Αρχική Blog Σελίδα 1767

Νίκος Κανέλλος: Αρκετά κ Ραμα…

3
του Νίκου Κανέλλου, π. Πρέσβη.
Αφού ο Αλβανος πρωθυπουργός δηλώνει ότι είναι «περήφανος για τη στρατηγική σχέση της χωρας του με τον κ Ερντογκαν» ας σταματήσουν τα χαμόγελα και τα χαριεντίσματα των δικών μας μαζί του.
Σε όλα υπάρχει ένα όριο που σταματάει στην προσβολή της εθνικης μας αξιοπρέπειας
Υπάρχει ένας ακόμα λογος: η ελληνική εθνικη μειονότητα.
Με την δήλωσή του αυτή ο Αλβανός Πρωθυπουργός την συμπεριλαμβάνει στην «περήφανη στάση του».
Δικαίωμα της Αλβανίας, οπως και κάθε κράτους, να επιλέξει τους στρατηγικούς της συμμάχους.
Αλλά η δήλωσή του,ελαφρά τη καρδία ,ότι είναι περήφανη για τη πολιτική και στρατηγική της σχέση και ταύτιση με την Τουρκία είναι άστοχη και πολλαπλά επικίνδυνη.
Πως αντιδρούν οι φορείς και οι βουλευτές της εθνικης μας μειονότητας;
Αρκούν οι δηλώσεις;
Στην Ελλάδα θα ακούσουμε τους πολιτικούς,τους κάθε λογής αναλυτές,το Ελιαμεπ,τους καθηγητές, τους δημοσιογράφους, τους στρατηγους και τους πρέσβεις;
Τι πράττουν;
Με την Αλβανία να πούμε πλέον κάποιες καθαρές και τολμηρές κουβέντες.
Όσο της επιτρέπουμε την διφορούμενη μέχρι και εχθρική της στάση απέναντι μας χωρίς να της κρούουμε τον κίνδυνο να μείνει έξω από την Ευρώπη τότε η πολιτική μας μοιάζει με πιρουέτες άσκησης πολιτικής τραγικών υποχωρήσεων που θα μας στοιχίσουν στο μέλλον πολύ ακριβά
Αμπελακια 21.12.22

ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΟΡΙΑ ΣΤΗ ΜΥΣΤΙΚΗ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΑ; ΚΑΙ ΑΝ ΜΑΣ ΦΕΡΟΥΝ ΠΡΟ ΜΙΑΣ ΣΥΜΦΩΝΊΑΣ ΠΡΕΣΠΩΝ ΤΟΥ ΑΙΓΑΙΟΥ;

4
Του Παντελή Σαββίδη
1.-Η διπλωματία διεξάγεται, κυρίως, μυστικά. Αν και οι διπλωματικές επαφές, συνήθως, γνωστοποιούνται, οι συζητήσεις καλύπτονται απο πέπλο μυστικότητας.
Η τελευταία συνάντηση στις Βρυξέλλες μεταξύ ελληνικής και τουρκικής αντιπροσωπείας, με την γερμανική μεσολάβηση, επιβεβαιώθηκε απο την Καγκελαρία αλλά έγινε γνωστή απο τουρκική εφημερίδα. Όχι απο ελληνικό ΜΜΕ. Και αυτό έχει τη σημασία του για το επίπεδο ενημέρωσης στην Ελλάδα.
Ο εκπρόσωπος της Καγκελαρίας είπε ότι θα ακολουθήσουν και άλλες συναντήσεις και πως ο Έλληνας πρωθυπουργός και ο Τούρκος πρόεδρος εκφράστηκαν πολύ θετικά απέναντι στο γερμανικό ερώτημα, κατά πόσο μια τέτοια συνάντηση θα ήταν χρήσιμη. Που σημαίνει ότι υπάρχει επιθυμία για σύγκλιση και απο τις δύο πλευρές.
Τα βασικά ερωτήματα είναι δύο: ποια σύγκλιση και μέχρι που είναι τα όρια της μυστικής διπλωματίας;
Στην Ελλάδα δεν υπάρχει σοβαρός δημόσιος διάλογος και η διαμόρφωση ενός κοινού τόπου απο τα πολιτικά κόμματα για την σύγκλιση με την Τουρκία είναι ανύπαρκτος. Επομένως, τι συζητά η κυβέρνηση; Και εν ονόματι της μυστικής διπλωματίας μπορεί να μας φέρει προ απροόπτου με κάποια συμφωνία τύπου Πρεσπών; Έχει αυτό το δικαίωμα;
Ειρήσθω εν παρόδω πως δεν υπάρχει δυνατότητα να συμφωνήσουν Ελλάδα και Τουρκία παρά με ελληνικές παραχωρήσεις. Διότι αυτήν την στιγμή εκείνο που τίθεται προς συζήτησιν είναι οι τουρκικές απαιτήσεις.
Η ελληνική πλευρά, για έναν ακατανόητο λόγο, δεν έχει ακολουθήσει μια διπλωματική τακτική που θα την βγάλει απο το στρίμωγμα της τουρκικής πλευράς. Άρα, τι συζητά η κυβέρνηση Μητσοτάκη;
2.-Την αντίληψη της Αθήνας (οποιασδήποτε κυβέρνησης της Αθήνας) για το πως αντιλαμβάνεται την ακεραιότητα της χώρας την αποκάλυψε η αντίδραση όλου του κατεστημένου (μιντιακού μέχρι πολιτικού και λαϊκού) στην απειλή Ερντογάν ότι θα χτυπήσει την Αθήνα με Typhoon. Η ενόχληση, σε μια γραφική- αλλά προκλητική- δήλωση του τούρκου προέδρου ήταν δυσανάλογη σε σχέση με τις αντιδρασεις του σε απειλές κατά της λοιπής ελληνικής επικράτειας. Και αυτό δείχνει τον καθόλα επαρχιωτισμό- τοπικισμό, πολιτικού συστήματος αλλα και μέρους της κοινωνίας στην αντίληψη της εθνικής ενότητας και ομοψυχίας. Άλλα μέτρα και άλλη ανησυχία για τα νησιά και άλλη για την Αθήνα.
3.- Είναι εξαιρετικά εύστοχες και εντυπωσιακές οι δηλώσεις Μενέντεζ σχετικά με την Τουρκία του Ερντογάν. Κανείς Έλληνας, ούτε πολιτικός, ουτε ακαδημαϊκός, ούτε δημοσιογράφος δεν έκανε τέτοιες δηλώσεις. Εκείνο που πρέπει να συγκρατήσουμε είναι η επισήμανση του αμερικανού Γερουσιαστή να διαμηνυθεί στον Ερντογάν, απο τη διεθνή κοινότητα, ότι θα προσαχθεί σε Διεθνές Δικαστήριο αν συνεχίσει έτσι. Πολύ εύστοχη επισήμανση.
4.-Εντύπωση προκαλεί, επίσης, η κυβερνητική πρόθεση να στείλει τους S-300 στην Ουκρανία. Η Ρωσική πλευρά επισήμανε πως αυτό θα θεωρηθεί εχθρική ενέργεια της Ελλάδας κατά της Ρωσίας αλλά το αθηναϊκό κατεστημένο δεν το ενοχλούν τέτοιες δηλώσεις διότι νοιώθει ασφαλές στην αγκαλιά των ΗΠΑ. Θα συνεχίσουν οι ΗΠΑ να το έχουν στην αγκαλιά τους και πόσο;
5.-Σημαντικότερη, όμως, είναι η ανάκληση στη μνήμη της δέσμευσης που ανέλαβε η Ελλάδα όταν αγόρασε τα οπλικά συστήματα τα οποία είναι πρόθυμη να παραχωρήσει στην Ουκρανία. Η παράβλεψη των δεσμεύσεων υποβαθμίζει την διεθνή αξιοπιστία της χώρας και αυτήν την υποβάθμιση δεν αποκλείεται να την βρει μπροστά της σε άλλη, ανάλογη, διεθνή δραστηριότητά της. Και αυτό μπορεί να έχει επιπτώσεις στην άμυνα της χώρας που προς το παρόν δεν φαίνονται.
6.-Η πρόταση του υπουργού άμυνας ήταν να αντικατασταθούν οι S-300 με αμερικανικούς Patriot στην Κρήτη, τους οποίους θα χειρίζονται αμερικανοί.
Είναι σίγουρος ο κ. υπουργός και η κυβέρνηση πως αν τελεσφορήσει μια τέτοια ανταλλαγή οι αμερικανοί θα υποστηρίξουν την αμυντική προσπάθεια της Ελλάδας απέναντι στην Τουρκία; Θα λειτουργήσουν, δηλαδή, τους Patriot για να αντιμετωπιστεί η Τουρκία; Μήπως είναι υπερβολικά εύπιστοι;
7.-Τις επόμενες ημέρες θα επανέλθω αναλυτικότερα στο θέμα της διπλωματίας, αντί του πολέμου, στην Ουκρανία όπως επισήμανε ο Κίσιγκερ και σχολιάζουν σήμερα τρείς Έλληνες πρώην πρέσβεις.
Να σημειώσω πως το 424 ή 426 π.χ. δόθηκε η δυνατότητα τη μια φορά στους Αθηναίους και την άλλη στους Σπαρτιάτες να έρθουν σε ειρήνη. Αλλά και οι δύο απέρριψαν τις προτάσεις διότι εκείνη την στιγμή ένοιωθαν ισχυροί και ευνοημένοι. Αποτέλεσμα; Ο πόλεμος κράτησε άλλα 20 χρόνια. Είναι ευκαιρία για την ειρήνη αυτήν την στιγμή. Διαφορετικά;
8.-Είμαι υπέρ του ρεαλισμού που διατυπώνει ο Κισιγκερ και καταδικάζω και εγώ την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, όπως και τις προσαρτήσεις εδαφών απο τη Μόσχα (το ίδιο έκανε και η Τουρκία στην Κύπρο). Αλλά αν δεν δοθεί ευκαιρία στη διπλωματία, όλα δείχνουν πως ο πολεμος και θα παραταθεί και θα κλιμακωθεί. Το θέλει η διεθνής κοινότητα; Ας μην χαθεί η ευκαιρία.

Άρθρο του Γ. Βαληνάκη στην «Κ»: Για μια αποτελεσματική ΕΥΠ

7

Είναι περιττό να αναλυθούν, και μάλιστα στην τρέχουσα συγκυρία, οι σοβαρότατοι εθνικοί λόγοι που επιβάλλουν ιδιαίτερη προσοχή σε όσα αφορούν την εξωτερική αποστολή της ΕΥΠ

Είναι περιττό να αναλυθούν, και μάλιστα στην τρέχουσα συγκυρία, οι σοβαρότατοι εθνικοί λόγοι που επιβάλλουν ιδιαίτερη προσοχή σε όσα αφορούν την εξωτερική αποστολή της ΕΥΠ. Με την τρέχουσα αποκλειστική εστίαση στις υποκλοπές, κινδυνεύει να χαθεί μια ιστορική ευκαιρία αναγέννησης ενός απαραίτητου όσο ποτέ επιχειρησιακού βραχίονα της εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής μας. Eχω επανειλημμένως αναφερθεί στην ανάγκη να αντιμετωπισθεί η αντιστρόφως ανάλογη πορεία που ακολουθεί η ΕΥΠ σε σχέση με την τουρκική αντίστοιχή της, τη ΜΙΤ. Η τελευταία εξελίσσεται (σε συνδυασμό με πάμπολλες κρατικές και παρακρατικές υπηρεσίες του συστήματος Ερντογάν) σε ένα τεράστιο, πολυπλόκαμο και επιθετικότατο μηχανισμό της γείτονος. Για το δικό μας εθνικό σύστημα πληροφοριών θα έπρεπε, εξάλλου, να είχε λειτουργήσει ως ηχηρή καμπάνα προειδοποίησης, η ευρεία ανάπτυξη των σχέσεών μας με «συμμαχικά» κράτη στην Αν. Μεσόγειο και στον Κόλπο, τα τελευταία χρόνια. Οι χώρες αυτές δεν έχουν ομοιότητες βεβαίως με τα δυτικά συστήματα δημοκρατικής διακυβέρνησης και δημόσιας λογοδοσίας, αλλά λειτουργούν, διαπραγματεύονται και επιχειρούν, χρησιμοποιώντας τις μυστικές υπηρεσίες ως κεντρικό πυλώνα της εξωτερικής δράσης τους. Παρ’ όλα αυτά, η χώρα μας επέλεξε να αδιαφορήσει για τους κρισιμότατους αυτούς διαύλους (ενδεικτική η επιλογή του νέου διοικητή το 2019), με μοιραία συνέπεια να εξουδετερώσει τον τελευταίο χρόνο η Αγκυρα τα όποια πλεονεκτήματα (θεωρούσαμε ότι) είχαμε εξασφαλίσει.

Για ευνόητους λόγους, δεν θα αναλύσω δημόσια τις σοβαρές αδυναμίες του συστήματος ασφαλείας της χώρας και θα επικεντρωθώ σε προτάσεις δημιουργικές:

1. ∆ιάσπαση της ΕΥΠ προκειµένου να δηµιουργηθούν δύο υπηρεσίες, όπως συµβαίνει στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες. Συγκεκριμένα:

α) Η µία (Υπηρεσία Εσωτερικής Ασφάλειας) θα έχει ως βασικές αρµοδιότητες την αντικατασκοπεία και την αντιµετώπιση/εξουδετέρωση της τρομοκρατίας και του οργανωμένου εγκλήματος, με υπαγωγή στον υπουργό Προστασίας του Πολίτη.

β) Η δεύτερη (Υπηρεσία Πληροφοριών Εξωτερικού) θα έχει ως βασική αποστολή τη συλλογή, ανάλυση και διανομή πληροφοριών εξωτερικού (κυρίως επί εθνικά κρίσιμων χωρών), χρησιμοποιώντας ανθρώπινο δυναμικό και τεχνικά μέσα. Η συγκεκριμένη υπηρεσία θα μπορούσε να υπαχθεί στον υπουργό Εθνικής Αμυνας ή στον υπουργό Εξωτερικών. Οι δύο αυτές υπηρεσίες θα πρέπει να στελεχώνονται με το προσωπικό που υπηρετεί σήμερα στην ΕΥΠ (αναλόγως των προσόντων του) ή από κατάλληλα στελέχη που υπηρετούν σε άλλες δημόσιες υπηρεσίες, και να υπάρξει πρόβλεψη ώστε το τυχόν πλεονάζον ή ακατάλληλο προσωπικό της να μετακινηθεί στον ευρύτερο δημόσιο τομέα ή σε άλλες υπηρεσίες.

2. Εναλλακτικά, θα µπορούσε να διατηρηθεί η ΕΥΠ ως έχει, αφού αναδιοργανωθεί πλήρως: λιγότερες διευθύνσεις και τμήματα για μεγαλύτερη ευελιξία και καλύτερο έλεγχο δραστηριοτήτων, κατάργηση μερικών μη χρήσιμων πλέον περιφερειακών μονάδων, μείωση διοικητικού προσωπικού, οργάνωση κατάλληλης εκπαίδευσης, μετατάξεις προσωπικού προς ή από άλλες υπηρεσίες κ.λπ. Ως ριζική αναδιοργάνωση μπορεί να θεωρηθεί ο διαχωρισμός της ΕΥΠ στους δύο βασικούς τομείς της δραστηριοποίησής της, δηλαδή της συλλογής πληροφοριών εξωτερικού (κατασκοπεία) και της αντιμετώπισης των δράσεων των ξένων υπηρεσιών στη χώρα μας (αντικατασκοπεία) με δύο επιχειρησιακούς υποδιοικητές επικεφαλής των δύο συγκεκριμένων και βασικών αποστολών της. Ενας τρίτος υποδιοικητής θα μπορούσε να προβλέπεται για τις διοικητικές και οικονομικές αρμοδιότητες και ευθύνες λειτουργίας μιας ενιαίας ΕΥΠ.

3. Σε περίπτωση που επιλεγεί η πρόταση για μια ενιαία και πλήρως αναδιοργανωμένη υπηρεσία, θα πρέπει να αποφασισθεί ταυτόχρονα και η τελική υπαγωγή της στον πρωθυπουργό, αφού μόνον έτσι οι συνολικές της αρμοδιότητες θα καλύπτονται και θα δικαιολογούνται, ενώ θα αναβαθμισθεί και θα αναγνωρισθεί ο εθνικός της ρόλος.

Οποια από τις ανωτέρω προτάσεις και να προκριθεί, θεωρείται αναγκαία η επιστροφή, από το ΓΕΕΘΑ (όπου ατυχώς μεταφέρθηκε πριν από περίπου δύο χρόνια), της Διεύθυνσης Συλλογής Πληροφοριών με Ηλεκτρονικά Μέσα στη νέα ενιαία ΕΥΠ (ή στον τομέα κατασκοπείας στην περίπτωση διαχωρισμού της). Τέλος, ως προς τον έλεγχο της μιας ή των δύο υπηρεσιών, θα πρέπει να αποφασισθεί αν η πολιτεία επιθυμεί τον πραγματικό/ουσιαστικό έλεγχο ή τον τυπικό. Στην περίπτωση επιλογής του τυπικού ελέγχου, αρκεί η σχετική αρμοδιότητα και ευθύνη να ανατεθεί στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας, τα μέλη της οποίας, ωστόσο, ουδέποτε θα επιτύχουν να ελέγξουν τις επιχειρησιακές δραστηριότητες της μιας ή των δύο υπηρεσιών, μέσω των αναμφίβολα τυπικών και άνευ ουσίας ακροάσεων του διοικητή ή των διοικητών, δεδομένου ότι δεν διαθέτουν τις απαιτούμενες ειδικές γνώσεις. Oμως, στην περίπτωση που η πολιτεία επιλέξει να ελέγχει συνολικά και ουσιαστικά την/τις υπηρεσίες πληροφοριών, η ευθύνη του ελέγχου θα μπορούσε να παραμείνει στην Επιτροπή Θεσμών και Διαφάνειας, αλλά με τις ακόλουθες προσθήκες:

α) Η Επιτροπή θα πρέπει να ανευρίσκει κάθε φορά εξειδικευµένους συνεργάτες, µε ανάλογες γνώσεις και εμπειρίες, προσόντα που πιθανότατα διαθέτουν ορισμένα αφυπηρετήσαντα στελέχη της ΕΥΠ.

β) Στην Επιτροπή θα προσέρχονται και θα εξετάζονται, πέραν του διοικητή/διοικητών, οι υποδιοικητές και κάθε άλλο στέλεχος ή υπάλληλος, που θα κρίνουν τα μέλη της Επιτροπής, αφού προηγουμένως ξεπεραστεί νομικά και με σαφήνεια το «εμπόδιο» της μάλλον επιλεκτικής και χρησιμοποιούμενης για άλλους και προφανείς σκοπούς επίκλησης του περιβόητου «απορρήτου» και νομοθετηθεί η αυστηροποίηση των ποινών για το ενδεχόμενο διαρροών απόρρητων στοιχείων ή ονομάτων στελεχών της ΕΥΠ.

Η εξωτερική αποστολή της είναι εθνικά κρίσιμη και επιβάλλεται η θεσμική της θωράκιση άμεσα.

Σε κάθε περίπτωση, για την αποτελεσματικότητα του πληροφοριακού μηχανισμού θα πρέπει να εξασφαλισθούν τα εξής:

• Οι προσλήψεις προσωπικού να πραγματοποιούνται ανάλογα με τις πραγματικές ανάγκες της ΕΥΠ και οι προσλαμβανόμενοι να πληρούν τις ειδικές προϋποθέσεις.

• Να καταργηθούν οι αποσπάσεις στην υπηρεσία αστυνομικών ή να περιορισθούν σε χαμηλόβαθμους και μόνο για κάλυψη αναγκών ασφαλείας (προσωπικού και εγκαταστάσεων), αποκλειομένης της τοποθέτησης ή της χρησιμοποίησής τους σε επιχειρησιακούς τομείς (αποφεύγω να τεκμηριώσω δημόσια πώς και από ποιους εκτέθηκε σοβαρά η ΕΥΠ επιχειρησιακά ή/και με διαρροές σε κόμματα και ΜΜΕ).

• Να καταργηθεί ο συνδικαλισμός ως σταθερή πηγή εσωτερικών διενέξεων και λειτουργικών δυσχερειών, καθώς και επικίνδυνων διαρροών.

• Οι επιλογές προϊσταμένων από τους διοικούντες να τεκμηριώνονται με πειστικό τρόπο και να υποβάλλονται προς έγκριση στον προϊστάμενο υπουργό ή στον πρωθυπουργό.

• Η τριετής (με μετάθεση) θητεία σε περιφερειακές μονάδες να αποτελεί κρίσιμο κριτήριο και βασικό πλεονέκτημα για τις επιλογές σε διευθυντικές θέσεις.

• Να αυξηθεί ο σχετικός προϋπολογισμός, όχι τόσο ως προς το μισθολόγιο όσο για την ανάγκη εκσυγχρονισμού του ειδικού τεχνικού εξοπλισμού και την ανάπτυξη επιχειρήσεων κυρίως στο εξωτερικό.

Τέλος, να μην αποκλεισθεί τα ενδεχόμενο τοποθέτησης στη θέση διοικητή ή υποδιοικητών στελεχών προερχομένων από το πολιτικό προσωπικό της ΕΥΠ (εν ενεργεία ή αφυπηρετησάντων).

Δεδομένου ότι η πιθανότητα μιας επικίνδυνης αναμέτρησης με την τουρκική επιθετικότητα είναι ορατή περισσότερο από ποτέ, η Εθνική Υπηρεσία Πληροφοριών καλείται να διαδραματίσει έναν σημαντικότατο ρόλο. Ανεξάρτητα από τις κομματικές αντεγκλήσεις για το πανταχόθεν βαλλόμενο εσωτερικό σκέλος της, η εξωτερική αποστολή της είναι εθνικά κρίσιμη και επιβάλλεται η θεσμική της θωράκιση άμεσα.

* Ο κ. Γιάννης Βαληνάκης είναι καθηγητής και πρώην υφυπουργός Εξωτερικών.

Καθημερινή

DETERRENCE: WHAT IT CAN (AND CANNOT) DO

0

 

HMS Andromeda and SS Canberra outside Port Stanley on 16 June 1982, in the Falklands

Deterrence is making a comeback. Perceived by many as a mere relic of the Cold War, the Russia-Ukraine crisis has hastened its resurrection. However, the debate over the past months as to how best to deter Russia reveals that 20 years of neglect have taken their toll. Much of what was once considered basic knowledge on deterrence appears to have evaporated. What, then, is deterrence? What can it achieve – and what can it not?

Deterrence is the threat of force in order to discourage an opponent from taking an unwelcome action. This can be achieved through the threat of retaliation (deterrence by punishment) or by denying the opponent’s war aims (deterrence by denial). This simple definition often leads to the conclusion that all it takes to deter is to put enough force on display. As long as both sides act “rationally”, i.e. according to a cost-benefit calculus, and if none of them is suicidal, their military potentials will keep each other in check.

If only it were so easy. History abounds with examples of deterrence failing despite a balance of forces, and even cases in which the weaker side attacked the stronger. In some cases, the weaker side banked on the element of surprise. The military leadership of Imperial Japan, for example, was fully aware of US military superiority. But if a surprise attack on the Pearl Harbor naval base would destroy a major part of the US Pacific Fleet while paralysing Washington politically, Japan might stand a chance of prevailing. In 1973 Syria and Egypt attacked the militarily superior Israel – not because they hoped to win, but because they wanted to re-establish the political clout they had lost after Israel had defeated them in the 1967 Six-Day-War. Israel had not seen the attack coming: why would two militarily inferior countries even think of attacking an opponent that was certain to emerge victorious? This self-assuredness led Israel to ignore the many warning signals about a pending attack. As a result, the rapidly advancing armies of Egypt and Syria were initially much more successful than expected. Military superiority had not ensured deterrence.

Another important example for the pitfalls of deterrence is provided by the 1982 Falklands War. Argentina, which contests the United Kingdom’s authority over the islands in the South Atlantic, knew only too well about the superiority of the British armed forces. However, over the course of several decades the UK had gradually been reducing its military protection for the islands. Thus, while London kept emphasising that the Falklands were British, the military Junta in Buenos Aires became convinced that such statements were mere lip service. When the Junta faced a domestic crisis that threatened its rule, it tried to generate support by stirring patriotic feelings and occupied the islands. Deterrence had failed because the United Kingdom had ignored an important factor. Striking a tough pose while at the same time reducing the means to make good on it undermines one of deterrence’s most important ingredients: credibility. The story did not end there, however. Much to Argentina’s surprise, the British Navy sailed to the South Atlantic and re-conquered the islands. General Galtieri, the Chief of Argentina’s military Junta, later admitted that he never believed that a European country would be ready to pay such a high price for a few insignificant islands so far away. Argentina, too, had miscalculated.

But could Galtieri and his fellow countrymen not have guessed that a proud nation like the United Kingdom would not stand idly by as part of her overseas territory was being occupied by another power? Should one not have known that remaining passive would have spelled the end for any British government? The answer: yes, in normal times Argentina may well have pondered such scenarios. However, in a crisis humans tend to think along a different kind of logic. Indeed, many studies about human behaviour demonstrate that people who fear to lose something valuable are ready to take greater risks than those who hope to make a gain. In the context of the Falklands War, this means that for the Junta, which was under siege politically, occupying the “Malvinas” was not about a gain, but rather about avoiding losing power. This made them take risks they otherwise would not have dared to take. Rationality – a precondition for a stable deterrence system – had evaporated.

Looking at Russian domestic politics today, the lessons of 1982 are worth reconsidering: stirring nationalism in order to generate political support may lead one to military adventurism which can be self-defeating.

Cuban missile crisis in 1962

All these cases demonstrate that deterrence is not just about military balances, but also about interests. If the opponent’s interest in achieving a certain objective is higher than one’s own, deterrence may fail. A classic example is the Cuban missile crisis of 1962. When it became clear that Washington was ready to defend its core security interests, the Soviet Union withdrew the missiles it had started to deploy in Cuba. Another example is the Vietnam War. Although the United States was militarily far superior, it ultimately had to withdraw because the North Vietnamese and the Vietcong were willing to make much greater sacrifices to achieve their goals than the US was willing to make in support of South Vietnam. This asymmetric set of interests not only makes deterrence fail, it also makes big powers lose small wars.

But what about nuclear deterrence? Should the fear of the enormous destructive power of such weapons not be enough to virtually guarantee deterrence? The answer to this question is the same as to the “conventional” examples cited above: even in the nuclear domain, deterrence depends on the interests that one seeks to protect. If a nation’s existence is at stake, the use of nuclear weapons is credible. Accordingly, deterrence between nuclear weapons states is considered to be relatively “stable”. By contrast, extending one’s national nuclear deterrence to allies is much more complicated. As British Defence Minister Denis Healey put it in the 1960s, one only needed five per cent credibility to deter the Russians, but 95 per cent to reassure the Europeans. Despite this “Healey Theorem”, however, extended nuclear deterrence has become a central pillar of international order. This is not only the case for NATO, but also for the Asia-Pacific region, where Japan, South Korea and Australia are under the US “nuclear umbrella”.

It is moot to speculate whether the United States would indeed be willing to risk nuclear escalation in order to protect an Ally. What counts is the political signal that Washington views the security of its Allies as a fundamental national security interest. However, such a message will only be convincing if the US is militarily present in those regions that is claims to defend. This ensures that in a conflict Washington will be involved from the start. Without such a presence, neither Allies nor opponents would perceive such a nuclear commitment as credible.

What conclusions can be drawn for Western security policy?

First, a renewed debate about deterrence must be cautious not to oversell that concept. The temptation to do just that is already visible. For example, some peace researchers have argued that the tactical nuclear weapons stationed in various NATO countries could be withdrawn, since they failed to deter Russia’s aggression against Ukraine. If this logic were sound, one would also have to abolish all national militaries and even NATO itself. For no army and no alliance has deterred Russia from annexing Crimea and destabilising Eastern Ukraine. A more realistic analysis of the Ukraine situation will find that this is less a case of deterrence but of geography and interests. Russia is ready to prevent Ukraine’s Western integration even with military means, while the West is not willing to risk a military escalation on behalf of a country that does not belong to NATO. Put differently, the example of Ukraine is ill-suited to prove or falsify deterrence. If anything, it demonstrates that a country that is politically and militarily weak is easy prey for a powerful neighbour.

US troops in Lithuania

Second, given Europe’s current security situation, NATO’s foremost task is to ensure the military protection of its geographically most exposed members. The Alliance’s new “Readiness Action Plan” (RAP) foresees increasing the readiness-level of NATO’s reaction forces, and holding increasingly complex exercises in Central and Eastern Europe. The RAP includes a “spearhead” force capable of deploying within a matter of days, the establishment of a multinational NATO command and control and reception facilities on the territories of several eastern Allies, and the updating of defence plans. Although NATO’s emphasis remains on the rapid projection of reinforcements rather than on the permanent stationing of substantial combat forces in Central and Eastern Europe, the RAP reflects the reaffirmation of a principle that for some time had been receiving short shrift: in order to communicate deterrence through credible defence one needs to match one’s rhetoric with the appropriate military posture.

Third, the nuclear dimension of deterrence will have to be re-visited as well. Although not in the public limelight, Russia is also sending nuclear signals to the West: by stepping up nuclear exercises, by having Russian bombers flying closer to allied borders, and by boasting the development of new nuclear weapons. In autumn 2014, Russia’s Deputy Prime Minister Rogozin even promised that Russia’s military modernisation would contain a “nuclear surprise” for the country’s potential adversaries. All this reveals that Russia’s thinking, both politically and militarily, is far more “nuclearised” than most Western observers believed. The West does not need to mirror-image Russia’s approach. However, it will have to ask itself whether the post-Cold War tendency to largely ignore nuclear deterrence and to look at nuclear weapons mainly in the context of disarmament is still in line with today’s security landscape. Given Russia’s behaviour, as well as the risk of new nuclear powers emerging in the Middle East and parts of Asia, the West will have to re-learn some lost principles of deterrence.

Fourth, deterrence must also include non-military aspects. In Ukraine, Russia has provided a textbook example of hybrid warfare: the rapid concentration of regular forces at Ukraine’s border, the employment of unmarked special forces in Crimea, support for separatists in Eastern Ukraine, an increase in the gas price and a massive propaganda campaign that sought to obscure the events on the ground. It is arguable whether this kind of warfare, which aims to create ambiguity that could make NATO’s decision-taking difficult, can be deterred merely by the threat of force. Deterring hybrid war will also require other means, such as increased resilience of cyber networks, diversification of energy supplies, and strategic communications that can rapidly correct false information spread by an opponent. Rather than punish an aggressor with military reprisals, “deterrence-by-resilience” seeks to dissuade him by demonstrating the futility of his approach.

Fifth, the United States remains the linchpin of Western deterrence. This is not just due to their tremendous military power, but also their political will to act as a guarantor of global order. Should the US lose this will – or lose its ability to convey it – others would soon test the various “red lines” drawn by Washington. Despite a debate about domestic priorities, the US remains keenly aware of this fact. At the start of the Crimea crisis, the US quickly enhanced its military presence in Central and Eastern Europe, backing up its promises of assistance with concrete military hardware.

Nothing could better illustrate the enormous significance of the US presence than a photo of an American armoured vehicle on a highway in Lithuania. Many Lithuanians sent the photo to each other on their mobile phones. The text underneath the picture said more about deterrence than a thousand textbooks: “Awesome! They could have come 70 years earlier though …”

*What is published in NATO Review does not constitute the official position or policy of NATO or member governments.
NATO Review seeks to inform and promote debate on security issues. The views expressed by authors are their own.

www.nato.int

ΤΟ ΑΠΟΛΥΤΟ ΑΔΙΕΞΟΔΟ

20

Ο Δημήτρης Μακροδημόπουλος, αρθρογράφος στο ιστολόγιο Ανιχνεύσεις. γράφει σήμερα ένα εξαιρετικά εύστοχο άρθρο. Βλέποντας την γαλλική ομάδα στον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου να αποτελείται, απο ένα σημείο και πέρα, μόνο απο Γάλλους αλλά όχι Γαλάτες ποδοσφαιριστές, θέτει το ερώτημα της συμπεριφοράς του Γαλλικού κράτους προς τους πολίτες του που η πρώτη γενιά τους προερχόταν απο τις γαλλικές αποικίες της Αφρικής.
Είναι επιτέλους, ώρα να θέσουμε το ερώτημα με σαφήνεια.
Είμαστε υπέρ της ανθρώπινης αντιμετώπισης του ανθρώπινου πόνου και της ανθρώπινης δυστυχίας που οδηγεί στη μετανάστευση. Για να μην κρυβόμαστε, όμως, πίσω απο το δάχτυλό μας, υπάρχει όριο σ αυτήν την αποδοχή; Και ποιο;
Η ανθρώπινη τραγωδία σε περιοχές απο τις οποίες προέρχονται τα μεταναστευτικά ρεύματα είναι τεράστια. Και το φαινόμενο δεν πρόκειται να σταματήσει. Ιδίως, αν ενθαρρυνθεί.
Είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε μια διαφοροποίηση του πληθυσμού της Ευρώπης με ανθρώπους άλλου πολιτισμού, άλλης θρησκείας άλλων αντιλήψεων διακυβέρνησης και άλλων αντιλήψεων ζωής;
Δεν μιλάμε για την διατήρηση ως κυρίαρχου του δυτικού μοντέλου το οποίο έχουμε συνηθίσει και τον εμπλουτισμό του με διαφορετικότητες. Αλλά για πλήρη ανατροπή.
Για να μην υποκρινόμαστε, είναι η Δύση έτοιμη να αντιμετωπίσει αυτήν την καταλυτική, για το μέλλον της, αλλαγή;

Π.Σαβ

Ο ΚΙΣΣΙΝΓΚΕΡ ΚΑΙ Η ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΟΥ: ΤΡΕΙΣ ΠΡΕΣΒΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ

1
Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος, Πρέσβης επί τιμή
Νικόλαος Δ. Κανέλλος, πρώην Πρέσβης
Αλέξανδρος Κ. Κατράνης, πρώην Πρέσβης
ΚΟΙΝΕΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΠΟΛΕΜΟ ΤΗΣ ΟΥΚΡΑΝΙΑΣ
Σε πολύ πρόσφατο άρθρο του στο βρετανικό περιοδικό “Spectator” ο παλαίμαχος της ρεαλιστικής διπλωματίας, πρώην Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Henry Kissinger υπενθυμίζει τις καταστροφές που υπέστη η Ευρώπη «υπνοβατώντας» προς τον Α Παγκόσμιο Πόλεμο, την ανατροπή της στρατηγικής ισορροπίας μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, την έλλειψη εμπιστοσύνης στη διπλωματία, η οποία απαιτεί συμβιβασμούς και υποχωρήσεις, και στη χωρίς φραγμούς χρήση της νέας πολεμικής τεχνολογίας νομίζοντας ότι έτσι θα φτάσουμε στην πλήρη νίκη χωρίς δικές μας απώλειες και χωρίς να μας βασανίζουν «ηθικά διλήμματα».
Όπως,ακριβώς,οι τρεις Έλληνες πρέσβεις,είχαμε υπογραμμίσει,στις σχετικές δηλώσεις μας,από 31.3.22 και 5.8.22, ο πεπειραμένος φιλόσοφος της πολιτικής και της διπλωματίας καταδικάζει τη ρωσική εισβολή, αλλά τίθεται υπέρ της άμεσης κατάπαυσης του πυρός για να αποφευχθεί προσφυγή στα πυρηνικά όπλα και υποστηρίζει την έναρξη διαπραγματεύσεων τόσο με στόχο τη διατύπωση νέας ευρωπαϊκής αρχιτεκτονικής ασφαλείας με συμμετοχή της Ρωσίας, όσο και για τη διευθέτηση των εδαφικών και πολιτικών σχέσεων μεταξύ Ουκρανίας και Ρωσίας καθώς και για την ανοικοδόμηση της Ουκρανίας.
Συμμεριζόμαστε την αντίθεσή του στην καταστροφή της Ρωσίας.
Η Ρωσία, στη μακρά ιστορία της, ήταν πάντοτε ενεργό μέλος της ευρωπαϊκής εξίσωσης ισχύος και έχει συμβάλει αποφασιστικά (όπως γράφει ο Kissinger) στην παγκόσμια ισορροπία δυνάμεων. Τυχόν διάλυσή της μπορεί να οδηγήσει σε ατέρμονη βία και πολέμους στο έδαφός της που περιλαμβάνει πλήθος λαών μέσα σε 11 διαφορετικές χρονικές και κλιματικές ζώνες.
Επαναλαμβάνουμε ότι τα θύματα, αλλά και ο κίνδυνος πυρηνικής κλιμάκωσης που καθίσταται πλέον ορατός, επιβάλλουν σωφροσύνη των πολιτικών ηγεσιών και ένα νέο όραμα που δεν προσανατολίζεται στη «νίκη» των όπλων, αλλά στο θρίαμβο της ειρήνης.
Αθήνα, 20 Δεκεμβρίου 2022
Λεωνίδας Χρυσανθόπουλος, Πρέσβης επί τιμή
Νικόλαος Δ. Κανέλλος, πρώην Πρέσβης
Αλέξανδρος Κ. Κατράνης, πρώην Πρέσβης

Μενέντεζ κατά Ερντογάν: Να σταματήσουν οι υπερπτήσεις στο Αιγαίο – Να λογοδοτήσει για την παραβίαση του διεθνούς δικαίου

3

Κάλεσμα στην κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών αλλά και στην διεθνή κοινότητα για τη λήψη συγκεκριμένων μέτρων που θα διασφαλίσουν ότι ο πρόεδρος Ερντογάν θα λογοδοτήσει για τη συνεχόμενη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων απηύθυνε ο γερουσιαστής Ρόμπερτ Μενέντεζ από το βήμα της Γερουσίας. Ο πρόεδρος της επιτροπής Διεθνών Σχέσεων της Γερουσίας καταδίκασε με τον πιο επίσημο τρόπο τις πρόσφατες απειλές που διατύπωσε ο Τούρκος πρόεδρος εναντίον της Αθήνας.

«Πριν από λίγες ημέρες, μπροστά από ένα δημαρχείο στην βόρεια Τουρκία, ο πρόεδρος Ερντογάν απείλησε με πυραυλική επίθεση την Αθήνα. ‘Η Ελλάδα φοβάται τους πυραύλους μας΄, είπε. ΄Λένε ότι ο πύραυλος Typhoon θα χτυπήσει την Αθήνα΄. Και μετά απευθύνθηκε ευθέως στον ελληνικό λαό και είπε: ‘Θα συμβεί αυτό… εκτός αν ηρεμήσετε΄. Μιλάμε για ένα μέλος του ΝΑΤΟ που απειλεί ευθέως να στοχεύσει την Αθήνα, μια πόλη τριών εκατομμυρίων αμάχων. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη μια σκόπιμη επίθεση εναντίον αμάχων είναι έγκλημα πολέμου. Και έτσι, κύριε πρόεδρε, έρχομαι σήμερα στο βήμα της Γερουσίας για να καταδικάσω τις πρόσφατες ενέργειες του Τούρκου προέδρου, οι οποίες όχι μόνο είναι ανησυχητικές αλλά και εντελώς απαράδεκτες».

Κάνοντας λόγο για μια «επιθετική εκστρατεία» που εκτυλίσσεται σε ολόκληρη την περιοχή, ο γερουσιαστής διαμήνυσε για μια ακόμα φορά ότι δεν πρόκειται να συναινέσει στην ικανοποίηση του αιτήματος της Άγκυρας για την αναβάθμιση και την απόκτηση νέων μαχητικών F-16. «Και απαιτώ από τον Ερντογάν να σταματήσει όλες τις υπερπτήσεις πάνω από την Ελλάδα και να αποσύρει και τον τελευταίο Τούρκο στρατιώτη από την Κύπρο. Και νομίζω ότι, δεδομένης της πρόσφατης συμπεριφοράς του, οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν πρέπει να δώσουν μαχητικά αεροσκάφη F-16 στα χέρια του προέδρου Ερντογάν», ήταν το μήνυμα που έστειλε στην ηγεσία της Τουρκίας.

Όσον αφορά τις συνεχείς απειλές περί βραδινής ελεύσεως στην Ελλάδα, o κ. Μενέντεζ εκτίμησε ότι η κλιμάκωση της εμπρηστικής ρητορικής συνδέεται με τις επικείμενες εκλογές στην Τουρκία. «Έχουμε δει τον Ερντογάν να απειλεί επανειλημμένα την ελληνική κυριαρχία. Είπε, διαβάζω τα λόγια του, ότι οι τουρκικές δυνάμεις ‘μπορούν να έρθουν ξαφνικά ένα βράδυ’. Φαίνεται να αυξάνει την παράνομη, αυταρχική συμπεριφορά του ενόψει των εκλογών της επόμενης χρονιάς», εκτίμησε ο γερουσιαστής.

Ωστόσο, ο γερουσιαστής Μενέντεζ υποστήριξε ότι δεν πρόκειται για μεμονωμένες ρητορικές απειλές αλλά για ένα μοτίβο παράνομων διεκδικήσεων που αμφισβητούν συστηματικά την κυριαρχία στην ελληνική επικράτεια. Όπως εξήγησε, αυτή η αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας δεν περιορίζεται στις πρόσφατες απειλές που διατυπώθηκαν εναντίον της πρωτεύουσας μιας συμμαχικής νατοϊκής χώρας.

Σχετικά με την Κύπρο, ο Ρόμπερτ Μενέντεζ υποστήριξε ότι ο πρόεδρος Ερντογάν επιχειρεί να διαιρέσει ακόμα περαιτέρω το νησί μετά από πενήντα χρόνια παράνομης τουρκικής κατοχής. Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Μενέντεζ υπενθύμισε ότι η Τουρκία επιχειρεί να προχωρήσει στο παράνομο άνοιγμα των Βαρωσίων και να ενισχύσει ακόμα περισσότερο την στρατιωτική της παρουσία. Μάλιστα στο σημείο αυτό επιχείρησε να συνδέσει την κατοχή της Κύπρου με αυτή της Ουκρανίας, καθώς εκτίμησε ότι ο πρόεδρος της Τουρκίας παρακολουθεί προσεκτικά τις παράνομες προσαρτήσεις του Βλαντιμίρ Πούτιν.

Κατά τη διάρκεια της ομιλίας του ο γερουσιαστής Μενέντεζ προσπάθησε να απεικονίσει την απόκλιση της Τουρκίας από τις δυτικές αξίες μέσω της παρουσίασης της κοινής φωτογραφίας του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον πρόεδρο της Ρωσίας και του Ιράν. «Δεν αποτελεί έκπληξη που ο Ερντογάν συναντήθηκε στην Τεχεράνη αυτό το καλοκαίρι με τον Ρώσο και τον Ιρανό πρόεδρο -κάποιους από τους πιο βάναυσους δικτάτορες του κόσμου. Απλώς κοιτάξτε τους ηγέτες με τους οποίους συνεργάζεται. Είναι επειδή μοιράζεται την κοσμοθεωρία τους. Και αυτό μπορείς να το δεις καθαρά στον τρόπο που αντιλαμβάνεται την περιοχή», τόνισε χαρακτηριστικά.

Ωστόσο, οι επικρίσεις του γερουσιαστή δεν περιορίστηκαν αποκλειστικά στα θέματα εξωτερικής πολιτικής, αλλά κάλυψαν μια σειρά από εσωτερικά ζητήματα της Τουρκίας που αφορούν την δημοκρατική διολίσθηση σε συνδυασμό με την παραβίαση θεμελιωδών ελευθεριών και ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Όπως επισήμανε, «έχει τάσεις εκδίκησης και στο εσωτερικό (της χώρας). Μόλις την περασμένη εβδομάδα, ένας από τους πολιτικούς αντιπάλους του Ερντογάν -ο δημοφιλής δήμαρχος της Κωνσταντινούπολης- καταδικάστηκε σε φυλάκιση δυόμισι ετών. Η ποινή? Προσβολή εναντίον μελών του Ανώτατου Εκλογικού Συμβουλίου. Και σε περίπτωση που η ποινή φυλάκισης δεν έστελνε ένα αρκετά σαφές μήνυμα, το δικαστήριο επέβαλε και πολιτική απαγόρευση στον δήμαρχο. Ο Ερντογάν μπορεί να χρησιμοποιεί αυτή την επιθετικότητα και την κατασταλτική πολιτική για να αποσπά την προσοχή από την ολοκληρωτική αποτυχία της οικονομίας του. Μπορεί να το κάνει από κακία ή μπορεί να το κάνει επειδή ο ίδιος είναι κακοποιός. Αλλά ένα πράγμα είναι σαφές – οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να λάβουν σοβαρά υπόψη τις ενέργειες του Τούρκου προέδρου».

Με αυτό το σκεπτικό, ο πρόεδρος της επιτροπής Διεθνών Σχέσεων ζήτησε την πραγματοποίηση δίκαιων και ελεύθερων εκλογών στην Τουρκία, καλώντας παράλληλα τη διεθνή κοινότητα και τους συμμάχους των ΗΠΑ:

– Να λάβουν μέτρα για να διασφαλίσουν ότι ο Ερντογάν θα λογοδοτήσει για τη συμπεριφορά του και την παραβίαση της διεθνούς νομιμότητας.

– Να καταδικάσουν τη φυλάκιση του πολιτικού αντιπάλου του.

– Να χρησιμοποιήσουν την επιρροή τους για να αποτρέψουν περαιτέρω επιθέσεις στη βορειοανατολική Συρία.

Πλησιάζοντας προς το τέλος της ομιλίας του, ο κ. Μενέντεζ αναγνώρισε ότι η στάση που τηρεί στο θέμα των F-16 δεν τον καθιστά ιδιαίτερα δημοφιλή στην Άγκυρα, υπενθυμίζοντας ότι ο πρόεδρος Ερντογάν τον έχει επικρίνει και αποκαλέσει εχθρό της Τουρκίας. Ωστόσο, υποστήριξε ότι « αν το να αντιστέκομαι στις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων με κάνει εχθρό του Ερντογάν. Αν το να επικρίνω την Τουρκία που εξοπλίσει το Αζερμπαϊτζάν και επιτρέπει τη σφαγή αθώων Αρμενίων αμάχων με κάνει εχθρό του Ερντογάν. Αν το να ζητάω από την Τουρκία να αναγνωρίσει την ελληνική και κυπριακή κυριαρχία με κάνει εχθρό του Ερντογάν. Τότε είναι ένας ρόλος που θα αποδεχθώ με τιμή».

Κλείνοντας, ο γερουσιαστής έστειλε μηνύματα με πολλαπλούς αποδέκτες, λέγοντας:

– Στους συναδέλφους μου εδώ στην Γερουσία θα πω μη φοβάστε να υπερασπιστείτε τις αμερικανικές αξίες μπροστά στην επιθετικότητα του Ερντογάν.

– Στη διεθνή κοινότητα θα πω, μη διστάσετε να κάνετε την Τουρκία να λογοδοτήσει για την παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου.

– Στους πολίτες που ζουν στη σκιά των πυραύλων Typhoon του Ερντογάν θα πω, μην ξεχνάτε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες στέκονται στο πλευρό σας.

– Και σε εκείνους τους ανθρώπους στην Τουρκία που εξακολουθούν να ελπίζουν σε ένα ελεύθερο, δημοκρατικό μέλλον, θα πω μην το βάζετε κάτω. Μια μέρα, με τη γενναιότητα σας, η ειρήνη και η ευημερία θα επιστρέψουν στην πατρίδα σας.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ελληνοτουρκικός διάλογος με πρωτοβουλία του Βερολίνου;

2

Η καγκελαρία επιβεβαιώνει τη συνάντηση ανώτατων αξιωματούχων Ελλάδας και Τουρκίας στις Βρυξέλλες με γερμανική πρωτοβουλία και ελπίζει στη συνέχιση αντίστοιχων επαφών.

    Η καγκελαρία στο Βερολίνο

Λίγες μέρες μετά τη συνάντηση ανώτατων διπλωματικών αξιωματούχων από την Ελλάδα και την Τουρκία στη γερμανική αντιπροσωπεία στις Βρυξέλλες την περασμένη Παρασκευή, σειρά είχε σήμερα η γερμανική κυβέρνηση με επίσημη τοποθέτηση επ’ αυτής.

Στην εν λόγω συνάντηση συμμετείχαν η διευθύντρια του διπλωματικού γραφείου του Έλληνα πρωθυπουργού, Άννα-Μαρία Μπούρα, ο εκπρόσωπος της τουρκικής προεδρίας και σύμβουλος του Τούρκου προέδρου, Ιμπραήμ Καλίν, παρουσία του διπλωματικού συμβούλου του Γερμανού καγκελάριου, Γενς Πλέτνερ.

Μετά από σχετική ερώτηση του δημοσιογράφου Γιώργου Παπά προς τον εκπρόσωπο του Γερμανού καγκελαρίου, Στέφεν Χεμπεστράιτ, αναφορικά με τη συνάντηση και το περιεχόμενό της, ήρθε η επιβεβαίωση της διεξαγωγής της μετά από γερμανική πρωτοβουλία, χωρίς ωστόσο αναφορές στο περιεχόμενο των συνομιλιών, διότι καλύπτονται από εμπιστευτικότητα.

Επιβεβαίωση της συνάντησης, όχι όμως του περιεχομένου

Στέφεν ΧέμπεστραϊτΟ κυβερνητικός εκπρόσωπος Στέφεν Χέμπεστραϊτ

«Μπορώ να επιβεβαιώσω ότι έγινε μια τέτοια συνάντηση, αλλά το περιεχόμενο αντίστοιχων συνομιλιών είναι απόρρητο κι αυτό είναι λογικό. Ο Έλληνας πρωθυπουργός και ο Τούρκος πρόεδρος εκφράστηκαν πολύ θετικά απέναντι στο γερμανικό ερώτημα, κατά πόσο μια τέτοια συνάντηση θα ήταν χρήσιμη. Η συνάντηση λοιπόν πραγματοποιήθηκε και αναμένεται να ακολουθήσουν κι άλλες αντίστοιχες επαφές» ανέφερε συγκεκριμένα ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.

Απαντώντας έπειτα σε διευκρινιστική ερώτηση σχετικά με το αν η συγκεκριμένη κίνηση σηματοδοτεί ουσιαστικά την έναρξη μια νέας γερμανικής (διαμεσολαβητικής) πρωτοβουλίας, ο Στέφεν Χέμπεστραϊτ απάντησε: «Αυτο ελπίζουμε. Θα ακολουθήσουν κι άλλες επαφές, αλλά όλα τα υπόλοιπα παραμένουν εμπιστευτικά».

H Γερμανία εδώ και καιρό έχει προσφέρει χείρα βοηθείας

Oruc ReisΤο τουρκικό ερευνητικό πλοίο Oruc Reis είχε οδηγήσει τις διμερείς σχέσεις σε οριακό σημείο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι τους τελευταίους μήνες η καγκελαρία αλλά και το γερμανικό υπ. Εξωτερικών έχουν πολλές φορές εκφράσει την άποψη ότι η Γερμανία θα μπορούσε να συνδράμει με εποικοδομητικό τρόπο στον διάλογο μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, εφόσον βέβαια οι δύο χώρες το επιθυμούν.

Ταυτόχρονα είναι γνωστό ότι τόσο ο καγκελάριος Όλαφ Σολτς όσο και η υπ. Εξωτερικών Αναλένα Μπέρμποκ έχουν υποστηρίξει ξεκάθαρα την Ελλάδα απέναντι στην τουρκική επιθετική ρητορική καταδικάζοντας την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας στο Αιγαίο,  γεγονός μάλιστα που φέρεται να είχε προκαλέσει την έντονη αντίδραση του Ταγίπ Ερντογάν.

Τελευταία φορά πάντως που υπήρξε γερμανική διαμεσολάβηση μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας ήταν το «θερμό» καλοκαίρι του 2020 με πρωτοβουλία της τότε καγκελαρίου Άγκελας Μέρκελ, όταν οι ελληνοτουρκικές σχέσεις είχαν φτάσει σε σημείο επικίνδυνης κλιμάκωσης στα ανοιχτά του Καστελόριζου.

Δήμητρα Κυρανούδη, Βερολίνο

DW

Δ. Μακροδημόπουλος: Δεν ήσαν όλοι Γαλάτες, ήσαν όμως όλοι τους Γάλλοι

28

του Δημήτρη Μακροδημόπουλου

Όταν στην παράταση του τελικού ποδοσφαιρικού αγώνα για το Παγκόσμιο Κύπελλο αντικαταστάθηκε ο Ραμπιό, και μάλιστα λίγο αργότερα και ο Βαράν, μιγαδικής καταγωγής, όλοι οι παίκτες της εθνικής Γαλλίας, πλην του τερματοφύλακα Γιορίς ήσαν μαύροι, με εκείνο το βαθύ αφρικανικό μαύρο χρώμα που δεν αφήνει αμφιβολία για τον τόπο της καταγωγής. Σε σημείο  που αν κάποιος άνοιγε εκείνη την ώρα την τηλεόραση θα διερωτάτο αν αντίπαλος της Αργεντινής ήταν η Σενεγάλη, ή η Γκάνα. Όμως ούτως ή άλλως η πλειοψηφία των ποδοσφαιριστών της Γαλλίας τα τελευταία χρόνια, πάντα προέρχεται από τις χώρες της Αφρικής. Γιαυτό ο Μπαράκ Ομπάμα επισκεπτόμενος πριν τέσσερα χρόνια, μετά το τέλος της οκταετούς θητείας του, τη Νότια Αφρική με το τεράστιο φυλετικό πρόβλημα, αξιοποίησε στην ομιλία του στο Γιοχάνεσμπουργκ με αφορμή  τη συμπλήρωση 100 ετών από τη γέννηση του Νέλσον Μαντέλα, ως παράδειγμα συνύπαρξης λευκών και μαύρων, την πρόσφατη – τότε – κατάκτηση του Παγκοσμίου πολέμου από τη Γαλλία στη Ρωσία, και την αριθμητική πλειοψηφία των μαύρων ποδοσφαιριστών της εθνικής της ομάδας, λέγοντας: “Είδατε; Δεν ήσαν όλοι οι ποδοσφαιριστές Γαλάτες, ήσαν όμως όλοι τους Γάλλοι”! Όμως δεν ήσαν μόνον Γάλλοι πολίτες, οι μαύροι ήσαν και μουσουλμάνοι. Πώς μπορεί λοιπόν η Γαλλία από τη μια να πανηγυρίζει, με πρώτο μάλιστα τον πρόεδρο Μακρόν, την κατάκτηση του τροπαίου το 2018 και χθες να είναι περήφανη για τη συμμετοχή της στο μεγάλο τελικό, όπου έχασε το τρόπαιο στις λεπτομέρειες, και από την άλλη να αναπτύσσεται η αντισλαμική ρητορική που περιθωριοποιεί τους μετανάστες, που “κουβάλησε” στη χώρα για να καλύψουν τις ελλείψεις του εργατικού δυναμικού στην ανασυγκρότηση της χώρας μετά τον πόλεμο, αλλά και τους απογόνους τους; Διότι η κατάσταση των μετααποικιακών μεταναστών είναι τέτοια ώστε, σύμφωνα με έρευνα του Εθνικού Ινστιτούτου Δημογραφικών Μελετών της Γαλλίας, η δεύτερη γενιά νιώθει λιγότερο ενσωματωμένη από την πρώτη, πράγμα που αποτελεί αντιστροφή μιας ιστορικής τάσης, κάτι το πρωτοφανές. Διότι η πρώτη γενιά είχε εργασία αφού γιαυτό τους μετέφεραν στη Γαλλία ενώ η δεύτερη γενιά βουλιάζει στην ανεργία. Γιαυτό αν οι ποδοσφαιριστές της εθνικής Γαλλίας δεν διέθεταν τις ποδοσφαιρικές δεξιότητες που τους επιτρέπουν να “κολυμπάνε” στο χρήμα, θα ζούσαν σε κάποιο από τα εθνοτικά και θρησκευτικά γκέτο συγκρουόμενοι κατά καιρούς με τη γαλλική αστυνομία, ώστε και χαμηλό ημερομίσθιο να εξασφαλίζουν στη γαλλική παραγωγή αλλά και να επανδρώνουν τον εφεδρικό στρατό ανέργων συμπιέζοντας τις διεκδικήσεις των Γάλλων εργαζομένων.

Πού θα πρέπει να αποδώσουμε αυτή την αντισλαμική και αντιμεταναστευτική ρητορική και αντιμετώπιση; Στη Γαλλία, η προσπάθεια της εκκοσμίκευσης, δηλαδή της χειραφέτησης έναντι της ηγεμονίας της θρησκείας, μπλέκεται με την ιστορία της αποικιοκρατίας, καθώς η Τρίτη Δημοκρατία (1870 – 1940) μαχόταν υπέρ της εκκοσμίκευσης την ίδια στιγμή που οικοδομούσε την αποικιακή της αυτοκρατορία. Αυτό σημαίνει ότι, επί Τρίτης Δημοκρατίας, ο πολίτης αντιπαρατίθεται στον ιθαγενή, που δεν διαθέτει τα ίδια δικαιώματα. Με άλλα λόγια, η Δημοκρατία γεννήθηκε όχι μόνο πολεμώντας ενάντια σε εσωτερικούς εχθρούς αλλά και καθορίζοντας νομικά σύνορα και πολιτικές ιεραρχίες απέναντι στους αποικισμένους υπηκόους της. Στις αρχές του 20ου αιώνα, η Τρίτη Δημοκρατία υποστήριζε την εκκοσμίκευση για να κατανικήσει μια σειρά από αντιδραστικές απειλές, ενώ σήμερα τη χρησιμοποιεί σαν όπλο αποκλεισμού απέναντι σε μειονότητες, τα δικαιώματα των οποίων αρνείται. Γιαυτό η αποικιακή μήτρα προσφέρει την πολιτισμική βάση πάνω στην οποία μπολιάζεται η νέα ισλαμοφοβία και η αντιμεταναστευτική ρητορική.

Όμως, όπως μας λέει ο Ενζο Τραβέρσο, “η Γαλλία, διαπλάστηκε μέσα από εκατό και πάνω χρόνια μεταναστεύσεων, να γιατί αυτός ο βίαιος αντιμεταναστευτικός λόγος είναι ουτοπικός στην κυριολεξία! Είναι αδύνατο να γυρίσουμε πίσω και η αντιδραστική αγόρευση υπέρ των “γνήσιων” γάλλων με τη δυσπιστία της απέναντι στους απογόνους των μεταναστών, προϋποθέτει και εξιδανικεύει μια Γαλλία που δεν υπάρχει, που έχει πάψει να υπάρχει εδώ και ενάμισι αιώνα και στην οποία, την εποχή της παγκοσμιοποίησης, θα ήταν αδύνατο να επιστρέψουμε. Όχι μόνο είναι αδύνατο να επιστρέψουμε πίσω αλλά, έστω ότι ήταν εφικτό, θα αποτελούσε τότε καταστροφή για τη χώρα, πηγή οπισθοδρόμησης, απομόνωσης και γενικής πτώχευσης. Αυτό ισχύει και για την Ευρώπη ολόκληρη, η οποία εδώ και χρόνια δείχνει μια αυτοκτονική τύφλωση…..Εκείνο που αποτελεί τον πλούτο της Γαλλίας και της Ευρώπης, συνεχίζει, είναι ακριβώς η πολλαπλότητα των ταυτοτήτων τους. Στην περίπτωση της Γαλλίας το γεγονός ότι ήταν αποικιακή αυτοκρατορία περιλαμβάνει τουλάχιστον μια θετική πλευρά, δηλαδή ακριβώς τον πλούτο των ταυτοτήτων και της κουλτούρας που την κατοικούν, πλούτος που σε άλλα μέρη δεν βρίσκεται πάντα”. Αυτό το συμπέρασμα θα πρέπει να κρατήσουμε από τον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου στο Κατάρ.

Μακροδημόπουλος Δημήτρης

Αλεξ/πολη – κιν. 6947-771412

19/12/2022

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ν. Ιγγλέσης: Αρνητικά επιτόκια και πληθωρισμός

0

 

                                                                                                     Του Νίκου Ιγγλέση

Την περασμένη εβδομάδα η Αμερικανική Ομοσπονδιακή Τράπεζα – Fed και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα – ΕΚΤ αύξησαν τα επιτόκιά τους κατά 0,50% (50 μονάδες βάσης). Έτσι το βασικό επιτόκιο της Fed ανήλθε στο 4,50% και αυτό της ΕΚΤ στο 2,50%. Από τις αρχές του 2022 η Fed έχει αυξήσει το επιτόκιό της επτά φορές και η ΕΚΤ τέσσερεις φορές. Αναμένονται νέες αυξήσεις το 2023.

Παρά τις αυξήσεις στα επιτόκια, αυτά παραμένουν χαμηλότερα του πληθωρισμού που, σε ετήσια βάση, τον περασμένο μήνα (Νοέμβριος 2022) στις ΗΠΑ ανήλθε σε 7,1% και στην ΕΕ σε 11,1% (Ευρωζώνη 10,1%). Έχουμε, δηλαδή, αρνητικά πραγματικά επιτόκια ιδιαίτερα στην ΕΕ-Ευρωζώνη.

Οι αυξήσεις στα επιτόκια των κεντρικών τραπεζών αποτελούν το «κλασικό εργαλείο» της οικονομικής θεωρίας για την τιθάσευση του πληθωρισμού. Μόνο που το «εργαλείο» είναι θεωρητικό. Η αποτελεσματικότητά του εξαρτάται από το είδος του πληθωρισμού που επιχειρεί να ελέγξει σε μια νομισματική ζώνη.

Η αύξηση των επιτοκίων καθιστά ακριβότερα τα κάθε είδους δάνεια (επιχειρηματικά, στεγαστικά, καταναλωτικά κλπ). Τα ακριβότερα δάνεια μειώνουν τις επενδύσεις και την κατανάλωση, άρα, οδηγούν σε συρρίκνωση τής οικονομικής δραστηριότητας και πιθανόν σε γενικότερη στασιμότητα ή ύφεση την οικονομία. Ουσιαστικά με την αύξηση του κόστους του χρήματος επιδιώκεται η μείωση της συνολικής ζήτησης – κατανάλωσης.

Αλλά, ο πληθωρισμός που πλήττει αυτήν την περίοδο την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και γενικότερα την παγκόσμια οικονομία οφείλεται σε τρεις συγκεκριμένους λόγους:

  1. Στη διατάραξη της λειτουργίας των εφοδιαστικών αλυσίδων μιας παγκοσμιοποιημένης οικονομίας, λόγω των εκτεταμένων lockdowns που εφαρμόστηκαν για την αντιμετώπιση της Covid-19. Συνέπεια: Άνοδος του πληθωρισμού εξαιτίας μειωμένης προσφοράς μόλις άρχισε να επαναλειτουργεί η οικονομία.
  2. Στην αύξηση των τιμών της ενέργειας λόγω, αρχικά των lockdowns και στη συνέχεια των κυρώσεων κατά της Ρωσίας για την εισβολή της στην Ουκρανία. Συνέπεια: Άνοδος του πληθωρισμού λόγω ενεργειακού κόστους.
  3. Στην αύξηση στις τιμές των τροφίμων και των λιπασμάτων λόγω των περιορισμών στις ρωσικές εξαγωγές και την καταστροφή της ουκρανικής παραγωγής. Οι δύο χώρες αποτελούν από τους μεγαλύτερους εξαγωγείς σιτηρών και λιπασμάτων. Συνέπεια: Άνοδος του πληθωρισμού λόγω περιορισμένης προσφοράς.

Άρα η επιδιωκόμενη μείωση της ζήτησης, μέσω της αύξησης των επιτοκίων, δεν επηρεάζει ευθέως τις αιτίες ανόδου του πληθωρισμού. Θα τις επηρεάσει εμμέσως, αργότερα, όταν το ακριβότερο χρήμα θα μειώσει τη ζήτηση για αγαθά, υπηρεσίες και ενέργεια. Ο περιορισμός της ζήτησης θα φρενάρει την περαιτέρω άνοδο των τιμών. Αυτό βέβαια θα έχει άλλες δυσμενείς επιπτώσεις.

Παράλληλα όμως οι επιχειρήσεις θα πρέπει να αυξήσουν τις τιμές των προϊόντων τους για να αντισταθμίσουν το κόστος από τα υψηλότερα επιτόκια των δανείων τους. Φαύλος κύκλος.

Κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες βρίσκονται μεταξύ «σφύρας και άκμονος». Η άνοδος των επιτοκίων είναι πολύ διστακτική. Παρά τις αυξήσεις τα πραγματικά επιτόκια, όπως προαναφέραμε, παραμένουν έντονα αρνητικά, δηλαδή, υπολείπονται σημαντικά του πληθωρισμού άρα δεν καλύπτουν τη μείωση της αγοραστικής αξίας του χρήματος. Έτσι η ακολουθούμενη πολιτική κινδυνεύει ούτε τον πληθωρισμό να τιθασεύσει, ούτε την ύφεση να αποφύγει και να οδηγήσει σε στασιμοπληθωρισμό, όπως είχε γίνει τη δεκαετία του ’70.

Επισημαίνουμε ότι τα αρνητικά επιτόκια ευνοούν την αύξηση της ζήτησης για μια κατηγορία καταναλωτών οι οποίοι, βλέποντας την άνοδο των τιμών και την ταυτόχρονη μείωση της αξίας των χρημάτων τους, θα σπεύσουν να πραγματοποιήσουν άμεσα τις αγορές που σκόπευαν να κάνουν στο μέλλον. Αυτό βέβαια αφορά όσους είχαν προγραμματίσει να αγοράσουν ένα σπίτι, ένα αυτοκίνητο ή άλλα διαρκή αγαθά με ίδια κεφάλαια και όχι μέσω τραπεζικού δανεισμού (αυξάνονται τα επιτόκια). Οι καταθέσεις είναι ασύμφορες (αρνητικά επιτόκια).

Συμπέρασμα

Η αντιμετώπιση του πληθωριστικού σπιράλ απαιτεί ένα μίγμα πολιτικών επιλογών προσαρμοσμένο στις ιδιαίτερες συνθήκες κάθε χώρας. Η επιδοματική πολιτική που εφαρμόζει η ελληνική Κυβέρνηση, ακολουθώντας το παράδειγμα άλλων κυβερνήσεων της Ευρωζώνης, δεν μπορεί να αντιμετωπίσει το πρόβλημα, αλλά, αντίθετα το ανατροφοδοτεί. Χάθηκε πολύτιμος χρόνος από το καλοκαίρι του 2021 όταν όλοι οι αρμόδιοι θεωρούσαν ότι ο πληθωρισμός θα ήταν ένα παροδικό φαινόμενο. Η απαραίτητη μείωση των έμμεσων φόρων (ΦΠΑ, Ειδικός Φόρος Καυσίμων κ.α.) δεν έγινε.

Αναγνωρίζουμε, βέβαια, ότι μέσα στην ΕΕ και ιδιαίτερα μέσα στην Ευρωζώνη οι επιλογές της κάθε κυβέρνησης είναι ιδιαίτερα περιορισμένες. Χωρίς οικονομική και νομισματική ανεξαρτησία ελάχιστα πράγματα μπορούν να γίνουν. Το τι έγινε το ζούμε σήμερα.

Επίσης ας μην λησμονούμε το χρέος, δημόσιο και ιδιωτικό, που καλπάζει. Μόνο το δημόσιο χρέος τα τρία τελευταία χρόνια (2020-2022) αυξήθηκε κατά 37 δις και ανήλθε στα 393 δις ευρώ. Γι’ αυτό το χρέος, το 2023, πρέπει να πληρωθούν 6,1 δις για τόκους και να αναχρηματοδοτηθούν 9,8 δις από δάνεια και ομόλογα που λήγουν.

Πηγή : www.ellinikiantistasi.gr

 

 

 

 

 

 

Παύλος Παπαδόπουλος-Εύα Καϊλή: Από το Συντριβάνι στο κελί του Αρεν

0

Η σταδιοδρομία της καλής μαθήτριας από τη Θεσσαλονίκη, από το δημοτικό συμβούλιο της πόλης της έως τη φυλακή

Η Εύα Καϊλή όταν ήταν 12 ετών ήλθε για πρώτη φορά σε επαφή με τη σκέψη του Φρίντριχ Νίτσε. Διάβασε το βιβλίο «Τάδε έφη Ζαρατούστρα», που ανακάλυψε στην οικογενειακή βιβλιοθήκη. Στο έργο αυτό ο Γερμανός φιλόσοφος του 19ου αιώνα αναπτύσσει επικίνδυνες ιδέες. Ο Ζαρατούστρα διακηρύσσει ότι «ο Θεός είναι νεκρός» και ότι ο άνθρωπος πρέπει να «αυτοκαταστραφεί» για να δημιουργήσει τον «Υπεράνθρωπο». Η υπέρβαση του εαυτού επιτυγχάνεται μέσα από την έκφραση της «θέλησης για εξουσία». Οι έννοιες στον Νίτσε είναι διφορούμενες και οι ερμηνείες επισφαλείς. Ένα παιδί κινδυνεύει να πάρει τόσο πολύ «τοις μετρητοίς» τη «θέληση για εξουσία», ώστε στο μέλλον να συλληφθεί με… παράνομα μετρητά.

Η τέως, πλέον, αντιπρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου γεννήθηκε στις 26 Οκτωβρίου 1978 στην περιοχή Συντριβάνι της Θεσσαλονίκης. Ο πατέρας της Αλέξανδρος γεννήθηκε στην Πόλη και αποφοίτησε από το Ζωγράφειο Λύκειο. Σπούδασε ηλεκτρολόγος μηχανικός στο Αριστοτέλειο και απέκτησε την Εύα στα 23 του. Η μητέρα της, Μαρία, με καταγωγή από τον Πόντο είναι ποιήτρια και απόφοιτη της Σχολής Θεάτρου του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος (ΚΘΒΕ). Η μικρότερη αδελφή της, Μανταλένα, είναι δικηγόρος και επικεφαλής της ELONTech. Πρόκειται για μια Μη Κυβερνητική Οργάνωση που προσφέρει «νομικές συμβουλές» σχετικά με τη ρυθμιστική πολιτική της Ε.Ε. για τις αναδυόμενες τεχνολογίες (η ιστοσελίδα «κατέβηκε»).

«Ήταν μια μικροαστική οικογένεια με μεσαία οικονομικά μέσα. Κατά σύμπτωση, η οικονομική της κατάσταση βελτιώθηκε από τότε που η Εύα μπήκε στην πολιτική», λέει στην «Κ» πρόσωπο με γνώση της ανθρωπογεωγραφίας της συμπρωτεύουσας. Ας μην αναρωτηθούμε πόσες άλλες οικογένειες πολιτικών –από τη Βουλή έως το τελευταίο χωριό– έχουν σημαδευτεί από ανάλογες συμπτώσεις. Ας σταθούμε μόνο στα πρόσωπα των ημερών. Ακόμη και αν υπογραμμίσουμε ότι οι απολαβές των ευρωβουλευτών δεν είναι ευκαταφρόνητες, οι σκιές παραμένουν.

Η Εύα φέρεται να δάγκωσε το μήλο που της πρόσφερε κάποιος «καταραμένος όφις» από το Κατάρ με αντάλλαγμα την υποστήριξή της στο ζήτημα της κατάργησης της βίζας για τα ταξίδια από το κρατίδιο προς την Ευρώπη που επρόκειτο να συζητηθεί στο Ευρωκοινοβούλιο (και τώρα πήγε στις ελληνικές καλένδες). Το Κατάρ διαψεύδει ότι έχει οποιαδήποτε σχέση με το σκάνδαλο. Προτού συλληφθεί, η αντιπρόεδρος πρόλαβε να υπερασπιστεί με πάθος στην Ευρωβουλή το κρατίδιο απέναντι στις κατηγορίες για στημένη ανάθεση του Μουντιάλ, διώξεις κατά των ομοφυλοφίλων και εκατόμβες νεκρών εργατών από την αποπνικτική ζέστη κατά την ανέγερση των γηπέδων.

15μελές και καφέ Σαντέ

Η Καϊλή ως κορίτσι είχε κλειστό χαρακτήρα και διάβαζε πολύ. Δεν ήταν πάντα όμορφη λόγω κάποιων αυξομειώσεων βάρους. Στο λύκειο, όμως, «άνθισε». Πέρα από αριστούχος και απουσιολόγος της τάξης, εξελέγη πρόεδρος του 15μελούς συμβουλίου. Τα 15μελή της εποχής διακρίθηκαν στις καταλήψεις και έγιναν φυτώρια ταλέντων που εμπλούτισαν αργότερα την κεντρική πολιτική σκηνή. Η Εύα πέρασε στην Αρχιτεκτονική του ΑΠΘ. Όταν έγινε 20 ετών, το 1998, ο καθηγητής της Σχολής Πολιτικών Μηχανικών, συγκοινωνιολόγος Σπύρος Βούγιας, κατέβηκε για δήμαρχος Θεσσαλονίκης. Είχε την υποστήριξη του Συνασπισμού, αλλά προέβαλλε την εικόνα του «ανεξάρτητου».

Ο 45άρης Βούγιας είχε ύφος μποέμ διανοουμένου. Μιλούσε με ύφος και ρυθμό Θερμαϊκού Κόλπου και έμοιαζε σαν να βγαίνει από σίριαλ. Ελεγε ότι παραμερίζει τον κουρασμένο κομματικό λόγο για να διατυπώσει έναν «ερωτικό λόγο που απευθύνεται σε όλους αδιακρίτως». Για εκλογικό κέντρο επέλεξε το café Santé, που το μετονόμασε σε café Politic. Πίστευε ότι για να έχει η πολιτική συζήτηση μεγαλύτερη απήχηση, θα πρέπει να γίνεται σε καφέ-μπαρ.

Η Καϊλή, μέλος της ΠΑΣΠ, επισκέφθηκε το μπαρ. Τα πράσινα μάτια της διέκριναν ανάμεσα στην κάπνα από τα τσιγάρα τη ριζοσπαστική σκέψη που οδηγεί στην επιτυχία. Ο Βούγιας απέσπασε 15,1%. Το 2000 μεταπήδησε στο ΠΑΣΟΚ και έγινε βουλευτής Επικρατείας. Το 2002 επανέλαβε την «ερωτική εκστρατεία» με τον συνδυασμό «Ξημερώνει». Δεν ξημέρωσε. Ελαβε 27,9%. Οι Θεσσαλονικείς προτίμησαν από την πρώτη Κυριακή τη «σταθερή αξία», τον Βασίλη Παπαγεωργόπουλο (54,2%), αλλά η Εύα εξελέγη σύμβουλος.

Το στρατηγικό πρόβλημα που έπρεπε να επιλύσει το ΠΑΣΟΚ στη Θεσσαλονίκη το 2004 ήταν η τεράστια δημοτικότητα της λαϊκής καλλονής της Νέας Δημοκρατίας Ελενας Ράπτη, η οποία κατέβαινε φουριόζα για πρώτη φορά, στο πλαίσιο της βαθιάς ανανέωσης που προωθούσε ο Κώστας Καραμανλής. Οι επαΐοντες αποφάσισαν ότι η καλύτερη απάντηση ήταν η Εύα. Η Καϊλή εξελέγη τελευταία, αλλά ο Γιώργος Παπανδρέου, που ήταν υποψήφιος σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, προτίμησε την έδρα της Θεσσαλονίκης. Άφησε την Εύα εκτός Βουλής, ίσως γιατί γνώριζε ότι η πρωτόπλαστη του Βορρά υποστήριζε τον Ευάγγελο Βενιζέλο. Η Εύα αξιοποίησε τον ελεύθερο χρόνο της παίρνοντας ένα «μαστεράκι» στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές από το Πανεπιστήμιο Πειραιώς, χωρίς φυσικά να στερηθεί τις επισκέψεις της στον Αντώνη Ρέμο και σε άλλα κέντρα μυσταγωγίας.

Η διασημότητα που κατέκτησε την οδήγησε στο στούντιο του Mega Channel. Για μία διετία παρουσίαζε το δελτίο ειδήσεων του Σαββατοκύριακου. Οι μυημένοι μιλούσαν για μια νέα γυναίκα με εξυπνάδα, εργατικότητα και αγωγή. Το 2007 υπερέβη σε ψήφους τον Ακη Τσοχατζόπουλο και μπήκε στη Βουλή, αφήνοντας έξω το ιστορικό στέλεχος του ΠΑΣΟΚ. Η εξέλιξη σόκαρε αρθρογράφους-φίλους του Ακη, που έγραψαν για «τέλος εποχής». Τελικά η εποχή δεν άλλαξε και πολύ. Ακολούθησε η εμφύλια σύρραξη Παπανδρέου – Βενιζέλου. Σε συγκέντρωση του Βενιζέλου η Εύα σηκώνεται όρθια και χτυπάει ένα ταμπούρλο – άλλη μία επιρροή, ενδεχομένως, από τον «Ζαρατούστρα», αυτή τη φορά του Ρίχαρντ Στράους. Το Συμφωνικό Ποίημα αρχίζει με ένα ρυθμό τυμπάνου, που συμβολίζει την έλευση του Υπερανθρώπου.

Μετά τις Κάννες

«Ηταν μια μικροαστική οικογένεια με μεσαία οικονομικά μέσα. Κατά σύμπτωση, η οικονομική της κατάσταση βελτιώθηκε από τότε που η Εύα μπήκε στην πολιτική».

Η Εύα επανεξελέγη το 2009. Το 2011, μόλις ανακοινώθηκε ότι ο Παπανδρέου προετοιμάζει δημοψήφισμα για την εφαρμογή του αναθεωρημένου προγράμματος σταθεροποίησης, η Καϊλή τον κάλεσε με ανοιχτή επιστολή να παραιτηθεί και να υποστηρίξει κυβέρνηση συνεργασίας. Η απάντηση ήλθε από τον τότε γραμματέα του ΠΑΣΟΚ Σωκράτη Ξυνίδη, που την αποκάλεσε «καλτσοδέτα». Η Καϊλή τον κατήγγειλε στο Πειθαρχικό του Κοινοβουλίου για σεξιστική συμπεριφορά. Εκείνη την εποχή είχε ταυτιστεί πολιτικά με τον Βενιζέλο. Αργότερα άρχισε να κρατάει αποστάσεις. Σήμερα ο Βενιζέλος δηλώνει ότι «η τραγική υπόθεση Καϊλή είναι αδιανόητη πολιτικά, θεσμικά και ηθικά».

Ανεξάρτητα από την ομοβροντία κριτικής ότι στηρίχτηκε στην εξωτερική της εμφάνιση και στις σχέσεις της με ισχυρούς επιχειρηματίες, η Καϊλή δεν ήταν μόνο μια «Μπάρμπι» και σίγουρα δεν ήταν διάττων αστήρ. Είχε αντοχή και διάρκεια. Σε κάποιες περιπτώσεις δεν δίστασε να συγκρουστεί. Παραλίγο να συγκρουστεί και με τον Βενιζέλο όταν τον Ιούνιο του 2012 ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ επέλεξε την έδρα της Θεσσαλονίκης. Η πολιτικός είχε μόλις επανεκλεγεί –πρώτη σε σταυρούς– στην Α΄ Θεσσαλονίκης, αλλά έμεινε για δεύτερη φορά εκτός Βουλής.

Ο λαός ανέλαβε να αποκαταστήσει την «αδικία» ανταμείβοντας την Εύα με την πρώτη θέση σε σταυρούς στην «Ελιά» στις ευρωεκλογές του 2014 (πάνω από 120.000). Ετσι ξεκίνησε η ευρωπαϊκή καριέρα. Τα ξένα «λαγωνικά» την είχαν ήδη εντοπίσει. Το 2011 η βρετανική εφημερίδα Sun την ανακήρυξε στην ιστοσελίδα της ως «την πιο σέξι πολιτικό της Ευρώπης». Το 2019 επανεξελέγη με 145.000 σταυρούς (αλλά βγήκε δεύτερη μετά τον Νίκο Ανδρουλάκη).

Στην Ευρώπη επέδειξε εργατικότητα. Εξελέγη ως μία εκ των δεκατεσσάρων αντιπροέδρων του Ευρωκοινοβουλίου, ενώ το 2021 σκεφτόταν να διεκδικήσει την ηγεσία του ΠΑΣΟΚ. Στην Ευρώπη ασχολούνταν (και) με τις νέες τεχνολογίες. Μιλούσε συχνά ως ειδήμων για το κρυπτονόμισμα bitcoin. Πολιτικός με σαρκαστική διάθεση είπε στην «Κ» ότι «αν η Εύα ήξερε από bitcoin θα τα είχε πάρει σε bitcoin». Τελευταία κυκλοφορούσε η πληροφορία ότι θα συνταχθεί με τη Νέα Δημοκρατία. Το καλοκαίρι υποβίβασε το σκάνδαλο της παρακολούθησης του κινητού του προέδρου του κόμματός της. Ο Ανδρουλάκης δίστασε να τη διαγράψει και το μετάνιωσε.

Οι επενδύσεις

Η Εύα Καϊλή εμφανίζει στο «πόθεν έσχες» της «πενιχρές» καταθέσεις –κοντά στο μισό εκατομμύριο ευρώ–και κάποια ακίνητα. Παρά τον φόρτο εργασίας στις Βρυξέλλες βρήκε τον χρόνο τον Νοέμβριο και ίδρυσε μαζί με τον σύντροφό της Φραντσέσκο Τζόρτζι εταιρεία ακινήτων με έδρα στην οδό Σκουφά στο Κολωνάκι. Οπως αποκάλυψε η «Κ», το ζεύγος προχώρησε στις αρχές της χρονιάς σε αγορά ακινήτου-φιλέτου στην Πάρο προς 300.000 ευρώ. Λίγοι θα πιστέψουν τώρα ότι οι επενδύσεις σε ακίνητα δεν ήταν άλλος ένας τρόπος για τη νομιμοποίηση αδήλωτων μετρητών μέσω εικονικών υπερτιμολογήσεων.

Εύα και Φραντσέσκο υπέγραψαν σύμφωνο συμβίωσης το 2020. Στις αρχές του 2021 απέκτησαν μία κόρη, την Αριάδνη. «Τώρα θέλει οργάνωση για να τα καταφέρεις», είπε στην Εύα η Φώφη Γεννηματά όταν της τηλεφώνησε για να της ευχηθεί για τη γέννηση του παιδιού. Τα 160.000 ευρώ που είχε στην κατοχή της λέγεται ότι βρέθηκαν κρυμμένα στο κρεβατάκι του παιδιού. Ο δικηγόρος της, Μιχάλης Δημητρακόπουλος, γνωστός για τις διασώσεις επιφανών, διαψεύδει την πληροφορία για την κρυψώνα. Διαψεύδει επίσης ότι η Εύα γνώριζε για το σκάνδαλο. Το αποδίδει στους ιταλικούς «αυτοσχεδιασμούς» του συντρόφου της.

Ο 35χρονος Τζόρτζι ήταν συνεργάτης του πρώην Ιταλού ευρωβουλευτή Αντόνιο Παντσέρι. Το 2019 ο Παντσέρι ίδρυσε στις Βρυξέλλες τη Μη Κυβερνητική Οργάνωση «Fight Impunity» («Πολέμα την τιμωρησία») που ασχολήθηκε με διεθνή θέματα παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Στο σπίτι του Παντσέρι, ο οποίος «πολεμούσε την ατιμωρησία» μαζί με τον Τζόρτζι, κατασχέθηκαν 600.000 ευρώ. Εν τω μεταξύ, οι Αρχές παραμόνευαν έξω από το σπίτι του ζεύγους Καϊλή – Τζόρτζι και μόλις βγήκε ο Τζόρτζι τον συνέλαβαν, κατάσχεσαν το κινητό του και ενημέρωσαν τη σύζυγό του για τη σύλληψη. Η σύζυγος ενημέρωσε τον πατέρα της, ο οποίος βρισκόταν στο ξενοδοχείο Sofitel αγκαλιά με κάμποσα μετρητά. Ο Αλέξανδρος Καϊλής πετάχτηκε στον δρόμο, κατευθυνόμενος μάλλον προς άλλο σημείο της πόλης. Συνελήφθη με μια βαλίτσα μέσα στην οποία ασφυκτιούσαν 600.000 ευρώ.

Η έφοδος

Ακολούθησε η έφοδος στην κατοικία του ζεύγους, αφού η σύλληψη του πατρός Καϊλή αξιοποιήθηκε για την άρση της ασυλίας της αντιπροέδρου θυγατέρας του. Παράλληλα, έγιναν έφοδοι σε σπίτια κομπάρσων του δράματος και του Βέλγου ευρωβουλευτή Μαρκ Ταραμπελά. Φαίνεται ότι οι βελγικές αρχές έμαθαν σε πραγματικό χρόνο ότι οι πρωταγωνιστές έλαβαν τις αμοιβές τους για τον αγώνα τους για τα ανθρώπινα δικαιώματα και κινητοποιήθηκαν άμεσα προτού οι βαλίτσες κάνουν φτερά σε κάποια εξωχώρια εταιρεία (offshore). Στην Ελλάδα η Αρχή για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος δέσμευσε τα περιουσιακά στοιχεία της Καϊλή, του συντρόφου της και μελών της οικογένειάς της. Από τη μια μέρα στην άλλη, η πολιτικός βρέθηκε από το Ευρωκοινοβούλιο στις φυλακές του Αρεν έξω από τις Βρυξέλλες.

«Η Εύα Καϊλή είναι τέκνο της εποχής του “ελληνικού νεοπλουτισμού”, όπου για μερίδα της κοινωνίας η διαφθορά ισοδυναμεί με ανθρώπινο δικαίωμα», λέει στην «Κ» παλαιός κοινοβουλευτικός. Οταν η κομματική επιρροή απλώνεται στην οικονομία, η μια γενιά μετά την άλλη (πατήρ και θυγατέρα εν προκειμένω) μπορεί να καταλήγουν στην ίδια διαπίστωση: ότι η σκληρή δουλειά δεν οδηγεί στην οικονομική αποκατάσταση με τρόπο εξίσου δραστικό με εκείνον που εξασφαλίζει η μετατροπή της πολιτικής επιρροής σε μίζες που διακινούνται σε σακούλες. Ισως είναι πολλοί εκείνοι που μόλις αντιλαμβάνονται πώς παίζεται το παιχνίδι συναινούν αθόρυβα με τους άρρητους κανόνες του ή σηκώνονται από την «τσόχα» και φεύγουν στο εξωτερικό.

Η Εύα έκανε και τα δύο – έφυγε στο εξωτερικό, όπου ανακάλυψε ακόμη περισσότερες ευκαιρίες για αριστεία. Οπως είπε η πρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα, «η ευρωπαϊκή δημοκρατία δέχεται επίθεση». Γεμάτοι «θέληση για εξουσία» κάποιοι αναγνώστες του Νίτσε βρέθηκαν στον παράδεισο της Ευρωπαϊκής Δημοκρατίας, όπου παραμονεύουν όφεις κρατώντας μήλα της γνώσης. Αλλά καθώς «ο Θεός είναι νεκρός», πίστεψαν ότι επικρατεί ατιμωρησία. Μόνο που ο Θεός δεν είναι νεκρός και καμιά φορά εμφανίζεται με τη μορφή εισαγγελέα.

https://www.kathimerini.gr/politics/562190293/eya-kaili-apo-to-syntrivani-sto-keli-toy-aren/

Η εκρηκτική σχέση Δένδια – Τσαβούσογλου

0

Κρουστάλλη Δήμητρα

Ο λεκτικός πόλεμος των υπουργών Εξωτερικών Τουρκίας και Ελλάδας, η αμοιβαία καχυποψία και τα ειρωνικά σχόλια – Από την περίοδο των «ήρεμων νερών» στο «θα έρθουμε μια νύχτα»

Ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου δεν είναι ένας πολιτικός δυτικών προδιαγραφών, όπως θα προτιμούσε ο Νίκος Δένδιας. Είναι, όμως, ο υπουργός Εξωτερικών με τον οποίο υποχρεούται να συμβιώσει σε μια ιδιαίτερα ταραγμένη περίοδο για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Από την άλλη πλευρά, ίσως και ο Νίκος Δένδιας να μην είναι του γούστου του τούρκου ομολόγου του, ο οποίος τον εγκαλεί ότι «τηλεφωνεί και κλαίγεται» στους ομολόγους τους στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ.

Ηταν κάποτε δυο φίλοι…

Η σχέση των δύο πολιτικών διέπεται από αμοιβαία καχυποψία, ειρωνεία και ένταση που ακολουθεί τα σκαμπανεβάσματα των εξελίξεων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο τουρκικός αναθεωρητισμός, βεβαίως, εκτείνεται σε μια ευρύτερη γεωγραφική σφαίρα και δεν έχει να κάνει αμιγώς με την Ελλάδα, η οποία βρέθηκε στη μέση της διαμάχης της Αγκυρας με την Ουάσιγκτον του Τζο Μπάιντεν. Σε ό,τι μας αφορά, πέρα από τις υπερπτήσεις, τις παραβιάσεις και τις καταδιώξεις στο Αιγαίο, εκτυλίσσεται και ένας λεκτικός πόλεμος ανάμεσα στους δύο υπουργούς Εξωτερικών. Δεν είναι του βεληνεκούς του βαλλιστικού πυραύλου «Typhoon», με τον οποίο απειλεί να πλήξει ο Ερντογάν την Αθήνα αν συνεχίσει να εξοπλίζει τα νησιά με αμερικανικά όπλα, αλλά παράγει και αυτός τα αποτελέσματά του. Είτε επειδή προσιδιάζει σε πρακτικές Βόρειας Κορέας, όπως δήλωσε ο Δένδιας, είτε γιατί εντάσσεται σε μια συστηματική προσπάθεια δυσφήμησης της Τουρκίας, όπως επαναλαμβάνει ο Τσαβούσογλου.

Το μακρινό 2004 τα πράγματα ήταν ήρεμα στο ελληνοτουρκικό μέτωπο. Ο νεοεκλεγμένος βουλευτής Κέρκυρας της ΝΔ Δένδιας έγινε συχνός επισκέπτης του Στρασβούργου ως μέλος της Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης του Συμβουλίου της Ευρώπης, στην οποία επικεφαλής της τουρκικής αντιπροσωπείας ήταν ο Τσαβούσογλου. Το κλίμα της εποχής ευνόησε την ανάπτυξη μιας σχέσης που και οι δύο πολιτικοί ονόμασαν φιλία, αλλά στην πορεία, ιδιαίτερα από το 2019 και έπειτα, βρέθηκαν ο ένας απέναντι από τον άλλον ως υπουργοί Εξωτερικών των χωρών τους.

Ο Νίκος Δένδιας κατάγεται από μεσοαστική οικογένεια της Κέρκυρας και σταδιακά ανελίχθηκε κοινωνικοπολιτικά. Η διαμόρφωση της σχέσης τους δεν είναι θέμα καταγωγής, αλλά ιδιοσυγκρασίας και πολιτικών σκοπιμοτήτων

Ο «γιος του λοχία» και ο Κερκυραίος

Το όνομα Τσαβούσογλου στα τουρκικά σημαίνει «ο γιος του λοχία» και υποδηλώνει μια ταπεινή καταγωγή. Αυτό δεν εμπόδισε σε τίποτα τον Μεβλούτ να εξελιχθεί από βουλευτής Αττάλειας σε έναν από τους πιο ισχυρούς υπουργούς της κυβέρνησης Ερντογάν, με δικτύωση και σε χώρους πέραν της πολιτικής, καθώς ο αδελφός του Χασάν Τσαβούσογλου είναι πρόεδρος της ποδοσφαιρικής ομάδας Αλάνιασπορ, της ομάδας της γενέτειράς τους. Ο Δένδιας, από την άλλη, κατάγεται από μεσοαστική οικογένεια της Κέρκυρας και σταδιακά ανελίχθηκε κοινωνικοπολιτικά. Η διαμόρφωση της σχέσης τους δεν είναι θέμα καταγωγής, αλλά ιδιοσυγκρασίας και πολιτικών σκοπιμοτήτων. Από το 2019, όταν άρχισε να κορυφώνεται η τουρκική προκλητικότητα, οι δύο υπουργοί Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας άφησαν κατά μέρος την παλιά τους φιλία και αντικατέστησαν την καθιερωμένη διπλωματική αβρότητα με έναν ασυνήθιστα ειρωνικό διάλογο, απευθυνόμενοι στο φανερό εσωτερικό τους ακροατήριο και σε ένα αφανές, αλλά συνεχώς παρόν, διεθνές ακροατήριο.

Το όνομα Τσαβούσογλου στα τουρκικά σημαίνει «ο γιος του λοχία» και υποδηλώνει μια ταπεινή καταγωγή. Αυτό δεν εμπόδισε τον Μεβλούτ να εξελιχθεί από βουλευτής Αττάλειας σε έναν από τους πιο ισχυρούς υπουργούς

«Οπου κι αν πάμε τρέχει φυσικά από πίσω» σχολίασε ο Τούρκος ΥΠΕΞ με τη γλώσσα βουτηγμένη στο δηλητήριο για την επίσκεψη του Δένδια στο Καζακστάν, στις 5 Δεκεμβρίου. Σε ένα μέλος, δηλαδή, του Οργανισμού Τουρκογενών Κρατών, ο οποίος συνθέτει, κατά τον Τσαβούσογλου, τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα που πλέον προσέχει όλος ο κόσμος. Ετσι εξήγησε τη σπουδή του «παλιού φίλου Νίκου Δένδια» να κάνει «κάποια ταξίδια», προκειμένου να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη επιρροή της Τουρκίας.

Πέρυσι, ήταν ο Δένδιας που ειρωνεύτηκε τον Τσαβούσογλου. Οταν ο ομόλογός του σχολίασε ότι κάθε μέρα μετράει δύο-τρία τηλεφωνήματα του έλληνα υπουργού σε συναδέλφους του άλλων χωρών – «κλαίγεται πέντε φορές τη μέρα. Συμπεριφέρεται σαν μικρό παιδί» – εκείνος απάντησε ότι αντιμετωπίζει τη δήλωσή του «με κατανόηση για τις εσωτερικές πολιτικές δυσκολίες της γείτονος χώρας». Την απέδωσε, δηλαδή, στον ανταγωνισμό του Τσαβούσογλου με τον Χουλουσί Ακάρ, τον Σουλεϊμάν Σοϊλού και τον Ιμπραήμ Καλίν, για την εύνοια του τούρκου προέδρου, αλλά και για τη διαδοχή του όταν έρθει η ώρα.

 

Πυρά και μέσω κοινωνικών δικτύων

Δεν είναι, όμως, μόνο οι επίσημες δηλώσεις των δύο πολιτικών. Ο ένας παρακολουθεί κάθε σχόλιο του άλλου και ανταλλάσσουν πυρά ακόμα και μέσω twitter. Δύο ημέρες μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, τον περασμένο Φεβρουάριο, ο Δένδιας έδωσε μια συνέντευξη σε ελληνικό μέσο ενημέρωσης λέγοντας προς την Τουρκία να μην αξιοποιήσει καιροσκοπικά τη συγκυρία στην Ουκρανία για να αμφισβητήσει τα ελληνικά σύνορα στο Αιγαίο. «Ενώ ο κόσμος είναι επικεντρωμένος στην τραγωδία που εκτυλίσσεται στην Ουκρανία, ο φίλος μου ο Νίκος επικεντρώνεται στο μοναδικό του χόμπι: Δυσφήμηση της Τουρκίας σε οποιαδήποτε συνθήκη. Τόση αφοσίωση και προσπάθεια για τέτοιες ανοησίες. Τόσο λυπηρό!» τιτίβισε. Από την έναρξη σχεδόν της πρωθυπουργικής θητείας του Κυριάκου Μητσοτάκη, το 2019, η πολιτική της Τουρκίας έγινε ακραία επιθετική. Τον Σεπτέμβριο εκείνου του έτους ο έλληνας πρωθυπουργός συναντήθηκε στη Νέα Υόρκη, στο περιθώριο της Συνόδου του ΟΗΕ, με τον τούρκο πρόεδρο και θεώρησε ότι το κλίμα θα βελτιωνόταν. Σύντομα οι ελπίδες του διαψεύστηκαν και άλλαξε τη στρατηγική του έναντι της γειτονικής χώρας συνάπτοντας συμφωνίες αμυντικής συνεργασίας με τη Γαλλία και τις ΗΠΑ.

Το 2020 ήταν η δυσκολότερη χρονιά για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Το διάστημα Αυγούστου – Νοεμβρίου, το ερευνητικό πλοίο «Ορούτς Ρέις» βγήκε στην Ανατολική Μεσόγειο σε απόσταση σχεδόν 200 ναυτικών μιλίων από το Καστελλόριζο και έφτασε να πλέει ακόμα στα 6 ναυτικά μίλια από το Καστελλόριζο και τη Ρόδο. Αυτή ήταν η απάντηση της Τουρκίας στη συμφωνία για τη μερική οριοθέτηση ΑΟΖ ανάμεσα στην Ελλάδα και την Αίγυπτο, παρότι εκείνη υπέγραψε το παράνομο μνημόνιο με τη Λιβύη στις 29 Νοεμβρίου 2019. Το επόμενο διάστημα η επικοινωνία γινόταν με επιστολές που οι δυο χώρες  έστελναν στον ΟΗΕ.

Η επεισοδιακή συνέντευξη στην Αγκυρα

Στις 15 Απριλίου 2021 ο Δένδιας επισκέφθηκε την Αγκυρα στην πρώτη επίσκεψη Ελληνα ΥΠΕΞ από το 2015. Στη συνέντευξη Τύπου που ακολούθησε, η σοβούσα ένταση ξέσπασε σε ζωντανή μετάδοση. Ο υπουργός Εξωτερικών προκάλεσε την ενόχληση του τούρκου ομολόγου του καθώς, παίρνοντας τον λόγο, επέπληξε την Αγκυρα για παραβατικές συμπεριφορές στο Αιγαίο και για το παράνομο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Επίσης, μίλησε για fake news σχετικά με τα push backs και το Μεταναστευτικό. Ο Τσαβούσογλου απάντησε ότι δεν δέχεται τις προκλητικές δηλώσεις του ομολόγου του και άπλωσε τη δυσαρέσκειά του σε όλα τα μέτωπα, στο Μεταναστευτικό, στις επαναπροωθήσεις, στο Κυπριακό, στη μειονότητα της Θράκης, στη Χάγη.

Το λεκτικό πινγκ πονγκ συνεχίστηκε με ισχυρές δόσεις ειρωνείας για δωδεκάμισι λεπτά. «Ελπίζω η διαφωνία μας να μη σε οδήγησε να ματαιώσεις την πρόσκληση για δείπνο διότι πεινάω εξαιρετικά» του είπε ο Δένδιας όταν ολοκλήρωσε την τοποθέτησή του με ένα σαρδόνιο χαμόγελο. «Αν συνεχίσουμε έτσι δεν θα μπορέσουμε να λύσουμε τις διαφορές μας» απάντησε ο Τσαβούσογλου, ο οποίος είχε στο μεταξύ βάλει το χέρι στην τσέπη του παντελονιού του, σε μια κίνηση περιφρόνησης, και το έβγαλε μόνο για να δείξει στον Ν. Δένδια ότι έπρεπε να λήξουν τη συνέντευξη Τύπου και να φύγουν από την αίθουσα.

Αυτή η συνέντευξη Τύπου προκάλεσε πολλά σχόλια στα μέσα ενημέρωσης, εγχώρια και διεθνή. Κάποιοι εξήραν τη στάση του έλληνα υπουργού αλλά ήταν και αρκετοί αυτοί που δεν κατάλαβαν το νόημα ενός τόσο σκόπιμου και θεαματικού καβγά – αντίστοιχη ήταν η αντιμετώπιση της κρίσης που προκλήθηκε πρόσφατα κατά την επίσκεψή του στη Λιβύη. Στην Αθήνα ο Μητσοτάκης εξέφρασε την ικανοποίησή του για τη στάση του υπουργού Εξωτερικών και στην Αγκυρα ο Ερντογάν δήλωσε ότι «ο Τσαβούσογλου έβαλε στη θέση του τον Δένδια».

«Ηταν δυσάρεστη η συνέντευξη Τύπου με τον Δένδια» σχολίασε σε τηλεοπτική συνέντευξη ο Τούρκος ΥΠΕΞ. «Του είπα, ίσως ενίσχυσες τη δημοτικότητά μου στην Τουρκία, αλλά θα προτιμούσα να μη γινόταν έτσι. Θα προτιμούσα να είχαμε καλύτερες σχέσεις». Ο έλληνας ομόλογός του δεν συνέχισε την αντιπαράθεση. «Πάγια θέση μας είναι η βελτίωση των διμερών σχέσεων και της σχέσης ΕΕ – Τουρκίας» επαναλάμβανε μονότονα κάθε φορά που του έθεταν σχετικό ερώτημα.

Η προσωρινή ανακωχή και η επιστροφή στην ένταση

Εναν μήνα μετά, τον Μάιο, ο Τσαβούσογλου επισκέφθηκε την Ελλάδα. Ξεκίνησε με ιδιωτική επίσκεψη στη Θράκη, όπου στις πέντε ώρες που έμεινε στην περιοχή συναντήθηκε με τους ψευτομουφτήδες της Ξάνθης και της Κομοτηνής, επισκέφθηκε το τουρκικό προξενείο, γευμάτισε με εκπροσώπους της μουσουλμανικής μειονότητας και σε μια προκλητική ανάρτησή στο twitter έκανε λόγο για «τουρκική μειονότητα». Την επόμενη ημέρα,  ο Τσαβούσογλου συναντήθηκε με τον Δένδια και ακολούθησε ξανά μια κοινή συνέντευξη Τύπου, χωρίς εξάρσεις.

Σκοπός των δύο επισκέψεων ήταν να προετοιμαστεί η συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν στις Βρυξέλλες στις 14 Ιουνίου στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής στο ΝΑΤΟ. Η συνάντηση έγινε σε θετικό κλίμα και αποφασίστηκε να μην επαναληφθεί η ένταση του 2020, ειδικά στη διάρκεια του καλοκαιριού. «Την προσεχή περίοδο λέμε ότι πρέπει να κάνουμε απευθείας συνομιλίες, όχι με μεσάζοντες. Ας κάνουμε τις συνομιλίες μας μέσω των ειδικών εκπροσώπων μας» δήλωσε ο τούρκος πρόεδρος, μιλώντας σε τούρκους δημοσιογράφους.

Τον Μάρτιο του 2022, Μητσοτάκης και Ερντογάν συναντήθηκαν στην Κωνσταντινούπολη σε κλίμα κατανόησης, αλλά τον Μάιο εξαιτίας της ομιλίας του έλληνα πρωθυπουργού στο Κογκρέσο η ατμόσφαιρα ηλεκτρίστηκε ξανά. Τον Ιούνιο ο Ερντογάν είπε το «Μητσοτάκης γιοκ», οι έτσι κι αλλιώς δύσκολες επικοινωνίες κόπηκαν με το μαχαίρι και ακολούθησαν οι απειλές «θα έρθουμε μια νύχτα» και «η Ελλάδα να κάτσει φρόνημα».

Aναμένοντας τις κάλπες σε Ελλάδα και Τουρκία

Τον Οκτώβριο με αφορμή το δεύτερο τουρκολιβυκό μνημόνιο ο Τσαβούσογλου δήλωσε ότι «Η Ελλάδα είναι αξιολύπητη». «Πάνε σε άλλες χώρες και κλαίνε και ζητιανεύουν (…) επειδή ο τούρκος στρατιώτης σε έριξε στη θάλασσα και επειδή δεν μπόρεσες να το χωνέψεις, είσαι παντού εχθρικός με τους Τούρκους» είπε. Οσο για τη στάση της Ελλάδας στον πόλεμο στην Ουκρανία, η άποψη του Τσαβούσογλου ήταν ότι «ο Δένδιας βλέπει την καθημερινή επίθεση στην Τουρκία ως υπηρεσία προς την πατρίδα του. Παίζει για την εσωτερική πολιτική» (CNN). Το βέλος στόχευε και σε όσους στην Ελλάδα εκτιμούν ότι ο υπουργός Εξωτερικών κινείται σε μια διαφορετική, προσωπική γραμμή, από τον Πρωθυπουργό και ανησυχούν από τη διγλωσσία στην εξωτερική μας πολιτική, παρότι ο Κ. Μητσοτάκης δεν άφησε ποτέ ακάλυπτο τον υπουργό του. Τώρα και οι δύο χώρες έχουν εισέλθει σε προεκλογική φάση. Το ερώτημα είναι αν θα αλλάξει το κλίμα μετά τις εκλογές. Πού  θα βρίσκονται τότε ο Νίκος Δένδιας και ο Μεβλούτ Τσαβούσογλου;

Μικρό «ανθολόγιο» δηλώσεων του Τσαβούσογλου

Ο Τσαβούσογλου προσαρμόστηκε αμέσως στην αυξανόμενα επιθετική ρητορική του Ερντογάν, όπως και οι υπόλοιποι υπουργοί του, αλλά και η αντιπολίτευση.

Το ανθολόγιο των δηλώσεών του είναι ενδεικτικό της κατάστασης: «Ελπίζω η Ελλάδα να έρθει στα συγκαλά της», «Η Ελλάδα δεν πρέπει να ξεχνά ότι αυτός που σπέρνει τον άνεμο, θερίζει την καταιγίδα. Εάν δεν θέλετε ειρήνη, θα κάνουμε ό,τι χρειάζεται. Ξαφνικά ένα βράδυ…», «Αφήστε τα νταηλίκια σε εμάς, ο τουρκικός αιώνας ξεκίνησε» (εκφράζοντας την ενόχλησή του στην ΕΕ και τις ΗΠΑ για την στήριξή τους στην Ελλάδα και την Κύπρο), «Δεν θα επιτρέψουμε επέκταση χωρικών υδάτων στο Αιγαίο. Ξέρετε τι σημαίνει να εναντιωθείς στην Τουρκία», «Εχει… φαγούρα ο Ελληνας», «Η Ελλάδα να αφήσει τον φάκελο του ψεύδους και να εγκαταλείψει τη μαύρη προπαγάνδα», «Σε 152 νησιά δεν έχει καθοριστεί κυριαρχία, ίσως πάρουμε κάποια».

https://www.tovima.gr/printed_post/i-ekriktiki-cr-sxesi-crdendia-tsavousoglou/