Αρχική Blog Σελίδα 1841

Δημήτρης Μακροδημόπουλος: Ποιός κυβερνά τη Γερμανία και την Ευρώπη;

2

του Δημήτρη Μακροδημόπουλου

Το γερμανικό περιοδικό Spiegel αναφερόμενο στην πρόσφατη ομιλία του καγκελαρίου Όλαφ Σολτς για την άμυνα, όταν πέραν των 100 δις ευρώ του ειδικού ταμείου που ανήγγειλε τον περασμένο Μάρτιο δεσμεύτηκε για μια ισχυρή Μπούντεσβερ, απέδωσε την ομιλία του όχι μόνον στην προσέγγιση με την Ουάσινγκτον αλλά στην προσπάθειά του να γεφυρώσει τις διαφορές του με την Πράσινη υπουργό Εξωτερικών Αναλένα Μπέρμποκ η οποία επιμένει να ζητάει ενεργότερη στρατιωτική συνδρομή στην Ουκρανία. Είναι όμως δυνατόν μία πολιτικός επικεφαλής των Πρασίνων να είναι φιλοπόλεμη; Μπορεί μία/ένας οικολόγος που θεωρεί επίκεντρο της πολιτικής το περιβάλλον, που στρατεύεται στην αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής για να διασωθεί ο πλανήτης μας, ώστε να συνεχίσει να επιβιώνει το ανθρώπινο είδος, να πρωτοστατεί στην αποστολή όπλων στην Ουκρανία, προωθώντας την καταστροφή και τον θάνατο; Πώς μπορεί  να υποστηρίζει ότι “πρέπει να καταστρέψουμε τη Ρωσία”, όταν οι Πράσινοι εμφανίστηκαν αρχικά ως ένα φιλειρηνικό κίνημα; Πώς λοιπόν προέκυψε η Αναλένα Μπέρμποκ ως ΥΠΕΞ, μια αδόκιμη και εντελώς άπειρη πολιτικός που κατηγορήθηκε μάλιστα την προεκλογικά για τις ανακρίβειες του βιογραφικού της;

Σήμερα, οι Πράσινοι, είναι το χειρότερο πολεμοκάπηλο κόμμα της γερμανικής Ομοσπονδιακής Βουλής, σύμφωνα με τον Όσκαρ Λαφοντέν.  Όμως τί σημαίνει Πράσινη/ος; Είναι ένα πολιτικό διαβατήριο από την άκρα Δεξιά έως την άκρα Αριστερά. «Η πολιτική οικολογία αποκρίνεται σε μια πολύ ισχυρή και εντελώς θεσμική απαίτηση, μας λέει ο Ενζο Τραβέρσο… Μπόρεσε ωστόσο να αναπτυχθεί σαν αυτόνομο πολιτικό ρεύμα επειδή υπήρχε ελεύθερος χώρος… μετά την κατάρρευση των επαναστατικών ουτοπιών». Τον “ελεύθερο χώρο” μετά την κατάρρευση “των επαναστατικών ουτοπιών” πλήρωσαν αφενός τα μεταφασιστικά κόμματα τα οποία λαϊκίζοντας υιοθέτησαν αριστερές εξαγγελίες χωρίς να απαρνηθούν τον ρατσισμό και αφετέρου τα οικολογικά που είχαν ειρηνικό χαρακτήρα. Όμως, η οικολογία μόνη της δεν μπορεί να αποτελεί ολοκληρωμένη πολιτική πρόταση. Αποτελεί αναπόσπαστη παράμετρο της πολιτικής αλλά δεν μπορεί  να επικαλύψει τον ταξικό χαρακτήρα της κοινωνίας ώστε να αυτονομηθεί. Γιαυτό είναι σε ιδεολογική σύγχυση και μπορεί να στεγάζει τους πάντες από τη μια άκρη του πολιτικού φάσματος έως την άλλη..

Τελικά, ποιός κυβερνά τη Γερμανία; Διότι η Γερμανία έφθασε στο σημείο να χαρακτηρίζεται ο ομοσπονδιακός πρόεδρος της χώρας Φρανκ Βάλτερ Σταινμάιερ ανεπιθύμητος να επισκεφθεί το Κίεβο, να προσβάλλεται ασύστολα και κατ’ επανάληψη, όπως και ο καγκελάριος, από τον πρέσβη της Ουκρανίας Άντριι Μέλνικ χωρίς αυτός να απελαύνεται ως ανεπιθύμητος αλλά αντίθετα η Αναλένα Μπέρμποκ να επισκέπτεται το Κίεβο. Μπορεί αυτή η χώρα που ταπεινώνεται αδιαμαρτύρητα στο όνομα των επιδιώξεων άλλων δυνάμεων να ηγείται της ΕΕ; Με υπουργό Οικονομικών τον επικεφαλής των Φιλελεύθερων Κρίστιαν Λίντνερ με ξεκάθαρες νεοφιλελεύθερες απόψεις, τον Ρόμπερτ Χάμπεκ, συμπρόεδρο των Πρασίνων, αντικαγκελάριο και υπερυπουργό Οικονομίας και Περιβάλλοντος και την Αναλένα Μπέρμποκ, την άλλη συμπρόεδρο των Πρασίνων, ως υπουργό Εξωτερικών, ποιά περιθώρια απομένουν στους Σοσιαλδημοκράτες ώστε να ασκήσουν τη δική τους πολιτική όταν η οικονομία και η εξωτερική πολιτική ελέγχονται από κυβερνητικούς εταίρους με διαμετρικά αντίθετη ή και ασαφή πολιτική; Και όλα αυτά για ποιό λόγο; Για να ηγείται της κυβέρνησης ο Όλαφ Σολτς, ώστε να διατείνονται οι σοσιαλδημοκράτες ότι κυβερνούν; Όμως, πόσο μπορεί να διαφέρει η πολιτική ενός συνασπισμού του Σοσιαλδημοκρατών με τους Πράσινους και τους Φιλελεύθερους έναντι της πολιτικής ενός συνασπισμού των Χριστιανοδημοκρατών, πάλι με τους Πράσινους και τους Φιλελεύθερους, όταν δηλαδή οι δύο από τις τρεις συνιστώσες κάθε συνασπισμού θα παραμένουν οι ίδιες και θα επιβάλλουν τους όρους τους; Η Γερμανία  και σε σημαντικό βαθμό η ΕΕ, είναι όμηροι του νεοφιλελεύθερου Κρίστιαν Λίτνερ και μιας φιλοπόλεμης “πράσινης” Αναλένας Μπέρμποκ.

Η Γερμανίδα ΥΠΕΞ, κατά την πρόσφατη επίσκεψή της σε Αθήνα και Άγκυρα, αξιοποίησε τις ελληνοτουρκικές σχέσεις για να επιτεθεί κατά της Άγκυρας εγκαταλείποντας την πάγια διαμεσολαβητική πολιτική της Γερμανίας, όχι επειδή αγάπησε την Ελλάδα, αφού η  κυριαρχία των ελληνικών νήσων είναι κατοχυρωμένη από διεθνείς συνθήκες, δηλαδή διασφαλίζεται από το Διεθνές Δίκαιο, αλλά λόγω της τουρκικής πολιτικής στην ουκρανική κρίση. Διότι είναι εντελώς αντίθετη από τη δική της φιλοπόλεμη πολιτική, υποδεικνύοντας μάλιστα τον δρόμο που θα έπρεπε να ακολουθήσει μια χώρα ηγέτιδα της Ευρώπης, όπως η Γερμανία: Διαμεσολάβησε, η Τουρκία, στις διαπραγματεύσεις των εμπολέμων σε Αττάλεια και Κωνσταντινούπολη ως χώρα κοινής εμπιστοσύνης. Πρωταγωνίστησε, μαζί με τον ΟΗΕ  στη μεταφορά των σιτηρών από τα ουκρανικά λιμάνια, μπορεί και συνομιλεί με τις εμπόλεμες χώρες διότι δεν επέβαλε κυρώσεις αποτρέποντας έτσι και τις συνέπειες του πολέμου σε βάρος του τουρκικού λαού. Ο Όσκαρ Λαφοντέν στο άρθρο του “Η Γερμανία ενεργεί σαν υποτελής των Αμερικάνων στον πόλεμο της Ουκρανίας” έγραφε: «Είναι ώρα να μην αφήνουμε τις πρωτοβουλίες ειρήνευσης στον Ερντογάν», υπονοώντας ότι αυτό αποτελεί καθήκον της Ευρώπης με το τεράστιο εκτόπισμά της στο διεθνές προσκήνιο που θα μπορούσε να επιβάλλει την ειρήνη, και όχι της Τουρκίας, μιας χώρας με ασήμαντη επιρροή, γιαυτό οι προσπάθειες της είναι ατελέσφορες. Οι συμφωνίες του Μινσκ ακόμη υφίστανται ως ειρηνική διέξοδος στον πόλεμο, όμως οι εγγυήτριες χώρες, Γερμανία, Γαλλία, έχουν “λιποτακτήσει’.

Η ουκρανική κρίση επιβεβαίωσε με τον πλέον ηχηρό τρόπο το έλλειμμα ηγεσίας στην ΕΕ. Με τον πόλεμο στην Ουκρανία, θα λέγαμε ότι η ΕΕ μεταβλήθηκε στην 51η Πολιτεία των ΗΠΑ. Ενώ ο πόλεμος ήταν η ευκαιρία να απαγκιστρωθεί από τη μέγγενη της Ουάσινγκτον, αξιοποιώντας τον ρόλο της Γερμανίας και της Γαλλίας ως εγγυητριών δυνάμεων των Συμφωνιών του Μινσκ, διαχωρίζοντας πλήρως της θέση της από τις ΗΠΑ, κατόρθωσε με την πειθήνια πολιτική της να εγκλωβιστεί στα αμερικανικά συμφέροντα απεμπολώντας τα συμφέροντα των λαών της και την ευρωπαϊκή προοπτική. Ενώ ο πόλεμος διεξάγεται στην Ουκρανία, ήδη ο μεγάλος θριαμβευτής είναι οι ΗΠΑ και ο μεγάλος ηττημένος οι ευρωπαϊκοί λαοί και το μέλλον τους, χωρίς να συμμετέχουν ενεργά στις πολεμικές επιχειρήσεις.

Μακροδημόπουλος Δημήτρης

Αλεξ/πολη – κιν. 6947-771412

22/9/2022

 

 

ΔΥΟ ΠΑΡΕΜΒΑΣΕΙΣ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ ΜΕ ΤΙΣ ΟΠΟΙΕΣ ΣΥΜΦΩΝΩ ΚΑΙ ΜΙΑ ΔΙΚΗ ΜΟΥ ΠΡΟΤΑΣΗ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΠΡΟΣΕΞΕΙ Η ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ

3
Υπήρξαν δύο σημαντικές ειδήσεις, χθες, απο τη Νέα Υόρκη. Για την ακρίβεια τρείς.
ΠΡΩΤΗ ΕΙΔΗΣΗ
-Ελληνοτουρκικά: Καρότο και μαστίγιο από Μητσοτάκη σε Ερντογάν -Η διττή στρατηγική στόχευση με την ομιλία στον ΟΗΕ
ΣΧΟΛΙΟ: Η Τουρκία είναι υπαρκτή και αξιοσημείωτη, στρατιωτικά, παρουσία στην περιοχή. Πλήρης εξάλειψή της δεν είναι δυνατή. Με την Τουρκία θα πρέπει να προασπίσουμε αποφασιστικά την εδαφική επικράτειά μας-αλλά και τα δικαιώματά μας, και εδώ ίσως διαφοροποιούμαι απο τον κ. Μητσοτάκη- αλλά παράλληλα να κρατήσουμε δίαυλο επικοινωνίας. Δεν έχω πεισθεί, ακόμη ότι η ώθηση της Τουρκίας προς την Ανατολή μας συμφέρει.
Η διαφοροποίησή μου απο τον κ. Μητσοτάκη είναι στην κόκκινη γραμμή. Ο πρωθυπουργός θεωρεί κόκκινη γραμμή την αμφισβήτηση της εδαφικής ακεραιότητας. Νομίζω πως πρέπει να συμπεριλάβουμε και τα δικαιώματά μας.
ΕΙΔΗΣΗ ΔΕΥΤΕΡΗ: Η ανάρτηση Μητσοτάκη στα τουρκικά: «Θέλω να απευθυνθώ στον λαό της Τουρκίας, δεν είμαστε ο εχθρός».
ΣΧΟΛΙΟ: Το “ανοιγμα” στην τουρκική κοινή γνώμη και η επικοινωνία μαζί της είναι μια επίμονη πρότασή μου. Άριστα έπραξε ο κ. Μητσοτάκης με το tweet που ανήρτησε. Περιμένω να υιοθετήσει την πρόταση ένα απο τα κρατικά κανάλια να αφιερώνει το μεγαλύτερο μέρος του προγράμματός του στην ενημέρωση της διεθνούς κοινής γνώμης στα αγγλικά και της τουρκικής στα τουρκικά. Αν θέλουν να τους κάνω ποιο συγκεκριμένη την πρόταση μπορώ. Μπορώ να τους προτείνω και τούρκους δημοσιογράφους και διανοούμενους που θα μπορούσαν να κάνουν εκπομπές. Το πρόγραμμα δεν θα είναι προπαγανδιστικό. Θα παρουσιάζει την Ελλάδα και την πολιτική της.
Περιμένουμε κ. Μητσοτάκη το βήμα αυτό.
ΤΡΙΤΗ ΕΙΔΗΣΗ: Δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο μιας συνάντησης Ερντογάν-Μητσοτάκη στην Πράγα, σύμφωνα με όσα είπε ο εκπρόσωπος της τουρκικής προεδρίας, Ιμπραχίμ Καλίν.
ΣΧΟΛΙΟ: Περιμένω καλύτερη ενημέρωση πριν σχολιάσω την είδηση αυτή. Με το παραμικρό δεν μπορεί να αγωνιούμε να δούμε τον Ερντογάν. Να ζητήσει συγνώμη για όσα απαράδεκα ξεστόμισε κατά της Ελλάδας και του ελληνικού λαού και μετά συναντήσεις.
Παντελής Σαββίδης

Ο Θουκυδίδης και ο Αθηναϊκός Ιμπεριαλισμός

1

(Άλιμος 19. 03. 2010)

ΕΙΣΑΓΩΓΙΚΑ

Πρόκειται για μια ομιλία στον Άλιμο του Παντελή Σαββίδη στις 19 Μαρτίου του 2010.

Το ενδιαφέρον που θα είχε η ομιλία μου ίσως συνίσταται στο να δείτε πως προσεγγίζει ένας δημοσιογράφος ένα σπουδαίο ιστορικό γεγονός. Ένα γεγονός που σημάδεψε την αρχαιότητα. Ένα γεγονός- και εννοώ τον Πελοποννησιακό Πόλεμο- που η αβέβαιη έκβασή του, όταν άρχισε, θα προδιέγραφε δύο διαφορετικές πορείες του αρχαίου κόσμου. Ίσως να ήταν πολύ διαφορετικά τα πράγματα αν αντί για τη Σπάρτη κέρδιζε τον πόλεμο η Αθήνα. Ίσως ήταν ένας πόλεμος ίσης σπουδαιότητας με τους μηδικούς πολέμους.

Ένα δεύτερο ενδιαφέρον που μπορεί να έχει η σύντομη παρουσίασή μου ίσως έγκειται στο γεγονός ότι μια δημοσιογραφική προσέγγιση, από επαγγελματική διαστροφή, προσπαθεί να προβάλλει τα θέματα που προσεγγίζει στο σήμερα. Και ο Πελοποννησιακός Πόλεμος, ιδίως ο περίφημος διάλογος με τους Μηλίους προσφέρεται για σύγχρονα διδάγματα. Θα έλεγα όχι μόνο ο διάλογος με τους Μηλίους.

Η φύση του ιμπεριαλισμού, η ανάγκη, ας την ονομάσουμε έτσι, που ωθεί μια δύναμη να αναπτύσσεται, είναι η ίδια από την αρχαία εποχή ως σήμερα. Ιδίως αν η επιβίωση αυτής της δύναμης εξαρτάται από προϋποθέσεις ιμπεριαλιστικής επέκτασης, η επέκταση αυτή όχι μόνο δεν μπορεί να αποφευχθεί αλλά και αποτελεί αδήριτη ανάγκη.

Διαφορετικά επέρχεται η πτώση.

Τελικά, έχει κανένα νόημα να επισημαίνει κανείς τις παρενέργειες μιας ιμπεριαλιστικής συμπεριφοράς, όταν η συμπεριφορά αυτή αποτελεί νομοτέλεια για δυνάμεις που επέλεξαν την ιμπεριαλιστική επέκταση και ωφελήθηκαν τα μέγιστα στην υλική ανάπτυξη του επιπέδου ζωής και πολιτισμού της κοινωνίας τους αλλά και των υποδομών τους;

ΙΜΠΕΡΙΑΛΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ «ΠΕΝΤΗΚΟΝΤΑΕΤΙΑ»

Η Αθήνα δεν επέδειξε ιμπεριαλιστική συμπεριφορά μόνο κατά τη διάρκεια του Πελοποννησιακού Πολέμου.

Ανάλογη ήταν η συμπεριφορά της κατά την «Πεντηκονταετία», την περίοδο δηλαδή από το 478 ως το 431 η οποία στα κεφάλαια της ιστορίας επιγράφεται και ως «Αθηναϊκή ηγεμονία».

Για να ικανοποιήσει τις ανάγκες της ηγεμονίας της η Αθήνα δημιούργησε έναν, σημαντικό αριθμητικά, γραφειοκρατικό μηχανισμό τον οποίο πλήρωνε από τους φόρους της Ηγεμονίας.

Η συμφωνία που πέτυχε η Αθήνα με τη Σπάρτη με την τριαντάχρονη ειρήνη (445 π.χ.) άφησε τον Περικλή απερίσπαστο να ολοκληρώσει τη μεταμόρφωση της Συμμαχίας της Δήλου σε Ηγεμονία.

Σφαγή των Μηλίων

Η μια μετά την άλλη οι πόλεις κράτη της Συμμαχίας υποτάχθηκαν στην Αθήνα και τελικά μόνο η Λέσβος, η Χίος και η Σάμος διατήρησαν την αυτονομία τους. Αυτές οι πόλεις-κράτη δεν πλήρωναν, όπως οι άλλες, φόρο, προμήθευαν όμως στην Αθήνα ναυτικές δυνάμεις.

Δεν γίνονταν πια συνελεύσεις της Συμμαχίας και το ταμείο της είχε μεταφερθεί στην Αθήνα (454 π.χ.) επειδή ο κίνδυνος από την Περσία παρουσιαζόταν απειλητικός και οι αξιωματούχοι της Συμμαχίας, οι Ελληνοταμίες, ήταν φυσικά Αθηναίοι άρχοντες.

Το 444 π.χ. ένα χρόνο ύστερα από την υπογραφή της τριαντάχρονης ειρήνης, ο Περικλής πρότεινε να χρησιμοποιηθούν τα χρήματα της Ηγεμονίας για δημόσια έργα στην Αθήνα.

Οι Αθηναίοι ανάγκασαν τους Συμμάχους να δεχτούν το δικό τους νομισματικό σύστημα, όπως και τα μέτρα και τα σταθμά τους, ενώ τα τοπικά νομισματοκοπεία περιορίστηκαν στην κοπή νομισμάτων μικρής αξίας.

Δεν υπάρχει αμφιβολία πως για όλα αυτά οι Αθηναίοι έγιναν αντιπαθητικοί σε πολλές περιοχές και σε πολλούς μέσα στην ίδια τους την ηγεμονία.

Η ελευθερία και η αυτονομία ήταν εξαιρετικά πολύτιμα αγαθά για τους έλληνες και οι αθηναίοι τα είχαν θίξει και τα δύο.

Φυσικά λίγοι μπορούσαν να καταλάβουν πως σε έναν κόσμο, όπου δύο μεγάλες δυνάμεις είχαν φθάσει σε υπεροχή, η τέλεια ελευθερία στην εξωτερική πολιτική δεν ήταν ούτε κατορθωτή ούτε επιθυμητή για τα μικρά κράτη.

Οι Αθηναίοι ασκούσαν όλο και μεγαλύτερο έλεγχο στους συμμάχους τους, χωρίς να τους αφήνουν να συμμετέχουν στη λήψη σπουδαίων αποφάσεων. Και ούτε καν σκέφτονταν να τους  παραχωρήσουν πολιτικά δικαιώματα αν και είναι απίθανο ότι οι σύμμαχοι θα δέχονταν κάτι τέτοιο.

Όμως σε καμιά περίοδο της παγκόσμιας ιστορίας δεν είχε γνωρίσει τόσο μεγάλη ευημερία αυτή η περιοχή.

Υπ αυτές τις συνθήκες τα αισθήματα των συμμάχων απέναντι στην Αθήνα ήταν ανάμεικτα: και καλά και κακά.

ΚΕΡΚΥΡΑΪΚΑ- ΠΟΤΙΔΑΙΑ- ΜΕΓΑΡΑ

Είναι γνωστόν ότι υπήρξαν τρία μεγάλα γεγονότα την περίοδο της Πεντηκονταετίας τα οποία, θεωρείται ότι αποτέλεσαν την αφορμή για τον Πελοποννησιακό Πόλεμο και στα οποία η συμπεριφορά των Αθηναίων κρίνεται ως ιμπεριαλιστική: τα Κερκυραϊκά, η Ποτίδαια και το Μεγαρικό ψήφισμα.

Η ευχάριστη κατάσταση που δημιούργησε η ειρήνη του 445 π.χ. μεταξύ Αθηνών και Σπάρτης ανατράπηκε απότομα με την έκρηξη ενός εμφυλίου πολέμου στην Επίδαμνο, μια ασήμαντη κερκυραϊκή αποικία στην ακτή της Αδριατικής, μακριά από το κέντρο των ελληνικών υποθέσεων. Η Κόρινθος μπλέχτηκε σε πόλεμο με την ουδέτερη Κέρκυρα η οποία ζήτησε την αθηναϊκή βοήθεια. Οι αθηναίοι βρέθηκαν σε δίλημμα αλλά στο τέλος έκαναν αμυντική συμμαχία με τους Κερκυραίους και έστειλαν συμβολική δύναμη από δέκα πλοία για να προειδοποιήσουν τους Κορινθίους να κρατηθούν μακριά.

Στη ναυμαχία στα Σύβοτα, το 433 π.χ. ο αθηναϊκός στόλος κατάφερε να εμποδίσει τους Κορινθίους να εκδικηθούν τους Κερκυραίους . Γι αυτήν, όμως, την ενέργεια η Αθήνα επέσυρε το μίσος των Κορινθίων που βάλθηκαν τώρα να παρασύρουν τη Σπάρτη στον πόλεμο για να καταστρέψουν την Αθηναϊκή Ηγεμονία.

Μια δεύτερη αιτία στενοχώριας ήρθε από το βορρά.

Η Ποτίδαια αν και αποικία της Κορίνθου, ήταν μέλος της Αθηναϊκής Ηγεμονίας.

Αγανακτισμένη από την αύξηση του φόρου που της επιδικάστηκε αλλά και για άλλους λόγους, η Ποτίδαια ήταν έτοιμη το 432 να επαναστατήσει.

Η Αθήνα ζήτησε από την Ποτίδαια να συμμορφωθεί με τις απαιτήσεις της και όταν η Ποτίδαια αρνήθηκε, έστειλε στρατιωτικές δυνάμεις για να πολιορκήσουν την πόλη. Η Κόρινθος αντέδρασε στέλνοντας βοήθεια στην πόλη.

Σχεδόν ταυτόχρονα, το χειμώνα του 432-431 π.χ. ο Περικλής αποφάσισε να τιμωρήσει τα Μέγαρα– μια από τις λίγες πόλεις της Πελοποννησιακής Συμμαχίας που πολέμησαν στο πλευρό της Κορίνθου στη ναυμαχία των Συβότων- και έτσι να αποθαρρύνει άλλα πελοποννησιακά κράτη να ανακατευτούν.

Δεν έκανε επίθεση στα Μέγαρα αλλά θέσπισε ένα ψήφισμα αποκλείοντάς τα από τα λιμάνια και τις αγορές της Αθήνας και της ηγεμονίας της. Αυτή η ενέργεια θα τιμωρούσε αυστηρά τα Μέγαρα, δεν αποτελούσε όμως παραβίαση της ειρήνης. Η Κόρινθος έπεισε τους Σπαρτιάτες ότι η Αθήνα ήταν μια αδιάκοπα επιθετική δύναμη με την οποία δεν μπορούσε πια να ζήσει ειρηνικά. Οι Σπαρτιάτες αποφάσισαν να πολεμήσουν «για να απελευθερώσουν τους Έλληνες».

Το Μάρτιο του 431 π.χ. ήταν η Θήβα που άναψε, τελικά, τη φωτιά στον ελληνικό κόσμο. Για να εξαναγκάσει τις Πλαταιές, που ήταν σύμμαχος της Αθήνας, να προσχωρήσουν στο βοιωτικό Κοινό, πολιόρκησε την πόλη. Ο πόλεμος άρχισε.

ΕΚΤΙΜΗΣΕΙΣ ΝΤΕ ΡΟΜΙΓΥ

Δεν υπάρχει αρχαία ελληνική λέξη που να αποδίδει την έννοια «ιμπεριαλισμός». Εκτός από μια που χρησιμοποιείται για το γεγονός της κυριαρχίας, ή για το σύνολο των κυριαρχούμενων λαών. Είναι η λέξη αρχή.

Εν τούτοις, ο ιμπεριαλισμός είναι μια ιδέα πολύ σαφής για τους ‘Ελληνες, και ειδικότερα ο αθηναϊκός ιμπεριαλισμός.

Ο ιμπεριαλισμός αυτός αρχίζει, όπως είπαμε, να εκδηλώνεται αμέσως μετά το τέλος των Μηδικών πολέμων. Το ερώτημα είναι μόνο το πότε τελειώνει και ειδικότερα αν είναι θεμιτό να μιλάμε για αθηναϊκό ιμπεριαλισμό την ώρα ακριβώς που αρχίζει ο Πελοποννησιακός Πόλεμος. Η Ζακλίν ντε Ρομιγύ υποστηρίζει πως ναι. Μπορούμε να μιλάμε. Και αυτό αναλύει στο ομώνυμο βιβλίο της.

Η υπόθεση της Πύλου δεν είχε εκ των προτέρων καμιά σχέση με τον ιμπεριαλισμό. Εν τούτοις με τον τρόπο που τη διηγείται ο Θουκυδίδης και με τον λόγο που παρεμβάλλει, τη συσχετίζει με τον κατακτητικό ιμπεριαλισμό: η Πύλος αποτελεί μέσα στο έργο την απρόσμενη επιτυχία στην οποία όφειλαν να αρκεστούν οι Αθηναίοι.

Να υπενθυμίσω πως βρισκόμαστε ακόμη στις αρχές του πολέμου (425 π.χ.) και οι Αθηναίοι κατανίκησαν τους σπαρτιάτες.

Στο κεντρικό σημείο των διαπραγματεύσεων μιλούν μονάχα οι πρέσβεις των Λακεδαιμονίων, και τα λόγια τους είναι μια προειδοποίηση για την αθηναϊκή φιλοδοξία: η Αθήνα, λένε, δεν πρέπει να παρασυρθεί από αυτήν την εύνοια της τύχης. Πρέπει να μετριάσει τι δίψα της για κατακτήσεις. Να μοιραστεί με τη Σπάρτη την ηγεμόνευση της Ελλάδας. Με άλλα λόγια πρέπει να βάλει φρένο στον ιμπεριαλισμό της.

Και σαν να χρειάζεται να επιβεβαιώσει ότι αυτά δεν είναι από εκείνα τα εύκολα επιχειρήματα που χρησιμοποιούν κάποιοι πρέσβεις επιδιώκοντας την ειρήνη, ο Θουκυδίδης καταγγέλλει την άρνηση της Αθήνας και τη συγκεκριμένη συμπεριφορά της, βλέποντας σ αυτήν την ίδια φιλοδοξία από την οποία οι Λακεδαιμόνιοι προσπαθούσαν να τους αποτρέψουν.

Η Σικελική Εκστρατεία

Στην υπόθεση της Σικελίας ο ρόλος του αθηναϊκού ιμπεριαλισμού είναι περισσότερο εμφανής. Προκύπτει, όμως, καθαρά ότι ο Θουκυδίδης επέμεινε περισσότερο από ότι ήταν απαραίτητο και στο επεισόδιο και στην ερμηνεία του. Και δεν αρκείται να το συσχετίσει με την πλεονεξία που φανέρωσε η υπόθεση της Πύλου, δεν αρκείται να ξεχωρίσει και να δείξει τη φιλοδοξία της Αθήνας που προσδιορίζει όλα τα επεισόδια: αισθάνεται επιπλέον την ανάγκη να αναθέσει στο Συρακούσιο Ερμοκράτη την καταγγελία της.

Ο τελευταίος δηλώνει ότι ο αθηναϊκός ιμπεριαλισμός απειλεί τη Σικελία ολόκληρη. Το βεβαιώνει επανειλημμένα με τον πιο έντονο τρόπο. Και φέρνει ως απόδειξη τη συμπεριφορά της Αθήνας σε άλλες περιπτώσεις. Απαιτεί ως εκ τούτου τη σύσταση ενός σικελικού συνασπισμού, με σκοπό την αντίσταση σ αυτή τη φιλοδοξία.

Στην υπόθεση της Βοιωτίας ο Παγώνδας δεν συμμετέχει παρά με έναν σύντομο προτρεπτικό λόγο .Όμως το αντικείμενο της πολεμικής του είναι ο αθηναϊκός ιμπεριαλισμός και αυτόν χρησιμοποιεί για να στείλει το στρατό στη μάχη. Ο ιμπεριαλισμός της υπόθεσης της Πύλου, ο ιμπεριαλισμός της υπόθεσης της Σικελίας, επανέρχεται εδώ κατά λέξη: όστις τα μεν εαυτού έχει, του πλείονος δε ορεγόμενος εκών τινι επέρχεται.    

Ο Παγώνδας υπενθυμίζει ότι η αθηναϊκή φιλοδοξία αποτελεί κίνδυνο για όλους.

Έτσι όλα τα γεγονότα μπαίνουν σε μια διάταξη με κέντρο τον ιμπεριαλισμό. Ο πόλεμος από όπου και αν κοιταχτεί μπαίνει κάτω από τον αστερισμό του ιμπεριαλισμού.

Χαρακτηριστικότερη περίπτωση αυτού του ιμπεριαλισμού ήταν η υπόθεση της Μήλου.

Επηρεασμένοι από τον Αλκιβιάδη, οι Αθηναίοι έκαναν εκστρατεία το 416 π.χ. εναντίον της Μήλου, που ήταν δωρική αποικία.

Στον περίφημο διάλογο ανάμεσα στους Αθηναίους και στους Μηλίους, ο Θουκυδίδης δείχνει πώς το πιο ανθρωπιστικό κράτος του αρχαίου κόσμου έφτασε να εφαρμόζει την πολιτική του δικαίου του ισχυρότερου και να καταφεύγει στην κτηνώδη βία, γεγονός που προκάλεσε το καθολικό μίσος και το φόβο και έδωσε στους εχθρούς της Αθήνας μια γερή δικαιολογία για να την ανατρέψουν.

Ο Θουκυδίδης δεν εξετάζει πουθενά ούτε τις θεσμικές αρχές ούτε το έργο του αθηναϊκού ιμπεριαλισμού: μεταφέρει μόνο μια σειρά από ενέργειες που σημαδεύουν τη διαδικασία της εξέλιξής του. Αλλά μέσα από τις σχέσεις που εγκαθιστά μεταξύ τους, μέσα από τις αιτίες που παρεμβάλλει για να υπερασπίσει ή για να κατηγορήσει αυτές τις ενέργειες, παρέχει προφανώς τα στοιχεία μιας συστηματικής ανάλυσης.

Μια ανάλυση της αθηναϊκής φιλοδοξίας θα μπορούσε να διενεργηθεί σε πολλαπλά επίπεδα: ποια ήταν η πολιτική μορφή της και το πρόγραμμά της, ποιος ο τρόπος και ο χώρος πραγμάτωσής της, ποια η εσώτερη φύση και το ψυχολογικό κίνητρό της.

Ο αθηναϊκός ιμπεριαλισμός στο έργο του Θουκυδίδη, εμφανίζεται, μονολιθικά, ως η πολιτική που ακολουθεί στην πράξη η Αθήνα.

Ένα μόνο, και το ίδιο πάντα, είναι το υποκείμενο που εξασφαλίζει τη συνέχεια στο έργο: οι Αθηναίοι. Υποταγμένοι σ αυτό το συλλογικό πρόσωπο, τα διάφορα άτομα φαίνονται σαν να μην ήταν παρά τα παθητικά όργανα μιας εξωτερικής προς αυτά βούλησης.

Οι οικονομικές παράμετροι έπαιζαν πολύ μικρότερο ρόλο στην Αθήνα του 5ου αιώνα από όσο στη σύγχρονη Ευρώπη.

Η πόλη δεν αδιαφορούσε για το κέρδος, αλλά αυτό καθαυτό, ως σκοπός δεν ενέπνεε σ αυτήν παρά μια δευτερεύουσα και αποσπασματική δράση. Υπήρχαν πολλοί που ο ιμπεριαλισμός τους δεν προσδιοριζόταν από έναν τέτοιο στόχο. Και αυτοί οι ίδιοι που φρόντιζαν να αυξάνεται ο θησαυρός, άλλο δεν είχαν στο νου τους παρά να τον χρησιμοποιήσουν για περαιτέρω κατακτήσεις.

Ο πλούτος έφερνε τη δύναμη και όχι η δύναμη τον πλουτισμό.

ΨΥΧΟΛΟΓΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ

Με τον ίδιο ειρμό της σκέψης ο Μπένζαμιν Κόνσταντ στο δοκίμιό του «Το πνεύμα της κατάκτησης και ο σφετερισμός», παρατηρεί αυτό το κοινό χαρακτηριστικό σε όλες τις μορφές του κατακτητικού πνεύματος, όπως εκφράστηκε πριν τη σύγχρονη εποχή. Και παραθέτει για παράδειγμα τους Σκανδιναυούς ήρωες, που, όπως λέει, έκαιγαν τους θησαυρούς που είχαν κυριεύσει, ώστε να υποχρεώνονται να κάνουν και άλλες κατακτήσεις.

Ο αθηναϊκός ιμπεριαλισμός δεν έφθανε ως αυτό το σημείο. Είχε χωρίς αμφιβολία την αίσθηση της πραγματικότητας. Όμως αυτή δεν συνέπιπτε με την υπερβολικά απλουστευμένη λογιστική που του επικολλήθηκε. Και η απόδειξη βρίσκεται μέσα στην ίδια την παράδοση. Γιατί μαζί με αυτό το κίνητρο που ωθούσε την Αθήνα στο δρόμο των κατακτήσεων, και πριν από αυτό το κίνητρο, όλοι οι συγγραφείς αναφέρουν ένα άλλο, περισσότερο καθαρά ψυχολογικό. Και αυτό ακριβώς συγκράτησε ο Θουκυδίδης.

Όταν οι Αθηναίοι «επιθυμούν περισσότερα» πρόκειται βέβαια για την ιδέα μιας απόκτησης που έχουν στο νου τους και για μια σφοδρή επιθυμία από την οποία διακατέχονται αλλά η επιθυμία τους αντλεί τη δύναμή της από στοιχεία ψυχολογικά, ανεξάρτητα από την απλή ιδέα του υλικού αποκτήματος.

Στο έργο του Θουκυδίδη, φαίνεται να προέρχεται από δύο βασικά συναισθήματα, που είναι η αγάπη για δράση και η ανάγκη του γοήτρου. Όλες οι αναλύσεις του ιστορικού επικεντρώνονται στα δύο αυτά θέματα.

Ο χαρακτήρας της Αθήνας εξηγεί την αέναη ενεργητικότητά της. Δίνει σε κάθε νέα κατάκτηση μια ιδιαίτερη αξία, μετατρέποντάς την σε βαθμίδα απαραίτητη για την απόκτηση νέας δύναμης και ολοένα και καινούριων κατακτήσεων. Όμως στο τέρμα των πράξεων, που ολοένα μετατοπίζεται, βρίσκεται η αίσθηση ενός σκοπού που πρέπει να εκπληρωθεί που είναι η μέγιστη δύναμη και η παγκόσμια κυριαρχία.

Τώρα, αν πιστέψουμε τα αισθήματα που επικαλούνται οι ηγέτες του ιμπεριαλισμού, αυτός ο απώτατος στόχος εμφανίζεται λιγότερο με τη μορφή της κτητικότητας και πιο πολύ σαν άσκηση γοήτρου.

Αυτό που συνδαυλίζει το πάθος των Αθηναίων είναι η ευχαρίστηση που νοιώθουν όταν τους θαυμάζουν, η φήμη, τα δείγματα σεβασμού: στην ανώτερη μορφή του το πάθος τους τείνει προς τη δόξα. Στη χαμηλότερη, προς τη χρήση της εξουσίας. Στην πρώτη περίπτωση έχουμε τον Περικλή. Στη δεύτερη τον οποιοδήποτε αγορόβιο.

Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, οι ικανοποιήσεις της ματαιοδοξίας μετρούν εξίσου για όλους, και η ανάλυση της αθηναϊκής φιλοδοξίας τείνει α δείξει μια γενικότερη ανθρώπινη αξία.

Ο χαρακτήρας του αρχαίου ιμπεριαλισμού είναι απλοϊκός και άμεσος.

Στη σύγχρονη εποχή η ελευθερία, για λόγους τόσο πρακτικούς όσο και θεωρητικούς, βρίσκεται σε λιγότερο άμεση σχέση με την εξουσία.

«Στις δημοκρατίες της Αρχαιότητας, γράφει ο Κόνσταντ στο βιβλίο που προαναφέραμε, εξαιτίας της μικρής εδαφικής έκτασης , κάθε πολίτης είχε για τα κοινά μια μεγάλη προσωπική σημασία… Το πλεονέκτημα που προσέφερε στο λαό η ελευθερία, με τον τρόπο που την εννοούσαν οι αρχαίοι, ήταν η συμμετοχή στη διακυβέρνηση, πλεονέκτημα πραγματικό, ευχαρίστηση κολακευτική και ταυτόχρονα στέρεη».

Στις ημέρες μας αυτή η ελευθερία δεν προεκτείνεται σε άσκηση εξουσίας και οι έννοιες της αμοιβαιότητας και της καθολικότητας των βασικών αρχών που αναπτύσσει η φιλοσοφία, έχουν επίσης συμβάλλει στη ρήξη του δεσμού ανάμεσα στις δύο ιδέες. Έγινε αντιληπτό ότι η ελευθερία έπρεπε να είναι ελευθερία και για τους άλλους. Η Γαλλική επανάσταση περισσότερο δογματική παρά ορμέμφυτη, αρχίζει με την απελευθέρωση εκείνων που οι δημοκρατικές επαναστάσεις της Αθήνας, με την ορμή μιας κίνησης ολότελα ατομικής και αυθόρμητης, είχαν την πρόθεση να υποδουλώσουν πιο αποτελεσματικά.

Ανάμεσα στο σημερινό κράτος και στην αρχαία πόλη, υπάρχει πάντα και παρεμβαίνει η ίδια διαφορά, αυτή που χωρίζει ένα μεγάλο συντεταγμένο σώμα από μια στενή ομάδα ανθρώπων που κατέχονται από ζωντανά πάθη.

Και παρόλη τη σχηματοποίησή της, η ανάλυση με τα στοιχεία που παρέχει ο Θουκυδίδης αρκεί για να αντιληφθούμε αυτή τη διαφορά.

Ο ιμπεριαλισμός φαίνεται, λοιπόν, να αναβλύζει, σαν ζωντανή πηγή από το χαρακτήρα των αθηναίων. Είναι ο τέλειος τύπος μιας κοινής εμπειρίας που ρυθμίζεται από νόμους με καθολική ισχύ.

Τόσο το μεγαλείο όσο και η ευτυχία της πόλης εμποδίζονταν από δυσκολίες που δημιουργούσε η ίδια η φύση του ανθρώπου και οι οποίες σε τελευταία ανάλυση, ανήκαν στον τομέα της ηθικής.

Για να διορθωθούν, λοιπόν, τα πράγματα, οι άνθρωποι όφειλαν να αποστρέψουν το βλέμμα από την υπαρκτή πόλη και να ξεκινήσουν από την επιβολή μιας ηθικής αναμόρφωσης. Αυτό ανέλαβαν να κάνουν οι θεωρητικοί του 4ου αιώνα. Σε αντίθεση προς την υπαρκτή πόλη και τις αδιάκοπες αναταραχές της, έθεσαν την ανάγκη μιας σε βάθος μετατροπής.

Η ισορροπία ανάμεσα στο πνεύμα και το κράτος, χαρακτηριστική της σκέψης του Θουκυδίδη, διαταράχθηκε προς όφελος του πνεύματος.

Οι στοχαστές αποσύρθηκαν από τη δημόσια ζωή για να γίνουν φιλόσοφοι. Δεν ήταν πια εκείνοι οι Αθηναίοι του 5ου αιώνα, που συζητούσαν αδιάκοπα στις οδούς της πόλης εκείνα τα προβλήματα που ενδιέφεραν τους πάντες.

Αντίθετα, αυτοί οι σκεπτόμενοι τώρα απέφευγαν να ασχοληθούν με τα άμεσα προβλήματα της πολιτικής πρακτικής και υποστήριζαν ότι πρώτα από όλα έπρεπε να αλλάξουν τις ίδιες τις αρχές στις οποίες θεμελιωνόταν η πολιτική πράξη.

Η στρατιωτική ήττα έθεσε κατά κάποιο τρόπο τα θεμέλια για την ανάπτυξη της ηθικής φιλοσοφίας.

Κάτι μας θυμίζουν στις ημέρες μας όλα αυτά.

 

 

Ο πλανήτης απέκτησε καινούργιο νησί – Γιατί εξέπληξε τους επιστήμονες

0

Έκπληκτοι έμειναν οι επιστήμονες από το πλούσιο οικοσύστημα που εντοπίστηκε σε ένα νέο νησί, το οποίο δημιουργήθηκε στον Ειρηνικό Ωκεανό πριν από λίγες ημέρες.

Ένα νέο νησί αναδύθηκε σε ένα τμήμα του νοτιοδυτικού Ειρηνικού Ωκεανού που είναι γεμάτο υποθαλάσσια ηφαίστεια, όπως έγινε γνωστό την Πέμπτη (22/09) από το Παρατηρητήριο της NASA.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με το «IFL Science», όλα άρχισαν με την έκρηξη ενός υποθαλάσσιου ηφαιστείου στα νησιωτικό σύμπλεγμα των Τόνγκα στις 10 Σεπτεμβρίου και, μέσα σε μόλις 11 ώρες, κομμάτι ξηράς αναδύθηκε από τα ύδατα, η οποία δημιουργήθηκε από λάβα που είχε ψυχθεί από τα νερά του ωκεανού και είχε πλέον στερεοποιηθεί. Κατά τις επόμενες ημέρες, η λάβα συνέχισε να χύνεται και το νεοσύστατο νησί μεγάλωσε, φτάνοντας σε διάμετρο τα 170 μέτρα στις 16 Σεπτεμβρίου και τελικά άγγιξε, δύο ημέρες αργότερα, τα 182 μέτρα. Πάντως, μέχρι τις 20 Σεπτεμβρίου, το νησί είχε μεγαλώσει ακόμα περισσότερο και έχει έκταση 24.000 τ.μ., με μέγιστο υψόμετρο τα 10 μέτρα.

 

Η δημιουργία του νησιού και η έκπληξη των επιστημόνων

Ο σχηματισμός του νέου νησιού καταγράφηκε μέσω εικόνων που ελήφθησαν από τον δορυφόρο Landsat 9 στις 14 Σεπτεμβρίου. Βέβαια, στις φωτογραφίες αποτυπώθηκε ένα τεράστιο σύννεφο ατμού και τέφρας να απομακρύνεται από το κοντινότερο ηφαίστειο. Μπορεί, επίσης, να διακριθεί ένα σύννεφο αποχρωματισμένου νερού, το οποίο αναπτύσσεται γύρω από τη χερσαία μάζα του νησιού, που – με τη σειρά της – δημιουργήθηκε από την παρουσία ιδιαίτερα θερμού και όξινου θαλασσινού νερού με ηφαιστειακά πετρώματα και θείο.

Το νέο νησί βρίσκεται νοτιοδυτικά του Λάτε, βορειοανατολικά του Χούνγκα Τόνγκα – Χούνγκα Χα’απάι και βορειοδυτικά του Μο’ούνγκα’όνε. Σε αυτό το τμήμα του Ειρηνικού Ωκεανού βρίσκεται η ζώνη υποβύθισης Τόνγκα – Κέρμαντεκ, μια περιοχή όπου τρεις τεκτονικές πλάκες συγκρούονται αργά μεταξύ τους. Όλη αυτή η τεκτονική δραστηριότητα έχει δημιουργήσει μια κορυφογραμμή, που έχει τη μεγαλύτερη πυκνότητα υποθαλάσσιων ηφαιστείων στον κόσμο, σε αυτό το τμήμα του Ειρηνικού Ωκεανού.

Δυστυχώς, το νησάκι μπορεί να μην παραμείνει για πολύ, καθώς οι καιρικές συνθήκες και η διάβρωση από τα κύματα και τα ρεύματα μπορούν να επηρεάσουν γρήγορα τον ηφαιστειακό βράχο. Ορισμένα νέα νησιά, ωστόσο, καταφέρνουν να επιβιώσουν. Επισημαίνεται ότι, το 2014, ένα υποθαλάσσιο ηφαίστειο σε αυτό το τμήμα του Ειρηνικού εξερράγη και έτσι δημιουργήθηκε το μεγάλο νησί Χούνγκα Τόνγκα – Χούνγκα Χα’απάι. Πάντως, παρ’ όλο που μόλις έχει «γεννηθεί», στο νέο νησί έχει ήδη καλλιεργηθεί ένα ακμάζον οικοσύστημα, στο οποίο – προς μεγάλη έκπληξη των επιστημόνων – εντοπίζονται γλαρόνια και κουκουβάγιες.

Ο πλανήτης απέκτησε καινούργιο νησί – Γιατί εξέπληξε τους επιστήμονες

Σοκαρισμένος ο Β.Ζελένσκι με το Ισραήλ: «Γιατί δεν μας δώσατε το Iron Dome;»

0

Ζητά επίμονα το ισραηλινό αντιπυραυλικό σύστημα

Ο ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι δήλωσε κατά τη διάρκεια συνέντευξης που δόθηκε στη δημοσιότητα χθες Σάββατο πως τον έχει «σοκάρει» το γεγονός ότι το Ισραήλ δεν έστειλε συστήματα αντιπυραυλικής άμυνας στη χώρα του.

Ο κ. Ζελένσκι υπενθύμισε πως είχε ζητήσει τέτοια οπλικά συστήματα λίγο καιρό αφότου ξέσπασε ο πόλεμος με τη Ρωσία, στα τέλη Φεβρουαρίου. Αναφέρθηκε συγκεκριμένα στο σύστημα Σιδηρούς Θόλος, που χρησιμοποιείται συχνά για την αναχαίτιση πυραύλων και ρουκετών που εκτοξεύονται από τη Λωρίδα της Γάζας.

«Δεν ξέρω τι έχει πάθει το Ισραήλ. Ειλικρινά, έχω σοκαριστεί, δεν καταλαβαίνω γιατί δεν μπορεί να μας δώσει συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας», είπε.

Ο αρχηγός του κράτους της Ουκρανίας έκανε τα συγκεκριμένα σχόλια κατά τη διάρκεια συνέντευξης που παραχώρησε σε γάλλους δημοσιογράφους την Τετάρτη. Το γραφείο του έδωσε στη δημοσιότητα την ηχογράφηση της συνέντευξης χθες.

Οι δηλώσεις του κ. Ζελένσκι για το θέμα ήταν ακόμη πιο δηκτικές από εκείνες που έκανε τον Μάρτιο, όταν επιτιμούσε την ισραηλινή κυβέρνηση επειδή δίσταζε να στείλει όπλα. Τότε, η ισραηλινή κυβέρνηση απέφυγε να δεσμευτεί, διαβεβαιώνοντας πάντως πως θα βοηθήσει το Κίεβο όσο περισσότερο μπορεί.

Το Ισραήλ, η κυβέρνηση του οποίου καταδίκασε τη ρωσική επέμβαση που άρχισε πριν από επτά μήνες, ανησυχεί για το ενδεχόμενο διατάραξης της διμερούς σχέσης με τη Ρωσία, παράγοντα με σημαντικό ρόλο στη γειτονική Συρία, όπου οι ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις βάζουν συχνά στο στόχαστρο φιλοϊρανούς παραστρατιωτικούς.

«Το αντιλαμβάνομαι — αντιμετωπίζει δύσκολη κατάσταση, αν λάβουμε υπόψη την κατάσταση με τη Συρία και τη Ρωσία», συνέχισε ο κ. Ζελένσκι, επιμένοντας πως σκοπός του δεν είναι να κατηγορήσει κανέναν.

«Αναφέρομαι απλά στα γεγονότα. Οι συζητήσεις μου με την ισραηλινή ηγεσία δεν έφεραν κανένα αποτέλεσμα για την Ουκρανία», συμπλήρωσε.

https://www.pronews.gr/amyna-asfaleia/sokarismenos-o-v-zelenski-me-to-israil-giati-den-mas-dosate-to-iron-dome/

Σ.Λαβρόφ: «Πρέπει να διαβάζετε πιο συχνά και προσεκτικά τον Πούτιν»

0

«Πάντα είναι καλύτερο να συζητούμε παρά να μη συζητούμε»

Ο Σεργκέι Λαβρόφ, δέχθηκε καταιγισμό ερωτήσεων από δημοσιογράφους στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ για τα επόμενα βήματα της Ρωσίας στον πόλεμο στην Ουκρανία.

«Πρέπει να διαβάζετε πιο συχνά και προσεκτικά τον Πούτιν», είπε σε δημοσιογράφο που τον ρώτησε για την εξέλιξη των συγκρούσεων, καταγγέλλοντας την «πρωτοφανή» και «γκροτέσκα» ρωσοφοβία της Δύσης.

Ερωτηθείς επανειλημμένα αν η Ρωσία θα χρησιμοποιήσει πυρηνικά όπλα για να προστατέψει τα κατεχόμενα εδάφη της Ουκρανίας, που ετοιμάζεται να προσαρτήσει, ο Λαβρόφ δεν έδωσε διευκρινίσεις.

Όταν κλήθηκε εκ νέου να αποσαφηνίσει κατά πόσον τα σχόλια του Πούτιν σημαίνουν ότι η Ρωσία θα είναι έτοιμη να καταφύγει σε πυρηνικά για να υπερασπιστεί τις προσαρτημένες περιοχές, που η Ουκρανία έχει δεσμευτεί να ανακαταλάβει στρατιωτικά, ο Λαβρόφ άρχισε μια μακρά συζήτηση περί της «κουλτούρας ακύρωσης» αναφορικά με την εκδοχή της Ρωσίας για τον πόλεμο.

Σε ποια ερώτηση «κόλλησε» ο Λαβρόφ

«Όλη η επικράτεια της Ρωσικής Ομοσπονδίας, τα εδάφη που περιλαμβάνονται και μπορεί να περιληφθούν στο Σύνταγμα, είναι άνευ όρων υπό την πλήρη υπεράσπιση του κράτους. Όλοι οι νόμοι, τα δόγματα, οι έννοιες και οι στρατηγικές της Ρωσικής Ομοσπονδίας καλύπτουν όλη την επικράτειά της», απάντησε.

Ο Λαβρόφ είπε ότι η Ρωσία είναι έτοιμη να διαπραγματευτεί με τη Δύση, αλλά δεν θα αναλάβει την πρωτοβουλία.

«Πάντα είναι καλύτερο να συζητούμε παρά να μη συζητούμε. Αλλά στην κατάσταση που βρισκόμαστε, η Ρωσία απλώς δεν πρόκειται να κάνει τα πρώτα βήματα», είπε.

Μιλώντας για περίπου μία ώρα στην κατάμεστη από δημοσιογράφους αίθουσα ο Λαβρόφ εξαπέλυσε βέλη κατά των ΗΠΑ και των συμμάχων τους για τον επί χρόνια «εγωισμό» τους, χάνοντας συχνά την υπομονή του.

Αλλά όταν ρωτήθηκε κατά πόσον η Κίνα πιέζει τη Ρωσία να τερματίσει σύντομα τον πόλεμο ο Λαβρόφ αρχικά διαφώνησε με τις λέξεις που επέλεξε ο δημοσιογράφος και στη συνέχεια γύρισε και είπε: «πείτε στους αναγνώστες σας ότι απέφυγα την ερώτηση».

https://www.pronews.gr/amyna-asfaleia/s-lavrof-prepei-na-diavazete-pio-syxna-kai-prosektika-ton-poutin/

Δ. Τσαϊλάς: ΚΑΤΙ ΔΕΝ ΠΑΕΙ ΚΑΛΑ ΣΤΟ ΒΑΣΙΛΕΙΟ ΤΗΣ ΗΓΕΣΙΑΣ

1

του Δημήτρη Τσαϊλά, Υποναυάρχου ε.α.

ΓΙΑ ΝΑ ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΟΥΜΕ ΔΙΑΚΛΑΔΙΚΌΤΗΤΑ, ΠΡΩΤΑ ΑΠΟΚΤΑΜΕ ΚΟΙΝΟ ΠΝΕΥΜΑ ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΠΡΟΣΒΑΛΟΥΜΕ ΤΙΣ ΠΑΡΑΔΟΣΕΙΣ ΤΩΝ ΚΛΑΔΩΝ

Πριν από κάποια χρόνια, ανεξέλεγκτες πυρκαγιές σε μεγάλο νησί του ανατολικού αιγαίου απειλούσαν εγκαταστάσεις του στρατού ξηράς. Αμέσως ελήφθη η απόφαση  να προστρέξει για βοήθεια το πλοίο που εκτελούσε περιπολία στην περιοχή. Άμεσα ανταποκριθήκαμε και αγκυροβολήσαμε μετά από σύντομο χρονικό διάστημα σε όρμο πλησίον του πεδίου. Βγήκα με τη λέμβο στη ξηρά όπου συναντήθηκα με τον επικεφαλής στρατηγό ο οποίος συντόνιζε το έργο της πυρόσβεσης, και ακολούθησε ο παρακάτω διάλογος:

  • Καλώς ήρθατε. Βγάλτε αμέσως όλο το πλήρωμα για να ενταχθεί στη δύναμη πυρόσβεσης.
  • Μάλιστα στρατηγέ μου. Ξέρετε όλο το πλήρωμα αριθμεί 50 μέλη μαζί με τους αξιωματικούς και η βάρδια ασφαλείας δεν είναι δυνατό να μετακινηθεί στη στεριά καθώς το πλοίο είναι επ’ αγκύρα και όλα τα συστήματα του είναι ενεργά.
  • Καλώς. Πόσοι μπορούν να προστρέξουν για τη κατάσβεση;
  • Θα σας αποστείλω το άγημα πυρκαγιάς που αριθμεί 7 μέλη.
  • Μα μόνο αυτοί; Μπορείτε τουλάχιστο να απλώσετε μάνικες από το πλοίο που με την υποβοήθηση των αντλιών να καταβρέχουμε στην ακτή σε βάθος 500μέτρων;

Σε αυτό το σημείο δεν απάντησα, απλά κατάλαβε ο Στρατηγός από το απορημένο βλέμμα μου ότι  αυτό που μόλις είχε πει, ήταν ανέφικτο.

Πίσω από αυτή τη συζήτηση υπάρχει ένα βαθύτερο πρόβλημα, με τη διοίκηση και τον έλεγχο κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων. Ποιο είναι το διάγραμμα που απεικονίζει τον τρόπο οργάνωσης της διοίκησης και του ελέγχου εκείνη τη στιγμή; Πρόσφερε την ρεαλιστική εικόνα του τρόπου με τον οποίο αναμεταδόθηκαν τα μηνύματα και ποιος εκχωρούσε πόρους σε συγκεκριμένα έργα; Αυτή η εικόνα είναι αξιοσημείωτη επειδή, με μικρές αλλαγές, θα μπορούσε να εμφανίζεται σε οποιοδήποτε στιγμή των επιχειρήσεων, ακόμη και σε πόλεμο. Απεικονίζει μια ιεραρχική δομή άλλης εποχής και θα μπορούσε να περιγράψει τη διοίκηση και τον έλεγχο μάλλον των προηγουμένων δεκαετιών.

Αναφέρονται αυτά ίσως και με δόση υπερβολής, καθώς η διοίκηση και ο έλεγχος βιώνουν αυτήν τη στιγμή κάτι σαν αναγέννηση καθώς οι Ένοπλες Δυνάμεις αναζητούν περισσότερη διακλαδικότητα μεταξύ των διαφορετικών στρατιωτικών υπηρεσιών των κλάδων, περιορισμό στη μεταβίβαση εντολών και συστήματα που να επιτρέπουν ταχύτερη λήψη αποφάσεων. Το πρόβλημα, όμως, είναι ότι η προσπάθεια επικεντρώνεται σχεδόν εξ ολοκλήρου στην τεχνολογία διοίκησης και ελέγχου. Το Υπουργείο Άμυνας επί του παρόντος δημιουργεί καθολικά δίκτυα και αποθήκες δεδομένων και αναπτύσσει εργαλεία υποστήριξης αποφάσεων που βασίζονται περισσότερο στα ηλεκτρονικά συστήματα. Όμως η οργανωτική δομή διοίκησης και ελέγχου πρέπει επίσης να αλλάξει, όπως και το πνεύμα χωρίς αποκλεισμούς των παραδόσεων των κλάδων.

Οι Ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις θα πρέπει να ενισχύσουν το τρέχον σύστημα διοίκησης και ελέγχου τοποθετώντας μικρές, αρθρωτές ομάδες που θα δεν είναι αυστηρά ευθυγραμμισμένες με μια συγκεκριμένη στρατιωτική υπηρεσία. Αυτό θα βοηθούσε το σύστημα να παρέχει λειτουργικά αποτελέσματα γρηγορότερα και από πολλαπλές υπηρεσίες σε μια δεδομένη στιγμή. Αυτή η προσπάθεια θα αντιμετωπίσει προκλήσεις, ειδικά ξεπερνώντας μακροχρόνιες οργανωτικές και δογματικές πρακτικές, αλλά θα άξιζε τον κόπο γιατί ένα σύστημα διοίκησης και ελέγχου που εκτείνεται σε όλες τις υπηρεσίες είναι ο μόνος τρόπος να δημιουργηθούν πολλαπλά, άλυτα διλήμματα για τους αντιπάλους.

Το σύστημα διοίκησης και ελέγχου των ΕΕΔ σήμερα, μοιάζει με μια σειρά λεωφόρων που ξεκινούν όλοι μαζί από την ίδια εκκίνηση αλλά, ταξιδεύουν σε παράλληλες γραμμές και δεν τέμνονται ποτέ. Αυτοί οι λεωφόροι αντιπροσωπεύουν τα μονοπάτια διοίκησης και ελέγχου, τα μέσα που αναφέρουμε στους στρατιωτικούς πόρους πού να πάνε και τι να κάνουν, ποια δηλαδή είναι η αποστολή και τα έργα τους.

Εκτιμάται ότι υφίσταται κίνδυνος επανάληψης παλαιών λαθών. Τελικά, οι ΕΕΔ πρέπει να επιδιώξουν τη μεταρρύθμιση, επειδή η αλλαγή διοίκησης και ελέγχου αφορά την αλλαγή του τρόπου με τον οποίο οι ΕΔ λαμβάνουν αποφάσεις κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, και η λήψη αποφάσεων είναι θεμελιώδης για τη στρατιωτική ηγεσία. Εάν οι ανώτεροι αξιωματικοί εκτιμούν πραγματικά την ταχύτητα λήψης αποφάσεων που ισχυρίζονται ότι είναι απαραίτητη στις σύγχρονες συγκρούσεις – μετατοπίζοντας τα χρονοδιαγράμματα από εβδομάδες σε λεπτά, αν όχι πιο γρήγορα – ο μόνος τρόπος για να φτάσουμε εκεί είναι να ενδυναμώσουμε πολλά άτομα ώστε να μπορούν να λαμβάνουν αποφάσεις. Εάν η πρόθεση είναι να λαμβάνουμε αποφάσεις πιο γρήγορα και να παρουσιάζουμε πραγματικά στους αντιπάλους μας άλυτα προβλήματα, οι ΕΕΔ πρέπει να προχωρήσουν πέρα από το σύστημα διοίκησης και ελέγχου που διαθέτουν σήμερα, αποκτώντας κοινό πνεύμα.

THE NEW YORK TIMES Μελόνι: Ιερά κείμενα τα έργα για χόμπιτ

0

«Ο Τόλκιν διατύπωσε καλύτερα από εμάς αυτά που πιστεύουμε», είπε η Μελόνι, που δεν θεωρεί ότι ο «Αρχοντας των δαχτυλιδιών» είναι φανταστικό μυθιστόρημα

H σκληροπυρηνική δεξιά πολιτικός Τζόρτζια Μελόνι, η πιθανότερη επόμενη πρωθυπουργός της Ιταλίας, είχε παλιότερα τη συνήθεια να μεταμφιέζεται σε χόμπιτ. Για τη νέα γενιά της ιταλικής Ακροδεξιάς, τα έργα του Βρετανού συγγραφέα Τζ. Ρ.Ρ. Τόλκιν δεν ήταν απλώς ένα ταξίδι στον κόσμο της φαντασίας, αλλά ένας κεντρικός πυλώνας στην προσπάθεια εξεύρεσης μιας νέας μεταπολεμικής ταυτότητας.

Στα νεανικά της χρόνια, η Μελόνι και οι φίλοι από το μεταφασιστικό Ιταλικό Σοσιαλιστικό Κίνημα είχαν ψευδώνυμα ηρώων του Τόλκιν, συγκεντρώνονταν «υπό τους ήχους της σάλπιγγας του Μπορομίρ», πήγαιναν στην «κατασκήνωση χόμπιτ» και τραγουδούσαν μαζί με την εξτρεμιστική «κομπανία του δαχτυλιδιού».

Ο Τόλκιν ήταν η απάντηση στην αναζήτηση μιας νέας ακροδεξιάς ταυτότητας, καθώς παρέπεμπε σε μια μυθική εποχή γεμάτη σύμβολα, ήρωες και μύθους χωρίς φασιστικά ταμπού.

«Νομίζω ότι ο Τόλκιν διατύπωσε καλύτερα από εμάς αυτά που πιστεύουμε», είπε η 45χρονη Μελόνι. Για εκείνη, ο «Αρχοντας των δαχτυλιδιών» παίζει ρόλο ιερού κειμένου. «Δεν θεωρώ ότι ο “Αρχοντας των δαχτυλιδιών” είναι φανταστικό μυθιστόρημα», εξήγησε.

Το βουκολικό σύμπαν του Τόλκιν, με τους ενάρετους μαχητές που υπερασπίζονται τα ειδυλλιακά κατάφυτα βασίλειά τους απέναντι στις ορδές των σκουρόχρωμων βίαιων Ορκ, πυροδοτεί εδώ και δεκαετίες συζητήσεις για τις φυλετικές και ιδεολογικές προκαταλήψεις του συγγραφέα, καθώς και για τις απόψεις του γύρω από τον σύγχρονο κόσμο και την παγκοσμιοποίηση.

Μελόνι: Ιερά κείμενα τα έργα για χόμπιτ-1
Νεαρός οπαδός του κόμματος της Μελόνι, Αδέλφια της Ιταλίας, φοράει μπλουζάκι με στάμπα που γράφει χόμπιτ. [Gianni Cipriano/The New York Times]

Στην Ιταλία, οι περιπέτειες του Μπίλμπο Μπάγκινς και οι χάρτες του Μόρντορ έχουν επηρεάσει ολόκληρες γενιές επιγόνων του φασισμού. Ο ίδιος ο Τόλκιν ήταν ένας συντηρητικός που είχε αποκαλέσει τον Χίτλερ «μικρό ανίδεο». Η Μελόνι ήρθε σε επαφή με τον φανταστικό κόσμο του Τόλκιν σε ηλικία 11 ετών, ενώ δέκα χρόνια αργότερα εμφανιζόταν σε χώρους διαδικτυακών συζητήσεων με το ψευδώνυμο Χυ-ρι ή «μικρός δράκος του ιταλικού υπόγειου δικτύου».

Ως υπουργός, το 2008, φωτογραφήθηκε δίπλα σε άγαλμα του μάγου Γκάνταλφ, ενώ πρόσφατα παραπονέθηκε ότι δεν έχει προλάβει να δει τη νέα σειρά «Δαχτυλίδια της εξουσίας».

Λογοτεχνία των ακροδεξιών

«Στην Ιταλία, το λογοτεχνικό είδος του φανταστικού μυθιστορήματος ήταν πάντα αγαπημένο της Δεξιάς», τόνισε ο Ουμπέρτο Κρόπι, πρώην μέλος του μεταφασιστικού Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κινήματος. «Οι δύο κόσμοι έχουν μια κοινή πνευματική απόρριψη του υλισμού, ένα μεταφυσικό όραμα της ζωής που αντιβαίνει στον σύγχρονο κόσμο». «Είμαστε οι κάτοικοι της μυθικής Μέσης Γης, παλεύουμε με δράκους, Ορκ και άλλα πλάσματα», είπε ο Τζενερόζο Σιμεόνε, ένας από τους ηγέτες της νεολαίας του Ιταλικού Σοσιαλιστικού Κινήματος. Ο Τόλκιν ήταν μια πιο εύπεπτη εναλλακτική αντί να παραθέτουν λόγους του Μουσολίνι και να ζωγραφίζουν σβάστικες στους τοίχους. «Το ότι η κατασκήνωση της νεολαίας ονομάστηκε Καμπ Χόμπιτ ήταν μια στρατηγική απόφαση», σχολίασε ο Κρόπι.

Από τον Τόλκιν η Μελόνι αντλεί και την εικόνα περί προστασίας της ευρωπαϊκής ταυτότητας. «Από τους νάνους, τα ξωτικά και τα χόμπιτ μαθαίνουμε την αξία της ιδιαιτερότητας, ότι καθένας είναι απαραίτητος γιατί είναι διαφορετικός». Αυτό το θεωρεί ως δίδαγμα για την προστασία των εθνικών ιδιαιτεροτήτων των χωρών της Ευρώπης. Και κάπως έτσι ετοιμάζεται να λάβει το δαχτυλίδι της πρωθυπουργίας.

Καθημερινή

Διάστημα: Η πλησιέστερη προσέγγιση του Δία από το 1963 – «Κύμα καύσωνα» 700 βαθμών Κελσίου στην ατμόσφαιρά του

0

Τη Δευτέρα ο Ήλιος, η Γη και ο Δίας θα ευθυγραμμιστούν σχεδόν τέλεια, σε ένα συμβάν που λαμβάνει χώρα κάθε 13 μήνες

Ο Δίας θα πλησιάσει την Κυριακή 25 Σεπτεμβρίου τη Γη πιο κοντά από κάθε άλλη φορά εδώ και 59 χρόνια (από το 1963), σε απόσταση σχεδόν 591,2 εκατομμυρίων χιλιομέτρων, σύμφωνα με την αμερικανική διαστημική υπηρεσία NASA, οπότε όσοι ενδιαφέρονται θα έχουν μια μοναδική ευκαιρία για παρατήρηση του τα επόμενα βράδια, καθώς ήδη είναι το φωτεινότερο αντικείμενο στον ουρανό μετά τον Ήλιο και τη Σελήνη.

Μάλιστα τη Δευτέρα ο Ήλιος, η Γη και ο Δίας θα ευθυγραμμιστούν σχεδόν τέλεια, σε ένα συμβάν που λαμβάνει χώρα κάθε 13 μήνες και λέγεται αντίθεση του Δία. Στη συνέχεια, ο Δίας θα απομακρυνθεί σταδιακά από τον πλανήτη μας και θα φαίνεται ολοένα πιο αχνός.

Ο Δίας έχει διάμετρο σχεδόν 11 φορές μεγαλύτερη από της Γης, φθάνοντας τα 142.984 χιλιόμετρα, ενώ χρειάζεται σχεδόν 12 χρόνια για μια πλήρη περιφορά πέριξ του Ήλιου (αυτή είναι η διάρκεια του έτους του). Από την άλλη, μια περιφορά γύρω από τον εαυτό του (η διάρκεια της μέρας του) διαρκεί μόνο δέκα ώρες, μια ταχύτητα εντυπωσιακή για τόσο μεγάλο πλανήτη.

Μεταξύ άλλων, ο Δίας διαθέτει ένα αχνό σύστημα δακτυλίων από μυριάδες σωματίδια σκόνης και – όπως η Γη – ένα μαγνητικό πεδίο, μια τεράστια σχήματος ντόνατ ζώνη ηλεκτρικά φορτισμένων σωματιδίων που κυκλώνει τον πλανήτη. Από τους περίπου 80 δορυφόρους του διαφόρων μεγεθών οι τέσσερις πιο μεγάλοι και γνωστοί, που ανακαλύφθηκαν από τον Γαλιλαίο πριν 412 χρόνια, είναι η Ιώ, η Ευρώπη, ο Γανυμήδης και η Καλλιστώ.

«Κύμα καύσωνα» δέκα φορές μεγαλύτερο από τη Γη

Στο μεταξύ, ένα απρόσμενο «κύμα καύσωνα» με θερμοκρασία 700 βαθμών Κελσίου, το οποίο έχει μήκος 130.000 χιλιομέτρων – σχεδόν δέκα φορές μεγαλύτερο από τη διάμετρο της Γης – ανακάλυψαν οι επιστήμονες στην ατμόσφαιρα του Δία. Σχετική ανακοίνωση στο συνέδριο «Europlanet Science Congress» στη Γρανάδα της Ισπανίας έγινε από τον Τζέημς Ο’Ντόναχιου της ιαπωνικής διαστημικής υπηρεσίας JAXA.

Η ατμόσφαιρα του Δία, που είναι διάσημη για τις χαρακτηριστικές πολύχρωμες καταιγίδες της, είναι επίσης αναπάντεχα καυτή, εκατοντάδες βαθμούς πάνω από ό,τι προβλέπουν τα θεωρητικά μοντέλα. Ο γιγάντιος αέριος πλανήτης απέχει εκατοντάδες εκατομμύρια χιλιόμετρα από τον Ήλιο και δέχεται μόνο το 4% της ηλιακής ακτινοβολίας σε σχέση με τη Γη. Έτσι, θεωρητικά, η ανώτερη ατμόσφαιρα του θα έπρεπε να έχει θερμοκρασία μείον 70 βαθμών Κελσίου, όμως τα νέφη στην κορυφή της έχουν μετρηθεί να έχουν πάνω από 400 βαθμούς για λόγους που δεν είναι σαφείς.

 

Όπως και στη Γη, στον Δία υπάρχει σέλας στους πόλους του λόγω του ηλιακού ανέμου. Ενώ όμως στη Γη το πολικό σέλας είναι πρόσκαιρο και συμβαίνει μόνο όταν υπάρχει έντονη ηλιακή δραστηριότητα, στον Δία το σέλας στους πόλους του είναι μόνιμο και με μεταβαλλόμενη ένταση. Οι επιστήμονες πιστεύουν ότι είναι το σέλας ο πιθανός μηχανισμός που εξηγεί τις υψηλές θερμοκρασίες στην ατμόσφαιρα γύρω από τους πόλους του Δία.

Στη συνέχεια, οι ισχυροί άνεμοι αναλαμβάνουν να διασπείρουν αυτή την καυτή θερμοκρασία γύρω από όλο τον πλανήτη. Οι παρατηρήσεις των επιστημόνων δείχνουν ότι το εν λόγω θεαματικό «κύμα καύσωνα» ταξιδεύει με ταχύτητα χιλιάδων χιλιομέτρων την ώρα γύρω από τον Δία.

Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ 

Γερμανία: Σύννεφα αποβιομηχάνισης λόγω ενέργειας

0

Ορισμένοι κλάδοι οικονομικής δραστηριότητας θα υποστούν σοβαρές πιέσεις και θα πρέπει να επανεξετάσουν την παραγωγή τους στην Ευρώπη

Υπό εξέταση θέτει ο γερμανικός κολοσσός αυτοκινητοβιομηχανίας Volkswagen το ενδεχόμενο να μεταφέρει την παραγωγή του από τη Γερμανία στην Ανατολική Ευρώπη, εάν συνεχιστούν οι ελλείψεις στην προμήθεια του φυσικού αερίου. Οι προειδοποιήσεις της εταιρείας αποτελούν μία ακόμη ένδειξη ότι η ενεργειακή κρίση, η οποία πυροδοτήθηκε από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, απειλεί να αλλάξει τον βιομηχανικό χάρτη της Ευρώπης και να υποχρεώσει τη Γερμανία, την ατμομηχανή της Γηραιάς Ηπείρου, να έλθει κοντύτερα στην αποβιομηχάνιση. Από την πλευρά της η Volkswagen, η μεγαλύτερη αυτοκινητοβιομηχανία της Ευρώπης, δήλωσε ότι η μεταφορά της παραγωγής είναι μία από τις επιλογές που έχει μεσοπρόθεσμα εάν οι ελλείψεις φυσικού αερίου αποδειχθεί πως έχουν μεγάλη διάρκεια, πέραν αυτού του χειμώνα. Ο όμιλος, στον οποίο συμπεριλαμβάνονται δώδεκα πασίγνωστα εμπορικά σήματα, διαθέτει μεγάλα εργοστάσια στη Γερμανία, αλλά και στην Τσεχία και στη Σλοβακία, δηλαδή σε χώρες που είναι από τις περισσότερο εξαρτημένες από το ρωσικό φυσικό αέριο επί του εδάφους της Γηραιάς Ηπείρου. «Ως μεσοπρόθεσμες εναλλακτικές εστιάζουμε στην πιο τοπική παραγωγή, στη μεταφορά παραγωγικής ικανότητας ή στις τεχνικές εξεύρεσης εναλλακτικών λύσεων, παρόμοιες με όσες ήδη εφαρμόζονται στο πλαίσιο των προκλήσεων που προξενούν οι ελλείψεις ημιαγωγών και άλλα πρόσφατα προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα», δήλωσε ο Γκενγκ Γου, επικεφαλής αγορών της Volkswagen, σύμφωνα με το ειδησεογραφικό πρακτορείο Bloomberg.

Η απόφαση της Ρωσίας να περιορίσει τις προμήθειες φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχει γεννήσει ανησυχίες πως η Γερμανία μπορεί να οδηγηθεί στην επιβολή δελτίου για την κατανομή των καυσίμων της σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις τους κρύους μήνες του χειμώνα. Η πρόσφατη είδηση ότι οι γερμανικές αποθήκες φυσικού αερίου έχουν γεμίσει στο 90% νωρίτερα από το χρονοδιάγραμμα κατευνάζει τους φόβους για έντονες ελλείψεις αυτόν τον χειμώνα, αλλά η ίδια χώρα αντιμετωπίζει μια πρόκληση για την αναπλήρωση των εξαντλημένων αποθεμάτων το επόμενο καλοκαίρι, εάν δεν υπάρχουν προμήθειες από τη Ρωσία. Η γερμανική εταιρεία κατασκευής πλαστικών Covestro δεν αναμένει ελλείψεις φυσικού αερίου αυτόν τον χειμώνα, αλλά ταυτόχρονα δεν θα κάνει επενδύσεις για να αναπτυχθεί στην Ευρώπη λόγω του υψηλού ενεργειακού κόστους της περιοχής, σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλό της, Μάρκους Στέιλμαν. Οι αγορές που τελούν υπό ζωηρή ανάπτυξη, βρίσκονται κυρίως στην Ασία, όπου οι τιμές είναι αρκετά χαμηλότερες, συμπλήρωσε ο ίδιος.

Οπως είπε εκπρόσωπος της Volkswagen στο Bloomberg, η νοτιοδυτική Ευρώπη ή οι παράκτιες ζώνες της βόρειας Ευρώπης, περιοχές που έχουν καλύτερη πρόσβαση σε φορτία υγροποιημένου φυσικού αερίου από τη θάλασσα, θα μπορούσαν να είναι ανάμεσα στους κερδισμένους σε οποιαδήποτε μεταφορά της παραγωγής. Ο όμιλος της Volkswagen λειτουργεί ήδη εργοστάσια αυτοκινήτων στην Πορτογαλία, στην Ισπανία και στο Βέλγιο, χώρες που φιλοξενούν τερματικούς σταθμούς για την παραλαβή υγροποιημένου φυσικού αερίου. Μια παρατεταμένη άνοδος των τιμών της ενέργειας μπορεί τελικά να μεταμορφώσει το οικονομικό τοπίο της Ευρώπης, έχει δηλώσει ο Σιμόνε Ταλιαπιέτρα, του ιδρύματος Μπρίγκελ. «Ορισμένοι κλάδοι οικονομικής δραστηριότητας θα υποστούν σοβαρές πιέσεις και θα πρέπει να επανεξετάσουν την παραγωγή τους στην Ευρώπη», ανέφερε προσφάτως. Εν τω μεταξύ, ήδη, υπάρχουν ενδείξεις πως η βιομηχανική θέση της Γερμανίας υποχωρεί. Τους πρώτους έξι μήνες του τρέχοντος έτους ο όγκος των εισαγωγών χημικών αυξήθηκε κατά περίπου 27% σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρυσι. Ταυτόχρονα, η παραγωγή χημικών μειώθηκε, με αυτήν του Ιουνίου να υποχωρεί σχεδόν 8% σε σύγκριση με τα ισχύοντα πέρυσι τον Δεκέμβριο.

«Οι πολιτικοί πρέπει να περιορίσουν την ανεξέλεγκτη έκρηξη στις τιμές του φυσικού αερίου και της ηλεκτρικής ενέργειας», σχολίασε ο Τόμας Στεγκ, επικεφαλής των εξωτερικών σχέσεων του ομίλου της αυτοκινητοβιομηχανίας Volkswagen, «διαφορετικά, ιδιαίτερα οι μικρές και οι μεσαίες ενεργοβόρες επιχειρήσεις θα έχουν μεγάλα προβλήματα στην αλυσίδα εφοδιασμού και θα πρέπει να μειώσουν ή και να παύσουν εξ ολοκλήρου τη δική τους παραγωγή».

Καθημερινή

Μαρία Νεγρεπόντη-Δελιβάνη: Ο φαύλος κύκλος τιμών και μισθών σε περίοδο πληθωρισμού

0

Η πτώχευση των μισθωτών, θεωρείται sine qua non συνέπεια του πληθωρισμού

Ο πληθωρισμός, μετά από 40 χρόνια, μέσα στα οποία είχαν λησμονηθεί τα δεινά του, επανέκαμψε στην υφήλιο, ως συνέπεια της άνετης νομισματικής πολιτικής, που ακολουθήθηκε κατά την πανδημία, ως συνέπεια των πολλαπλών δυσχερειών στην παγκόσμια αλυσίδα προσφοράς, αλλά και ως συνέπεια του πολέμου στην Ουκρανία, που οδήγησε σε κακές και επικίνδυνες αποφάσεις, σχετικά με το μέγα θέμα της ενέργειας.

Παρότι υπάρχουν αρκετές μορφές πληθωρισμού, ανάλογα με τις αιτίες που τον προκαλούν, το κοινό τους χαρακτηριστικό είναι η συνεχής άνοδος του γενικού επιπέδου των τιμών αγαθών και υπηρεσιών, όχι όμως στο ίδιο ποσοστό. Δηλαδή, όταν στην Ελλάδα ανακοινώνεται πρόσφατα ότι o πληθωρισμός τρέχει με 11.5%, ορισμένα αγαθά και ορισμένες υπηρεσίες θα εμφανίσουν αύξηση μεγαλύτερη ή μικρότερη από αυτό το ποσοστό. Ο πληθωρισμός μειώνει, γενικώς, τους πραγματικούς μισθούς (την αγοραστική δύναμη των ονομαστικών μισθών) και ευνοεί τα κέρδη, αυξάνοντας έτσι τις ήδη υφιστάμενες ανισότητες κατανομής τους εισοδήματος.

Η εξήγηση αυτής της δυσμενούς εξέλιξης για τους μισθωτούς βρίσκεται στη βασική διαφορά που διακρίνει αυτά τα δύο εισοδήματα. Το κέρδος των επιχειρηματιών ακολουθεί χωρίς καθυστέρηση τις αυξήσεις των τιμών, ενώ αντιθέτως οι μισθοί, έστω και στην καλύτερη των περιπτώσεων, που αυξάνουν μετά από κάθε άνοδο των γενικού επιπέδου τιμών, υπάρχει συνεχώς καθυστέρηση έναντι αυτών των αυξήσεων.

Ειδικά σε περιόδους πληθωρισμού είναι απαραίτητη η διάκριση ανάμεσα στον ονομαστικό και τον πραγματικό μισθό. Ο ονομαστικός μισθός είναι το σύνολο των νομισματικών μονάδων, με τις οποίες έχουν συμφωνήσει, εργοδότης και εργαζόμενος, να αμείβεται η μισθωτή εργασία.

Ο ονομαστικός αυτός μισθός, πριν από την έναρξη του πληθωρισμού, αντιστοιχεί σε συγκεκριμένη ποσότητα αγαθών και υπηρεσιών, την οποία είναι σε θέση να αποκτήσει ο εργαζόμενος. Όταν, όμως, αρχίσει η άνοδος του γενικού επιπέδου των τιμών, ο πραγματικός μισθός περιορίζεται, δηλαδή η αγοραστική δύναμη του ονομαστικού μισθού, διότι δεν είναι πλέον σε θέση να αποκτήσει την ίδια ποσότητα αγαθών και υπηρεσιών με πριν. Και όσο ταχύτερη και μεγαλύτερη είναι η συνεχιζόμενη άνοδος των τιμών, τόσο αυξάνει το χάσμα ανάμεσα στον ονομαστικό και στον πραγματικό μισθό, και τόσο φτωχότεροι καθίστανται οι μισθωτοί.

Οι μισθωτοί, που αντιλαμβάνονται, έστω και με κάποια καθυστέρηση, ότι φτωχαίνουν, παρότι ο ονομαστικός τους μισθός παραμένει αμετάβλητος, αρχίζουν να διεκδικούν αυξήσεις του ονομαστικού τους μισθού, ελπίζοντας ότι έτσι θα καλύψουν τις συνεχείς μειώσεις του πραγματικού τους μισθού. Οι διεκδικήσεις τους αυτές είναι γενικώς πιο αποτελεσματικές, όταν τα εργατικά συνδικάτα είναι ισχυρά, που δεν είναι πια η περίπτωση για τις τελευταίες δεκαετίες, εξαιτίας του άκρατου φιλελευθερισμού, ο οποίος επικράτησε στον προηγμένο κόσμο, τις τελευταίες δεκαετίες, σε συνδυασμό και με την ανεξέλεγκτη παγκοσμιοποίηση. Ωστόσο, σε περίοδο πληθωρισμού, έστω και όταν ο ρυθμός πτώχευσης των μισθωτών είναι ταχύς και αναπόφευκτος, διαπιστώνονται δύο φαινόμενα.

Το πρώτο είναι γνωστό ως «φαύλος κύκλος τιμών και μισθών», και συνίσταται στην πυροδότηση του πληθωρισμού συνεπεία κάθε πρόσθετης αύξησης των ονομαστικών μισθών. Και το δεύτερο φαινόμενο αναφέρεται «στην ουτοπία των ονομαστικών μισθών», που σημαίνει ότι οι εργαζόμενοι σε κάθε νέα αύξηση των ονομαστικών τους μισθών, έστω και αν αυτή υστερεί σε σχέση με το ρυθμό ανόδου των τιμών, αισθάνονται πλουσιότεροι, και σπεύδουν να αυξήσουν την κατανάλωσή τους η οποία, με τη σειρά της, ενισχύει την άνοδο των τιμών.

Η πτώχευση των μισθωτών, θεωρείται sine qua non συνέπεια του πληθωρισμού, η οποία δεν είναι δυνατόν να εξαλειφθεί, ακόμη και από κυβερνήσεις οι οποίες επιθυμούν να αποτρέψουν την επιδείνωση του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων και να αποφύγουν τις συνέπειες των διευρυνόμενων ανισοτήτων κατανομής, στις αναπτυξιακές ροπές της οικονομίας. Και τούτο, διότι οποιαδήποτε προσπάθεια εξουδετέρωσης της επιδείνωσης της αγοραστικής δύναμης των μισθωτών, προσκρούει στον παράγοντα της αναπόφευκτης καθυστέρησης της αύξησης των ονομαστικών μισθών, που έπεται αναγκαστικά της αύξηση των τιμών. Που σημαίνει ότι όταν υλοποιείται η αύξηση των ονομαστικών μισθών, προκειμένου να καλύψει την αύξηση των τιμών, έχει ήδη σημειωθεί νέα αύξηση του πληθωρισμού, και συνεπώς νέα μείωση των πραγματικών μισθών των εργαζομένων.

Το άλυτο αυτό πρόβλημα αντιμετωπίστηκε με επιτυχία, σε ό, τι αφορά τη διατήρηση της αγοραστικής δύναμης των εργαζομένων, στη Γαλλία, κατά την περίοδο 1952-1982 από τον Antoine Pinay.

Ο πρώην πρωθυπουργός επέτυχε από τη Βουλή την έγκριση εφαρμογής ενός συστήματος «κινούμενης κλίμακας», η οποία εξασφάλιζε την άμεση αύξηση των μισθών, ταυτόχρονα με την αύξηση του γενικού επιπέδου των τιμών. Το μειονέκτημα αυτής της μεθόδου διαφύλαξης της αγοραστικής δύναμης των μισθωτών ήταν η κάπως εντονότερη ενθάρρυνση, σε σχέση με τις παραδοσιακές, των πληθωριστικών πιέσεων. Η μέθοδος αυτή εγκαταλείφθηκε το 1982, υπό την ασφυκτική πίεση του φιλελευθερισμού και της παγκοσμιοποίησης.

Αυτά τα παραπάνω, άλλα και πολλά άλλα, που δεν υπεισέρχονται στην παρούσα ανάλυση, αποτελούν τα προβλήματα, χωρίς λύση, που συνδέονται με τον πληθωρισμό, του οποίου η ένταση, η διάρκεια, αλλά και η μορφή, δεν είναι δυνατόν να προβλεφθούν. Γι’ αυτό, και εκ των υστέρων διαπιστώνεται πολύ συχνά, ότι τα μέτρα που εκάστοτε λαμβάνονται για την αντιμετώπισή του, ήταν εσφαλμένα, και θα έπρεπε να είχαν εκκινήσει με βάση διαφορετικές διαπιστώσεις και προβλέψεις.

Να πάρουμε τώρα και μια γεύση από τα όσα συμβαίνουν στον κόσμο και στην Ελλάδα, σχετικά με τα παραπάνω προβλήματα, γύρω από τον πληθωρισμό και την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων. Όπως είναι γνωστό η Ελλάδα έχει τους χαμηλότερους μισθούς στην ΕΕ, με μόνη εξαίρεση τη Βουλγαρία, που βρίσκεται κάτω από αυτήν. Πρόκειται, βέβαια, για μια από τις πολλές και διαρκείς καταστροφές, που προκάλεσαν τα Μνημόνια στην Ελλάδα, αυτά δηλαδή που κατά την επίσημη εκδοχή της ΕΕ «μας έσωσαν», καθώς πριν από αυτά το κατά κεφαλή εισόδημα της χώρας μας ήταν στην κορυφή των Βαλκανίων.

Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα είναι σημαντικά υψηλότερος από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Συγκεκριμένα, τον Αύγουστο ανήλθε στο 11,1%, ενώ στην Ευρωζώνη ήταν, αντίστοιχα, 9.1%. Ενας από τους βασικούς λόγους αυτής της διαφοράς, σε βάρος της Ελλάδας, είναι πιθανότατα ο πολύ χαμηλός δείκτης αυτάρκειας σε προϊόντα πρώτης ανάγκης, τα οποία εισάγουμε και των οποίων οι διεθνείς τιμές αυξήθηκαν σημαντικά.

Η δυσμενής αυτή πρωτιά μας, στο ρυθμό του πληθωρισμού, συνυπάρχει με μια δεύτερη αρνητική πρωτιά. Πρόκειται για την ουσιαστική καθήλωση των μισθών που, κατά τον Moody’s, αυξήθηκαν σε ετήσια βάση μόλις 0,8% στο δεύτερο τρίμηνο φέτος, σε σύγκριση με την αντίστοιχη μέση αύξηση της Ευρωζώνης που ήταν 4,1%.

Ο πληθωρισμός, ωστόσο, δεν έχει μόνο μειονεκτήματα, αλλά και κάποιες θετικές πλευρές. Να αναφέρω, καταρχήν, ότι ελεγχόμενος πληθωρισμός, που όμως δεν είναι στασιμοπληθωρισμός, εξασφαλίζει ταχύτερους ρυθμούς ανάπτυξης και απορρόφηση της ανεργίας.

Αν αυτά επιτευχθούν, η μείωση της αγοραστικής δύναμης των μισθωτών δεν θα καταλήξει σε πτώση του μεριδίου της εργασίας στο ΑΕΠ. Αναφέρομαι εδώ στη νεοκλασική θεωρία Cobb-Douglas, που υποστηρίζει ότι το μερίδιο του συντελεστή εργασία στο ΑΕΠ πρέπει να κυμαίνεται γύρω στο 75%, προκειμένου να μη διαταράσσεται η γενική οικονομική ισορροπία. Στην πτώση αυτού του ποσοστού, στο διάστημα των τελευταίων δεκαετιών, που εκτιμάται στο 10% (υπέρ του κέρδους), για την περίπτωση των προηγμένων οικονομιών, αποδίδεται η μείωση της κατανάλωσης και επένδυσης σε επίπεδο τρισεκατομμυρίων δολαρίων.

Δυστυχώς, όμως, αυτός ο πληθωρισμός οδεύει, σχεδόν με βεβαιότητα, σε στασιμοπληθωρισμό, ο οποίος συνδυάζεται με αύξηση, και όχι με μείωση της ανεργίας. Ακόμη, θεωρητικά, μπορεί να προστεθεί ότι ο πληθωρισμός, κάτω από ορισμένες συνθήκες, εμφανίζει και ένα δεύτερο πλεονέκτημα, κυρίως υπέρ των νέων, που επιδιώκουν να δανειστούν για την απόκτηση δικής τους κατοικίας. Είναι το επιτόκιο, που όταν έχει συμφωνηθεί ως σταθερό, μειώνει συνεχώς την πραγματική του επιβάρυνση.

Από ό, τι, ωστόσο, διαφαίνεται, οι προθέσεις των ΗΠΑ και της ΕΕ είναι η σταδιακή αύξηση των επιτοκίων, με την ελπίδα τιθάσευσης του πληθωρισμού, οπότε εξαφανίζεται και το πλεονέκτημα αυτό, που θα μπορούσε να αναζωογονήσει την οικοδομική δραστηριότητα. Ειδικά, για την Ελλάδα, να υπογραμμίσω αυτό που κατά την κρίση μου θεωρώ αυτονόητο, ότι δηλαδή η μετατροπή της ενισχυμένης εποπτείας από τρίμηνη σε εξάμηνη ουδόλως περιορίζει τη δεινή οικονομική της κατάσταση, που επεκτείνεται σε δεκαετίες από σήμερα.

Με την ευκαιρία της πανδημίας, του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και του πληθωρισμού διαμορφώνονται νέες καταστάσεις, που ενδεχομένως διανοίγουν νέες ευκαιρίες και αναθεωρήσεις παραδοχών και δεδομένων. Μέσα σε αυτές, μου αρέσει να ελπίζω ότι η Ελλάδα θα διεκδικήσει, επιτέλους, τα παγιωμένα, εξαιτίας δισταγμών και αβελτηρίας της, αναφαίρετα δικαιώματά της.

Όπως, ανάμεσα και σε άλλα, αυτά τα τρισεκατομμύρια γερμανικού χρέους, από την απάνθρωπη ναζιστική κατοχή, που η Γερμανία προσποιείται ότι δεν αντιλαμβάνεται περί τίνος πρόκειται, παρότι δεν αρνείται ότι τα οφείλει. Όπως, ανάμεσα και σε άλλα, η δικαιολογημένη απαίτηση της χώρας μας για διαγραφή τμήματος του χρέους, μετά και την προσθήκη της ομολογίας του Μπαράκ Ομπάμα, σε όσα ήδη μας ήταν γνωστά: ότι δηλαδή οι εταίροι μας θυσίασαν την Ελλάδα για να σώσουν τις τράπεζές τους.

Αλλά ακόμα και πριν από όλα επιβάλλεται η επικράτηση της δικής μας απόφασης να εγκαταλείψουμε τους αδικαιολόγητους ενθουσιασμούς, σχετικά με την οικονομία μας, που στην πραγματικότητα αργοπεθαίνει, και να προχωρήσουμε στην κατάστρωση ενός μακροχρόνιου σχεδίου, εκ βάθρων, αναδιάρθρωσής της.

Να βρούμε επιτέλους το θάρρος αναμέτρησής μας με την ΕΕ, ως μέλος της και όχι ως υπήκοος, αρνούμενοι να εφαρμόσουμε αυτά που απαιτεί από εμάς, μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης, και όχι μόνο, αλλά που ουδόλως προωθούν τις ανάγκες της οικονομίας μας.

Και να επιβάλλουμε ένα δικό μας πρόγραμμα ανάκαμψης, προσαρμοσμένο στις ιδιαίτερες ανάγκες της ρημαγμένης, από τα Μνημόνια οικονομίας μας, που να προωθεί την αντιμετώπιση των αναπτυξιακών αναγκών της δικής μας χώρας. Αλλά, τέτοιες σκέψεις παραμένουν, προς το παρόν, και άγνωστο μέχρι πότε, όνειρα θερινής νυκτός στο σκοτεινό καθεστώς της απόλυτης υποτέλειας, που διαρκεί ήδη 200 χρόνια.

Μαρία Νεγρεπόντη-Δελιβάνη, πρ. πρύτανης και καθηγήτρια στο ΠΑΜΑΚ

www.ot.gr

Δημήτρης Κωνσταντακόπουλος: Διασχίζουμε τα όρια του πλανήτη

0

Αν αυτά τα πράγματα συνέβαιναν στη Γαλλία, τη Γερμανία ή τη Νέα Υόρκη, τα δυτικά ΜΜΕ θα χαλούσαν τον κόσμο. Συνέβησαν όμως στην Ασία και την Αφρική. Το ένα τρίτο του Πακιστάν βρέθηκε υπό το νερό, πάνω από 1.200 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους και η χώρα αυτή, που στενάζει υπό το βάρος και του χρέους της, όπως και πολλές άλλες στον Νότο της ανθρωπότητας, σε συνδυασμό με τα αποτελέσματα της πανδημίας, αντιμετωπίζει τώρα ζημιές 10 δισ. δολαρίων.

Σε όλη τη Δυτική και Κεντρική Αφρική, εξάλλου, από το Τσαντ έως τη Σενεγάλη, οι έντονες βροχοπτώσεις πάνω από το κανονικό σε αρκετές χώρες έχουν αφήσει μεγάλες περιοχές βυθισμένες στο νερό. Οι χειρότερες πλημμύρες λόγω των έντονων βροχοπτώσεων της τελευταίας 30ετίας, έχουν φέρει σε κατάσταση χάους την πρωτεύουσα του Τσαντ, Εν Ντιαμένα, με μεγάλες περιοχές -για πάνω από ένα μήνα- να είναι προσβάσιμες μόνο με πλωτά μέσα και χιλιάδες κατοίκους να έχουν αναγκαστεί να εγκαταλείψουν τα πλημμυρισμένα σπίτια τους, σύμφωνα με ομάδες βοήθειας και την κρατική μετεωρολογική υπηρεσία, για να βρουν καταφύγιο σε πρόχειρους καταυλισμούς, όπου τους απειλούν σμήνη από κουνούπια και η ελονοσία.

Όχι βέβαια ότι η «πολιτισμένη Δύση» είναι σε πολύ καλύτερη κατάσταση, αν και έχει ασφαλώς περισσότερα μέσα να αντιμετωπίσει τις όλο και σοβαρότερες επιπτώσεις της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής. Πέρυσι είχαμε, μεταξύ άλλων, τις φονικές πλημμύρες στη Γερμανία και τον παρατεταμένο καύσωνα και τις μεγάλες, καταστροφικές πυρκαγιές στην Ελλάδα, ενώ τεράστιες πυρκαγιές έπληξαν τη Καλιφόρνια, τον Καναδά και την Σιβηρία. Πρόπερσι καιγόταν όλη η Αυστραλία. Φέτος είχαμε το 60% των εδαφών της ΕΕ να πλήττεται από μεγάλες φωτιές, ισχυρούς καύσωνες και έντονες ξηρασίες.

Σημειωτέον ότι αυτά συμβαίνουν ενώ βρισκόμαστε στον 1,1 βαθμό Κελσίου πάνω από τη θερμοκρασία της Γης κατά την προβιομηχανική εποχή. Η συμφωνία των Παρισίων έχει θέσει ως στόχο να μην ανέβει η θερμοκρασία πάνω από 1,5-2 βαθμούς, στόχος που εμφανίζεται εντελώς ανέφικτος με τις σημερινές πολιτικές.

Πολλαπλασιάζονται στο μεταξύ οι επιστημονικές εκθέσεις που προειδοποιούν για την ταχύτητα που επέρχεται το φαινόμενο της ανθρωπογενούς κλιματικής αλλαγής και τις επιπτώσεις του.

Η κλιματική κρίση έχει οδηγήσει τον κόσμο στα πρόθυρα πολλαπλών καταστροφικών «κρίσιμων σημείων», υπογραμμίζει μία μείζων μελέτη, τα αποτελέσματα των οποίας δημοσιεύτηκαν στο θεωρούμενο ως ένα από τα εγκυρότερα επιστημονικά περιοδικά παγκοσμίως, το Science (https://www.science.org/doi/10.1126/science.abn7950).

Σε πέντε περιπτώσεις επικίνδυνα σημεία καμπής μοιάζουν να έχουν ήδη ξεπεραστεί, παρόλο που, όπως αναφέραμε ήδη, η θερμοκρασία του πλανήτη έχει αυξηθεί εξαιτίας της ανθρωπογενούς αλλαγής του κλίματος μόνο κατά 1,1οC εν σχέσει με την προβιομηχανική εποχή.

Οι πάγοι που σκέπαζαν τη Γροιλανδία καταρρέουν, με κίνδυνο να αυξηθεί η στάθμη των θαλασσών και να μειωθεί ή και να σταματήσει το Gulf Stream, γεγονός που, με τη σειρά του, θα επηρεάσει τις βροχοπτώσεις στη Βόρειο Αμερική και τους μουσσώνες στον Ινδικό Ωκεανό. Ήδη θεωρείται αναπόφευκτη η άνοδος της στάθμης των θαλασσών κατά 27 εκατοστά, ενώ αν λειώσει το σύνολο των πάγων μόνο της Γροιλανδίας η στάθμη θα ανέβει κατά ένα με δύο μέτρα.

Το σύστημα που εξασφαλίζει τον ζεστό και ήπιο καιρό στην Ευρώπη είναι το ρεύμα Gulf Stream στο Βόρειο Ατλαντικό, που έχει τώρα φτάσει στο πιο ασθενές σημείο του εδώ και χίλια χρόνια, με πιθανή αιτία την κλιματική αλλαγή. Περαιτέρω εξασθένηση του ρεύματος θα οδηγήσει σε περισσότερες καταιγίδες στη Βρετανία, πιο έντονους χειμώνες και αύξηση σε καταστροφικούς καύσωνες στην Ευρώπη. Η περαιτέρω μείωση του Gulf Stream θα προκαλέσει μείωση των βροχοπτώσεων και της παραγωγής τροφίμων για εκατομμύρια ανθρώπους και θα αυξήσει τα επίπεδα της θάλασσας με καταστροφικές συνέπειες στα ανατολικά παράλια των ΗΠΑ.

Μια επιστημονική αποστολή του Πανεπιστημίου Fairbanks στην Αλάσκα διαπίστωσε ότι η permafrost λιώνει εβδομήντα χρόνια νωρίτερα από όταν υπολόγιζαν οι επιστήμονες ότι θα συμβεί. Η permafrost είναι το μόνιμα παγωμένο υπέδαφος που καλύπτει το 25% του βορείου ημισφαιρίου και όπου έχουν «μπλοκαριστεί» παγωμένες ποσότητες διαφόρων οργανικών και άλλων υλικών. Το λιώσιμό του θα προκαλέσει μεγάλη εκπομπή άνθρακα, με κίνδυνο να εγκατασταθεί φαύλος κύκλος επιτάχυνσης της κλιματικής αλλαγής. (Ταυτόχρονα θα απελευθερωθούν μικρόβια και ιοί που έχουν παγώσει εδώ και χιλιάδες χρόνια.)

Στον 1,5 βαθμό αύξησης της θερμοκρασίας, τέσσερα από τα πέντε «σημεία ρήξης» του πλανήτη είναι πιθανό να ξεπεραστούν, ενώ γίνεται δυνατή και η ρήξη άλλων πέντε. Μεταξύ αυτών η απώλεια μεγάλου αριθμού δέντρων μέσω μεγάλων πυρκαγιών που επίσης θα εκπέμψουν διοξείδιο του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, εγκαθιστώντας νέο φαύλο κύκλο.

Ένα άλλο όριο ποιοτικής αλλαγής αφορά το λιώσιμο των παγετώνων στα βουνά. Ακόμα και αν επιτευχθεί ο καλύτερος στόχος της συμφωνίας του Παρισιού (περιορισμός της αύξησης στον 1,5 βαθμό), θα χαθεί το 10% των παγετώνων μέχρι το 2050. Μια από τις πιθανές συνέπειες του λιωσίματος των παγετώνων είναι η απειλή στην πρόσβαση σε νερό 1,9 δισεκατομμυρίου ανθρώπων, κυρίως στην Ινδία και την Κίνα.

Η Αμαζονία, η αποκαλούμενη και «πνεύμονας του πλανήτη», είναι πιθανώς στο όριο της μη αντιστρέψιμης μεταβολής της από δάσος σε σαβάνα με αραιή βλάστηση.

Το συμπέρασμα των ερευνητών είναι ότι η Γη φεύγει από τα όρια του ασφαλούς κλίματος καθώς διασχίζει το όριο της αύξησης κατά 1% της θερμοκρασίας.

Πού πάει; Κανείς επιστήμονας δεν πιστεύει ότι θα επιτευχθούν οι στόχοι του Παρισιού. Η πλειοψηφία τους αναμένει μια αύξηση κατά 2 έως 3 βαθμούς. Κάθε δέκατο, όμως, του βαθμού αύξησης από δω και πέρα εγκυμονεί τρομακτικούς κινδύνους για την ανθρωπότητα.

Σημειωτέον ότι η προαναφερθείσα μελέτη εξετάζει κάθε μία από τις μεταβολές ξεχωριστά, δεν λαμβάνει δηλαδή υπόψη τη σοβαρή πιθανότητα πρόκλησης αλυσιδωτών αλληλεπιδράσεων τύπου ντόμινο. (https://www.theguardian.com/environment/2021/jun/03/climate-tipping-points-could-topple-like-dominoes-warn-scientists).

Ποτέ δεν ήταν τόσο σαφής η απειλή πλήρους κατάρρευσης του βιομηχανικού πολιτισμού στον Βορρά και πλήρους κατάρρευσης των κοινωνιών στον Νότο του πλανήτη.

Εδώ και τριάντα χρόνια, οι κυβερνήσεις όλου του κόσμου έχουν αναγνωρίσει το πρόβλημα, από την πρώτη διεθνή Διάσκεψη του Ρίο του 1992. Ελάχιστα όμως και εντελώς ανεπαρκή μέτρα παίρνουν για να το ανακόψουν, με αποτέλεσμα να έχουν αρχίσει να θεωρούνται μία ακόμα κοροϊδία του διεθνούς πολιτικού συστήματος οι πολυδάπανες διεθνείς διασκέψεις που συγκαλούνται κάθε χρόνο (η τελευταία πέρυσι τον Νοέμβριο στη Σκωτία και η επόμενη τον προσεχή Νοέμβριο στην Αίγυπτο).

Ακόμα χειρότερα. Όχι μόνο το ουκρανικό έχει διώξει το (ήδη και πριν από αυτό υποβαθμισμένο) ζήτημα από τα πρωτοσέλιδα των εφημερίδων, αν και είναι μία από τις κύριες απειλές για την επιβίωση των ανθρώπων. Όχι μόνο έχει καταστήσει σχεδόν αδύνατη τη διεθνή συνεργασία και σε αυτό και σε όλα τα άλλα θέματα, απαραίτητη για την αντιμετώπιση του προβλήματος, αλλά έχει κάνει και κάτι χειρότερο.

Για να αντιμετωπιστεί η ενεργειακή κρίση, εξαιτίας του πολέμου στην Ουκρανία και των κυρώσεων και αντικυρώσεων που επεβλήθησαν, παρατηρείται σημαντική στροφή παγκοσμίως στα ορυκτά καύσιμα και ιδιαίτερα στο υγροποιημένο φυσικό αέριο, που ορισμένες μελέτες εκτιμούν ότι παράγει τέσσερις φορές παραπάνω αέρια θερμοκηπίου από το αέριο που μεταφέρεται μέσω αγωγών. Ταυτόχρονα, μιας και δεν έχουν να πουν τίποτα ουσιαστικό για το πώς θα σταματήσουν την κλιματική αλλαγή, ορισμένοι ηγέτες αρχίζουν να καλλιεργούν το έδαφος για να την αποδεχθούν, λέγοντας ότι πρέπει να εστιάσουμε στην αποτροπή των συνεπειών της. Ταυτόχρονα, τεράστιοι πόροι, που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για την πράσινη μετάβαση, κατασπαταλούνται σε τρομακτικούς εξοπλισμούς.

Το ανθρώπινο είδος αντιμετωπίζει τη φοβερότερη (μαζί με τα πυρηνικά) απειλή στην ιστορία του. Μόνο ίσως μια παγκόσμια εξέγερση των λαών θα μπορούσε να πιέσει κράτη και κυβερνήσεις να λάβουν μέτρα.

(*) Ο Δημήτρης Κωνσταντακόπουλος είναι δημοσιογράφος