιας από το περιβάλλον της. Πρέπει να θέσω όρια, να την απομονώσω και να επικεντρωθώ σ’αυτήν. Από εδώ προκύπτει και η έννοια του ορισμού. Ορισμός σημαίνει ότι βάζω την έννοια σε έναν κύκλο, χαράζω σύνορα γύρω της και την κάνω να μην έχει σχέση με κάτι άλλο στο περιβάλλον της. Βλέπω την έννοια ή το πράγμα αυτό καθαυτό χωρίς να ξεφεύγω από τον κύκλο. Η δουλειά αυτή είναι εξαιρετικά αυστηρή και άκαμπτη. Ότι ανήκει στην έννοια είναι μέσα στο κύκλο, ότι δεν ανήκει σ’αυτήν , μένει έξω από αυτόν. Ή μέσα ή έξω. Αυστηρή επιλογή. Όταν πω Παρίσι, ο Γερμανός καταλαβαίνει Παρίσι, όχι Παρίσι και άλλα πράγματα που έχουν σχέση με το Παρίσι. Για να κάνω αυτή την δουλειά χρησιμοποιώ αυστηρές διαδικασίες. Ή πρέπει να κάνω τούτο ή πρέπει να κάνω το άλλο, αλλά με απόλυτη αυστηρότητα. Εδώ πρόκειται για αυστηρή επιλογή. Ή ναι ή όχι. Τρίτη λύση αποκλείεται. Πρόκειται για την απόλυτη γλώσσα του υπολογιστή. Ναι ή όχι. Ο η 1. Οι θεσμοί, το κράτος, η διοίκηση, οι καθορισμένες διαδικασίες, ότι έχει σχέση με τήρηση κανόνων που τους τηρείς ή δεν τους τηρείς, εδώ στηρίζει την λογική του. Γι’ αυτό θα δούμε ότι όπου κυριαρχεί η λατινική σκέψη, στην δυτική Ευρώπη και την Αμερική, όλοι οι θεσμοί που απαιτούν αυστηρότητα, υπακοή και καθορισμένες διαδικασίες, διοίκηση, δήμος, οργανωμένη επιχείρηση, Πανεπιστήμια, λειτουργούν πολύ καλά και είναι αποτελεσματικοί. Επειδή, όσοι είναι φορείς της λατινικής σκέψης, αποδέχονται την λογική σύμφωνα με την οποία λειτουργούν οι θεσμοί αυτοί. Η σκέψη τους είναι συμβατή με την αυστηρότητα του νόμου. Ό Έλληνας αντίθετα, φορέας της Ελληνικής σκέψης, δεν μπορεί να λειτουργήσει με αυτή την λογική. Για τον φορέα της ελληνικής σκέψης δεν υπάρχει ναι ή όχι. Δεν βλέπει αποκλειστικά τα πράγματα αλλά τις σχέσεις ανάμεσα στα πράγματα. Και ενώ τα πράγματα περιχαρακώνονται στους ορισμούς τους και μένουν σταθερά, οι σχέσεις είναι ρευστές και μεταβάλλονται. Για τον φορέα της ελληνικής σκέψης το ναι ή όχι σημαίνει και ναι και όχι, εξαρτάται. Την ίδια στιγμή που είναι ναι, την ίδια στιγμή μπορεί να είναι και όχι, μέσα από ένα άλλο πλέγμα σχέσεων. Έτσι ο φορέας της ελληνικής σκέψης δεν αποδέχεται την λογική του άκαμπτου και απομονωμένου θεσμού που λειτουργεί ανεξάρτητα από το τι συμβαίνει γύρω του. Κάθε θεσμός,  για τον φορέα της ελληνικής σκέψης είναι σχετικός, η σημασία του και η αξία του εξαρτώνται , είναι προϊόν σχέσεων που άλλοτε είναι έτσι και άλλοτε είναι αλλιώς. Συμπέρασμα: ουδέποτε ο Έλληνας πρόκειται να αντικρύσει το κράτος  με τον τρόπο που το βλέπει ο δυτικός. Όση προσπάθεια και να γίνει γι αυτό, θα πρόκειται για μίμηση άλλου τρόπο σκέψης και θα αποτύχει. Δεν χρειάζεται να θυμώνουμε που ο Έλληνας δεν μπορεί να γίνει Ευρωπαίος. Πρέπει απλά να καταλάβουμε τις βαθύτερες αιτίες. Προλαβαίνω αυτό που γεννιέται στο μυαλό κάποιων. Ότι με αυτή την λογική ο Ελληνικός τρόπος σκέψης μειονεκτεί απέναντι στον δυτικό τρόπο σκέψης τουλάχιστον ως προς την αποτελεσματικότητα. Νομίζω ότι είναι  άτοπη η σύγκριση. Δεν υπάρχει καλύτερος και χειρότερος τρόπος σκέψης. Υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι σκέψης. Και οι δύο τρόποι έχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Η δυτική σκέψη, ο νόμος, δείχνει να πλεονεκτεί σε θέματα αποτελεσματικότητας. Η Ελληνική σκέψη πού πλεονεκτεί άραγε;

      Ας δούμε παραστατικά τον διαχωρισμό για να εννοήσουμε εναργέστερα τις διαφορές. Ας υποθέσουμε ότι έχουμε δύο ηλεκτρικώς φορτισμένα σωματίδια. Το ένα με θετικό φορτίο και το άλλο με αρνητικό. Αν αρχίσουμε να πλησιάζουμε το ένα με το άλλο, από κάποια απόσταση θα αναπτυχθούν μεταξύ τους ηλεκτρικοί σπινθήρες, μικροί κεραυνοί, θα διαχυθεί μια λάμψη στην ατμόσφαιρα ενώ θα ακούγεται θόρυβος, μικρές βροντές. Είναι το γνωστό φαινόμενο μιας εικόνας καταιγίδας σε μικρογραφία. Αν παρεμβάλλουμε τώρα ανάμεσα σε εμάς και το φαινόμενο, ένα φίλτρο που απορροφά την ακτινοβολία, σαν το καπνισμένο γυαλί με το οποίο παρατηρούμε τον ήλιο στην διάρκεια μιας έκλειψης, θα βλέπουμε μόνο τα σωματίδια χωρίς τις αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους, ακριβώς όπως βλέπουμε τον ήλιο χωρίς την ακτινοβολία του. Την δεύτερη αυτή εικόνα, των στατικών σωματιδίων χωρίς τις αλληλεπιδράσεις, βλέπει η δυτική σκέψη. Η Ελληνική σκέψη αντίθετα βλέπει την πρώτη εικόνα, τους σπινθήρες, την λάμψη και τα μπουμπουνητά, και μέσα στον ορυμαγδό δεν δίνει σημασία στα δύο σώματα. Συγκρίνοντας τις δύο εικόνες αρχίζουμε τώρα να υποψιαζόμαστε ότι η ελληνική σκέψη μπορεί να είναι πιο ενδιαφέρουσα, να βλέπει πράγματα που η δυτική σκέψη δεν μπορεί να δει και να βρίσκεται μπροστά σε φαινόμενα που η δυτική σκέψη δεν μπορεί να ανιχνεύσει. Στο σύστημα που περιγράψαμε πριν από λίγο, η λατινική σκέψη βλέπει μόνον τα ακίνητα σωματίδια, και από αυτά ένα κάθε φορά, γιατί δεν μπορεί να κοιτάει σε δύο μέρη συγχρόνως, και τα βλέπει μεμονωμένα και στατικά. Η ελληνική σκέψη την ίδια στιγμή, βλέπει στο σύστημα μια λάμψη που αναβοσβήνει, σπινθηρισμούς που εναλλάσσονται και αλλεπαλλήλους θορύβους. Για την ελληνική σκέψη που επικεντρώνεται στις σχέσεις, τίποτα δεν είναι στατικό, βλέπει κίνηση, διότι οι ίδιες οι σχέσεις δεν είναι στατικές, είναι πάντα ρευστές. Στο παράδειγμα που σας έδωσα, η ελληνική σκέψη δεν μπορεί να πει αν η εικόνα είναι έτσι ή αλλιώς. Την ίδια στιγμή που είναι έτσι, την ίδια στιγμή είναι και αλλιώς. Δεν μπορεί να πει ναι ή όχι. Είναι και ναι και όχι. Η δυτική σκέψη είναι στατική ενώ η ελληνική σκέψη είναι κινητική. Ας το δούμε τώρα στην γλώσσα. Η λατινική γλώσσα βλέπει μεμονωμένες, σταθερές έννοιες και αυτό λέει. Βλέπω το σώμα Α και το σώμα Β. Για να μιλήσει δίνει ονόματα στα πράγματα. Γι΄αυτό οι γλωσσολόγοι λένε ότι η λατινική γλώσσα, και κατ’ επέκταση οι δυτικές γλώσσες,  είναι γλώσσα ονοματική. Η ελληνική γλώσσα περιγράφει κίνηση, αστράφτει και βροντάει θα πει ο ελληνόφωνος, χρησιμοποιεί και βασίζεται στα ρήματα, γιατί η κίνηση διατυπώνεται με ρήματα. Οι γλωσσολόγοι λένε ότι η ελληνική γλώσσα είναι ρηματική. Η ιδιότητα αυτή της ελληνικής γλώσσας έχει κοστίσει πολύ σε όλους μας, αν θυμηθείτε τις δυσκολίες μας με τον απέραντο πλούτο των ρημάτων και τους τύπους τους που μας ταλάνιζαν στο σχολείο. Το χτικιό της αρχαίας ελληνικής ήταν τα ανώμαλα κυρίως ρήματα. Και αυτό διότι οι σχέσεις που περιγράφονται δεν είναι ποτέ σχεδόν ομαλές.

      Θα μου πείτε,  καλά, όλες οι γλώσσες δεν έχουν ρήματα; Ασφαλώς έχουν, διαφορετικά ο κόσμος θα ήταν παγωμένος, καταδικασμένος σε ακινησία. Σημασία δεν έχει αν οι γλώσσες έχουν ρήματα αλλά ποιά λειτουργία επιτελούν τα ρήματα. Σκεφτείτε  τα αγγλικά που λίγο-πολύ όλοι γνωρίζετε. Οι Άγγλοι, για να εκφράσουν την κίνηση, αναγκάζονται να υιοθετούν σε μεγάλο βαθμό προθέσεις. Και από τα πιο δύσκολα πράγματα στην εκμάθηση της αγγλικής είναι η χρήση των προθέσεων, ακριβώς γιατί η κίνηση που ζωντανεύει την γλώσσα, εδώ δεν αποδίδεται με ρήματα.

      Την διαφορετική σημασία που έχουν τα ρήματα ανάμεσα στην ελληνική και σε μια δυτική γλώσσα μπορούμε να την δούμε αν σκεφτούμε την λειτουργία των βασικών ρημάτων «είμαι» και «έχω». Στην αγγλική πχ γλώσσα τα ρήματα « to be» και «to have», εντάσσονται στην κατηγορία των βοηθητικών ρημάτων όπως και τα ρήματα may, can, must, will, shall, do κλπ. Ένα σωρό ρήματα που η λειτουργία τους συνίσταται στον σχηματισμό τύπων των λοιπών ρημάτων,  μία λειτουργία καθαρά φορμαλιστική, ξένη προς κάθε βαθύτερη σημασία. Τα ρήματα αυτά δεν είναι παρά εργαλεία. Στην ελληνική γλώσσα όμως τα ρήματα «είναι» και «έχειν» έχουν μια διαφορετική λειτουργία που δεν είναι καθόλου φορμαλιστική. Το «είναι» δηλώνει την ύπαρξη ενώ το «έχειν» δηλώνει την σχέση. Τα  βασικά ρήματα της ελληνικής είναι μόνον δύο γιατί δεν χρειάζονται άλλα για να περιγράψουν την ουσία της ζωής. Η ύπαρξη παίρνει νόημα μόνο με την σχέση και η σχέση προϋποθέτει την ύπαρξη. Η σύζευξη ύπαρξης και σχέσης ολοκληρώνουν την ζωή.

       Είδαμε ότι όταν η λατινική σκέψη αναφέρεται στις έννοιες, τις συγκεκριμενοποιεί, διαφορετικά δεν τις προσεγγίζει, η ελληνική σκέψη όμως κάνει το αντίθετο. Καταρχήν οι αναφορές της γίνονται στις έννοιες και το περιβάλλον τους ταυτόχρονα καθώς και στις σχέσεις που αυτές έχουν με τον περίγυρο. Η θεώρηση της ελληνικής σκέψης δηλαδή δεν συνίσταται σε έννοιες συγκεκριμενοποιημένες. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι και η ελληνική σκέψη δεν έχει ανάγκη από την συγκεκριμενοποίηση των εννοιών. Για να αναφερθούμε όμως σε μία συγκεκριμενοποιημένη έννοια, όσοι μετέχουμε της ελληνικής σκέψης, πρέπει πρώτα να κάνουμε ακριβώς αυτό: να την συγκεκριμενοποιήσουμε, να καθορίσουμε ότι μιλάμε για την συγκεκριμένη έννοια πχ για έναν συγκεκριμένο άνθρωπο. Αυτό στην λατινική σκέψη γίνεται αυτόματα αν τον ονομάσουμε, στην ελληνική όμως όπως θα δούμε αυτό δεν συμβαίνει. Ας παρουσιάσουμε κάποιον , τον Γιάννη πχ αγγλικά: « I am John.» Ή Γαλλικά : « je suis Jean» Ή Ιταλικά: « Io sonno Giovanni». Ας κάνουμε τώρα το ίδιο ελληνικά : « Είμαι Γιάννης». Σε οποιαδήποτε δυτική γλώσσα η παρουσίαση είναι σαφής. Πρόκειται για τον συγκεκριμένο Γιάννη. Στα ελληνικά όμως αυτό δεν συμβαίνει. Είμαι Γιάννης σημαίνει ότι είμαι και εγώ Γιάννης, είμαι ένας από τους Γιάννηδες, έχω τα χαρακτηριστικά Γιάννη, έχω σχέση με τους Γιάννηδες. Δεν καταλαβαίνει όμως κανένας, ποιος ακριβώς από τους Γιάννηδες είμαι. Για να γίνω συγκεκριμένος Γιάννης πρέπει να χρησιμοποιήσω ένα εργαλείο που λέγεται άρθρο. Είμαι ο Γιάννης. Μόνον τώρα γνωρίζει κάποιος ότι απέναντί του έχει έναν συγκεκριμένο Γιάννη. Έννοιες που στην λατινική σκέψη παρουσιάζονται αυτόματα εξειδικευμένες, στην ελληνική σκέψη χρειάζεται να εξειδικευτούν και αυτήν ακριβώς την λειτουργία στην ελληνική κάνουν τα άρθρα. Στην λατινική δεν χρειάζονται άρθρα, επειδή δεν χρειάζεται και εξειδίκευση των εννοιών. Στις δυτικές γλώσσες τα άρθρα που υπάρχουν, όταν υπάρχουν, έχουν φορμαλιστική, ρεγαλειολογική καθαρά χρήση, όπως ακριβώς και τα βοηθητικά ρήματα. Για τον λόγο αυτό ούτε ποικιλία έχουν ούτε γένη, αριθμούς και πτώσεις ούτε και κλίνονται. Η μόνη τους χρησιμότητα είναι να χρησιμοποιούνται για τις ήδη εξειδικευμένες έννοιες, όταν αυτές χρειάζεται να διαχωριστούν από τις αόριστες. Έτσι το άρθρο της αγγλικής Τhe το χρησιμοποιούμε για να το αντιπαραθέσουμε με το αόριστο άρθρο a ( the dog- a dog). Δεν έχει καμία άλλη λειτουργική χρησιμότητα όπως και το γαλλικό la, το οποίο είναι και αυτό άκλιτο. Η γενική de la δεν είναι κλίση του άρθρου αλλά χρήση της πρόθεσης de  ακριβώς επειδή το άρθρο δεν κλίνεται. Η μόνη δυτική γλώσσα που μορφολογικά και μόνον χρησιμοποιεί τα άρθρα όπως η ελληνική είναι τα γερμανικά. Αυτό όμως συμβαίνει μόνο μορφολογικά και όχι λειτουργικά .και οφείλεται στο ότι η γερμανική γραμματική ακολουθεί κατά πόδας την αρχαία ελληνική παρά το ότι οι λειτουργικές της ανάγκες δεν το επιβάλλουν. Αν τα άρθρα die, der, das είχαν την χρήση που έχουν και τα ελληνικά άρθρα, θα συνιστούσαν, όπως και τα ελληνικά, καταρχήν αντωνυμίες. Γιατί τα ελληνικά άρθρα ήσαν πρώτα αντωνυμίες και μάλιστα δεικτικές. Η διαφορά ανάμεσα στο «άνθρωπος» και στο «ο άνθρωπος» συνίσταται ακριβώς στην αντωνυμική χρήση του άρθρου «ο». Ο δεύτερος όρος σημαίνει «αυτός εδώ ακριβώς ο συγκεκριμένος άνθρωπος». Φαίνεται καθαρά αυτό στην αρχαία γλώσσα. Την φράση «Ό δ’είπεν» οι αρχαίοι  χρησιμοποιούν  για να πουν  «αυτός δε ο συγκεκριμένος είπεν». Η ποικιλία των γενών , των αριθμών , των πτώσεων , του τόσου πλούτου στα ελληνικά άρθρα, δικαιολογείται από την ανάγκη συγκεκριμενοποίησης του πλούτου των εννοιών.

       Η ελληνική σκέψη λοιπόν βλέπει πάντα κίνηση. Η κίνηση γίνεται μέσα στον χώρο. Τα πράγματα σχετίζονται με ότι βρίσκεται πάνω ή κάτω, μέσα ή έξω, δεξιά ή αριστερά, μακριά ή κοντά τους. Οι σχέσεις εμφανίζονται μέσα στον χώρο. Και η θεωρία που ασχολείται με τον χώρο είναι η γεωμετρία. Γι’ αυτό και η πρώτη επιστήμη που αναπτύσσεται στην Ελλάδα είναι η γεωμετρία. Οι έλληνες μαθηματικοί είναι γεωμέτρες. Η ελληνική σκέψη προϋποθέτει τον χώρο και σκέφτεται με όρους του χώρου, με διαστάσεις. Στην είσοδο της Πλατωνικής Ακαδημίας υπήρχε η προμετωπίδα « Μηδείς αγεωμέτρητος εισίτω». Τι σήμαινε αγεωμέτρητος;  Αγεωμέτρητος ήταν αυτός που δεν σκεφτόταν με έννοιες του χώρου. Δηλαδή με σχέσεις. Και γιατί το ζητούσε αυτό ο Πλάτων; Ήθελε να αποκλείσει όσους δεν σκέφτονταν. Διότι για την ελληνική σκέψη δεν υπάρχει άλλος τρόπος σκέψης.. Ή σκέφτεσαι με σχέσεις ή δεν σκέφτεσαι καθόλου. Ήθελε λοιπόν να προφυλάξει το κύρος της σχολής του από ανθρώπους που δεν χρησιμοποιούσαν τον εγκέφαλό τους..Υπήρχαν τέτοιοι; Αρκετοί, όπως ακριβώς και σήμερα. Οι περισσότεροι άνθρωποι σήμερα δεν σκέφτονται και κυρίως δεν σκέφτονται με σχέσεις ή μάλλον σκέφτονται με σχέσεις αλλά δεν το καταλαβαίνουν Το ότι η ελληνική σκέψη είναι προσανατολισμένη στις σχέσεις δεν σημαίνει ότι οι καθημερινοί άνθρωποι το κάνουν αυτό ενσυνείδητα. Και εμείς το κάνουμε αλλά δεν το συνειδητοποιούμε. Μόνον τα λαμπρά μυαλά, οι άνθρωποι που βασανίζουν την σκέψη τους, που προβληματίζονται, αποκτούν συνείδηση για τον τρόπο που δουλεύει το μυαλό τους. Τέτοια λαμπρά μυαλά εμφανίστηκαν στον ελληνικό χώρο πολύ πρώιμα. Αποκαλούνται με ένα γενικό επίθετο ως προσωκρατικοί φιλόσοφοι, τότε τους λέγανε φυσιολόγους. Αξιοσημείωτο είναι ότι οι φυσιολόγοι εμφανίζονται  στις παρυφές του ελληνικού κόσμου, είτε στα Ιωνικά παράλια είτε στην Νότιο Ιταλία. Αντίθετα δεν εμφανίζονται στον Ελλαδικό κορμό. Η πιο πρόσφορη εξήγηση για αυτό είναι το ότι στις παρυφές της ελληνικής σκέψης, οξυδερκείς άνθρωποι έρχονται σε επαφή με άλλα είδη σκέψης, διαφορετικά από το δικό τους, και επειδή η σκέψη τους  οδηγεί αυτόματα σε συγκρίσεις, ως ελληνική σκέψη, προβληματίζονται . Ενώ στην κυρίως Ελλάδα, μη υπάρχοντος άλλου είδους σκέψης, δεν γίνονται συγκρίσεις διότι δεν υπάρχει κάτι για να συγκρίνουν. Κάθε σχετικός προβληματισμός παρέλκει. Πάντως το θέμα είναι ότι όσοι προβληματίζονται, προβληματίζονται μόνο με τον τρόπο που γνωρίζουν, έτσι ο προβληματισμός αφορά πάντα σε σχέσεις. Ας δούμε αυτό τον ενδεικτικό πίνακα:

Ας πάμε πρώτα στα μικρασιατικά παράλια.

Ο Θαλής από την Μίλητο: το βασικό στοιχείο από το οποίο αποτελείται ο κόσμος είναι το νερό, που με τις ποιοτικές ή ποσοτικές σχέσεις του δημιουργεί όλα τα πράγματα. Ο Θαλής χρησιμοποιεί γεωμετρικές σχέσεις για να μετρήσει το ύψος των πυραμίδων, καθώς και τις σχέσεις των πλανητών για να προβλέψει τις ηλιακές εκλείψεις.

Ο Αναξιμένης από την  Μίλητο  θεωρεί πρωταρχικό στοιχείο τον αέρα, που με τις πυκνώσεις και τις αραιώσεις του σε συγκεκριμένες αναλογίες δημιουργεί τον κόσμο.

Ο Αναξίμανδρος από τη ν Μίλητο θεωρεί πρωταρχικό στοιχείο το άπειρο το οποίο λέει ότι είναι υπόστρωμα αντιτιθέμενων σχέσεων.

Ο Ηράκλειτος από της Έφεσο λέει ότι όλα οφείλονται στην ενότητα των αντιθέτων. Τα πάντα ρει, όλα είναι μεταβολή, δεν υπάρχουν σταθερές έννοιες και ουσίες. Όλα είναι αντιτιθέμενες σχέσεις, πόλεμος πάντων πατήρ, δηλαδή η σύγκρουση αντιθέτων σχέσεων δημιουργεί τα πάντα

Ας πάμε τώρα στην αντίθετη πλευρά.

Ο Ξενοφάνης από τη  Ελέα λέει ότι ο ήλιος δημιουργείται από τις σχέσεις με τις οποίες συμπλέκονται τα διάπυρα σύννεφα, ενώ τα πράγματα που γεννιούνται και αναπτύσσονται αποτελούνται από σχέσεις ανάμεσα σε γη και νερό.

.

Ο Πυθαγόρας θεωρεί σαν πρωταρχικό στοιχείο τον αριθμό, δηλαδή τις αναλογικές σχέσεις. Κλειδί του κόσμου είναι η αρμονία που είναι αποτέλεσμα σχέσεων πλεγμένων κατ’ ιδανική αναλογία. Τέλος

Ο Εμπεδοκλής από τον Ακράγαντα λέει ότι τα πάντα συντίθενται από 4 στοιχεία: φωτιά, αέρας , νερό και γη. Δύο δυνάμεις κυριαρχούν στις σχέσεις, η φιλότης (αγάπη) που κάνει τις σχέσεις να πλησιάζουν και το νείκος (μίσος) που κάνει τις σχέσεις να απομακρύνονται.

       Δεν χρειάζεται να πούμε και άλλα. Είναι φανερό ότι όλοι δουλεύουν μόνο με σχέσεις. Όχι μόνο στην φιλοσοφία αλλά και στην καθημερινότητα.

Ο Ερατοσθένης χρησιμοποιώντας σχέσεις και αναλογίες μετρά με ακρίβεια το μήκος του μεσημβρινού της γης.

Ο Αρίσταρχος από την Σάμο βασισμένος στις σχέσεις ανάμεσα στις σκιές των πλανητών λέει ότι η γη γυρίζει γύρω από τον ήλιο και όχι ο ήλιος γύρω από την γη.

Ο Ιππόδαμος από την Μίλητο χρησιμοποιεί συμμετρικές σχέσεις για να εισηγηθεί την έννοια της ρυμοτομίας στις πόλεις.

Ο Ίππαρχος από την Ρόδο, μελετώντας τις σχέσεις ανάμεσα στις ημέρες και την διάρκειά τους υπολογίζει την διάρκεια του τροπικού έτους σε 365 ημέρες, συν ¼ της ημέρας πλην το 1/300 της ημέρας. Ο υπολογισμός με τον υπολογιστή δίνει 365 ημέρες συν ¼ ημέρας πλην 1/144 ημέρας.

Για να μην αναφερθούμε στον Παρθενώνα που οφείλει την ομορφιά του στις αναλογίες και τις σχέσεις των δομικών στοιχείων, καθώς και στην Δημοκρατία ως πολίτευμα που συνίσταται στις ισότιμες δηλ. ίδιες σχέσεις ανάμεσα στους πολίτες.

      Βλέπετε ότι η Ελληνική σκέψη θεμελιώνεται εξολοκλήρου πάνω στις σχέσεις των πραγμάτων και όχι πάνω στα πράγματα και τις έννοιες. Και επειδή συμβαίνει αυτό, οι όροι που αποδίδουν καλύτερα και εναργέστερα τις επιστημονικές έννοιες είναι ελληνικοί. Γι’ αυτό όλες οι επιστήμες  χρησιμοποιούν ελληνικούς όρους. Η ελληνική σκέψη είναι η καταλληλότερη  να συλλάβει και να διαπλάσσει επιστημονικούς όρους  διότι σκέφτεται με δυναμικό και πρόσφορο τρόπο. Όχι όμως όλες οι επιστήμες. Εξαιρούνται οι επιστήμες που αναζητούν ονόματα, βοτανική, ζωολογία, φυτολογία κλπ. Επειδή ακριβώς στηρίζονται στα ονόματα, παίρνουν τους όρους τους από τις ονοματικές γλώσσες. Το ίδιο και η επιστήμη που απαιτεί ακριβολογία και ορισμούς.   Η νομική επιστήμη σχηματίζει τους όρους της από την λατινική γλώσσα.

       Ολοκληρώνοντας αυτές τις σκέψεις θα κάνω μια σύντομη αναφορά σε ένα θέμα γνωστό καταρχήν, ασαφές και συγκεχυμένο αν το δούμε βαθύτερα. Μιλώ για τον Ελληνοχριστιανισμό. Αυτός είναι μια θεωρία βγαλμένη από την ανάγκη να υιοθετηθεί ο Χριστιανισμός μη μπορώντας όμως να αφήσει πίσω του τις συγκλονιστικές αξίες του Ελληνισμού. Είτε για λόγους ενοχής είτε γιατί οι ελληνικές αξίες συνεχίζουν να εμπνέουν τους χριστιανούς διανοητές ακόμη και αν αυτοί αισθάνονται άβολα.

Επιχειρήθηκε λοιπόν μια μείξη ιδεών, αξίες χριστιανικές και αξίες ελληνικές .Τον δρόμο έδειξε πρώτος ο Μέγας Βασίλειος. Το αμάλγαμα που δημιουργήθηκε, σημαντικό οπωσδήποτε, πάσχει όμως κάπου. Θέλει να αγνοεί ότι πολλές ελληνικές αξίες δεν συνάδουν ή είναι αντίθετες με την χριστιανική θεωρία. Προσπαθώντας να αποφύγουμε αυτό τον σκόπελο, καταλήγουμε να κάνουμε μια αυθαίρετη επιλογή ελληνικών αξιών. Το αποτέλεσμα είναι ότι η Ελληνοχριστιανική θεωρία δεν πείθει, δεν εμπνέει, δεν αισθάνεται σίγουρη και στο τέλος έχει γίνει ξύλινος λόγος. Σήμερα για τους περισσότερους Ελληνοχριστιανισμός σημαίνει λίγες αξίες χριστιανικές και λίγες αξίες ελληνικές, για να είμαστε εντάξει και με τους δύο κόσμους που κουβαλάμε μέσα μας.

       Ο Ελληνοχριστιανισμός όμως είναι πιο σημαντικός από αυτό το πράγμα. Είμαστε κοντά στα πράγματα αν σαν Ελληνοχριστιανισμό ορίσουμε το κοίταγμα του Χριστιανισμού μέσα από την Ελληνική σκέψη. Η Ελληνική σκέψη προτείνει στον Χριστιανισμό να δει τον Θεό με τον δικό της τρόπο. Να τον δει με σχέσεις. Με τον λόγο. Το κατά Ιωάννη ευαγγέλιο που απευθύνεται σε ελληνόφωνους εβραίους αρχίζει ακριβώς έτσι. Προτείνει την συσχέτιση Θεού και λόγου. Αν όπου λόγος δω σχέσεις, μεταφράζω σε ελεύθερη μετάφραση: «Η αρχή όλων των πραγμάτων, ο βασικός τρόπος να βλέπω τα πράγματα είναι οι σχέσεις τους. Και τον Θεό έτσι τον προσεγγίζω, πρώτα πρώτα μέσα από σχέσεις. Διότι και ο Θεός ο ίδιος, πριν και πάνω από όλα είναι σχέσεις.» Προτείνει λοιπόν η ελληνική σκέψη να δούμε τον Θεό όπως δεν τον βλέπει καμία άλλη σκέψη. Να δούμε την θεία οντότητα να σχετίζεται, να ανοίγει διαύλους ζεστασιάς, επαφής, ανταλλαγής συναισθημάτων, αντί να κάνουμε μία απλή αναφορά του θείου. Έτσι ο Θεός σταματά να είναι απόμακρος, ξένος, απρόσωπος και συνεπώς πηγή φόβου , και γίνεται Θεός κοντινός, στοργικός, ζεστός και φιλικός, συνεπώς πηγή αγάπης. Ο Θεός δεν κοιτάει πια τον κόσμο από μακριά και δεν τον διοικεί ψυχρά , επιδιώκει να τον πλησιάσει και να κάνει σχέσεις μαζί του. Ο Θεός των εντολών και της τιμωρίας γίνεται Θεός συναισθηματικός και φίλος.

Μόνο τα πρόσωπα σχετίζονται. Ο άνθρωπος από την στιγμή που θα γεννηθεί και αρχίζει να αποκτά σχέσεις με τον γύρω χώρο του, λέγεται φυσικό πρόσωπο. Μία νομική κατασκευή, όταν αρχίζει να έχει έννομες σχέσεις με την κοινωνία, λέγεται νομικό πρόσωπο. Ο θεός λοιπόν για να σχετισθεί γίνεται και αυτός πρόσωπο. Ανάλογα με τον τρόπο που σχετίζεται αποκτά πολλά πρόσωπα. Όταν από απόμακρος δημιουργός γίνεται στοργικός δημιουργός, θεωρείται πατέρας. Ο πατέρας είναι ένας δημιουργός..  Αλλά είναι ένας δημιουργός που έχει με τα παιδιά του σχέσεις στοργής και φροντίδας. Το πρώτο πρόσωπο που παίρνει λοιπόν είναι αυτό του Πατρός Επιπλέον επιχειρεί να σχετισθεί με τους ανθρώπους ως ίσος προς ίσον. Οι άνθρωποι όταν έχουν ισότιμες σχέσεις ανοίγονται και δίνονται ευκολότερα. Γίνεται λοιπόν και ο ίδιος δημιούργημα. Γίνεται γιός. Και αυτό είναι το δεύτερο πρόσωπο που παίρνει. Τέλος ο θεός σχετίζεται με τον κόσμο, γεμίζοντας τα πάντα με την ενέργειά του. Και επειδή δεν είναι υλικός, η παρουσία του είναι πνευματική, γίνεται πνεύμα. Να λοιπόν που η ελληνική σκέψη, η θέαση των πραγμάτων μέσα από σχέσεις, μας εισάγει στην φιλοσοφία της τριάδας. Έτσι μόνο όσοι σκέφτονται με σχέσεις μπορούν να νοιώσουν την τριάδα. Γι’ αυτό θα δείτε ότι οι πληθυσμοί που δεν σκέφτονται με σχέσεις, που δεν χρησιμοποιούν ελληνική σκέψη, αδυνατούν να συλλάβουν το νόημα της τριάδας, την ερμηνεύουν ο καθένας με τον δικό του τρόπο και δημιουργούνται οι αιρέσεις. Η ελληνική σκέψη λοιπόν μας λέει ότι ο αιρετικός άνθρωπος δεν είναι κακόπιστος, είναι κάποιος που δεν μπορεί να αντιληφθεί τις έννοιες όπως τις αντιλαμβάνεται η ανατολική ορθοδοξία, που είναι ποτισμένη με ελληνική σκέψη, και αναγκάζεται να βλέπει και να ερμηνεύει τα πράγματα διαφορετικά. 

   Για να κατανοήσουμε πόσο δυναμική είναι η σκέψη που την απασχολούν οι σχέσεις και όχι τα πράγματα, θα σας αναφέρω το εξής: Τον 19ο αιώνα ανακαλύφθηκε αντίγραφο ενός έργου του Ίππαρχου με το εξής περιεχόμενο: όλη η γη (εννοεί την ξηρά) εκτείνεται από τις Ηράκλειες στήλες (Γιβραλτάρ) έως την Ινδική (την Ινδία). Αφού η γη είναι σφαιρική, το υπόλοιπο  μέρος δεν μπορεί να είναι παρά ωκεανός. Οι παλίρροιες όμως δυτικά των στηλών ,λέει ο Ίππαρχος,  δεν έχουν τον αυτόν λόγον (σχέση) με τις παλίρροιες της θάλασσας της Ινδικής. Άρα ο ωκεανός δεν μπορεί να εκτείνεται γύρω από την γη χωρίς να διακόπτεται. . Και αυτό σημαίνει ότι πιθανόν ένα κομμάτι γης παρεμβάλλεται μεταξύ του ανατολικού και του δυτικού ωκεανού. Βλέπουμε λοιπόν αυτό που η ελληνική σκέψη υποψιάζεται δουλεύοντας με τις σχέσεις, η δυτική που μεταχειρίζεται το πείραμα, άρα απαιτεί απτά πράγματα, ανακαλύπτει το 1492. Είναι ενδεικτικό του πόσο πρόσφορη και δυναμική είναι η σκέψη που βασίζεται σε σχέσεις , για να ερμηνεύει τα φαινόμενα. Κάτι που η δυτική σκέψη χρειάζεται περαιτέρω διαδικασίες για να το κάνει.

       Η ελληνική σκέψη προσπαθεί να ερμηνεύσει και να εμπνεύσει τον κόσμο. Δεν είναι η μόνη που το κάνει αυτό και είναι σφάλμα να λέμε ότι είναι η καλύτερη. Η ελληνική σκέψη είναι μόνον μια εκδοχή του ανθρώπινου σκέπτεσθαι Κάθε είδος ανθρώπινης σκέψης συμβάλλει στην ανάπτυξη του παγκόσμιου πολιτισμού. Η ανατολική σκέψη συμβάλλει με τον μυστικισμό και την πίστη γιατί ο κόσμος είναι μαγικός. Η δυτική σκέψη συμβάλλει με την αποτελεσματικότητα και την μέθοδο γιατί ο κόσμος δεν είναι μόνο μαγικός αλλά και πραγματικός. Η ελληνική σκέψη που βλέπει κυρίως σχέσεις, εκφράζει το πάθος, επειδή ο κόσμος είναι μαγικός και πραγματικός αλλά είναι και συναρπαστικός.  Για τον λόγο αυτό ίσως είναι και πιο πρόσφορη για την ερμηνεία  της περιπέτειας της ζωής. Γιατί η ζωή είναι  λιγότερο μυστικισμός και ακόμη λιγότερο  αποτελεσματικότητα. Η ζωή πριν από όλα είναι πάθος. Αν θέλουμε να είμαστε υπερήφανοι για κάτι δεν έχουμε ανάγκη από μακρινούς προγόνους ή άλλα δεκανίκια.  Είμαστε οι μοναδικοί φορείς του Ελληνικού τρόπου σκέψης. Είμαστε οι μόνοι που έχουμε την δυνατότητα να βλέπουμε τον κόσμο με τον πιο ενδιαφέροντα τρόπο.

       Ας σκεφτούμε λοιπόν ελληνικά. Όχι για να στηρίζουμε την ελληνική οικονομία, όπως θα το πρότειναν όσοι οδηγούνται από εθνικιστικούς συνειρμούς, αλλά για κάτι σπουδαιότερο. Για να ζούμε τη ζωή με τρόπο βαθύ, έντονο και συναρπαστικό.

antifono.gr

Κ. Χολέβας: Ο ΕΡΝΤΟΓΑΝ ΥΠΗΡΕΤΕΙ ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ή ΤΟ ΚΡΑΤΟΣ ΤΟΝ ΕΡΝΤΟΓΑΝ;

0

Επάνω στις στάχτες των Ορθοδόξων – και των Αρμενικών- ναών και επάνω σε αμέτρητες κατεστραμμένες ζωές και οικίες Χριστιανών της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ιδρύθηκε η σύγχρονη Τουρκική Δημοκρατία. Με ηγετική φυσιογνωμία τον Μουσταφά Κεμάλ και συμβολική ημερομηνία ιδρύσεως την 29η Οκτωβρίου 1923. Από τότε το κράτος αυτό παρουσιάζει μία ενδιαφέρουσα σταθερότητα στόχων και μεθόδων. Η φιλοσοφία του κράτους δεν αλλάζει εύκολα. Οι θεσμοί και τα πρόσωπα υπάρχουν για να υπηρετούν το κράτος.

Διερωτώνται ορισμένοι γιατί ο Ερντογάν ήταν  μετριοπαθής απέναντι στην Ελλάδα όταν ήταν απλώς Πρωθυπουργός και έγινε επιθετικός από τη στιγμή που εξελέγη Πρόεδρος της Δημοκρατίας. Η απάντηση είναι ότι ως Πρωθυπουργός εξέφραζε το κόμμα του. Ως Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκφράζει το κράτος και τις σταθερές γραμμές που έχουν χαραχθεί επί δεκαετίες. Μία από αυτές τις σταθερές γραμμές είναι η προβολή διεκδικήσεων εις βάρος του Ελληνισμού: Στο Αιγαίο, στη Θράκη, στην Κύπρο.

Έχουν αλλάξει πολλές κυβερνήσεις στη γειτονική χώρα με διαφορετικές ιδεολογίες. Διαφωνούσαν μεταξύ τους σε πολλά. Συμφωνούσαν όμως στις διεκδικήσεις έναντι του Ελληνισμού. Η εκσυγχρονίστρια Τσιλέρ προκάλεσε το επεισόδιο των Ιμίων. Ο «αριστερός» Ετσεβίτ εισέβαλε το 1974 στην Κύπρο και το 1999 συγκυβέρνησε με τον ακραίο εθνικιστή Μπαχτσελί, τον ηγέτη των Γκρίζων Λύκων. Το casus belli επιβιώνει πολλών κυβερνήσεων. Δεν ήταν πρόσκαιρη απειλή. Αποτελεί κρατική πολιτική. Εμείς ορθώς επιμένουμε να αρθεί. Αλλά ας γνωρίζουμε τους εσωτερικούς μηχανισμούς των γειτόνων.

Αν φύγει ο Ερντογάν, όπως είναι πιθανόν βάσει  των δημοσκοπήσεων, λίγα πράγματα θα αλλάξουν στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Άλλωστε ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου, επικεφαλής του μεγαλυτέρου κόμματος της Αντιπολιτεύσεως, το έχει καταστήσει σαφές: Θεωρεί ενδοτικό τον Ερντογάν και  προτείνει εισβολή στρατιωτική στα ελληνικά νησιά. Τα ίδια και χειρότερα πρεσβεύει η κυρία Ακσενέρ. Όλοι υπηρετούν το κράτος και τις σταθερές αξίες του.

Στο Κυπριακό η κρατική φιλοσοφία είναι καταγεγραμμένη στο σχέδιο του Νιχάτ Ερίμ. Ο Ερίμ υπήρξε διαπρεπής νομικός και διετέλεσε Πρωθυπουργός. Το 1980 δολοφονήθηκε και η δολοφονία του απετέλεσε μία από τις αφορμές του στρατιωτικού πραξικοπήματος  υπό τον Κενάν Εβρέν. Το 1956 ο Ερίμ κατέγραψε τα 6 στάδια που έπρεπε να ακολουθήσει η Άγκυρα για να μετατρέψει το Κυπριακό σε ζήτημα εθνικής προτεραιότητας. Ο Ερίμ δίδαξε τη μετατροπή της τουρκικής μειονότητας σε μοχλό για την εισβολή. Σε τελικό στάδιο προτείνει τον πλήρη έλεγχο της Μεγαλονήσου. Γι’ αυτό η θεωρία των δύο κρατών δεν αποσκοπεί σε απόσχιση των Τουρκοκυπρίων και σε ένωση με την Τουρκία. Αποβλέπει στον έλεγχο του νησιού μέσω μιας χαλαρής Συνομοσπονδίας.

Την κρατική φιλοσοφία διδάσκονται οι δημόσιοι υπάλληλοι, οι στρατιωτικοί και οι διπλωμάτες σε  πανεπιστημιακό ίδρυμα μεταπτυχιακού επιπέδου, το οποίο λειτουργεί στην Άγκυρα. Είναι εντυπωσιακό πόσο οργανωμένη είναι η διάδοση των σταθερών αξιών του τουρκικού κράτους, παρά τα σοβαρά οικονομικά και μειονοτικά (π.χ. Κουρδικό) προβλήματα της γειτονικής χώρας.

Ο Ερντογάν, λοιπόν, υπηρετεί το κράτος. Φυσικά κάθε πολιτικός ηγέτης έχει την ιδεολογία του και βάζει τη δική του σφραγίδα. Δεν είναι, όμως, εύκολο να ξεφύγει από τις σταθερές γραμμές. Τουλάχιστον μέχρι σήμερα αυτό παρατηρούμε.

Πρέπει να τηρήσει και η Ελλάς τις σταθερές γραμμές της στα εθνικά θέματα.

Άρθρο στα ΠΑΡΑΠΟΛΙΤΙΚΑ, 20.8.2022

Το blame game της Άγκυρας κατά της Αθήνας και το νέο αφήγημα

0

Το blame game της Άγκυρας κατά της Αθήνας και το νέο αφήγημα του Ερντογάν – Ο τούρκος πρόεδρος βλέπει την Ελλάδα ως… άντρο τρομοκρατών

Η Ελλάδα μετατρέπεται σε καταφύγιο «τρομοκρατών». Αυτό είναι το πλέον πρόσφατο αφήγημα της Αγκυρας στο blame game εναντίον της Αθήνας. Και ένα από τα σενάρια που εξετάζονται ως σκηνικό για ενδεχόμενο «ατύχημα» μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας. Ιδιαίτερα σε μια περίοδο που το ΝΑΤΟ απαγορεύει τις «ρωγμές».

Η ιστορία αυτή μετράει μερικά χρόνια και εμφανίζεται κατά καιρούς στα τουρκικά πρωτοσέλιδα, ιδίως όταν υπάρχει έξαρση του Μεταναστευτικού.

Με επίκεντρο συνήθως την προσφυγική δομή του Λαυρίου. Ακόμα και όταν στην Τουρκία λαμβάνουν χώρα γεγονότα και σχεδιασμοί που κινούνται κάτω από τα ραντάρ της Αθήνας και αφορούν είτε το ΡΚΚ είτε τους αντικαθεστωτικούς που η Αγκυρα συγκαταλέγει στους «γκιουλενιστές» και επίσης χαρακτηρίζει «τρομοκράτες». Και γίνεται μέρος της εργαλειοποίησης του Μεταναστευτικού, την οποία η Αγκυρα επιδιώκει σταθερά ήδη από το 2015.

Αρμόδιες πηγές σημείωναν άλλωστε μιλώντας στα «ΝΕΑ» ότι η σύνδεση της «τρομοκρατίας» με το Μεταναστευτικό και η πρόθεση κοινής εργαλειοποίησής τους είναι στους στόχους που επιδιώκει η Αγκυρα ήδη από το 2021, ακόμα και με συγκεκριμένες διαρροές. Είναι ακόμα στα σενάρια που εξέταζε τις ημέρες του Δεκαπενταύγουστου το ελληνικό Πεντάγωνο και συνεχίζει να αντιμετωπίζει ως ένα από τα πιθανά ενδεχόμενα που θα μπορούσαν να οδηγήσουν στην εξέλιξη ενός «ατυχήματος» στο Αιγαίο ή στον Εβρο, δικαιολογώντας έκρηξη της επιθετικότητας της Τουρκίας και στο πεδίο. Μια και η «εκστρατεία» του «Αμπντούλ Χαμίντ Χαν» αναβάλλεται για αργότερα.

Μεταναστευτικό

Για την Αγκυρα μια επιχείρηση «έρευνας και διάσωσης» στο Αιγαίο περισσότερο ή ενός «ανθρωποκυνηγητού» στα χερσαία σύνορα του Εβρου θα της έδινε μια αφορμή να εκμεταλλευθεί το παραμικρό «λάθος» για να προκαλέσει ένα επεισόδιο, το οποίο θα μπορούσε να λάβει διαστάσεις απρόβλεπτες. Ενα σενάριο που κατά τις εκτιμήσεις της Αγκυρας θα της προσέφερε και το άλλοθι που χρειάζεται, έστω και προσχηματικά, αφού τα χέρια της είναι δεμένα, προς το παρόν, όσον αφορά κινήσεις που θα μπορούσαν να χαρακτηριστούν «αμφισβήτηση των συνόρων» και υιοθέτηση πολιτικών «αναθεωρητισμού» τύπου Πούτιν.

Και εκεί πηγές από την πλευρά τόσο του Μεγάρου Μαξίμου όσο και του υπουργείου Εξωτερικών και του υπουργείου Εθνικής Αμυνας υπογραμμίζουν την ανάγκη να μη χαθεί η ψυχραιμία από την πλευρά της Αθήνας και να αποφευχθούν σπασμωδικές κινήσεις που θα έδιναν σάρκα και οστά στο τουρκικό σενάριο έντασης.

Το σενάριο της τρομοκρατίας το έχει βάλει άλλωστε στο τραπέζι ο ίδιος ο τούρκος πρόεδρος, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος δήλωνε τον Ιούνιο, μόλις λίγες ημέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ, ότι «στην Ελλάδα αλωνίζουν οι τρομοκρατικές οργανώσεις». Και σίγουρα αυτή δεν ήταν η πρώτη φορά. Αφού η Αγκυρα επενδύει εδώ και καιρό στο εν λόγω αφήγημα και το χτίζει σταδιακά καθιστώντας το μια ακόμα «χρυσή εφεδρεία» στο κάδρο της έντασης απέναντι στην Ελλάδα.

Μια εφεδρεία που έχει και τη μεγαλύτερη απήχηση στο εσωτερικό της Τουρκίας, καθώς το ζήτημα της τρομοκρατίας είναι μεταξύ αυτών που απασχολούν περισσότερο την κοινή γνώμη δεδομένων και των απωλειών που μετρά η Αγκυρα σε ζωές, κυρίως λόγω και των πολιτικών της επιλογών στο συγκεκριμένο ζήτημα.

Ακόμα και το 2021, τη χρονιά μετά το «θερμό» 2020 που οι δύο πλευρές υποτίθεται ότι προσπαθούσαν να κάνουν κάποια βήματα επαναπροσέγγισης, ο επικεφαλής της Διεύθυνσης Επικοινωνιών της Τουρκικής Προεδρίας, Φαχρετίν Αλτούν, τον Απρίλιο, και λίγο πριν από την ανταλλαγή επισκέψεων των υπουργών Εξωτερικών, Νίκου Δένδια και Μεβλούτ Τσαβούσογλου, σε προπαγανδιστικό βίντεο που είχε αναρτήσει στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ζητούσε να μπει τέλος στην «ατιμωρησία» της Ελλάδας, η οποία «αποτελεί καταφύγιο για τρομοκρατικές οργανώσεις, μεταξύ των οποίων και το ΡΚΚ».

Οι τουρκικές εφημερίδες έχουν επιχειρήσει άλλωστε να στοχοποιήσουν επανειλημμένα την Ελλάδα και με μπαράζ δημοσιευμάτων, όπως τον περασμένο Δεκέμβριο, όπου κατευθυνόμενες διαρροές είχαν βάλει στο επίκεντρο την προσφυγική δομή του Λαυρίου, καταγγέλλοντας την Αθήνα για «υπόθαλψη» και «εκπαίδευση τρομοκρατών».

Στο ίδιο πλαίσιο ανά τακτά χρονικά διαστήματα επιστρατεύεται και το «γεράκι του Ερντογάν», ο τούρκος υπουργός Εσωτερικών Σουλεϊμάν Σοϊλού, ο οποίος έθεσε το θέμα και πρόσφατα κατά τη Διάσκεψη των Πρεσβευτών στην Αγκυρα. Ο Σοϊλού επανήλθε στο ίδιο αφήγημα και χθες, κατηγορώντας την Ελλάδα ότι έχει «ενεργοποιήσει ξανά το στρατόπεδο του Λαυρίου», ενώ επιτέθηκε και σε ΗΠΑ και Γερμανία για υπόθαλψη τρομοκρατών.

Επιθέσεις

Στις επιθέσεις αυτές θα πρέπει να συνυπολογιστούν και οι ειδήσεις που είδαν το φως της δημοσιότητας και αυτόν τον Αύγουστο για συλλήψεις στα χερσαία σύνορα της Ελλάδας ομάδων «τρομοκρατών» ή ακόμα και στο Αιγαίο, όπου οι συγκεκριμένοι άνθρωποι φέρονταν να προσπαθούν να περάσουν στην Ελλάδα «κολυμπώντας». Σε όλες τις περιπτώσεις τα τουρκικά ΜΜΕ φροντίζουν να κάνουν αναφορά στους χιλιάδες «γκιουλενιστές» και «μέλη του ΡΚΚ» που ζουν στην Ελλάδα όπου βρίσκουν «ασφαλές καταφύγιο».

Το αφήγημα της υπόθαλψης «τρομοκρατών» όπως και το ζήτημα της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης, που έρχεται ξανά με έμφαση στην επικαιρότητα και στην Τουρκία, χαρακτηρίζονται από αναλυτές και διπλωμάτες ως επιπλέον άσοι στο μανίκι του Ερντογάν για να συντηρεί την ένταση με την Αθήνα και τα οποία παραμένουν σε αναμονή προς αξιοποίηση όποτε αυτό κριθεί αναγκαίο. Με την αποσταθεροποίηση και τις απειλές στο πεδίο των ελληνοτουρκικών να αποτελούν σταθερά «όπλα» στη φαρέτρα του Ερντογάν, ο οποίος αναμένεται να κλιμακώσει το διπλωματικό του παζάρι το επόμενο διάστημα, καθώς επιχειρεί να αναδειχθεί η Τουρκία ως δύναμη με διεθνή ρόλο, με όχημα τον πόλεμο στην Ουκρανία.

Πηγή: «ΤΑ ΝΕΑ»

«1,4 εκατομμύρια Σύροι έλαβαν την τουρκική υπηκοότητα», λέει πρόεδρος κόμματος

0

Ο πρόεδρος τους Κόμματος της Νίκης, Ουμίτ Οζντάγ, υποστήριξε ότι οι αριθμοί που ανακοίνωσε ο υπουργός Εσωτερικών Σουλεϊμάν Σοϊλού δεν αντικατοπτρίζουν την αλήθεια, υποστηρίζοντας ότι ο αριθμός των Σύρων στους οποίους χορηγήθηκε υπηκοότητα είναι 1 εκατομμύριο 476 χιλιάδες 368 άτομα.

Ο Οζντάγ προέβη σε επιθετική δήλωση προς τον Σοïλού: Έχετε το δικαίωμα να ακούτε τις κατ’ ιδίαν συναντήσεις των μελών της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης! Σε προειδοποιώ για τελευταία φορά, Σουλεϊμάν!

Ο Πρόεδρος του Κόμματος της Νίκης συνεχίζει την περιοδεία του στην Τουρκία στις επαρχίες του Πόντου. Ο Οζντάγ, ο οποίος ήρθε στην Τραπεζούντα, συναντήθηκε με εκπροσώπους του Τύπου το πρωί και έκανε δηλώσεις.

«Η αλήθεια κρύβεται από το τουρκικό έθνος»

Εκφράζοντας ότι η προσφυγική πολιτική του Κόμματος της Νίκης έγινε δεκτός με ενθουσιασμό στον Πόντο καθώς και στην Τουρκία, ο Οζντάγ είπε:

« Έχουμε δει αυτή την κατάσταση σε όλα τα παράλια του Πόντου. Όπως όλος ο τουρκικός λαός, άφησε τις ελπίδες του στο Κόμμα της Νίκης στη Μαύρη Θάλασσα για τους πρόσφυγες και τους φυγάδες να επιστρέψουν στην πατρίδα τους. Το σημαντικότερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει η Τουρκία είναι το πρόβλημα των αιτούντων άσυλο και των φυγόδικων. Το ΑΚΡ άνοιξε τον δρόμο για την κατοχή της χώρας μας με το όνομα της μετανάστευσης, με την πολιτική ασύλου που είναι εχθρική προς το τουρκικό έθνος».

« Καθώς το ΑΚΡ εξουσιάζει την Τουρκία, ακολουθείται μια τρομερή πολιτική προπαγάνδας και παραπληροφόρησης κατά του τουρκικού έθνους. Όλα τα στοιχεία για τους πρόσφυγες από το τουρκικό έθνος είναι κρυμμένα. Ο νόμος για τη διαχείριση της μετανάστευσης , ο οποίος εκπονήθηκε με τη μεταναστευτική πολιτική που ακολουθήθηκε μετά το 2011, προετοίμασε τη νομική βάση για τη σιωπηλή εισβολή στη μυστική κατοχή της Τουρκίας.

Ο εκπρόσωπος των Ηνωμένων Εθνών εκείνης της περιόδου άφησε το στίγμα του σε μια συνάντηση στην Άγκυρα λέγοντας: «Έχετε φτιάξει έναν τέτοιο νόμο για τη μετανάστευση που οι άνθρωποι θέλουν να μεταναστεύσουν».

Η εξίσωση του Σοϊλού -«Αποκρύπτονται οι παροχές της τουρκικής υπηκοότητας»

«Το AKP υιοθέτησε, εφάρμοσε και εξακολουθεί να εφαρμόζει την πολιτική χορήγησης ιθαγένειας στους Σύρους ως επίσημη κρατική πολιτική με το σχέδιο εναρμόνισης 2018-2023. Τα στοιχεία των Σύριων, Αφγανών, πολιτών αφρικανικών χωρών, Πακιστανών και εκείνων από το Ιράκ και το Ιράν στην Τουρκία αποκρύπτονται συστηματικά από το τουρκικό κοινό. Κάποιοι από αυτούς δεν γνωρίζουν ούτε τον εαυτό τους.

Όπως τόνισε ο Οζντάγ, ανακοινώθηκε από το Υπουργείο Εσωτερικών ότι υπάρχουν 3,6-  3,7 εκατομμύρια Σύροι στην Τουρκία από το 2016.

Εν τω μεταξύ, το ποσοστό γεννήσεων των γυναικών της Συρίας εκφράζεται σε 5,3. Πώς μπορεί ένας πληθυσμός με ποσοστό γεννήσεων 5,3 να παραμείνει σταθερός για 6 χρόνια;

Αυτό απαιτεί να καταλήξουμε σε ένα νέο θεώρημα, το οποίο σε κάθε περίπτωση θα αναφέρεται ως εξίσωση του Σόιλου στα μαθηματικά.

Τα Ηνωμένα Έθνη δίνουν τον αριθμό των επιστρεφόντων ως 100.000. Το AKP λέει ψέματα όταν λέει ότι έχουν επιστρέψει 500 χιλιάδες άνθρωποι.

«13 εκατομμύρια πρόσφυγες…»

Συνέχισε ο πρόεδρος του Κόμματος της Νίκης, λέγοντας ότι στα επίσημα έγγραφα του κράτους καταγράφεται ότι υπάρχουν 13 εκατομμύρια παράνομοι και αιτούντες άσυλο στην Τουρκία.

Ο τουρκικός λαός φέρει στους ώμους του το βάρος αυτών των 13 εκατομμυρίων ανθρώπων. Αυτός ο αριθμός δεν μειώνεται. Καθώς τα σύνορά μας είναι γεμάτα τρύπες, κάθε μέρα προστίθενται νέοι αριθμοί. Το AKP κρύβει τον αριθμό των αιτούντων άσυλο και των φυγόδικων στην Τουρκία, καθώς και τον αριθμό των πολιτογραφημένων Σύρων και άλλων αλλοδαπών, κατέληξε.

sozcu.com.tr

https://www.echedoros-a.gr

 

Λιβύη: Βουλευτής καταγγέλλει εκστρατεία κατά του Ακίλα Σάλεχ και απόσχιση της Κυρηναϊκής

0

Ο βουλευτής Αλί αλ Τακμπάλι αποκάλυψε εκστρατεία στην οποία ηγούνται δύο γνωστοί βουλευτές  κατά του προέδρου του Λιβυκού Κοινοβουλίου, Ακίλα Σάλεχ, γράφει η Libya Akhbar.

Ο αλ Τακμπάλι, σε tweet του μέσω του προσωπικού του λογαριασμού στον ιστότοπο κοινωνικής δικτύωσης «Twitter», ανέφερε:

صحيفة المرصد الليبية
@ObservatoryLY
التكبالي: نائبان مشهوران يقودان حملة لتنحية عقيلة صالح والتمهيد للإنفصال. #ليبيا #المرصد
Μετάφραση Tweet
almarsad.co
التكبالي: نائبان مشهوران يقودان حملة لتنحية عقيلة صالح والتمهيد للإنفصال
ليبيا – كشف عضو مجلس النواب علي التكبالي عن حملة يقودها نائبان ضد رئيس مجلس النواب عقيلة صالح. التكبالي وفي تغريدة له عبر حسابه الشخصي على موقع التواصل الاجتماعي “تويتر” قال:”عضوان

«Δύο ηγετικά μέλη ηγούνται μιας εκστρατείας κατά του καγκελαρίου Ακίλα, η τιμή είναι 500 χιλιάδες δηνάρια και ο δηλωμένος σκοπός είναι η παύση του Ακίλα, και ο κρυφός σκοπός είναι να ανοίξουν το δρόμο για την απόσχιση της Κυρηναϊκής, ενώ ο χρηματοδότης είναι άγνωστος».

Το δημοσίευμα επικαλείται την έγκυρη Al Marsad.co, όπως σημειώνεται.

https://www.echedoros-a.gr

  Ανδρέας Θεοφάνους-Οι επιπτώσεις του πολέμου στην Ουκρανία στην Ανατολική Μεσόγειο

0

Και πως επηρεάζονται οι ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό.

Αναπόφευκτα, ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει προκαλέσει πολλαπλές αλλαγές στο διεθνές σύστημα. Στόχος αυτού του κειμένου είναι να εξετάσει τις επιπτώσεις του πολέμου στην Ανατολική Μεσόγειο. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζουμε συνοπτικά τις πιθανές επιπτώσεις στις σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας, στο Κυπριακό καθώς και στην ενεργειακή και περιφερειακή συνεργασία.

Πρώτα απ΄ όλα είναι σημαντικό να αναφερθούμε εν συντομία στο πλαίσιο αυτής της συζήτησης. Ο πόλεμος στην Ουκρανία αντιπροσωπεύει σαφώς μια αποτυχία του διεθνούς συστήματος. Αναμφίβολα, η Ρωσική εισβολή αποτελεί παραβίαση του διεθνούς δικαίου. Ταυτόχρονα, ωστόσο, είναι σημαντικό να αναγνωρίσουμε ότι η Δύση δεν έδωσε τη δέουσα προσοχή στις θεμελιώδεις αρχές της ισορροπίας δυνάμεων και της realpolitik. Σε αυτό το πλαίσιο, η Μόσχα τονίζει ότι οι δικές της ανησυχίες για την ασφάλεια αγνοήθηκαν από τη Δύση. Το ερώτημα είναι πώς ο κόσμος θα εξέλθει από αυτή τη χαώδη κατάσταση.

Οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας, οι οποίες τη μετέτρεψαν στο έθνος με τις περισσότερες κυρώσεις στον κόσμο, δημιούργησαν μια νέα κατάσταση πραγμάτων. Οι υψηλές τιμές της ενέργειας επηρεάζουν τους οικονομικούς δείκτες με διάφορους τρόπους. Ο στασιμοπληθωρισμός αυτής της περιόδου είναι πολύ χειρότερος από αυτόν που ξεκίνησε το 1973 και διήρκεσε μερικά χρόνια.

Τα δεδομένα αυτά οδηγούν σε μια κατάσταση όπου η ΕΕ αναδύεται με λιγότερη ασφάλεια και λιγότερη ευημερία. Επιπλέον, η ΕΕ δεν έχει μια μονολιθική προσέγγιση σε αυτήν την κρίση. Για παράδειγμα, η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής φαίνεται να είναι πιο κοντά στη στάση που τηρούν το Ηνωμένο Βασίλειο και οι ΗΠΑ. Από την άλλη, η Γερμανία, η Γαλλία, η Ιταλία, η Ισπανία και άλλες χώρες θα προτιμούσαν μια διαδικασία που θα ανοίξει το δρόμο για τον τερματισμό αυτού του πολέμου.

Υπό αυτές τις συνθήκες, η Δύση θεωρεί σημαντικό να αντιμετωπίσει τα ζητήματα στην Ανατολική Μεσόγειο με τρόπους που αποτρέπουν τις συγκρούσεις και προωθούν τη συνεργασία. Σε τελική ανάλυση, υπάρχουν ορισμένα σοβαρά ακανθώδη ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν.

Οι σχέσεις μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, δύο συμμάχων του ΝΑΤΟ, είναι τεταμένες εδώ και χρόνια. Η Τουρκία επιθυμεί την αναθεώρηση της Συνθήκης της Λωζάνης, ενώ η Ελλάδα επιμένει ότι δεν μπορεί να αποδεχθεί την παραβίαση του status quo. Η Τουρκία αντιτίθεται επίσης στη στρατιωτικοποίηση των νησιών του Αιγαίου, ενώ η Ελλάδα δηλώνει ότι δεν θα επιτρέψει την επανάληψη της κυπριακής τραγωδίας στο Αιγαίο.

Ακόμη και πριν από τον πόλεμο στην Ουκρανία η Κύπρος δεν ήταν σε θέση να χρησιμοποιήσει τους ενεργειακούς της πόρους στην Ανατολική Μεσόγειο. Θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι η Τουρκία, μεταξύ άλλων, αμφισβητεί το μέγεθος της διεθνώς αναγνωρισμένης κυπριακής ΑΟΖ. Επιπλέον, η Άγκυρα φιλοδοξεί να φέρει στην εξίσωση της ενεργειακής εκμετάλλευσης το δικό της προτεκτοράτο στο κατεχόμενο βόρειο τμήμα της Κύπρου, την «ΤΔΒΚ».

Η επιβολή κυρώσεων εναντίον της Τουρκίας από τη Δύση είναι απομακρυσμένο ενδεχόμενο παρά τις παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, τον εξισλαμισμό και τον εποικισμό του κατεχόμενου βόρειου τμήματος της Κύπρου, καθώς και τον υβριδικό πόλεμο εναντίον της. Υπενθυμίζω συναφώς ότι η Ρωσία θεωρείται στρατηγικός εχθρός της Δύσης και η Τουρκία στρατηγικός σύμμαχος.

Η Κύπρος θα μπορούσε να επιδιώξει τουλάχιστον μια σειρά μέτρων που μπορεί να αμβλύνουν τις εντάσεις στην Ανατολική Μεσόγειο και στη συνέχεια να διερευνήσει τη δυνατότητα επίλυσης του Κυπριακού μέσω μιας εξελικτικής διαδικασίας. Η Τουρκία θα μπορούσε επίσης να ενθαρρυνθεί από τη Δύση να εφαρμόσει το Πρωτόκολλο της Άγκυρας.

Επιπλέον, η οριοθέτηση της ΑΟΖ μεταξύ της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Τουρκίας θα μπορούσε να ανοίξει το δρόμο για ενεργειακή συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο. Θα ήταν δυνατό να υπάρξουν περισσότερα βήματα που θα οδηγούσαν σε καλύτερο κλίμα και αμοιβαία οικονομικά οφέλη. Αυτά περιλαμβάνουν τα Βαρώσια και το τέλος του υβριδικού πολέμου εναντίον της Κύπρου.

Τέτοια βήματα μπορεί να θεωρούνται σήμερα εξαιρετικά δύσκολα, αλλά θα μπορούσαν να είναι πολιτικά εφικτά μετά τις εκλογές στην Τουρκία το 2023. Ωστόσο, μια αναγκαία αν και όχι επαρκής προϋπόθεση είναι ο πραγματισμός. Ομοίως, θα ήταν απαραίτητη η κατάλληλη πολιτική βούληση καθώς και η ισχυρή ενθάρρυνση των ΗΠΑ.

Μέχρι σήμερα η Άγκυρα συνεχίζει να ακολουθεί μια αναθεωρητική πολιτική εναντίον της Ελλάδας και της Κύπρου. Η Τουρκία δεν εφάρμοσε τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας και συνεχίζει να διατηρεί οικονομικές και πολιτικές σχέσεις και με τα δύο εμπόλεμα κράτη. Δυτικοί αξιωματούχοι δηλώνουν ότι είναι σημαντικό να επιδειχθεί κατανόηση για τις συνθήκες της Τουρκίας. Η Αθήνα, από την άλλη πλευρά, όμως, δεν αρκέστηκε στην εφαρμογή των κυρώσεων κατά της Μόσχας. Φαίνεται ότι η Αθήνα αναμένει την υποστήριξη της Ουάσιγκτον σε αυτή τη διαμάχη με την Τουρκία. Πιο συγκεκριμένα, η Ελλάδα μπορεί να αναμένει από τις ΗΠΑ να χρησιμοποιήσουν την επιρροή τους για να αποτρέψουν μια τουρκική επίθεση.

Πριν από μερικά χρόνια αρκετοί κύκλοι στο Ισραήλ, την Ελλάδα και την Κύπρο εισηγήθηκαν ότι οι ενεργειακοί πόροι της Ανατολικής Μεσογείου θα μπορούσαν να ικανοποιήσουν κάποιες από τις ανάγκες της ΕΕ. Στο πλαίσιο αυτό προτάθηκε η ιδέα της προώθησης του αγωγού της Ανατολικής Μεσογείου. Ωστόσο, αρκετοί εμπειρογνώμονες ανέφεραν ότι υπήρχε ζήτημα οικονομικής βιωσιμότητας. Πέραν τούτου, εισηγήθηκαν ότι η πιο ορθολογιστική οικονομική προσέγγιση είναι η εκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων της Ανατολικής Μεσογείου από τις χώρες της ευρύτερης περιοχής.

Ενώ οι τριμερείς συμφωνίες και η συνεργασία μεταξύ Ισραήλ, Ελλάδας, Κύπρου και Αιγύπτου αναμένεται όχι μόνο να συνεχισθούν αλλά και να εμβαθυνθούν, είναι εξαιρετικά δύσκολο να εξελιχθούν σε στρατιωτικές συμμαχίες. Υπό αυτές τις συνθήκες, η Κύπρος θα είναι σε θέση να εκμεταλλευτεί τους φυσικούς της πόρους εάν υπάρξει κάποια μορφή κατανόησης ή ακόμη και συνεργασίας με την Τουρκία. Θα ήταν αυτό δυνατό;

Επανειλημμένα κρατικοί αξιωματούχοι από την Ελλάδα και την Κύπρο έχουν τονίσει ότι η Τουρκία θα μπορούσε να ενταχθεί στα δίκτυα συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο εάν σεβαστεί την ανεξαρτησία και την εδαφική ακεραιότητα των χωρών της περιοχής. Μέχρι στιγμής αυτό δεν ήταν ένα ρεαλιστικό σενάριο. Η πρόκληση είναι αν υπό τις νέες συνθήκες και δεδομένου του ενισχυμένου στόχου της Δύσης για την προώθηση της ασφάλειας και της συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο αυτό θα καταστεί δυνατό. Σε κάθε περίπτωση όμως η Ελλάδα και η Κύπρος πρέπει να ενισχύουν τις αμυντικές τους δυνατότητες.

***

* Ο Καθηγητής Ανδρέας Θεοφάνους είναι Πρόεδρος του Κυπριακού Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων καθώς και του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών και Διακυβέρνησης του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.