Αρχική Blog Σελίδα 1750

To Chat GPT ως απειλή για το πολιτικό σύστημα

0
THE NEW YORK TIMES

Λίγες εβδομάδες μετά την κυκλοφορία της, η εφαρμογή Chat GPT απειλεί ήδη να ανατρέψει πολλές μορφές της καθημερινής επικοινωνίας μας, όπως το πώς γράφουμε mail, πανεπιστημιακές εργασίες και αναρίθμητες άλλες μορφές γραφής.

Λίγες εβδομάδες μετά την κυκλοφορία της, η εφαρμογή Chat GPT απειλεί ήδη να ανατρέψει πολλές μορφές της καθημερινής επικοινωνίας μας, όπως το πώς γράφουμε mail, πανεπιστημιακές εργασίες και αναρίθμητες άλλες μορφές γραφής.

Σχεδιασμένη από την εταιρεία Open AI, η εφαρμογή είναι ένα ρομπότ προορισμένο να συζητά – μπορεί να απαντά αυτόματα σε θέματα που τίθενται γραπτώς με τρόπο που συχνά προσεγγίζει τον ανθρώπινο, σε βαθμό που είναι δυσδιάκριτο το ότι έχει γίνει χρήση της.

Αλλά, πέρα από την κατάπληξη σχετικά με τη δυνατότητα αντικατάστασης του ανθρώπου από μηχανήματα σε μορφές λόγου όπως η ποίηση και το σενάριο, είναι ορατή μια πολύ μεγαλύτερη απειλή: η υποκατάσταση των ανθρώπων από την τεχνητή νοημοσύνη στις δημοκρατικές διαδικασίες -όχι μέσω της ψήφου, αλλά μέσω της άσκησης πίεσης.

Το Chat GPT μπορεί να συντάξει αυτόματα σχόλια που υποβάλλονται κατά τη νομοθετική διαδικασία. Μπορεί να γράψει επιστολές προς δημοσίευση προς αρχισυντάκτες σε τοπικές εφημερίδες. Μπορεί να σχολιάσει άρθρα ειδήσεων, αναρτήσεις σε μπλογκ και μέσα κοινωνικής δικτύωσης εκατομμύρια φορές μέσα σε μια μέρα. Μπορεί να μιμηθεί το έργο της Ρωσικής Υπηρεσίας Πληροφοριών για το Διαδίκτυο κατά την απόπειρά του να επηρεάσει τις αμερικανικές εκλογές του 2016, αλλά χωρίς να απαιτεί τον καταγεγραμμένο προϋπολογισμό πολλών εκατομμυρίων και τους εκατοντάδες εργαζομένους που επιστρατεύτηκαν γι’ αυτόν τον σκοπό.

Τα σχόλια που παράγονται αυτόματα δεν αποτελούν καινούργιο πρόβλημα. Για αρκετό διάστημα αντιμετωπίσαμε τις απειλές των μποτ, δηλαδή των μηχανημάτων που αναρτούν αυτόματα περιεχόμενο. Θεωρείται πως πριν από μία πενταετία, τουλάχιστον ένα εκατομμύριο σχόλια που είχαν παραχθεί αυτόματα υποβλήθηκαν στην Ομοσπονδιακή Επιτροπή Επικοινωνιών όσον αφορά προταθείσες νομοθετικές ρυθμίσεις για την ουδετερότητα του Διαδικτύου. Το 2019, ένας προπτυχιακός φοιτητής του Χάρβαρντ χρησιμοποίησε δοκιμαστικά ένα πρόγραμμα αυτόματης παραγωγής κειμένου προκειμένου να υποβάλει 1.001 σχόλια σε δημόσια διαβούλευση για ένα θέμα που αφορούσε το σύστημα Υγείας. Εκείνη την εποχή το να υποβάλει κανείς σχόλια ήταν απλώς ένα παιχνίδι αριθμητικής υπεροχής.

Ο κίνδυνος για τα μέλη του Κογκρέσου

Εκτοτε οι πλατφόρμες έχουν βελτιωθεί στο να αφαιρούν «τεχνητές, μη αυθεντικές συμπεριφορές». Το Facebook, για παράδειγμα, αφαιρεί πάνω από ένα δισεκατομμύριο ψεύτικους λογαριασμούς ετησίως. Αλλά τέτοιου είδους μηνύματα είναι μόνο η αρχή. Αντί να κατακλύζουν τα εισερχόμενα των μελών του νομοθετικού σώματος με μηνύματα υποστήριξης, ή να ελέγχουν το τηλεφωνικό κέντρο του Καπιτωλίου με κλήσεις από ρομπότ, ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης προηγμένο όσο και η εφαρμογή Chat GPT και εκπαιδευμένο σε δεδομένα που σχετίζονται με αυτές τις διαδικασίες θα μπορούσε να βάλει στο στόχαστρο μέλη του νομοθετικού σώματος και πρόσωπα με επιρροή σε κρίσιμες θέσεις προκειμένου να εντοπίσει τα πιο αδύναμα κομμάτια της νομοθετικής διαδικασίας και να τα χειραγωγήσει ανελέητα με τη χρήση άμεσης επικοινωνίας, εκστρατειών δημοσίων σχέσεων, παζαριών ή άλλων τρόπων μόχλευσης.

Οταν εμείς οι άνθρωποι προβαίνουμε σε τέτοιες πράξεις, ονομάζεται άσκηση πίεσης. Οι επιτυχημένοι του είδους, δηλαδή οι κορυφαίοι λομπίστες, συνδυάζουν την ακρίβεια κατά τη σύνταξη μηνυμάτων και τις τακτικές έξυπνης στόχευσης. Αυτή τη στιγμή, το μόνο που εμποδίζει έναν εξοπλισμένο με το Chat GPT λομπίστα από το να διαπράξει κάτι που θα μπορούσε να συγκριθεί σε επίπεδο λόγου με την πολεμική επίθεση με drones είναι η έλλειψη ακριβούς στόχευσης. Η τεχνητή νοημοσύνη, όμως, θα μπορούσε δυνητικά να παράσχει τεχνικές και γι’ αυτόν τον σκοπό.

Ενα σύστημα που μπορεί να ερμηνεύσει τα πολιτικά δίκτυα, σε συνδυασμό με τις δυνατότητες παραγωγής κειμένου της εφαρμογής, θα μπορούσε να εντοπίσει το μέλος του Κογκρέσου με τη μεγαλύτερη βαρύτητα σε μια συγκεκριμένη πολιτική -λ.χ. την εταιρική φορολόγηση ή τις στρατιωτικές δαπάνες. Λειτουργώντας όπως οι λομπίστες, ένα τέτοιο σύστημα θα μπορούσε να στοχεύσει στους αναποφάσιστους αντιπροσώπους του έθνους που είναι μέλη επιτροπών οι οποίες αποφασίζουν για την πολιτική που συμφέρει κάποιον, και κατόπιν να εστιάσουν τις δυνατότητές τους σε μέλη του κυβερνώντος κόμματος όταν ένα νομοσχέδιο τίθεται σε ψηφοφορία.

Από τη στιγμή που πρόσωπα και στρατηγικές θα εντοπιστούν, ένα ρομπότ συζήτησης όπως το Chat GPT θα μπορούσε να δημιουργήσει γραπτά μηνύματα προκειμένου να χρησιμοποιηθούν σε επιστολές, σε σχόλια, και οπουδήποτε είναι χρήσιμο το κείμενο. Οι λομπίστες θα μπορούσαν επίσης να στοχεύσουν αυτά τα πρόσωπα ευθέως, και εκείνο που έχει σημασία είναι ο συνδυασμός: τα σχόλια σε άρθρα και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν πεπερασμένες δυνατότητες, και το να ξέρει κανείς ποια μέλη του νομοθετικού σώματος να στοχεύσει δεν είναι από μόνο του ικανή συνθήκη χειραγώγησης.

Ισχυρό το κίνητρο για επιθέσεις

Αυτή η δυνατότητα κατανόησης και στόχευσης προσώπων που δρουν μέσα σε ένα δίκτυο θα δημιουργούσε ένα εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης για χακάρισμα, το οποίο θα χρησιμοποιούσε τα τρωτά σημεία κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών συστημάτων με απίστευτη ταχύτητα και εμβέλεια. Τα νομοθετικά συστήματα θα αποτελούσαν έναν ιδιαίτερο στόχο καθώς το κίνητρο για επιθέσεις σε συστήματα παραγωγής πολιτικών αποφάσεων είναι τόσο ισχυρό επειδή τα δεδομένα για την εκπαίδευση τέτοιων συστημάτων είναι τόσο ευρέως διαθέσιμα και επειδή η χρήση τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να εντοπιστεί τόσο δύσκολα -ιδιαίτερα όταν χρησιμοποιείται στρατηγικά προκειμένου να χειραγωγήσει τις πράξεις ανθρώπων.

Τα δεδομένα που είναι απαραίτητα για να διαμορφωθούν τέτοια συστήματα στρατηγικής στόχευσης είναι απλώς θέμα χρόνου να αποκτηθούν. Οι ανοιχτές κοινωνίες εν γένει στηρίζονται στη διαφάνεια, και οι περισσότεροι νομοθέτες είναι διατεθειμένοι -τουλάχιστον τυπικά- να λαμβάνουν και να απαντούν σε μηνύματα που φαίνεται να έχουν ως αποστολείς τους τον λαό τους.

Ενδεχομένως ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να αποκαλύψει ποια μέλη του Κογκρέσου διαθέτουν αποφασιστική επιρροή στην ηγεσία αλλά το δημόσιο προφίλ τους είναι αρκετά χαμηλών τόνων ώστε να μη ζητείται συχνά η προσοχή τους. Στη συνέχεια θα μπορούσε να εντοπίσει την ομάδα του κοινού ενδιαφέροντος με τον μεγαλύτερο αντίκτυπο στις δημόσιες θέσεις αυτού του μέλους του νομοθετικού σώματος. Ισως θα μπορούσε ακόμη και να υπολογίσει το μέγεθος της δωρεάς που απαιτείται για να επηρεάσει έναν οργανισμό ή να απευθύνει στοχευμένα διαφημιστικά που εμπεριέχουν ένα στρατηγικό μήνυμα στα μέλη του. Για κάθε σκοπό για τον οποίο είναι να ληφθεί μια πολιτική απόφαση, το κατάλληλο κοινό, το κατάλληλο μήνυμα στη σωστή στιγμή.

Εκείνο που καθιστά την απειλή που συνιστούν οι λομπίστες με τα όπλα της τεχνητής νοημοσύνης μεγαλύτερη από εκείνη την οποία αποτελούν οι ακριβές εταιρείες άσκησης πίεσης με έδρα την οδό Κ της Ουάσιγκτον είναι η δυνατότητα επιτάχυνσής τους. Οι λομπίστες βασίζονται σε δεκαετίες εμπειρίας προκειμένου να βρουν στρατηγικές λύσεις προκειμένου να διαμορφώσουν επιτυχώς το αποτέλεσμα μιας πολιτικής απόφασης. Αυτή η εμπειρία είναι περιορισμένη, και γι’ αυτόν τον λόγο ακριβή.

Πιο γρήγορα και πιο φθηνά

Θεωρητικά, όμως, η τεχνητή νοημοσύνη θα μπορούσε να επιτύχει το ίδιο αποτέλεσμα πολύ πιο γρήγορα και πιο φθηνά. Το πλεονέκτημα της ταχύτητας κατά την αφετηρία είναι τεράστιο σε ένα οικοσύστημα όπου η κοινή γνώμη και τα αφηγήματα των μέσων ενημέρωσης μπορούν να παγιωθούν γρήγορα, όσο είναι και ευεπίφορα στο να μεταβάλλονται γρήγορα ανάλογα με τα χαοτικά γεγονότα που συμβαίνουν παγκοσμίως.

Επιπροσθέτως, η ευελιξία της τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να βοηθήσει ώστε να επιτευχθεί επιρροή σε πολλές διαδικασίες διαμόρφωσης πολιτικής και διαφορετικές δικαιοδοσίες ταυτόχρονα. Φανταστείτε μια εταιρεία άσκησης πίεσης εξοπλισμένη με τεχνητή νοημοσύνη η οποία μπορεί να επιχειρήσει να εισαγάγει τροπολογίες σε κάθε νομοσχέδιο που τίθεται στο αμερικανικό Κογκρέσο, ή ακόμη και σε όλα τις πολιτειακά νομοθετικά σώματα. Οι εταιρείες άσκησης επιρροής συνήθως δραστηριοποιούνται μόνο σε μία πολιτεία, καθώς υπάρχουν τόσο περίπλοκες διαφοροποιήσεις στους νόμους, στις διαδικασίες και στην πολιτική δομή. Με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να καταστεί ευκολότερο το να ασκηθεί επιρροή πέρα από τα συνήθη πολιτικά όρια.

Οπως οι καθηγητές θα πρέπει να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο διεξάγουν τις εξετάσεις των φοιτητών και τις εργασίες τους υπό το φως των αλλαγών που επιφέρει το Chat GPT, έτσι και οι κυβερνήσεις θα πρέπει να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο σχετίζονται με τους λομπίστες.

Αναμφίβολα μπορεί να υπάρξουν και οφέλη αυτής της τεχνολογίας για το περιβάλλον της δημοκρατίας, με μεγαλύτερο την προσβασιμότητα. Ενας έμπειρος λομπίστας δεν μπορεί να πληρωθεί από τον καθένα, αλλά ένα λογισμικό πρόσβασης σε ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να είναι διαθέσιμο σε όλους. Αν είμαστε τυχεροί, ίσως αυτού του είδους η τεχνητή νοημοσύνη για παραγωγή στρατηγικής θα μπορούσε να αναζωογονήσει τον εκδημοκρατισμό της ίδιας της δημοκρατίας, παρέχοντας αυτού του είδους τη δυνατότητα επιρροής στους πιο αδύναμους πολίτες.

Ωστόσο, οι μεγαλύτεροι και ισχυρότεροι θεσμοί πιθανόν να χρησιμοποιήσουν οποιεσδήποτε τεχνικές τεχνητής νοημοσύνης προκειμένου να ασκήσουν επιρροή με τον πιο επιτυχημένο τρόπο. Στο κάτω – κάτω το να αποκτήσει κανείς την καλύτερη στρατηγική άσκησης επιρροής απαιτεί ακόμα πρόσωπα εντός του συστήματος, ανθρώπους που να μπορούν να διαβούν τους διαδρόμους της νομοθετικής εξουσίας, και χρήμα. Η άσκηση επιρροής δεν αφορά απλώς το να δοθεί το σωστό μήνυμα στο σωστό πρόσωπο τη σωστή χρονική στιγμή. Και ενώ ένα ρομπότ με τη δυνατότητα να παράγει λόγο μπορεί να εντοπίσει ποιος πρέπει να είναι ο παραλήπτης αυτών των εκστρατειών επιρροής, στο ορατό μέλλον εκείνοι που θα πρέπει να το πληρώνουν είναι άνθρωποι. Οπότε, ενώ είναι αδύνατον να προβλεφθεί πώς θα είναι ένα μέλλον γεμάτο λομπίστες με όπλα τεχνητής νοημοσύνης, πιθανότατα θα αυξήσει την επιρροή και την ισχύ όσων ήδη τις διαθέτουν ακόμη περισσότερο.

Καθημερινή

Από την Καζαμπλάνκα στο Qatargate

0

Ο πόλεμος των κατασκόπων που οδήγησε στην αποκάλυψη των δεσμών Παντσέρι – Τζόρτζι με το Μαρόκο και μετά με το εμιράτο

Ενα παιχνίδι κατασκόπων που άρχισε να εκτυλίσσεται το 2021 με τη συμμετοχή των μυστικών υπηρεσιών του Βελγίου, της Ισπανίας, της Γαλλίας και ακόμα δύο κρατών-μελών της Ε.Ε. οδήγησε στην αποκάλυψη του σκανδάλου Qatargate, ένα από τα κεντρικά πρόσωπα του οποίου είναι η Ελληνίδα ευρωβουλευτής Εύα Καϊλή. Ηταν εξάλλου αξιωματούχοι από υπηρεσίες πληροφοριών και όχι η βελγική αστυνομία αυτοί που ήδη από την άνοιξη του 2021 –ενάμιση χρόνο δηλαδή πριν ξεσπάσει το σκάνδαλο– εντόπισαν κατά τη διάρκεια μυστικής επιχείρησης 700.000 ευρώ σε μετρητά, σε διαμέρισμα της συνοικίας Σάερμπεκ των Βρυξελλών. Το σπίτι ανήκε στον Ιταλό πρώην ευρωβουλευτή Αντόνιο Παντσέρι, κεντρικό πρόσωπο στην υπόθεση διαφθοράς που πλήττει από τις αρχές Δεκεμβρίου το Ευρωκοινοβούλιο. Το γραφείο αντιμετώπισης διαφθοράς (OCRC) της βελγικής αστυνομίας και ο ανακριτής Μισέλ Κλεζ ενεργοποιήθηκαν μόλις στις 12 Ιουλίου του 2022 προκειμένου να σχηματίσουν τη δικογραφία εις βάρος των έξι –μέχρι στιγμής– διωκόμενων για την υπόθεση.

Από το σύνολο των έως τώρα δεδομένων μάλιστα προκύπτει ότι αντικείμενο της έρευνας των μυστικών υπηρεσιών ήταν αρχικά οι σχέσεις του «δικτύου Παντσέρι» όχι με το Κατάρ αλλά με το Μαρόκο. Ενα στέλεχος της μαροκινής «ΕΥΠ» ονόματι Μοχάμεντ Μπελαρέχ, σεσημασμένο από τις ευρωπαϊκές υπηρεσίες για μυστική δράση σε Ισπανία και Γαλλία, εκτιμάται ότι λειτούργησε –άθελά του– ως ο αδύναμος κρίκος που οδήγησε στην αποκάλυψη της υπόθεσης.

Μέσα από διαβαθμισμένη αλληλογραφία των μαροκινών αρχών που υπεκλάπη και διέρρευσε στο Διαδίκτυο (Morocco Leaks), έγγραφα από τη δικογραφία για το Qatargate και δημοσιεύματα στον ευρωπαϊκό Τύπο, η «Κ» ρίχνει φως στην εν πολλοίς άγνωστη μυστική έρευνα που προηγήθηκε των συλλήψεων της Εύας Καϊλή και των συγκατηγορουμένων της κατά την επιχείρηση της 9ης Δεκεμβρίου.

Από την Καζαμπλάνκα στο Qatargate-1

Οι σχέσεις του Αντόνιο Παντσέρι και δευτερευόντως του επί σειράν ετών βοηθού του και μετέπειτα συντρόφου της Εύας Καϊλή Φραντσέσκο Τζόρτζι με το Μαρόκο πηγαίνουν πίσω στις αρχές της δεκαετίας του 2010. Ηταν η περίοδος που υπό την ιδιότητα του ευρωβουλευτή, ο Παντσέρι κατείχε τη θέση του επικεφαλής της αντιπροσωπείας του Ευρωκοινοβουλίου για το Μαγκρέμπ, ενώ ήταν συμπρόεδρος και της μεικτής επιτροπής Μαρόκου – Ευρωβουλής.

Το 2013 οι Παντσέρι και Τζόρτζι είχαν επισκεφθεί το Μαρόκο ως μέλη αντιπροσωπείας του Ευρωκοινοβουλίου. Αν και ο Ιταλός στα απόρρητα έγγραφα του «Morocco Leaks» περιγραφόταν ως «καλός φίλος του Μαρόκου», οι κινήσεις του παρακολουθούνταν από τις υπηρεσίες πληροφοριών της βορειοαφρικανικής χώρας. Εγγραφο με διαβάθμιση «εμπιστευτικό», που συνέταξε Μαροκινός αξιωματούχος, περιγράφει λεπτό προς λεπτό τις κινήσεις των Παντσέρι – Τζόρτζι κατά την επίσκεψή τους σε Ραμπάτ, Καζαμπλάνκα για συναντήσεις και διαπραγματεύσεις με θέμα την ανεξαρτησία της Δυτικής Σαχάρας προς όφελος πάντως της κυβέρνησης του Μαρόκου. Το περιεχόμενο του εγγράφου θα μπορούσε να θεωρηθεί προάγγελος του πολέμου κατασκόπων που θα κλιμακωνόταν μία δεκαετία αργότερα.

«12.30, γεύμα των μελών της αντιπροσωπείας στο εστιατόριο Josefina της πόλης Λααγιούν (σ.σ. Δυτική Σαχάρα)».

«15.20, επίσκεψη στο σπίτι του Μοχάμεντ Νταλάχ, παρουσία του Μουσταφά Νταχ της επιτροπής για την προστασία του δικαιώματος αυτοπροσδιορισμού. Ακτιβιστές, αυτονομιστές».

«23.45, μια ομάδα στην οποία συμμετείχαν ο Φραντσέσκο Τζόρτζι και ο Αντόνιο Παντσέρι πήγαν στην παραλία της Καζαμπλάνκα, έφαγαν στα Μακντόναλντς και πήραν ένα ποτό σε ένα μπαρ απέναντι από τη βίλα Fandago».

Παρόν στις συναντήσεις αυτές ήταν ο Αμπντεραχίμ Ατμούν, πρέσβης σήμερα του Μαρόκου στην Πολωνία, ο οποίος μοιραζόταν επί σειράν ετών με τον Παντσέρι την προεδρία της μεικτής επιτροπής Μαρόκου – Ευρωβουλής. Σύμφωνα με δημοσιεύματα στον διεθνή Τύπο, ο Ατμούν φέρεται να λειτουργούσε, μέχρι πρότινος τουλάχιστον, ως ο σύνδεσμος του Παντσέρι και των συγκατηγορούμενών του με τις υπηρεσίες και την κυβέρνηση του Ραμπάτ, μεταφέροντάς τους χρήματα και «δώρα» ως ανταμοιβή για την προώθηση ευνοϊκών για το Μαρόκο πολιτικών στην Ε.Ε.

Από την Καζαμπλάνκα στο Qatargate-2

Τον Ιούνιο του 2022 η κατηγορούμενη για το Qatargate σύζυγος του Παντσέρι, Μαρία Κολεόνι, επισκέφθηκε το Μαρόκο μαζί με την κόρη της. Σε καταγεγραμμένη συνομιλία με τον σύζυγό της ακούγεται να λέει ότι συνάντησαν τον Ατμούν και ότι «μας συμπεριφέρθηκαν σαν VIP». Ακόμα πιο αποκαλυπτικά όμως είναι όσα αναφέρονται στο επίσημο ένταλμα σύλληψης εις βάρος της 67χρονης Κολεόνι: «Η σύζυγος του κ. Παντσέρι, Μαρία Κολεόνι και η κόρη της Σίλβια Παντσέρι μοιάζει να γνωρίζουν τις δραστηριότητες του συζύγου / πατέρα τους και να συμμετέχουν στη μεταφορά των δώρων που δίνονταν από τον Αμπντεραχίμ Ατμούν για λογαριασμό του Μαρόκου». Στο ένταλμα μάλιστα υπονοείται ότι ο Ατμούν, τον οποίο οι Παντσέρι και Κολεόνι αποκαλούσαν «γίγαντα», είχε δώσει στο ζεύγος πιστωτική κάρτα μέσω της οποίας τους μετέφερε χρήματα.

Σύμφωνα πάντως με ορισμένες πληροφορίες που δημοσιεύθηκαν στον διεθνή Τύπο, από το 2019 και έπειτα σε στενό συνομιλητή του Παντσέρι εξελίχθηκε ένα ακόμα πρόσωπο «κλειδί»: Ο Μοχάμεντ Μπελαρέχ. Πρόκειται για δραστήριο στέλεχος των μαροκινών μυστικών υπηρεσιών, το οποίο το 2021 φέρεται να διοργάνωσε επίσκεψη στο Ραμπάτ, του Παντσέρι και του διαδόχου του στην Ευρωβουλή Ανδρέα Κοτσολίνο. Ο Μπελαρέχ δεν ήταν άγνωστος στις υπηρεσίες πληροφοριών Ισπανίας και Γαλλίας. Το 2013 μέσω της συζύγου του έστησε ένα δίκτυο κατασκοπείας στη Βαρκελώνη της Ισπανίας με βιτρίνα ταξιδιωτικό γραφείο με εμπορική επωνυμία «Aya». Το σχέδιό του αποκαλύφθηκε λίγους μήνες αργότερα και ο ίδιος εκδιώχθηκε από τη χώρα. Το 2016 ανέλαβε δράση στη Γαλλία. Στρατολόγησε υπάλληλο εταιρείας σεκιούριτι που εργαζόταν στο αεροδρόμιο Ορλί του Παρισιού και μέσω αυτού υπέκλεψε τα στοιχεία 200 υπόπτων για τζιχάντ. Σήμερα, θεωρείται εξαιρετικά πιθανό η έρευνα για το Qatargate να ξεκίνησε από πληροφορία για την επαναδραστηριοποίηση του μαροκινού κατασκόπου που δόθηκε στην ΕΥΠ του Βελγίου από την αντίστοιχη υπηρεσία της Ισπανίας (CNI)…

Καθημερινή

Τα…ΝΑΤΟϊκά νησιά του Αιγαίου και ο κ. Μητσοτάκης

2
Ο πρωθυπουργός σε συνέντευξή του στην Αλεξανδρούπολη έκανε ορισμένες δηλώσεις που μπορεί να παρεξηγηθούν αν δεν αναλυθούν. Εν τη ρύμη του λόγου και,ίσως, χωρίς καλή γνώση της γλώσσας είπε τα εξής:
“… Και μέχρι στιγμής, όταν έχουμε μια χώρα η οποία δυστυχώς εξακολουθεί να κάνει υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά και αυτό που ενδιαφέρει τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ότι αυτά είναι νατοϊκά νησιά, είναι νησιά μιας σύμμαχης χώρας στο NATO, προφανώς αυτή είναι μια πρακτική η οποία δεν μπορεί να συνεχιστεί»!
Το ότι τα νησιά είναι ελληνικά δεν το συζητάμε. Το αντιπαρερχόμαστε. Εκείνο που μπερδεύει τα πράγματα είναι η φράση “ΝΑΤΟΪκά νησιά”.
ΝΑΤΟϊκά νησιά δεν υπάρχουν. Το ΝΑΤΟ δεν είναι κράτος. Άλλο ΝΑΤΟϊκά νησιά και άλλο “νησιά μιας χώρας του ΝΑΤΟ”.
Νησιά μιας χώρας του ΝΑΤΟ σημαίνει ότι τα νησιά ανήκουν στην επικράτεια της ΝΑΤΟϊκής χώρας. Και ως τέτοια, το ΝΑΤΟ τα προστατεύει, αφού υποτίθεται ότι προστατευει την επικράτεια της χώρας. Η προστασία απο την Τουρκία, όμως, δεν ισχύει.
Νατοϊκά νησιά θα μπορούσε να σημαίνει ότι τα νησιά ανήκουν στο ΝΑΤΟ. Το ΝΑΤΟ επιχειρεί απο αυτά. Τα εντάσσει στις ασκήσεις του, βοηθά στις υποδομές τους, οργανώνει την άμυνά τους και την άμυνά του. Υπάρχουν, όμως, νησιά στα οποία το ΝΑΤΟ δεν θεωρεί ότι πρέπει να κάνει ασκήσεις ή να τα συμπεριλάβει στον προγραμματισμό των ασκήσεών του. Διότι αντιδρά η Τουρκία. Η Λήμνος, για παράδειγμα, είναι ένα τέτοιο νησί. Είναι ΝΑΤΟϊκό; Η Σκύρος, επίσης. Οι ΗΠΑ δεν θέλησαν να συμπεριληφθεί ακόμη και ως παραχώρηση στην ελληνοαμερικανική συμφωνία. Ο Καμμένος παραχωρούσε την Ικαρία στο ΝΑΤΟ αλλά το ΝΑΤΟ δεν την δεχόταν.
Ίσως ο πρωθυπουργός να μην μπόρεσε να κάνει εκείνη την στιγμή όλους αυτούς τους συλλογισμούς και να το είπε για καλό. Δηλαδή, με την έννοια ότι τυγχάνουν της προστασίας του ΝΑΤΟ. Ας ευχηθούμε αυτό να συμβαίνει. Αλλά να μην γνώριζε ότι το ΝΑΤΟ δεν παρέχει προστασία απο την Τουρκία;
2.-Υπάρχει, όμως, και μια άλλη διάσταση την οποία καταθέτω ως προβληματισμό: Αφού τα νησιά είναι ΝΑΤΟϊκά πρέπει να ακολουθηθούν οι κανόνες του ΝΑΤΟ σε ό,τι τα αφορά. Και οι κανόνες αυτοί υπαγορεύουν πως αφού υπάγονται στην αρμοδιότητα του ΝΑΤΟ, αν το ΝΑΤΟ αναλάβει κάποια προσπάθεια μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, όπως π.χ. νέα ΜΟΕ το περιεχόμενο των οποίων θα το δούμε, πρέπει να αποδεχθούμε αυτά τα ΜΟΕ. Αν, όμως, το ΝΑΤΟ δεν θέλει να είναι εξοπλισμένα;
Οι συνομιλητές μου που ξέρουν να διαβάζουν μεταξύ των γραμμών λένε πως δεν διαφαίνεται κάποια κακή πρόθεση με αυτήν την δήλωση.
Ο κ. Μητσοτάκης θέλει να πει πως ως ΝΑΤΟϊκή χώρα περιμέναμε απο τις ΗΠΑ κάτι περισσότερο για τα νησιά. Και, ίσως, λένε, η δήλωση να εκφράζει και μια πικρία προς τις ΗΠΑ.
Μακάρι να είναι έτσι.
Τέλος, ορισμένοι συλλογισμοί οδηγούν σε πιο ανησυχητικά μονοπάτια. Αλλά είναι συλλογισμοί. Ας μείνουμε σε αυτά.
Π.ΣΑΒ.

Αλέξης Παπαχελάς -Ο βασιλιάς που δεν κατάλαβε γιατί έχασε τον θρόνο του

0

Ο Κωνσταντίνος όπως τον γνώρισα, με τα δικά του λόγια, αλλά και μέσα από τις μαρτυρίες των άλλων πρωταγωνιστών και των καταγραφών στα αμερικανικά αρχεία

Η πρώτη επικοινωνία που είχα με τον τ. βασιλιά Κωνσταντίνο ήταν λίγο μετά την έκδοση του «Βιασμού της Ελληνικής Δημοκρατίας» το 1997. Χτύπησε το τηλέφωνό μου και άκουσα μια βαριά, μπάσα φωνή να λέει: «Καλησπέρα σας, είμαι ο βασιλεύς». Αργησα λίγο να καταλάβω ποιος ήταν ακριβώς, αλλά μετά ξεκίνησε μια «κουβέντα» που κράτησε πολλά χρόνια, με αντικείμενο την Ιστορία. Ο λόγος που μου είχε τηλεφωνήσει ήταν γιατί στο βιβλίο ανέφερα σαν βασικό πληροφοριοδότη των αμερικανικών υπηρεσιών στην Αθήνα έναν Αμερικανό συνταγματάρχη (Τζόσεφ Λέπζικ), ο οποίος έπαιζε συχνά σκουός με τον Κωνσταντίνο.

«Μα, είστε βέβαιος ότι ήταν άνθρωπος που είχε σχέση με τη CIA;», με ρώτησε και συνέχισε, «μα ξέρετε, ήταν ένα πολύ καλό και ευγενικό παιδί, είχαμε γίνει φίλοι, είχαμε μάλιστα και τα ίδια χόμπι, το σκουός, το τένις και την ιστιοπλοΐα». Του εξήγησα ότι δεν θα ανέφερα με βεβαιότητα την ιδιότητά του, αλλά στα αμερικανικά αρχεία, δίπλα στο επώνυμό του, υπήρχε ο χαρακτηρισμός «Controlled American Source» (Ελεγχόμενη Αμερικανική Πηγή), που έμπαινε μόνο σε υπαλλήλους ή ανθρώπους που είχαν οργανική σχέση με τις αμερικανικές υπηρεσίες. Εμοιαζε έκπληκτος και επέμενε για αρκετή ώρα να υποστηρίζει ότι μάλλον είχα κάνει λάθος.

Από εκείνη την πρώτη επαφή σχημάτισα την εντύπωση, η οποία εδραιώθηκε με το πέρασμα του χρόνου, ότι επρόκειτο για έναν άνθρωπο πολύ ευγενικό, αλλά και πολύ εύπιστο – έως και αφελή. Με προσκάλεσε να τον επισκεφθώ στο Λονδίνο, στο σπίτι του, πράγμα που έκανα λίγες εβδομάδες μετά. Ηταν φορτωμένο από νοσταλγία για την Ελλάδα. Στους τοίχους είχε κρεμάσει πορτρέτα των προγόνων του. Στην τηλεόραση παρακολουθούσε συνεχώς ελληνικά κανάλια. Ηταν λεπτομερώς ενημερωμένος για το τι συνέβαινε στη χώρα και δεν κουραζόταν να επαναλαμβάνει το πόσο ήθελε να επιστρέψει στην Ελλάδα. Απλός, με έντονα αυτοσαρκαστικό χιούμορ, ευγενής, έμοιαζε πολύ μοναχικός σε ένα περιβάλλον εξορίας.

Τον Κωνσταντίνο τον «γνώρισα» όμως, πέρα από τις πολύωρες άτυπες συζητήσεις και συνεντεύξεις μας, και μέσα από τις μαρτυρίες των άλλων, ερευνώντας τις ταραγμένες περιόδους του 1960 και του ’70. Τον σκιαγραφούσαν οι άλλοι πρωταγωνιστές, όπως ήταν ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης, ο Σπύρος Μαρκεζίνης, ο Στυλιανός Παττακός, ο Νικόλαος Μακαρέζος, ο πάλαι ποτέ αυλάρχης Χαράλαμπος Ποταμιάνος, ο έμπιστος του Κωνσταντίνου, Νίκος Φαρμάκης κ.ά. Πολλοί. Αλλά και αναλύσεις για τον ρόλο και τον χαρακτήρα του είχαν αποθησαυριστεί στα αμερικανικά αρχεία και στις συζητήσεις με όλους σχεδόν τους ανθρώπους που βρέθηκαν σε θέσεις-κλειδιά την περίοδο 1964-74 στις διάφορες αμερικανικές υπηρεσίες.

Ενα πρώτο συμπέρασμα ήταν το γεγονός πως βρέθηκε στον θρόνο σε πολύ μικρή ηλικία και επέλεξε κόλακες, ανεπαρκείς ανθρώπους, οι οποίοι είχαν ενίοτε τη δική τους προσωπική ατζέντα. Βασικός, όσο και μοιραίος, ήταν ο στενός συνεργάτης του και υπασπιστής, ταγματάρχης Μιχάλης Αρναούτης. Ενας άνθρωπος που διαδραμάτισε καταλυτικό ρόλο σε πολλές κρίσιμες στιγμές.

Ο βασιλιάς που δεν κατάλαβε γιατί έχασε τον θρόνο του-1
4 Ιουνίου 1940 Η «Κ» αναγγέλλει τη γέννηση, δύο ημέρες νωρίτερα, του «επίδοξου διαδόχου της χώρας», «την Κυριακήν 5.45 μ.μ.». Στη φωτογραφία δεξιά, «το ευτυχές διαδοχικόν ζεύγος», Παύλος και Φρειδερίκη.

Η μεγάλη κρίση

Οταν ορκίστηκε βασιλιάς, μία σχετικά προφητική έκθεση της αμερικανικής πρεσβείας έγραφε πως «αν ο Κωνσταντίνος αποφάσιζε να περιοριστεί σε έναν συμβολικό ρόλο, χωρίς να αναμειγνύεται στις καθημερινές πολιτικές διαμάχες, θα ενισχυθεί η προοπτική μιας σχετικά ήρεμης θητείας. Αν πάλι το αποφασίσει ότι πρέπει να αναμειγνύεται ενεργά στην πολιτική ζωή, όποτε το έκρινε αναγκαίο, η μοναρχία θα πρέπει να αναμένει ένα θυελλώδες και αβέβαιο μέλλον».

Η πρώτη μεγάλη κρίση ήλθε πολύ γρήγορα και ήταν η σύγκρουσή του με τον Γεώργιο Παπανδρέου, η οποία οδήγησε στην αποστασία και στην πολιτική αποσταθεροποίηση. Στο επίκεντρο ήταν ασφαλώς το ζωτικό ερώτημα ποιος θα ελέγχει τις Ενοπλες Δυνάμεις. Οι χειρισμοί, ξεκινώντας από τις επιστολές που έστειλε στον Παπανδρέου, ήταν πολύ κακοί. Οι σύμβουλοι του πατέρα του, που ήταν πολύ ήπιος και μετριοπαθής, σοκαρίστηκαν όταν τις διάβασαν στον Τύπο. Ο ίδιος –και αυτό μου έκανε πάντοτε εντύπωση– πίστευε ότι θα κέρδιζε στην αναμέτρηση με τους Παπανδρέου και πως ο κόσμος ήταν μαζί του. Για την έκβαση της σύγκρουσης έμοιαζε να είχε διαβεβαιώσεις ότι η πλειοψηφία των βουλευτών της Ενωσης Κέντρου θα έδινε ψήφο εμπιστοσύνης στην κυβέρνηση που ορκίστηκε από τον πρόεδρο της Βουλής Αθανασιάδη-Νόβα στις 15 Ιουλίου 1965. Απο ποιον είχε αυτές τις «απόλυτες» διαβεβαιώσεις, δεν μου αποκάλυψε ποτέ.

Ο Κωνσταντίνος είχε εξάλλου κλειστεί και σε ένα στενό κοινωνικό κύκλο Αθηναίων συνδαιτυμόνων, που του μετέφεραν μια απατηλή εικόνα για τις διαθέσεις της κοινής γνώμης απέναντί του. «Ξέρετε», μου έλεγε, «τρώγαμε με φίλους και μου έλεγαν όλοι, “μην ακούτε τους φωνασκούντες· ο λαός είναι μαζί σας, μεγαλειότατε”».

Κοιτώντας πίσω, το πιο μοιραίο λάθος του Κωνσταντίνου ήταν όσα συνέβησαν το 1965. Αν ο ίδιος, και η ακραία πτέρυγα του ελληνικού κατεστημένου της εποχής, δεν εξωθούσαν τα πράγματα στη ρήξη, η πολιτική εξέλιξη της χώρας θα ήταν πολύ διαφορετική. Το πιθανότερο είναι ότι η κυβέρνηση της Ενωσης Κέντρου, υπό την πολύ αδύναμη ηγεσία του Γεωργίου Παπανδρέου και το βάρος των εσωτερικών της συγκρούσεων, θα έκλεινε φυσικά τον κύκλο της και θα είχαμε μια ομαλή εναλλαγή των δύο μεγάλων κομμάτων στην εξουσία. Οι δικοί του ανεύθυνοι χειρισμοί ήταν που –σε συνδυασμό με το άλλοθι που έδωσε η ριζοσπαστικοποίηση μέρους του πολιτικού συστήματος, υπό την επιρροή του Ανδρέα Παπανδρέου– οδήγησαν στη χούντα.

Ο βασιλιάς που δεν κατάλαβε γιατί έχασε τον θρόνο του-2
28 Σεπτεμβρίου 1946 Την προηγουμένη, ο βασιλιάς Γεώργιος επέστρεψε αεροπορικώς από το Λονδίνο ύστερα από πολυετή παραμονή εκτός Ελλάδος, για να ενθρονιστεί ξανά, σύμφωνα με το αποτέλεσμα του δημοψηφίσματος της 1ης Σεπτεμβρίου 1946.

Η δική του εκτροπή

Καθώς πλησιάζαμε στις εκλογές του Μαΐου του 1967 ήταν πλέον καθαρό ότι ο Κωνσταντίνος ετοίμαζε, υπό την άμεση επίβλεψη και τον συντονισμό του Αρναούτη, μια δική του στρατιωτική επέμβαση – το λεγόμενο και κίνημα των στρατηγών. Οι Παπαδόπουλος, Μακαρέζος, Παττακός ήταν απλώς οι «τεχνοκράτες των κινημάτων», αυτοί που ήξεραν να το σχεδιάσουν και να το εκτελέσουν. Ο Κωνσταντίνος δίσταζε συνεχώς να πατήσει το κουμπί για τη δική του εκτροπή. Οι συνταγματάρχες αποφάσισαν να πάρουν την κατάσταση στα χέρια τους. Ο Αρναούτης υποτίθεται ότι ήλεγχε το στράτευμα «μέχρι μονάδος», όπως του έλεγε. Ομως, παρότι σε μια σειρά από περιστάσεις κατάλαβε ότι ετοιμαζόταν και άλλο κίνημα από μεσαίους αξιωματικούς, ο Αρναούτης είτε δεν το πήρε στα σοβαρά είτε δεν ενημέρωσε τον βασιλιά. Ο Μακαρέζος μου διηγείτο, για παράδειγμα, ότι, όταν ο Αρναούτης πήγε να ενημερωθεί για την πορεία προετοιμασίας του σχεδίου εκτροπής στο γραφείο του αρχηγού ΓΕΣ, στρατηγού Σπαντιδάκη, πήρε από το γραφείο του τον φάκελο με το σχέδιο συλλήψεων την πρώτη νύχτα. Πρώτο στη λίστα ήταν το δικό του όνομα. Οι συνταγματάρχες είχαν μπερδέψει την «επίσημη» λίστα με τη δική τους. Μόλις ο Αρναούτης είδε τον εαυτό του στον κατάλογο εκείνων που έπρεπε να συλληφθούν, ρώτησε τι «είναι αυτό;». Δεν έδωσε όμως συνέχεια και ο Κωνσταντίνος επέμενε μέχρι τέλους ότι κανείς δεν του το είπε.

«Μα, είστε βέβαιος ότι ήταν άνθρωπος της CIA;», με ρώτησε. «Ξέρετε, ήταν ένα πολύ καλό και ευγενικό παιδί, είχαμε γίνει φίλοι, είχαμε και τα ίδια χόμπι, το σκουός, το τένις και την ιστιοπλοΐα».

Το βράδυ που ξέσπασε το πραξικόπημα, ο Κωνσταντίνος έβλεπε μαζί με την αδελφή του Σοφία μια ταινία γουέστερν σε μια ειδική κινηματογραφική αίθουσα στο Τατόι. Οταν ενημερώθηκε για το τι είχε συμβεί, άρχισε να παίρνει τους συνεργάτες του, προτού κοπεί η τηλεφωνική γραμμή για τα καλά. Μιλούσε με τον Αρναούτη όταν άκουσε από την άλλη άκρη της γραμμής τις ριπές των όπλων. Οι αξιωματικοί που μετείχαν στο πραξικόπημα επιχειρούσαν ήδη να συλλάβουν τον στενότερο συνεργάτη του βασιλιά. Εκείνος κατάλαβε πολύ γρήγορα ότι δεν υπήρχε ούτε μία στρατιωτική μονάδα που να υπακούει στις εντολές τους – ούτε καν οι αλεξιπτωτιστές που εθεωρούντο οι πιο πιστοί σε αυτόν.

Οι σκηνές που ακολούθησαν ήταν τραγικές, για τον ίδιο αλλά κυρίως για τη χώρα. Οι συνταγματάρχες τον επισκέφθηκαν στο Τατόι, με τον Παττακό στον ρόλο του σκληρού αλλά και του «τρελού». Ο ίδιος ο Παττακός είχε ομολογήσει πάντως, σε μια συνέντευξη που είχαμε κάνει, ότι «εκείνες τις πρώτες ώρες με ένα φύσημα θα πέφταμε». Ο Κωνσταντίνος δεν το τόλμησε. Εκ των υστέρων, ο ίδιος προέβαλε ως πράξη «αντίστασης» το γεγονός ότι ζήτησε να αφήσουν τα περίστροφά τους πριν μπουν στην αίθουσα του θερινού ανακτόρου για να τον συναντήσουν και επίσης να αποκλειστεί ο Νίκος Φαρμάκης από τη λίστα αυτών που προόριζαν οι συνταγματάρχες για υπουργούς. Ο Φαρμάκης ήταν προσωπικός φίλος του βασιλέως και τον διαβεβαίωνε λίγες ημέρες πριν: «Μεγαλειότατε, ελέγχετε πλήρως το στράτευμα· το κρατάτε από…». Ηταν ο ίδιος άνθρωπος που τα ξημερώματα της 21ης Απριλίου εμφανίσθηκε με ένα περίστροφο στο χέρι και οδήγησε ο ίδιος τους συνταγματάρχες με το προσωπικό του αυτοκίνητο στο κτίριο της Βουλής, όπου βρισκόταν τότε το γραφείο του πρωθυπουργού.

Η άλλη πράξη «αντίστασής» του ήταν το ύφος της σιωπής του. Αυτόν τον ισχυρισμό διατύπωσε στην πρώτη μας συνέντευξη. Βγήκε, είχε πει, φωτογραφία με τους συνταγματάρχες, μετά την ορκωμοσία τους, για να δώσει το μήνυμα ότι ήταν δυσαρεστημένος με την εξέλιξη. Εμφανίστηκε κατηφής, ενώ ο κόσμος ήξερε ότι ήταν πάντοτε γελαστός.

Από εκείνο το βράδυ ο Κωνσταντίνος άρχισε να χάνει την ισχύ του και να μένει εντελώς μόνος. Δεν μπορούσε καν να παρακολουθήσει τις εξελίξεις. Οταν επισκέφθηκε τον Λευκό Οίκο και συναντήθηκε με τον πρόεδρο Τζόνσον, δύο μήνες πριν από το δικό του αντικίνημα, το μήνυμα που έλαβε από τους Αμερικανούς ήταν ξεκάθαρο: Δεν θα παρενέβαιναν υπέρ του. Πλέον στήριζαν τη χούντα. Δεν το κατάλαβε, και όπως είπε στους Αμερικανούς συνομιλητές του αργότερα: «Αν το είχατε πει πιο καθαρά, δεν θα έκανα την ίδια κίνηση».

Ακολούθησε η εξορία και η περίοδος της αναμονής, έως την κατάρρευση της χούντας και την επιστροφή του Κωνσταντίνου Καραμανλή στην Αθήνα. Ο ίδιος δεν ξεπέρασε ποτέ τον θυμό του επειδή, κατά την αφήγησή του, ο Καραμανλής τον ξεγέλασε την τελευταία φορά που μίλησαν, στις 23 Ιουλίου 1974, αφήνοντας να εννοηθεί ότι θα τον περίμενε να επιστρέψει ως βασιλιάς στην Αθήνα.

Ο βασιλιάς που δεν κατάλαβε γιατί έχασε τον θρόνο του-3
2 Απριλίου 1947 Ο βασιλιάς Γεώργιος Β΄ «απεβίωσεν, όλως αδοκήτως, χθες 1.55 μ.μ. εκ καρδιακής προσβολής» και λίγες ώρες αργότερα ορκίστηκε ο νέος βασιλιάς Παύλος Α΄, απευθύνοντας και το καθιερωμένο διάγγελμα στον λαό.

Σιδερώνοντας την αφήγηση

Ο Κωνσταντίνος είχε δύο στόχους μετά το δημοψήφισμα και την κατάργηση της μοναρχίας: Να επιστρέψει και να ζήσει στην Ελλάδα και να υπερασπιστεί την υστεροφημία του. Το πρώτο το πέτυχε, όταν τα πάθη καταλάγιασαν και μπόρεσε να μετακομίσει στην Αθήνα. Θυμάμαι τον ενθουσιασμό του τον πρώτο καιρό και το πόσο απολάμβανε να διηγείται τις αντιδράσεις απλών πολιτών, ιδίως αντιμοναρχικών πολιτών, όταν τον συναντούσαν. «Μα να δεις πώς έκανε ο ταξιτζής όταν κατάλαβε ποιος είμαι, και ήταν και αριστερός», ήταν μια συνηθισμένη φράση του ύστερα από μια βόλτα στην Αθήνα. Εδειχνε να έχει συμβιβαστεί με την ήττα του και την απώλεια του θρόνου. Ηθελε όμως να καταγραφεί και η δική του εκδοχή της Ιστορίας.

Πάντοτε μου έκανε εντύπωση, πράγμα συνηθισμένο για τους αμφιλεγόμενους πρωταγωνιστές που επιχειρούν να ξαναγράψουν τον ρόλο τους στην Ιστορία, το πόσο ευλαβικά συνεπής έμενε στο δικό του «σενάριο». Επαναλάμβανε τις ίδιες ιστορίες, τις ίδιες στερεότυπες απαντήσεις. Οταν οι συζητήσεις μας ήταν άτυπες, ξέφευγε λίγο. Υπήρχαν όμως μερικές ερωτήσεις που δεν απάντησε ποτέ, όσο και αν τον πίεσα. Ποιος τον είχε διαβεβαιώσει ότι η κυβέρνηση Νόβα θα έπαιρνε ψήφο εμπιστοσύνης; Πήραν χρήματα βουλευτές για να στηρίξουν τις κυβερνήσεις της αποστασίας και από ποιον; Τον επηρέαζε η μητέρα του, όπως ήθελε ο θρύλος της εποχής, και σε ποιον βαθμό;

Ηταν επίσης ένας άνθρωπος που δεν μπορούσε να διαβάσει τις δυνάμεις της Ιστορίας, ούτε να εξηγήσει τι του συνέβη. Θυμάμαι μια συζήτησή μας κατά την οποία επέμενα να τον ρωτάω «γιατί πιστεύετε ότι χάσατε τον θρόνο σας;». Σκέφθηκε πολλή ώρα. Η απάντησή του με άφησε κατάπληκτο. «Ισως επειδή», είπε, «είχα πει κάτι βαρύ για τον Χρήστο Λαμπράκη σε ένα τραπέζι το 1965».

Ο βασιλιάς που δεν κατάλαβε γιατί έχασε τον θρόνο του-4
29 Ιουνίου 1958 Η ενηλικίωση του διαδόχου Κωνσταντίνου εορτάστηκε με επισημότητα. Στη φωτογραφία, ο διάδοχος με τους γονείς του, βασιλιά Παύλο και βασίλισσα Φρειδερίκη, εξερχόμενοι των παλαιών ανακτόρων, χαιρετούν κατά την ανάκρουση του Εθνικού Υμνου.

Κοιτώντας πίσω, βλέπω έναν άνθρωπο που δεν είχε την ωριμότητα και τα εφόδια για να βρεθεί στο μάτι του κυκλώνα, μέσα σε ένα άγριο πολιτικό σκηνικό που το όριζαν βυζαντινές μηχανορραφίες. Βλέπω έναν άνθρωπο με μεγάλη ευγένεια, που αγαπούσε την Ελλάδα και που δεν κατάφερε ποτέ να εξηγήσει, κυρίως στον εαυτό του, πώς και γιατί έχασε τον θρόνο του.

H «ελληνική τραγωδία», για να δανειστώ έναν κλασικό τίτλο, ήταν πως η ελληνική κοινωνία είχε έναν απίστευτο οικονομικό, κοινωνικό, πολιτισμικό δυναμισμό τη δεκαετία του. Ο οποίος αν εξελισσόταν ομαλά θα οδηγούσε σε πραγματική απογείωση της χώρας. Το πολιτικό όμως σύστημα απορρυθμίστηκε και ο Κωνσταντίνος έγινε κομμάτι του άγριου πολιτικού παιχνιδιού. Εδώ ωστόσο φτάνουμε στο ερώτημα που παθιάζει όποιον ασχολείται με την Ιστορία: Τα πρόσωπα οδηγούν τα γεγονότα; Ή τα γεγονότα οδηγούν τα πρόσωπα; Θα ήταν αλλιώς τα πράγματα εάν το τιμόνι, πριν από το ναυάγιο της ελληνικής δημοκρατίας, κρατούσαν άλλα χέρια;

Οποιος είχε γνωρίσει καλά τον Κωνσταντίνο, θα είχε πειστεί ότι στο τέλος πάντα μετράει η προσωπικότητα όσων είχαν πρώτο ρόλο σε δραματικά ιστορικά επεισόδια.

Ο βασιλιάς που δεν κατάλαβε γιατί έχασε τον θρόνο του-5
Ανάκτορα Ψυχικού, 1947. Από αριστερά, η πριγκίπισσα Σοφία, ο διάδοχος του θρόνου Κωνσταντίνος και η πριγκίπισσα Ειρήνη. Δεξιά, Μητρόπολη Αθηνών, 18 Σεπτεμβρίου 1964. Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος νυμφεύεται την πριγκίπισσα της Δανίας Αννα-Μαρία. Φωτ. Hulton / Getty Images / Ideal Image
Ο βασιλιάς που δεν κατάλαβε γιατί έχασε τον θρόνο του-6
Περίπτερο υποστηρικτών της μοναρχίας, λίγο πριν από το δημοψήφισμα του 1974. Το σλόγκαν της αφίσας «Ναι στον δημοκράτη βασιλιά» δεν αποδείχθηκε πειστικό – η Αβασίλευτη Δημοκρατία υπερίσχυσε με 69,2%. Φωτ. AP
Ο βασιλιάς που δεν κατάλαβε γιατί έχασε τον θρόνο του-7
Ρώμη, 2 Ιουνίου 1973. Μία ημέρα μετά την κατάργηση της βασιλευομένης δημοκρατίας στην Ελλάδα, με απόφαση του δικτάτορα Γιώργου Παπαδόπουλου, ο Κωνσταντίνος δίνει συνέντευξη Τύπου στο σπίτι του, με την Αννα – Μαρία στο πλευρό του. Φωτ. A.P.-/ame/stf/Sambucetti
https://www.kathimerini.gr/society/562228501/o-vasilias-poy-den-katalave-giati-echase-ton-throno-toy/

ΠΑΜΕ ΚΑΛΑ; «Νατοϊκά νησιά» ανακάλυψε ο Κ. Μητσοτάκης στην ελληνική επικράτεια!

1

 

 Για «νατοϊκά νησιά» μίλησε (14/1/23) ο Κ. Μητσοτάκης σε συνέντευξή του στην Αλεξανδρούπολη:
«[…] Το τι θα κάνει το Κογκρέσο σχετικά με το τουρκικό αίτημα [για τα F-16] -αποσυνδέω τα δύο, στο δικό μου το μυαλό δεν είναι συνδεδεμένα αυτά, εμένα με ενδιαφέρει τι κάνουν οι ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις- το τι θα κάνει το Κογκρέσο σε σχέση με το τουρκικό αίτημα είναι δικό του θέμα.
»Όμως θέλω να σας παραπέμψω σε δηλώσεις σημαντικών αξιωματούχων στο Κογκρέσο, οι οποίες λένε ξεκάθαρα ότι απαραίτητη προϋπόθεση για να πουληθούν σύγχρονα οπλικά συστήματα στην Τουρκία είναι να αλλάξει η Τουρκία τη συμπεριφορά της.
»Και μέχρι στιγμής, όταν έχουμε μια χώρα η οποία δυστυχώς εξακολουθεί να κάνει υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά και αυτό που ενδιαφέρει τις Ηνωμένες Πολιτείες είναι ότι αυτά είναι νατοϊκά νησιά, είναι νησιά μιας σύμμαχης χώρας στο NATO, προφανώς αυτή είναι μια πρακτική η οποία δεν μπορεί να συνεχιστεί».
Υπενθυμίζουμε επίσης πληροφορίες του καλά ενημερωμένου Μανώλη Κοττάκη (αναδημοσιεύτηκε στην εφημερίδα «Εστία» τον Μάρτιο του 2022) σχετικά με το αμερικανικό σχέδιο που φαίνεται να υπάρχει για την περιοχή μας:
«[…] Έγκυρη πηγή μου από την άλλη πλευρά του Ατλαντικού με ενημέρωσε σε χρόνο ανύποπτο, δεν είχε καν υπογραφεί η Συμφωνία τμηματικής οριοθέτησης ΑΟΖ μεταξύ Ελλάδος-Αιγύπτου, για την εμπιστευτική συνομιλία της με υψηλόβαθμο μέλος του Κογκρέσου των ΗΠΑ. Η δοκιμασμένη για την αξιοπιστία της πηγή μου ανέφερε ότι ο Congressman συνομιλητής της μετέφερε την εκτίμηση, πως κυοφορείται μια Συμφωνία Ειρήνης μεταξύ Ελλάδος Τουρκίας με την οποία η Ελλάς θα κληθεί:
1. Να εγκαταλείψει ρητώς με διεθνή συνθήκη το δικαίωμά της για επέκταση των χωρικών της υδάτων στα 12 μίλια στο Αιγαίο. Η διακήρυξη της Μαδρίτης που οδήγησε στην αδρανοποίηση της άσκησης του ελληνικού κυριαρχικού δικαιώματος επί 23 χρόνια, δεν αρκεί πλέον. Ζητείται η θεσμοποίησή της. Οι Αμερικανοί υποστηρίζουν μάλιστα πως και να ήταν δυνατή η επέκτασή μας στα 12 μίλια η Ελλάς δεν διαθέτει ικανό αριθμό δυνάμεων για να πραγματοποιεί νηοψίες είτε σε πολεμικά είτε σε εμπορικά πλοία (υποβρύχια, πολεμικά πλοία). Άρα ας συμβιβαστεί με την «επιλεκτική επέκταση» κατά Σημίτη. Αλλού 10, αλλού 8, αλλού 6.
2. Θα κληθεί με διμερή συμφωνία ή διαιτησία να αποσύρει τα στρατεύματά της από τα νησιά του Αιγαίου με ταυτόχρονη υποχώρηση και της Τέταρτης Στρατιάς από την Σμύρνη στα εγγύτερα της τουρκικής ενδοχώρας.
Στόχος μιας τέτοιας συμφωνίας θα είναι σύμφωνα με το μέλος του Κογκρέσου η δημιουργία μιας «ουδέτερης ζώνης» δυτικά των 28 αφοπλισμένων, υποτίθεται, νησιών μας. Ουδέτερης για την εξυπηρέτηση της διεθνούς ναυσιπλοΐας μεταξύ Σουέζ και Δαρδανελίων. […]».
Εσείς βλέπετε ή όχι πρόθεση «συνδιαχείρισης» σε ένα εν μέρει αποστρατιωτικοποιημένο Αιγαίο και μια «κουτσουρεμένη» Ελλάδα με την υπογραφή της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας η οποία συνεχίζει να ραδιουργεί (ΕΔΩ και ΕΔΩ) κάτω από τη μύτη των Ελλήνων; Περισσότερα ΕΔΩ και ΕΔΩ!
*Στη φωτο ο απερχόμενος τούρκος Πρέσβης Μπ. Οζουγκεργκίν με την προϊσταμένη του Διπλωματικού Γραφείου του Κ. Μητσοτάκη, Αννα-Μαρία Μπούρα.

Νέο παιχνίδι της Τουρκίας στο Αιγαίο

1

Κινήσεις σκαφών που δείχνουν πρόθεση επέκτασης των χωρικών της υδάτων

Μια πρακτική από το μακρινό παρελθόν έχουν επαναφέρει σε χρήση τους τελευταίους μήνες οι τουρκικές αρχές. Σκοπός, όπως φαίνεται από την ανάλυση των δεδομένων, είναι να δοκιμαστεί στο πεδίο η πιθανότητα κλεισίματος των κόλπων της Μικράς Ασίας και των νησίδων που ανήκουν στη Τουρκία, με σκοπό την προβολή των μαξιμαλιστικών θέσεων της Αγκυρας. Δεν είναι σαφές γιατί γίνονται τέτοια βήματα από την Τουρκία, δίχως να αποκλείεται το ενδεχόμενο η Αγκυρα να επιθυμεί να δείξει κάποια σημάδια αντίδρασης στην –καθαρά φιλολογική– συζήτηση που έχει ανοίξει τους τελευταίους μήνες περί πιθανής τμηματικής επέκτασης των χωρικών υδάτων από τα 6 στα 12 ν.μ. σε τμήματα της ελληνικής επικράτειας.

Από πού όμως ξεκινάει το συγκεκριμένο θέμα;
Ηδη από το περασμένο φθινόπωρο του 2022 συχνά τα πληρώματα εμπορικών πλοίων, αλιευτικών και άλλων σκαφών με σημαίες τρίτων χωρών –πάντα όμως τουρκικών συμφερόντων– απαντούν σε κλήσεις για υποβολή αναφοράς (hailing) από το Λιμενικό Σώμα (Λ.Σ.) ισχυριζόμενα ότι κινούνται εντός τουρκικών χωρικών υδάτων ή διεθνών υδάτων. Στην πραγματικότητα αυτά τα σκάφη κινούνταν πέρα από τη μέση γραμμή ανάμεσα σε Μικρά Ασία και νησιά και κάποιες φορές εντός ελληνικών χωρικών υδάτων. Η επανάληψη του φαινομένου καλλιέργησε υποψίες στην ελληνική πλευρά για προσπάθεια της Τουρκίας να αμφισβητήσει περαιτέρω ακόμα και τα διεθνώς αναγνωρισμένα χωρικά ύδατα της Ελλάδας και το σημείο έναρξης των διεθνών. Αυτή η δραστηριότητα δεν συνάδει με τις συνήθεις επιθετικές ενέργειες, όπως οι παρενοχλήσεις σκαφών του Λ.Σ. από ακταιωρούς της Τουρκικής Ακτοφυλακής, αλλά κινείται σε εντελώς διαφορετική κατεύθυνση.

 

Ατύπως, σύμφωνα με καλά πληροφορημένες πηγές σε διπλωματικό και στρατιωτικό επίπεδο, οι Τούρκοι φαίνεται να κινούνται με βάση ένα Προεδρικό Διάταγμα του 1964, το οποίο δεν συμβαδίζει με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 (UNCLOS).

Βάσει εκείνου του Προεδρικού Διάταγματος, το οποίο ακολούθησε την –καθυστερημένη– επέκταση των χωρικών υδάτων της Τουρκίας από τα 3 στα 6 ν.μ., το σύνολο των κόλπων της Μικράς Ασίας στο Αιγαίο και το μέρος της Ανατολικής Μεσογείου που αφορά την Ελλάδα (από το Ξηρό απέναντι από τη Σαμοθράκη και τη Ζουράφα μέχρι το Κας απέναντι από το Καστελλόριζο) «κλείνονταν» με ευθείες γραμμής βάσης. Πέρα από τους μεγάλους κόλπους της μικρασιατικής ακτής (Αδραμμυτίου, Κεραμεικού, Σμύρνης κ.ά.) κλείνονταν με ευθείες γραμμές βάσης και μικροί κολπίσκοι απέναντι από τη Λέσβο και τη Χίο. Επιπλέον, με βάση αυτή την αντίληψη δημιουργούνταν ένα τρίγωνο στα Δαρδανέλλια με προβολές της Ιμβρου και της Τενέδου, που μετέφερε σημαντικά την επήρεια αυτών των νησιών προς τα δυτικά.

Πρακτικά αυτό σημαίνει ότι οι Τούρκοι μετρούν τα χωρικά ύδατα της ακτής τους από την ευθεία γραμμή βάσης που κλείνει τον κόλπο, μετατοπίζοντας την επήρεια της Μικράς Ασίας έναντι των ελληνικών νησιών με τρόπο που παραβιάζει από κάθε άποψη το υφιστάμενο στάτους κβο της αιγιαλίτιδας ζώνης των 6 ν.μ. στο Αιγαίο Πέλαγος. Το γεγονός ότι οι τουρκικές αρχές δεν έχουν προβεί σε κάποια δήλωση που να υποστηρίζει αυτή την άποψη με οποιοδήποτε επίσημο έγγραφο οδηγεί την Αθήνα στο συμπέρασμα ότι η Αγκυρα δοκιμάζει τα νερά. Ενα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι τα σκάφη του τουρκικού ναυτικού δεν κινούνται με βάση αυτές τις συντεταγμένες. Την πρακτική αυτή ακολουθούν αποκλειστικά σκάφη της τουρκικής ακτοφυλακής, αλιευτικά και εμπορικά πλοία τουρκικών συμφερόντων με σημαίες τρίτων χωρών.

Οι Τούρκοι φαίνεται να κινούνται με βάση ένα Προεδρικό Διάταγμα του 1964, το οποίο δεν συμβαδίζει με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982.

Ουδείς εξ όσων έχουν ασχοληθεί με το θέμα θεωρεί ότι είναι δυνατόν σοβαρά η Αγκυρα να επιστρέψει σε μια πρακτική την οποία είχε εγκαταλείψει ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, σχεδόν πριν από μισό αιώνα. Πρακτικά οι Τούρκοι μετά το 1973 –όταν ξεκίνησαν οι συζητήσεις για την UNCLOS, οι οποίες ολοκληρώθηκαν το 1982– ουδέποτε χρησιμοποίησαν ως βάση έναρξης για τον υπολογισμό των χωρικών υδάτων της μικρασιατικής ακτής την υπόθεση ύπαρξης κλειστών κόλπων ή γραμμών βάσης που περιλαμβάνουν και τις νησίδες τους. Υπενθυμίζεται ότι η UNCLOS τέθηκε σε ισχύ το 1994, η Ελλάδα την κύρωσε τον Μάιο του 1995 και τον επόμενο μήνα η τουρκική Εθνοσυνέλευση προχώρησε στην υιοθέτηση του λεγόμενου casus belli σε περίπτωση επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων.

Επειδή η Τουρκία δεν είναι συμβαλλόμενο κράτος στην UNCLOS, ουδείς μπορεί να αποκλείσει το ενδεχόμενο επισημοποίησης αυτής της αντίληψης. Υπενθυμίζεται ότι οι προβλέψεις της παράτυπης συμφωνίας Αγκυρας – Τρίπολης (το αποκαλούμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο) αποτελούν κατάφωρη παραβίαση κάθε έννοιας της UNCLOS, όπως άλλωστε και οι διεκδικήσεις της Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο έναντι της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Ως εκ τούτου, στην Αθήνα υπάρχει μια εύλογη διερώτηση σχετικά με το αν η Αγκυρα θα επιχειρήσει κάποια στιγμή να επισημοποιήσει αυτές τις αντιλήψεις. Υπενθυμίζεται ότι μετά το αποκαλούμενο τουρκολιβυκό μνημόνιο, η Αγκυρα εγγράφως και στο πλέον επίσημο φόρουμ, αυτό του ΟΗΕ, έχει δημοσιοποιήσει απόψεις που η ελληνική διπλωματία θεωρούσε στο παρελθόν εξαιρετικά δύσκολο να κατατεθούν με επίσημο τρόπο (λ.χ. η σύνδεση της αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου με την κυριαρχία τους από την Ελλάδα). Βέβαια, σε περίπτωση που η Τουρκία ακολουθήσει μια τέτοια στάση, η Ελλάδα δεν μπορεί παρά να ακολουθήσει προς την ίδια κατεύθυνση της αύξησης των χωρικών υδάτων.

Στο μικροσκόπιο

Αυτές οι λεπτές γραμμές που προκύπτουν από τις μεταβολές της καθημερινής ναυτικής δραστηριότητας στο Αιγαίο δεν μπορεί παρά να παρακολουθούνται από πολύ κοντά εκ μέρους της Αθήνας. Γεγονός απολύτως φυσιολογικό καθώς η Αθήνα και η Αγκυρα διανύουν παράλληλες προεκλογικές περιόδους και καθετί που γίνεται αυτή τη στιγμή στην Τουρκία μπαίνει εκ των πραγμάτων στο ελληνικό μικροσκόπιο. Την ίδια στιγμή, πάντως, στην Αθήνα παρακολουθούνται στενά οι εξελίξεις στη Λιβύη, όπου όπως όλα δείχνουν (επαφές υπουργού Πετρελαίου στην Ουάσιγκτον, επίσκεψη διευθυντή CIA στη Λιβύη) ο αμερικανικός παράγοντας επιχειρεί να πιέσει την κατάσταση στη χώρα προς την κατεύθυνση της εξομάλυνσης, ήτοι της δημιουργίας συνθηκών για τη διενέργεια εκλογών.

Ο Μπλίνκεν στην Αθήνα

Σε τελική φάση οριστικοποίησης βρίσκεται η επίσκεψη του Αμερικανού υπουργού Εξωτερικών, Αντονι Μπλίνκεν, στην Αθήνα. Ο κ. Μπλίνκεν θα πραγματοποιήσει περιοδεία στην περιοχή και είναι πιθανό να βρίσκεται στην Ελλάδα για επαφές την 21η Φεβρουαρίου. Στους σταθμούς του ταξιδιού του θεωρείται βέβαιο ότι θα περιλαμβάνεται και η Τουρκία. Από την ελληνική πλευρά αξιολογείται ως ιδιαιτέρως σημαντικό το γεγονός ότι ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας θα βρεθεί σε Ελλάδα και Τουρκία πριν από τις κάλπες στις δύο χώρες, επιλογή που αντανακλά την επιθυμία των ΗΠΑ να μην συνδυαστεί η εκλογική περίοδος με κινήσεις αποσταθεροποίησης στην περιοχή.

Καθημερινή

ΣΗΜΕΙΑ ΤΩΝ ΚΑΙΡΩΝ: Οταν οι πάμπλουτοι …επενδύουν  στους Οικολόγους για το κλίμα!

0

H Aileen Getty (φωτ.), κληρονόμος του πάμπλουτου Τζων Πωλ Γκετύ, χάρισε ένα εκ. δολάρια στο Climate Emergency Fund και το 2020 δώρησε 270.000 δολάρια στη Greenpeace.

του Valentin Grille

Η Aileen Getty, πλούσια Αμερικανίδα και κληρονόμος της εταιρείας πετρελαίου Getty Oil Company, χρηματοδοτεί ομάδες όπως η Extinction Rebellion και τους ηλίθιους που κολλάνε τα χέρια τους στους δρόμους και στα μουσεία για να διαμαρτυρηθούν για τη χρήση ορυκτών καυσίμων.

«Χρηματοδοτώ τον ακτιβισμό για το κλίμα – και επικροτώ τη βεβήλωση των Ηλίανθων του Βαν Γκογκ». Αυτό το κίνημα έλαβε ένα εκατομμύριο δολάρια από την Aileen Getty.

«  Είμαι περήφανη που χρηματοδοτώ το Climate Emergency Fund το οποίο με τη σειρά του παρέχει επιχορηγήσεις σε ακτιβιστές για το κλίμα που συμμετέχουν σε μη βίαιη νόμιμη πολιτική ανυπακοή, συμπεριλαμβανομένης της ακτιβιστικής ομάδας Just Stop Oil. Δεν χρηματοδοτώ άμεσα αυτές τις ομάδες και δεν έχω άμεσο έλεγχο στις συγκεκριμένες ενέργειες των ακτιβιστών για το κλίμα.

«  Νομίζω ότι η κλιματική κρίση έχει φτάσει σε σημείο που πρέπει να λάβουμε δραστικά μέτρα στην προσπάθεια να αλλάξουμε πορεία σε έναν πλανήτη που γίνεται όλο και πιο αβίωτος. Η υποστήριξή μου στον ακτιβισμό για το κλίμα είναι μια δήλωση αξιών ότι ο ριζοσπαστικός ακτιβισμός είναι ο ταχύτερος δρόμος για τη μετασχηματιστική αλλαγή και ότι δεν μας μένει άλλος χρόνος για τίποτε άλλο παρά μια γρήγορη και ολοκληρωμένη δράση για το κλίμα.  »

Είναι αξιοπερίεργο ότι αυτοί οι αυτάρεσκοι της αποανάπτυξης συμμετέχουν στην κερδοσκοπική φούσκα των πράσινων ομολόγων της Τράπεζας Διεθνών Διακανονισμών που τους επιβάλλει αύξηση του φυσικού αερίου, του ηλεκτρισμού και την επαναλειτουργία των λιγνιτικών σταθμών παραγωγής ενέργειας.

Αν και το χρήμα δεν έχει μυρωδιά, έχει χρώμα: το πράσινο που βρίσκεται στα χαρτονομίσματα του δολαρίου και οι ακτιβιστές φαίνεται να λιγουρεύονται αυτές οι δωρεές για να υποβαθμίζουν έργα τέχνης που δεν έχουν καμία σχέση με τα ορυκτά καύσιμα.

ΥΓ: Το Ίδρυμα Aileen Getty είναι ένα ιδιωτικό κεντροαριστερό ίδρυμα που ιδρύθηκε και διευθύνεται από την Aileen Getty, κληρονόμο της περιουσίας της οικογένειας Getty. Το ίδρυμα παρέχει επιχορηγήσεις σε κεντροαριστερές οργανώσεις, ομάδες συμφερόντων LGBT και περιβαλλοντικές ομάδες.

Το 2020, το Ίδρυμα δώρισε 270.300 $ στην Greenpeace.

Πολλές περιβαλλοντικές ομάδες μίλησαν γι’ αυτούς τις τελευταίες εβδομάδες. Δίπλα τους, κληρονόμοι πετρελαϊκών εταιρειών, που κατανοούν το συμφέρον της χρηματοδότησης αυτού του είδους κινητοποιήσεων.

Οδοφράγματα που διαρκούν αρκετές ώρες, χέρια κολλημένα στο έδαφος κοντά στην Εθνοσυνέλευση: η συλλογικότητα της Dernière Rénovation επανέφερε στην επικαιρότητα αυτή την εβδομάδα ένα μάλλον επιθετικό ρεπερτόριο μαχητικών ενεργειών. Δράσεις σύμφωνα με εκείνες του Just Stop Oil, ενός άλλου μαχητικού κινήματος που πρόσφατα εκδηλώθηκε βεβηλώνοντας πίνακες, ιδιαίτερα τους Ηλίανθους του Βίνσεντ Βαν Γκογκ στην Εθνική Πινακοθήκη του Λονδίνου.

Πράξεις πολιτικής ανυπακοής, που πραγματοποιήθηκαν στο όνομα της υπεράσπισης του κλίματος και προβολής στο ευρύτερο κοινό της κλιματικής αλλαγής, αντιστρέφοντας μια σειρά προτεραιοτήτων που κρίνεται ακατάλληλη για την κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Με παράπλευρες ζημιές: οι δύο ακτιβιστές που βεβήλωσαν το διάσημο Κορίτσι με το μαργαριτανένιο Σκουλαρίκι  του Johannes Vermeer καταδικάστηκαν από το δικαστήριο της Χάγης σε δύο μήνες φυλάκιση, εκ των οποίων ο ένας με αναστολή.

To Κορίτσι με το μαργαριτανένιο Σκουλαρίκι  του Johannes Vermeer δεν γλύτωσε από τη βεβήλωση νεαρών οικολογοφρουρών, με το αζημίωτο βέβαια…

 Τόσο η Last Renovation όσο και η Just Stop Oil έχουν πλήρη δημοσιογραφική προβολή και οικονομική υποστήριξη για καινούριους στόχους. Και οι δύο οργανώσεις αποτελούν μέρος του δικτύου A22, που δημιουργήθηκε τον περασμένο Απρίλιο γύρω από μια νέα κοινή δήλωση:

«Δεν είμαστε εδώ για να εκπαιδεύσουμε, να ζητιανέψουμε ή να διασκεδάσουμε. Είμαστε εδώ για να αναγκάσουμε την αλλαγή που απαιτείται για να συμβιεί αυτός ο κόσμος. Είμαστε εδώ για να αναγκάσουμε τις κυβερνήσεις να μειώσουν δραστικά τις εκπομπές CO2 τους, τίποτα λιγότερο. Είμαστε εδώ για πράξεις, όχι για λόγια. Έχουμε ένα σχέδιο.»

Getty, Kennedy και Rockefeller…

Το δίκτυο υποστηρίζεται συγκεκριμένα από έναν Αμερικανό χρηματοδότη και ονομάζεται Climate Emergency Fund, που ξεκίνησε το 2019 από τρία ιδρυτικά μέλη. Πρώτος, ο Trevor Nelson, επιτυχημένος επιχειρηματίας και πρώην μέλος του Ιδρύματος Bill & Melinda Gates, συνεργάτης του Howard Warren Buffett, εγγονού του πιο διάσημου χρηματοδότη της Wall Street. Αλλά και η Rory Kennedy, κόρη του γερουσιαστή Μπομπ Κένεντι, και εκπρόσωπος της αμερικανικής προεδρικής οικογένειας.

Η Aileen Getty έκανε επίσης προσωπική συνεισφορά 600.000 δολαρίων όταν ξεκίνησε το Ταμείο. Και για καλό λόγο: ο τρίτος συνιδρυτής είναι η κληρονόμος της αυτοκρατορίας Getty, που ιδρύθηκε από τον πατέρα της John Paul Getty, έναν μεγιστάνα… των ορυκτών καυσίμων. O ιδιοκτήτης της Getty Oil Company, θεωρούνταν κάποτε ο πλουσιότερος άνθρωπος στον πλανήτη.

Ένα ιδιωτικό μουσείο στα υψηλά του Λος Άντζελες εξακολουθεί να εκθέτει πλούσιες συλλογές μοντέρνας τέχνης, καρπό των επενδύσεων του δισεκατομμυριούχου. Αλλά τα παιδιά του γύρισαν τη σελίδα του πετρελαίου το 1984, οκτώ χρόνια μετά τον θάνατό του. Καρπώνονται τότε μια περιουσία 5,4 δισ. δολαρίων. Ο αδερφός της Μαρκ ίδρυσε το πρακτορείο εικόνων Getty, αλλά η Aileen πήρε το δρόμο του ακτιβισμού: διαγνώστηκε οροθετική τη δεκαετία του ’80, άρχισε να συμμετέχει στον αγώνα κατά του HIV. Πριν από την υποστήριξη, λοιπόν, περιβαλλοντικών δραστηριοτήτων. Σε μια πρόσφατη στήλη που δόθηκε στο βρετανικό μέσο The Guardian, εξηγεί το γιατί:

«  Νομίζω ότι η κλιματική κρίση έχει φτάσει σε σημείο όπου πρέπει να καταβάλουμε έντονη προσπάθεια  αλλαγής πορείας, σε έναν πλανήτη που γίνεται όλο και πιο αβίωτος. Η υποστήριξή μου στον ακτιβισμό για το κλίμα είναι μια επιβεβαίωση της αξίας της πολιτικής ανυπακοής ως της ταχύτερης οδού για την αλλαγή. Δεν μας μένει άλλος χρόνος παρά μόνο μια γρήγορη και ολοκληρωμένη δράση για το κλίμα.»

Υποστήριξη που θυμίζει άλλους, όπως αυτή που έδωσαν δύο δισέγγονα του Ροκφέλερ, η Rebecca Rockefeller Lambert και ο Peter Gill Case, στην Equation Campaign, μια δομή που χρηματοδοτεί και υποστηρίζει νομικά τους ακτιβιστές. Είχε χορηγηθεί μια προσωπική επένδυση 30 εκ. δολαρίων, συνοδευόμενη από δωρεές από το ίδιο το  Fondation Rockefeller ή από την Open Society, το ίδρυμα του Τζορτζ Σόρος. Οι μεγάλοι χρηματιστές επίσης συχνά «επιστρατεύουν» διασημότητες σε πλατφόρμες φιλανθρωπίας. Ο Adam McKay,σκηνοθέτης του Don’t Look Up, μιας ταινίας του Netflix με παγκόσμιο αντίκτυπο στις συζητήσεις για το κλίμα, είναι και μέλος του ΔΣ στο Climate Emergency Fund.

2021: 6-10 δις «επενδύσεις» στο κλίμα!…

Τα ταμεία συχνά διεκδικούν ένα ρεπερτόριο ριζοσπαστικών μαχητικών ενεργειών και συνέβαλαν σε μεγάλο βαθμό στην εμφάνιση της ομάδας Extinction Rébellion στα τέλη της περασμένης δεκαετίας: η ομάδα πολιτικής ανυπακοής είχε υποστηριχθεί από μια επιταγή από το Climate Emergency Fund.

Έχουν επίσης υποστηρίξει συλλογικότητες από τον επιστημονικό κόσμο, όπως το Scientist Rebellion: την περασμένη άνοιξη, διάσημοι επιστήμονες κόλλησαν αφίσες στα κεντρικά γραφεία της τράπεζας JPMorgan, κατηγορώντας την για χρηματοδότηση ορυκτών καυσίμων. Ο φυσικός της NASA Πίτερ Κάλμους, για παράδειγμα, ήταν μεταξύ των συλληφθέντων.

Ακόμα και από αυστηρά οικονομική άποψη, η χρηματοδότηση ριζοσπαστικών μαχητικών ομάδων θεωρείται κερδοφόρα από φιλανθρωπικές οργανώσεις: μια μελέτη που δημοσιεύτηκε στο Stanford Social Innovation Review εξήγησε την άνοιξη ότι οι κινητοποιήσεις πολιτικής ανυπακοής ήταν λιγότερο δαπανηρές απ’ ό,τι οι κινητοποιήσεις για εκπομπές αερίων θερμοκηπίου, και πιο αποδοτικές πολιτικά και ενημερωτικά, από την απλή χρηματοδότηση παραδοσιακών ΜΚΟ.

Ένα ισχυρό επιχείρημα: ενώ η χρηματοδότηση του ακτιβισμού για το κλίμα αυξάνεται, εξακολουθεί να είναι χαμηλή. Η ClimateWorks υπολόγισε στην τελευταία της έκθεση ότι από τα 750 δις δολάρια που επενδύθηκαν από φιλανθρωπικές οργανώσεις, μόνο 6 με 10 δις αφιερώθηκαν στο κλίμα.

Μετάφραση: Ευάγγελος Δ. Νιάνιος

πηγή: https://reseauinternational.net/les-ecologistes-sont-verts-comme-les-billets-de-dollars-quils-percoivent/

 

 

 

Ανδρέας Θεοφάνους: Ήταν εφικτή η Ένωση την περίοδο 1950-1974;

0

Ανδρέας Θεοφάνους*

15/1/2023

Συμπληρώνονται αυτές τις μέρες 73 χρόνια από το ιστορικό δημοψήφισμα της 15ης Ιανουαρίου του 1950 δια του οποίου η συντριπτική πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων τάχθηκε υπέρ της Ένωσης της Κύπρου με την Ελλάδα. Το αίτημα αυτό ήταν δίκαιο, θεμιτό και αναμενόμενο. Όμως δυστυχώς το διεθνές δίκαιο δεν καθορίζει πάντοτε το πολιτικό γίγνεσθαι ούτε καθοδηγεί τη διεθνή πολιτική. Αντίθετα, η έκβαση των ζητημάτων καθορίζεται εν πολλοίς από τα εμπλεκόμενα συμφέροντα καθώς και το ισοζύγιο δυνάμεων. Αυτό δεν σημαίνει κατ΄ ανάγκη ότι υποτιμούμε τη σημασία του διεθνούς δικαίου.

Σημειώνω συναφώς ότι μετά την εισβολή, την εθνοκάθαρση και την κατοχή του βορείου τμήματος της Κύπρου από την Τουρκία το καλοκαίρι του 1974 το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ παρέπεμψε σε διακοινοτικές συνομιλίες. Έτσι η Τουρκία, εμμέσως πλην σαφώς, κατέστη τρίτο μέρος στη διαμάχη. Πριν από την εισβολή ο ΟΗΕ στήριζε σθεναρά την υπόθεση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Μετά το πραξικόπημα και την εισβολή το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ προσάρμοσε τις θέσεις του ανάλογα όχι με βάση το διεθνές δίκαιο. Δεν αποτελεί έκπληξη ότι ο Πρόεδρος Αναστασιάδης δεν αποκρύβει τη δυσαρέσκειά του επί τούτου. Ενδεικτικά αναφέρω επίσης ότι στις πρόσφατές του Εκθέσεις για ανανέωση της ΟΥΝΦΙΚΥΠ ο ΓΓ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες κρατεί ίσες αποστάσεις από το νόμιμο κράτος και την κατοχική οντότητα, ενώ εν πολλοίς η Τουρκία είναι στο απυρόβλητο.

Επιστρέφοντας στη δεκαετία του 1950 υπογραμμίζεται ότι ο αγώνας της ΕΟΚΑ δεν εκπλήρωσε τους στόχους που είχαν τεθεί ως αποτέλεσμα του ισοζυγίου δυνάμεων και της ρεαλπολιτίκ. Το Σύνταγμα Ζυρίχης και Λονδίνου αντικατόπτριζε το ανισοζύγιο δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο όπου η Ελλάδα δεν ήταν το ισχυρότερο μέρος. Η απογοήτευση που ένοιωθαν οι Έλληνες της Κύπρου ήταν δικαιολογημένη – όχι μόνο η Ένωση δεν επετεύχθη αλλά με βάση το δοτό σύνταγμα οι Τουρκοκύπριοι απέκτησαν υπερβολικά δικαιώματα και προνόμια.

Για τον λόγο αυτό καθώς και επειδή το Σύνταγμα ήταν δυσλειτουργικό ο Πρόεδρος Μακάριος επεδίωξε την τροποποίησή του. Η ελληνική κυβέρνηση συμβούλευσε τον Μακάριο να μην επιχειρήσει οτιδήποτε που θα δημιουργούσε κρίση στην Κύπρο και την Ανατολική Μεσόγειο καθώς δεν επιθυμούσε την αντιπαράθεση με την Τουρκία. Υπογραμμίζεται επίσης ότι «ο κίνδυνος εξ ανατολών» δεν αποτελούσε δόγμα για την Ελλάδα πριν το 1974. Αντίθετα οι προτεραιότητες ήταν ο αντικομουνισμός και η προσήλωση στο ΝΑΤΟ.

Στην κρίση που ξέσπασε την περίοδο 1963-64 η κρατική υπόσταση της Κυπριακής Δημοκρατίας και η εδαφική της ακεραιότητα κινδύνευσαν. Η φιλοσοφία του Σχεδίου Άτσεσον παρέπεμπε σε κάποια μορφή διπλής ένωσης. Σε σχέση με την υποτιθέμενη απώλεια ευκαιρίας για Ένωση στις 20 Αυγούστου του 1964 μπορεί να λεχθεί ότι ο Μακάριος δεν αποδέχθηκε την εισήγηση των Αθηνών για μονομερή κήρυξη της Ένωσης καθώς θεωρούσε ότι η τελική έκβαση θα ήταν η διχοτόμηση. Άλλωστε στη βεβαία περίπτωση κρίσεως οι ΗΠΑ θα μεσολαβούσαν μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας για μια συμβιβαστική διευθέτηση.

Πέραν τούτου, πρέπει να ενθυμούμεθα ότι λίγες μέρες προηγουμένως όταν η τουρκική αεροπορία βομβάρδισε την Τηλλυρία σκορπώντας την καταστροφή και τον θάνατο, η ελληνική αεροπορία δεν παρενέβη καθώς η Ελλάδα δεν επιθυμούσε εμπλοκή με την Τουρκία. Τι άλλαξε από τις 8-9 Αυγούστου μέχρι τις 20 Αυγούστου 1974 και θα ήταν δυνατή η ανάληψη πρωτοβουλιών που θα οδηγούσαν στην Ένωση; Είχε μεταβληθεί το ανισοζύγιο δυνάμεων στην Ανατολική Μεσόγειο; Θεωρώ ότι υπό τις περιστάσεις ήταν εύλογη η ανησυχία του Μακαρίου και της πολιτικής ηγεσίας της Κύπρου και ως εκ τούτου η μη μονομερής κήρυξης της Ενώσεως. Στην πορεία και ο ίδιος ο Πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου θα συμφωνούσε με τον Μακάριο.

Αναφέρεται συναφώς ότι η Έκθεση του Ειδικού Αντιπροσώπου του ΓΓ ΟΗΕ Γκάλο Πλάζα (1965) υπογράμμιζε ότι στην Κύπρο δεν υπήρχαν οι προϋποθέσεις για ομοσπονδία. Ως εκ τούτου ο Πλάζα προέκρινε μια διευθέτηση στη βάση ενός ενοποιημένου κράτους (integrated state). Η Έκθεση φωτογράφιζε λύση ενιαίου κράτους. Ταυτόχρονα θεωρούσε ότι η Ένωση θα έπρεπε να αποκλειστεί. Αυτός ήταν ένας από τους λόγους που δεν αξιοποιήθηκε η Έκθεση αυτή όσον θα έπρεπε από την κυπριακή κυβέρνηση. Σημειώνεται ότι η τουρκική πλευρά αντέδρασε έντονα στην εν λόγω Έκθεση καθώς απέρριπτε την ομοσπονδία.

Η ελληνική μεραρχία αποσύρθηκε τον Δεκέμβριο του 1967 μετά τα γεγονότα στην Κοφίνου. Και τότε υπήρξε ο κίνδυνος τουρκικής επέμβασης. Μετά από μεσολάβηση των ΗΠΑ η σύγκρουση απεφεύχθη καθώς η Ελλάδα υπαναχώρησε. Από την πλευρά του ο Πρόεδρος Μακάριος επέμενε και πέτυχε τη διατήρηση της Εθνικής Φρουράς.

Στις διακοινοτικές συνομιλίες που ακολούθησαν μετά την εξαγγελία της πολιτικής του εφικτού ο Μακάριος κατηγορείτο από την Ελλάδα και την Τουρκία ότι ήταν μαξιμαλιστής και ότι θα έπρεπε να επιδείξει ευελιξία για μια τελική διευθέτηση του Κυπριακού. Τη θέση αυτή υιοθετούσαν και διάφοροι κύκλοι στη Λευκωσία. Μάλιστα επιστεύετο ότι θα έπρεπε ο Μακάριος να καταλήξει σε συμφωνία ικανοποιώντας τις απαιτήσεις της τουρκικής πλευράς για ουσιαστική τοπική αυτοδιοίκηση καθώς, ούτως ή άλλως, είχε επέλθει σαφής βελτίωση των Συμφωνιών Ζυρίχης και Λονδίνου. Παράλληλα όμως ένα μεγάλο μέρος της αντιμακαριακής παράταξης θεωρούσε τον Κύπριο Πρόεδρο ως ανθενωτικό και μειοδότη.

Οι περισσότεροι από αυτούς που συμμετείχαν στο πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου 1974 εναντίον του Μακαρίου θεωρούσαν τον Κύπριο Πρόεδρο ως το εμπόδιο για την Ένωση. Όταν επεκράτησε το πραξικόπημα ξαφνιάστηκαν όταν άκουσαν ότι η πραξικοπηματική κυβέρνηση θα συνέχιζε τις διακοινοτικές συνομιλίες με στόχο ένα ενιαίο κράτος. Όταν η Τουρκία εισέβαλε στην Κύπρο αναμένετο η στήριξη από την Ελλάδα. Αυτό όμως δεν έγινε. Η διαμεσολάβηση των ΗΠΑ είχε και πάλιν ως στόχο την αποτροπή ενός ελληνοτουρκικού πολέμου. Η Ελλάδα και πάλιν δεν επενέβη για να αποκρούσει την τουρκική εισβολή στην Κύπρο. Και όταν ο Προεδρεύων Γλαύκος Κληρίδης ζήτησε τη στρατιωτική στήριξη της Ελλάδας στις 14 Αυγούστου 1974 μετά το ναυάγιο των συνομιλιών στη Γενεύη και τη νέα τουρκική επίθεση από θαλάσσης, αέρος και ξηράς ο Έλληνας Πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής απάντησε ότι δεν μπορούσε να ανταποκριθεί λόγω αποστάσεως.

Δυστυχώς η Κύπρος υπέστη τεράστια καταστροφή ως αποτέλεσμα ενδογενών και εξωγενών παραγόντων. Και ακόμα δεν έχουμε δει το τέλος της κυπριακής τραγωδίας. Πέραν τούτου, υπογραμμίζεται ότι ενώ ο στόχος της Ενώσεως την περίοδο 1950-1974 δεν ήταν εφικτός λόγω του ανισοζυγίου δυνάμεων εις βάρος της Ελλάδος, ο στόχος της ολοκλήρωσης της κυπριακής ανεξαρτησίας ήταν εφικτός. Η έκβαση αυτή ήταν σαφώς υπέρτερη από την υφιστάμενη κατάσταση η οποία εξελίχθηκε μετά το ολέθριο πραξικόπημα της ξενοκίνητης Χούντας του Ιωαννίδη και όχι από τη δήθεν μη πραγματοποίηση της Ένωσης τον Αύγουστο του 1964. Είναι σημαντικό να μαθαίνουμε από την ιστορία για να αποφύγουμε νέα λάθη. Στη σημερινή κρίσιμη συγκυρία οφείλουμε να προχωρήσουμε με τη μέγιστη δυνατή ενότητα, σοβαρότητα καθώς και με διεκδικητικό πραγματισμό.

* Ο Καθηγητής Ανδρέας Θεοφάνους είναι Πρόεδρος του Κυπριακού Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων καθώς και του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών και Διακυβέρνησης του Πανεπιστημίου Λευκωσίας.

Η Ζώνη RIMLAND περνάει και από το χωριό μας…

1

του Γιώργου Μουρουζίδη*

Με το κείμενο αυτό δεν επιχειρώ  να «κομίσω  γλαύκας εις Αθήνας», αφού πολλοί ειδικοί έχουν αναφερθεί και έχουν μελετήσει τη θεωρία της Ζώνης που περιβάλλει τον Ασιατικό Χώρο και τον ρόλο που η Ζώνη αυτή παίζει στις γεωπολιτικές εξελίξεις των τελευταίων δύο και πλέον αιώνων.

Αυτό όμως που απουσιάζει από τον δημόσιο λόγο είναι ο τρόπος που η θεωρία αυτή επέδρασε και επιδρά στην ιστορία της περιοχής μας, η σχέση δηλαδή της γεωγραφικής αιτιοκρατίας με την εξέλιξη της ιστορίας.

Πρόθεση του κειμένου πέραν των άλλων είναι να συμβάλει στη λείανση των διχαστικών αντιλήψεων και αναχρονιστικών πολιτικών αντιπαραθέσεων, οι οποίες σοβούν δυστυχώς μέχρι σήμερα και ταλαιπωρούν την ελληνική κοινωνία, όταν μάλιστα τα υποκείμενα της ιστορίας λειτουργούν υπό τις αδυσώπητες προσταγές της γεωγραφίας του κόσμου.

Παρατηρώντας τον παρακάτω παγκόσμιο χάρτη οδηγούμαστε στο συμπέρασμα ότι η «Καρδιά» («Heartland») του κόσμου περιλαμβάνει κατά βάση το σύνολο της πρώην Σοβιετικής Ένωσης.
Ο έλεγχος της Καρδιάς του κόσμου (
Heartland) προϋποθέτει τον έλεγχο της Ευρασιατικής περιμέτρου (Rimland).  Δηλαδή, όποιος ελέγχει την Ζώνη Rimland ελέγχει κατά συνέπεια και εξουσιάζει την «Παγκόσμια Νήσο» («World Island»), δηλαδή την Ασία, την Ευρώπη και τη Β. Αφρική.  Όποιος εξουσιάζει την Παγκόσμια Νήσο κυβερνά τον Κόσμο.                                                                                                                        

Αυτές τις θεωρίες κατέγραψαν οι Mackinder (1861-1947) και Spykman (1893-1943).          Οι βασικοί λόγοι που καθιστούν τον προαναφερόμενο χώρο τον πλέον σημαντικό παγκοσμίως είναι:

–  Το ακατάρριπτο στρατηγικό βάθος της Καρδιάς του Κόσμου (Heartland) (χαρακτηριστικά παραδείγματα οι αποτυχημένες εκστρατείες του Ναπολέοντα και του Χίτλερ).

–  Ο εντοπισμός του 70 + % των παγκόσμιων αποθεμάτων ενέργειας (πετρέλαιο, αέριο, σπάνιες γαίες) στην παγκόσμια Νήσο.

– Οι θαλάσσιοι οδικοί άξονες των θερμών υδάτων (νότιες θάλασσες).

Ακόμα και σήμερα παρά την αλματώδη ανάπτυξη της τεχνολογίας, ο χώρος της Ρωσίας αποτελεί την καρδιά του κόσμου. Ο δακτύλιος που περιβάλλει τη Ρωσία από την Σκανδιναβία μέχρι την Κίνα, ο χώρος δηλαδή που βρίσκεται δυτικά και νότια στο μαλακό υπογάστριο της Ρωσίας, είναι ο χώρος του παγκόσμιου γεωπολιτικού ανταγωνισμού, εντός του οποίου έλαβαν και εξακολουθούν να λαμβάνουν χώρα όλες σχεδόν οι παγκόσμιες θερμές αντιπαραθέσεις.

Σημειώνω  π.χ.: Α΄ και Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος, Βιετνάμ, Κορέα, Αφγανιστάν, Ιράκ, Ιράν, Ισραήλ, Β. Αφρική, Λίβανος, Συρία, Κύπρος, Κουρδιστάν, Ουκρανία, Αζερμπαϊτζάν, Αρμενία, Ελληνοτουρκικά,  κλπ…

Όλες οι αντιπαλότητες αφορούν στον έλεγχο των πηγών ενέργειας και στην περίσφιξη της Ρωσίας ή αντιθέτως στην προσπάθεια εξόδου της Ρωσίας στα θερμά ύδατα των νότιων θαλασσών (π.χ. Αιγαίο, Ινδικός Ωκεανός, κλπ).  Οι αντιπαραθέσεις παραμένουν αμετάβλητες, είτε την Heartland κατείχε η Τσαρική Ρωσία είτε η Σοβιετική Ένωση είτε η σημερινή Ρωσία.

Παρακάτω θα επιχειρήσουμε να παραθέσουμε ορισμένα ιστορικά παραδείγματα.

– Τα κίνητρα της δολοφονίας  του Καποδίστρια, πέραν της διαφθοράς και των οικονομικών συμφερόντων, αφορούσαν και στην προληπτική ανάσχεση της επιρροής της Ρωσίας στο νεοσύστατο Ελληνικό κράτος.

–  Με το επινενοημένο Σχίσμα της Βουλγαρικής Εξαρχίας (1870) τίθεται η βάση για τη δημιουργία του σύγχρονου Βουλγαρικού Κράτους και με την συνθήκη του Αγίου Στεφάνου (1878) επιχειρείται η έξοδος της Βουλγαρίας στα θερμά ύδατα της Μεσογείου. Τη Συνθήκη του Αγίου Στεφάνου την υπέγραψε η Ρωσία με την Οθωμανική Αυτοκρατορία, μετά τη νίκη της πρώτης στον Ρωσοτουρκικό πόλεμο του 1877-1878. Η Βουλγαρία είχε κοινά συμφέροντα και την υποστήριξη της Ρωσίας, ενώ τα συμφέροντα της Ελλάδας ταυτίζονταν με αυτά των δυτικών ναυτικών χωρών, οι οποίες με τη συνθήκη του Βερολίνου (1878) ακύρωσαν την προοπτική εξόδου της Βουλγαρίας στη Μεσόγειο. Το προαναφερόμενο ιστορικό πλαίσιο αποτελεί ουσιαστικά την αφετηρία του Μακεδονικού Ζητήματος.

– Οι επεμβάσεις τόσο της Σοβιετικής Ένωσης (1979-1989) όσο και των ΗΠΑ (2002-2021) στο Αφγανιστάν είχαν ακριβώς αντίρροπες αιτίες. Η πρώτη εκτός από την υποστήριξη της φίλα προσκείμενης στη Μόσχα κυβέρνησης της Καμπούλ αναζητούσε και διέξοδο προς τη  θάλασσα. Η δεύτερη πέραν της καταδίωξης των Ταλιμπάν μετά την πτώση των  δίδυμων πύργων (2001) επεδίωκε και τον περιμετρικό έλεγχο της Σοβιετικής Ένωσης.

– Οι διώξεις των Ελλήνων της Μικράς Ασίας και οι εν συνεχεία ανταλλαγές των πληθυσμών αποσκοπούσαν στη δημιουργία ενός καθαρού και ομοιογενούς σύγχρονου τουρκικού κράτους, φιλικού και οικονομικά ελεγχόμενου από τις δυτικές δυνάμεις, στα όρια της Σοβιετικής Ένωσης. Πιο συγκεκριμένα, αυτή ήταν η πολιτική της Γερμανίας λίγο πριν και με την έκρηξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, την οποία στη συνέχεια υιοθέτησαν η Μ. Βρετανία, η Γαλλία και η Ιταλία, μετά τη λήξη του Μεγάλου Πολέμου και την ήττα των Κεντρικών Δυνάμεων, κατά τη διάρκεια της Ελληνικής Μικρασιατικής Εκστρατείας και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή. Η ασυνέπεια της Άγκυρας απέναντι στη συνδρομή της Μόσχας και του Λένιν για την ανασύσταση του Τουρκικού κράτους και του στρατού του την περίοδο εκείνη δεν εκπλήσσει κανέναν, δεδομένης της επιτηδευμένης στάσης της Τουρκίας. Η Τουρκία με την πολιτική της ενεργητικής ουδετεροφιλίας παρουσιαζόταν ως αποσκιρτούμενη από την Αγγλική επιρροή, γεγονός που ενθάρρυνε τον Λένιν να συμπαρασταθεί και να χρηματοδοτήσει τον Κεμάλ, προσβλέποντας στη συμμαχία του. Κάτι ανάλογο εφαρμόζει και σήμερα ο Ερντογάν, εκμεταλλευόμενος τη σημαντική θέση της Τουρκίας στη γεωγραφία, η οποία συνίσταται στον έλεγχο των στενών του Ελλησπόντου, στην εγγύτητά της με πετρελαιοπαραγωγές χώρες, στα ερείσματά της στις τουρκόφωνες χώρες, στις διευρυμένες ακτογραμμές της στην Ανατολική Μεσόγειο, στα κοινά σύνορα με Ευρώπη- Ρωσία- Ασία – Μέση Ανατολή και στην επιρροή της στον Ισλαμικό κόσμο.

– Η ανατροπή του Μακαρίου και η εισβολή της Τουρκίας στην Κύπρο το 1974 επανέφερε τη Λευκωσία πλήρως στο δυτικό στρατόπεδο και ενίσχυε περαιτέρω τη θέση της  «φίλης» Τουρκίας στην Ανατολική Μεσόγειο υπέρ φυσικά της Δύσης. Η στρατιωτική κυβέρνηση των Αθηνών ήταν εκείνη την περίοδο δεδομένη προς τους συμμάχους.

– Ο βομβαρδισμός της Σερβίας  (1999) και οι δύο εισβολές στο Ιράκ (1990, 2003) από το ΝΑΤΟ με το πρόσχημα της αντιμετώπισης της τρομοκρατίας και του εκδημοκρατισμού των χωρών αυτών εντάσσεται στην προσπάθεια διεύρυνσης της επιρροής του γύρω από τη Ρωσία. Στην περίπτωση του Ιράκ είναι προφανής και ο λόγος του ελέγχου των πετρελαιοπηγών της περιοχής.

– Οι επεμβάσεις της Ρωσίας στην Τσετσενία (1999), τη Γεωργία (2008) και την Κριμαία (2014) αποσκοπούσαν στη διατήρηση των θέσεων της στην περιοχή, στην παραμονή δηλαδή των περιοχών αυτών στη σφαίρα επιρροής της Ρωσίας.

– Ο πόλεμος στην Ουκρανία ερμηνεύεται με το ίδιο γεωπολιτικό θεωρητικό πλαίσιο. Η Ρωσία αμφισβητώντας την επέκταση του ΝΑΤΟ ανατολικότερα, στην προσπάθειά του να ελέγξει με τα όπλα του την Καρδιά του κόσμου, εισέβαλε στην Ουκρανία, προκειμένου να μην επιτρέψει τον διαφαινόμενο σύμφωνα με τη Μόσχα κίνδυνο διαμελισμού της και άρα ανατροπής της σημασίας της Καρδιάς του κόσμου (Heartland). Τόσο η Αμερική, όσο και η Ρωσία ανέτρεψαν τις εκτιμήσεις όλων όσων πίστευαν πώς ο κόσμος βγήκε από τον Ψυχρό Πόλεμο, για να αναμετρηθεί στο εξίσου ανταγωνιστικό πεδίο της τεχνολογίας και ιδιαίτερα στον γεωπολιτικό ψηφιακό ανταγωνισμό. O πόλεμος στην Ουκρανία ίσως αποδειχθεί ένα ακόμα λάθος της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης των ΗΠΑ και της Ρωσίας, οι οποίες οφείλουν να αντιμετωπίσουν έγκαιρα τον ανατολικό δεσποτισμό της Κίνας και τον ακραίο Ισλαμοφασισμό.

– Καθώς είχε ξεσπάσει ο Α΄ Παγκόσμιος Πόλεμος ο Βενιζέλος πίστευε ότι αν οι Έλληνες συμμετείχαν στον πόλεμο στο πλευρό των Αγγλογάλλων ( θαλασσοκράτειρες δυνάμεις) είχαν ελπίδες να ολοκληρώσουν το εθνικό όραμα της Μεγάλης Ιδέας. Ενώ αντίθετα ο Κωνσταντίνος γαμπρός του Γερμανού Βασιλιά Γουλιέλμου Β, ήθελε να κρατήσει την Ελλάδα μακριά από τον πόλεμο, ευνοώντας την πολιτική των Γερμανών. Η Βουλγαρία μπήκε στον πόλεμο στο πλευρό των Γερμανών με αντάλλαγμα την αποκατάσταση των συνόρων της συνθήκης του Αγίου Στεφάνου και κατέλαβε την Ανατολική Μακεδονία (1916-1918). Αυτή η διαφορά μεταξύ των δύο ανδρών ήταν η αιτία του Εθνικού Διχασμού. Η Γερμανία δεν είναι 100 % Δύση και για τον λόγο αυτό προκαλεί και διαφοροποιείται σχετικά με τις άλλες δυτικές δυνάμεις.

– Τελευταίο αλλά όχι έσχατο άφησα το παράδειγμα του Ελληνικού εμφύλιου πολέμου (1946-1949) και το έκανα σκοπίμως, καθώς όλα τα παραπάνω αναφέρθηκαν προκειμένου να διευκολυνθούν όσοι μπήκαν στον κόπο να διαβάσουν το κείμενο να αντιληφθούν πώς λειτουργεί η ιστορία και τους λόγους για τους οποίους τα υποκείμενα αυτής -άνθρωποι και λαοί- πέφτουν συχνά θύματα των μεγάλων γεωπολιτικών συμφερόντων. Καθένα από τα προαναφερόμενα ιστορικά παραδείγματα συνοδεύεται από χιλιάδες ή εκατομμύρια θύματα αθώων ανθρώπων. Προσωπικά θεωρώ και αποδέχομαι τις αγνές πολιτικές προθέσεις της πλειονότητας των Ελλήνων, αριστερών και δεξιών. Η ένοπλη όμως πολιτική αντιπαράθεση θεωρώ ότι εξυπηρετούσε περισσότερο τα παγκόσμια γεωπολιτικά συμφέροντα. Η ΕΣΣΔ έπαιζε με την πιθανότητα να βγει στα θερμά ύδατα και σε αντιστάθμισμα οι ΗΠΑ-Αγγλία έπαιζαν ισχυρό ανασχετικό ρόλο στη Ρωσική κάθοδο. Κατά τη διάρκεια επίσης του Ψυχρού Πολέμου και ανάλογα με την ιδεολογικής τους προσέγγιση, πολλοί Έλληνες προσέβλεπαν είτε προς τη Δύση είτε προς την ΕΣΣΔ λειτουργώντας διασπαστικά στην Ελληνική κοινωνία.

Ανάλογες τάσεις καταγράφονται και σήμερα. Σε κάθε περίπτωση, οι διχαστικές λογικές δεν εξυπηρετούν ούτε το δημόσιο λόγο ούτε την πρόοδο της χώρας ούτε τα Ελληνικά συμφέροντα. Αποτελεί ντροπή και όνειδος η ανάκληση χαρακτηρισμών του παρελθόντος από τους σύγχρονους νέο-Έλληνες, οι οποίοι, επιδίδονται συχνά στον πόλεμο της διαχρονικής εμφυλιοπολεμικής μνήμης.

*Ο κ. Γιώργος Μουρουζίδης είναι Ανώτατος Αξιωματικός ε.α.

Πηγή: Εφημερίδα Μακεδονία

ΚΑΤΑΡΡΕΕΙ ΔΗΜΟΓΡΑΦΙΚΑ Η ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΑΛΛΑ ΤΟ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΔΙΑΦΟΡΕΙ

6

του Αναστάσιου Λαυρέντζου*

Στα τέλη του 2022 ανακοινώθηκαν τα αποτελέσματα της απογραφής πληθυσμού που διενεργήθηκε στην Ελλάδα το 2021. Η εικόνα που παρουσιάζουν τα αποτελέσματα αυτά είναι ζοφερή, ωστόσο, ουδείς πλέον δικαιούται να εκπλήσσεται. Τα αποτελέσματα αυτά ήταν αναμενόμενα από καιρό.

Πριν σχολιάσουμε τα βασικά ευρήματα της απογραφής, πρέπει να πούμε ότι από πολλές πλευρές έχουν εκφραστεί επιφυλάξεις για το πώς αυτή διενεργήθηκε. Όποιες όμως κι αν είναι οι επιφυλάξεις, αυτά είναι τα επίσημα στοιχεία και βάσει αυτών μπορούμε να μιλήσουμε. Εξάλλου, είναι σαφές ότι όποιες διορθώσεις κι αν γίνουν, η μεγάλη εικόνα δεν θα αλλάξει.

Οι τρεις διαστάσεις του δημογραφικού

Ποιά όμως είναι η μεγάλη εικόνα; Τρια είναι τα βασικά ευρήματα. Το πρώτο είναι ότι έχουμε πλέον εισέλθει στη φάση της μεγάλης αριθμητικής συρρίκνωσης του ελληνικού πληθυσμού, η οποία θα συνεχίζεται, όσο οι γεννήσεις θα παραμένουν στα παρόντα χαμηλά επίπεδα. Για να το θέσουμε απλά: στη δεκαετία που πέρασε, ο ελληνικός πληθυσμός ξεκίνησε τον μεγάλο δημογραφικό του κατήφορο, ο οποίος στο τέλος του αιώνα θα τον οδηγήσει σε ένα μέσο εκτιμούμενο μέγεθος 6,4 εκατομμυρίων, εφ’ όσον δεν μεταβληθούν σημαντικά οι βασικοί δημογραφικοί του δείκτες. Αυτή είναι η εκτίμηση που δίνουν οι δημογραφικές προβολές του ΟΗΕ (UN World Population Prospects 2022).

Η δεύτερη βασική παρατήρηση είναι η βαθειά γήρανση του ελληνικού πληθυσμού, η οποία είναι η άλλη όψη της υπογεννητικότητας. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, το 2021 η Ελλάδα ήταν η πέμπτη πιο γηρασμένη χώρα του κόσμου, με μέση ηλικία τα 44,7 έτη.

Η τρίτη διάσταση του δημογραφικού είναι η γεωγραφική. Πράγματι, ένα στοιχείο που αναδεικνύουν με ιδιαίτερη ένταση τα αποτελέσματα της απογραφής νόμιμου πληθυσμού, είναι η σημαντική μείωση των πληθυσμών της ελληνικής περιφέρειας και ιδίως των παραμεθόριων νομών. Στην πραγματικότητα πρόκειται για δημογραφική κατάρρευση, την οποία μπορεί κανείς να διαπιστώσει ενδεικτικά σε νομούς όπως των Σερρών (-15%), του Κιλκίς (-13%) ή της Δράμας (-12%). (Βλ. Πίνακα). Ο νομός Γρεβενών έχει το αρνητικό ρεκόρ πανελλαδικά με -16% μέσα σε μια δεκαετία. Σημαντική είναι και η μείωση πληθυσμού στον κρίσιμο νομό Έβρου (-8%), η οποία προστίθεται σε μια δημογραφική συρρίκνωση δεκαετιών.

Ο θάνατος της περιφέρειας

Η Ελλάδα συρρικνώνεται λοιπόν και στην περιφέρεια συρρικνώνεται πιο γρήγορα. Μια περιφέρεια που επί δεκαετίες εγκατελείπεται από τους νεανικούς της πληθυσμούς, που παραμένει οικονομικά υπανάπτυκτη και κατά τόπους πλέον ερημώνει, περιμένοντας τους αλλόχθονες που κάποτε αναπόφευκτα θα την εποικίσουν.

Πρόκειται ουσιαστικά για τον επίλογο μιας μακράς πορείας που ξεκίνησε μεταπολεμικά. Μια πορεία η οποία ξεκινά με τη φτώχεια και την καταστροφή που δημιούργησαν η κατοχή και ο εμφύλιος, συνεχίστηκε με τη μεταναστευτική έξοδο στη δεκαετία του 1960 έως τις αρχές του 1970, προχώρησε με την αστυφιλία της «αντιπαροχής» και σημαδεύτηκε από τη διαχρονική απουσία ενός συνολικού αναπτυξιακού σχεδιασμού.

Όλα αυτά τα χρόνια έγιναν βεβαίως προσπάθειες να στηριχθεί η περιφέρεια. Οι όποιες παρεμβάσεις όμως ήταν αποσπασματικές, χωρίς συνολικό όραμα και χωρίς μακροπρόθεσμη οπτική. Έγιναν πανεπιστήμια, νοσοκομεία και δημόσια έργα. Ενίοτε δόθηκαν και αξιόλογα αναπτυξιακά κίνητρα (π.χ. Θράκη). Δεν υπήρξε όμως ένα συνολικό σχέδιο. Ένα σχέδιο που θα αναδείκνυε τα πλεονεκτήματα κάθε περιοχής, που θα καθοδηγούσε τους τοπικούς πληθυσμούς σε νέες δραστηριότητες και θα δημιουργούσε τοπικά προϊόντα με διεθνή αναγνωρισιμότητα και ανταγωνιστικότητα.

Δηλαδή έγιναν παρεμβάσεις για τη στήριξη του τοπικού εισοδήματος, αλλά όχι για τη δημιουργία εστιών αυτοδύναμης και βιώσιμης ανάπτυξης.

Και βέβαια αυτές τις παρεμβάσεις, κλήθηκε να τις εφαρμόσει ένα αναποτελεσματικό κράτος, το οποίο λειτουργούσε κυρίως στη βάση του κομματισμού ή του προσωπικού ρουσφετιού. Έτσι και τα όποια θετικά μέτρα ελήφθησαν, εν μέρει ακυρώθηκαν από τη γραφειοκρατία ή και τη διαφθορά.

Στο βαθύ κόκκινο πλέον το δημογραφικό

Στο βαθύ κόκκινο λοιπόν μπήκε πια το δημογραφικό, αφού για περισσότερες από τρεις δεκαετίες αφέθηκε στην τύχη του. Το δημογραφικό όμως δεν είναι μόνο το αντικειμενικά μείζον πρόβλημα της χώρας. Σε αυτό καθρεπτίζονται και όλες οι ανεπάρκειες της ελληνικής κοινωνίας και κυρίως των ηγεσιών της.

Και η ανεπάρκεια είναι το λιγότερο το οποίο έχει να προσάψει κανείς σε ένα πολιτικό σύστημα το οποίο στην ενδέκατη συνεχόμενη χρονιά μείωσης του πληθυσμού της χώρας, δεν παρουσίαζει κανένα ανακλαστικό απέναντι σε αυτό το μείζον ζήτημα.

Καμία σημαντική κινητοποίηση, κανένας μείζον σχεδιασμός, παρ’ εκτός κάτι λίγα επιδόματα και απαλλαγές ΦΠΑ, ως άλλοθι απέναντι στην κατά βάθος πλήρη αδιαφορία για το δημογραφικό.

Σε αυτό το πλαίσιο, και οι δύο αρχηγοί των δυο μεγάλων κομμάτων εξουσίας μας έχουν δηλώσει ότι η επίλυση του δημογραφικού αποτίθεται πλέον στους «νόμιμους μετανάστες», οι οποίοι αναμένεται να «ανακουφίσουν τη δημογραφική μας υποχώρηση». Αναφέρονται φυσικά στους παράνομους μετανάστες που μας διοχετεύει μαζικά η Τουρκία, που εγκλωβίζει εδώ η Ευρωπαϊκή Ένωση και που εκ των υστέρων νομιμοποιεί το ελληνικό κράτος. Και το ερώτημα φυσικά εδώ είναι: άραγε η Τουρκία προσπαθεί να μας λύσει το δημογραφικό πρόβλημα;

Το δημογραφικό δεν λύνεται μέσω τρίτων, ούτε βέβαια λύνεται με γενικόλογες τοποθετήσεις. Διότι αν προσδοκάς λύση μέσω μεταναστευτικών ροών, θα πρέπει να ξέρεις πόσο θα είναι το δημογραφικό σου έλλειμμα έως το μέσον του αιώνα, αλλά και πόσοι είναι αυτοί που μπορεί να έλθουν. Διότι κάπως έτσι θα έχεις αίσθηση του τί είδους κοινωνία θα δημιουργηθεί, όπως και κατά πόσον η κοινωνία αυτή θα είναι συνεκτική ή θα σπαράσσεται από τις εσωτερικές της αντιθέσεις, τις οποίες θα υποδαυλίζουν τρίτοι.

Πάνω από όλα όμως θα πρέπει να έχεις εξασφαλίσει ότι αυτοί που θα έρχονται στη χώρα είναι αυτοί που την έχουν επιλέξει ως προορισμό και θέλουν να προκόψουν σε αυτή, και όχι αυτοί που άλλοι σου διοχετεύουν (Τουρκία) και άλλοι εγκλωβίζουν εδώ (ΕΕ). Τέλος θα πρέπει να έχεις πράξει το ελάχιστο: να έχεις καταστήσει την Ελλάδα χώρα ελκυστική, ώστε να επιστρέψουν σε αυτή όσο γίνεται περισσότεροι από τους εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες που την εγκατέλειψαν τουλάχιστον την τελευταία δεκαετία.

Ώρα ευθύνης για το δημογραφικό

Η λύση του δημογραφικού θα ξεκινήσει από τη στιγμή που τα κόμματα θα συνειδητοποιήσουν τις ιστορικές τους ευθύνες και θα ομονοήσουν στην εκπόνηση και στην από κοινού εφαρμογή μιας εθνικής δημογραφικής πολιτικής. Το πρώτο ζητούμενο είναι το δημογραφικό να τεθεί στην κορυφή της πολιτικής ατζέντας ως το μείζον εθνικό πρόβλημα. Το επόμενο βήμα είναι να δημιουργηθούν οι θεσμικές και οι τεχνοκρατικές δομές που πέρα και υπεράνω των κομμάτων θα εφαρμόσουν τη δημογραφική πολιτική.

Παράλληλα θα πρέπει να γίνει κατανοητό ότι το δημογραφικό δεν αντιμετωπίζεται με μια δέσμη μέτρων, αλλά με ένα σύνολο πολιτικών που θα έχουν ως επίκεντρο το δημογραφικό. Σε αυτό το πλαίσιο, είναι σαφές ότι η λύση του δημογραφικού περνάει και από έναν νέο αναπτυξιακό σχεδιασμό που θα έχει ως στόχο την αναζωογόνηση της περιφέρειας.

Προς αυτή την κατεύθυνση θα πρέπει να επιλεγούν συγκεκριμένες επαρχιακές πόλεις που θα έχουν ως αποστολή να συγκρατήσουν τους πληθυσμούς της γύρω υπαίθρου και αν είναι δυνατόν να προσελκύσουν Έλληνες του εξωτερικού. Για τον σκοπό αυτό θα πρέπει να δοθούν διευκολύνσεις και καθοδήγηση για την ανάπτυξη νέων μορφών επιχειρηματικότητας, οι οποίες θα εκτείνονται από τον αγροτοτουρισμό, την ανάπτυξη γεωργοκτηνοτροφίας επώνυμων προϊόντων έως και τον ιατρικό τουρισμό που θα συνδυαστεί με μόνιμη εγκατάσταση ευρωπαίων συνταξιούχων που θα προτιμούσαν να περνούν τουλάχιστον τον χειμώνα τους στην Ελλάδα. Θα πρέπει να εξεταστούν και μέτρα άμεσης ανακούφισης, όπως η μείωση του ΦΠΑ και της φορολογίας στους παραμεθόριους νομούς.

Όπως έχω τονίσει επανειλλημένως, λύσεις για το δημογραφικό υπάρχουν. Όμως το πρόβλημα είναι ότι υπάρχει ένα τεράστιο έλλειμμα πολιτικής βούλησης για ένα συνολικό άλμα της χώρας προς τα εμπρός. Και το έλλειμμα αυτό πηγάζει από τη φοβία των πολιτικών ηγεσιών να θέσουν την κοινωνία σε μια συνολική πορεία ανέλιξης. Φοβούνται ότι

μια κοινωνία που θα αντιμετωπίσει δυναμικά τις προκλήσεις της, θα είναι μια κοινωνία που δεν θα ανεχτεί άλλο το υφιστάμενο πολιτικό σύστημα.

Μέχρι λοιπόν η ελληνική κοινωνία να αναδείξει τις ηγεσίες που χρειάζεται, η χώρα θα παραμένει σε χαμηλή τροχιά. Η Ελλάδα δεν μπορεί όμως να προσδοκά ότι θα επιβιώσει χρεωμένη, γηράσκουσα, ζώντας με επιδόματα, στηρίζοντας την ασφάλειά της στους συμμάχους, περιμένοντας να «λύσει» το δημογραφικό της με αλλόχθονες και αναζητώντας συνθηκολογήσεις με την Τουρκία σε κάποια «Χάγη».

Χρειάζεται η συνολική κινητοποίηση της κοινωνίας για την ανατροπή αυτής της κατάστασης. Ο χρόνος δεν μας περιμένει. Το ρολόι του δημογραφικού χτυπά. Το ρολόι της ιστορίας χτυπά…

 

*Ο Αναστάσιος Λαυρέντζος κατέχει πτυχίο Φυσικής και διπλώματα μεταπτυχιακής ειδίκευσης (MSc) στα Οικονομικά Μαθηματικά και στη Θεωρητική Φυσική. Έχει εργαστεί ως διευθυντικό στέλεχος στον τομέα Διαχείρισης Κινδύνων σε μεγάλους ελληνικούς χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς. Στο πλαίσιο αυτό έχει επισκεφτεί πολλές βαλκανικές χώρες (Τουρκία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Σερβία). Συνεργάζεται με διεθνείς ελεγκτικούς οίκους ως σύμβουλος επιχειρήσεων και διδάσκει Διαχείριση Κινδύνων στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Έχει γράψει τα βιβλία: «Η Θράκη στο μεταίχμιο» και «Σιωπηρή Άλωση – Το Δημογραφικό και το Μεταναστευτικό πρόβλημα της Ελλάδας».

 

 

 

 

 

 

Κίμων Κωστής: Σχέδιο του Νέου Νόμου για την Εθνοφυλακή – 180 Χρόνια από την Ίδρυση της Εθνοφυλακής

0
του Κίμωνα Κωστή, Υποστρατήγου ε.α.
​Στις 13 Ιανουαρίου 2023 κατατέθηκε στη Βουλή των Ελλήνων το Σχέδιο νόμου με τίτλο: «Μέριμνα υπέρ του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων, εξορθολογισμός της νομοθεσίας των Ενόπλων Δυνάμεων, οργάνωση της Εθνοφυλακής και άλλες διατάξεις του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας.», αλλά δεν έχει ξεκινήσει η συζήτησή τους στις Κοινοβουλευτικές Επιτροπές. [1]
​Σχετικά με την Εθνοφυλακή εκτιμώ ότι οι σημαντικότερες αλλαγές στο Σχέδιο νόμου που κατατέθηκε σε σύγκριση με το σχέδιο νόμου που τέθηκε σε διαβούλευση, [2] είναι οι παρακάτω και αφορούν διαγραφές τμημάτων άρθρων:
​α.​ Είναι η διαγραφή από το Σχέδιο νόμου που τέθηκε σε διαβούλευση της παραγράφου 9 στο Άρθρο 64 (έγινε 63) Στελέχωση Εθνοφυλακής – Εκπαίδευση προσωπικού που όριζε ότι «Η εκπαίδευση του προσωπικού των Μονάδων Εθνοφυλακής διεξάγεται τουλάχιστον μία (1) φορά τον μήνα, ημέρα Κυριακή», με αποτέλεσμα να παραμείνει για την Εκπαίδευση μόνο η πρώην παράγραφος 10, ως 9, η οποία ορίζει: «Οι Εθνοφύλακες, κατόπιν έγκρισης του Γενικού Επιτελείου Στρατού, που παρέχεται ύστερα από πρόταση της μείζονος διοίκησης όπου ανήκουν οι Μονάδες Εθνοφυλακής, δύναται να συμμετέχουν, επί εθελοντικής βάσης, οποιαδήποτε ημέρα της εβδομάδας σε παρελάσεις, ασκήσεις και κάθε άλλη δραστηριότητα εκπαιδευτικής φύσης, καθώς και σε λοιπές εορταστικές εκδηλώσεις και δράσεις κοινωνικής προσφοράς, χωρίς αποζημίωση. Η αρμοδιότητα έγκρισης δύναται να μεταβιβάζεται σε κατώτερα κλιμάκια.».
​Στη διαβούλευση είχα προτείνει η παράγραφος 9 να τροποποιηθεί ως εξής: «Οι Εθνοφύλακες συμμετέχουν στην εκπαίδευση των Μονάδων Εθνοφυλακής που υπηρετούν, τουλάχιστον μία (1) φορά τον μήνα με την Υπομονάδα τους, ημέρα Κυριακή, όπως ο Στρατιωτικός Κανονισμός Οργάνωσης και Λειτουργίας της Εθνοφυλακής, οι Ειδικές Οδηγίες Εκπαίδευσης (ΕΟΕ) της Εθνοφυλακής και οι Διαταγές του Γενικού Επιτελείου Στρατού καθορίζουν.», διότι αφορά στην ημέρα διεξαγωγής της κύριας Εκπαίδευσης του προσωπικού της Εθνοφυλακής, που αποτελεί το σημαντικότερο παράγοντα επαύξησης της επιχειρησιακής ετοιμότητας και των επιχειρησιακών δυνατοτήτων των Μονάδων Εθνοφυλακής.
​Με τα οριζόμενα στην παράγραφο 9, πρώην 10, θεσπίζεται η δυνατότητα εθελοντικής συμμετοχής και χωρίς αποζημίωση των Εθνοφυλάκων σε δραστηριότητες (εορταστικές εκδηλώσεις και δράσεις κοινωνικής προσφοράς) και εκπαιδεύσεις οποιαδήποτε ημέρα της εβδομάδας, με σκοπό την επαύξηση της επιχειρησιακής τους ικανότητας, ύστερα από πρόταση της Μείζονος Διοίκησης (ΜΔ), όπου ανήκουν οι Μονάδες Εθνοφυλακής και έγκρισης από το ΓΕΣ (αρμοδιότητα που μπορεί να μεταβιβάζεται σε κατώτερα κλιμάκια). Η δυνατότητα αυτή υφίσταται σήμερα, αλλά οι προτάσεις, που υποβάλλονται ιεραρχικά εγκρίνονται από τον κ.ΥΦΕΘΑ και θεσπίζεται για μείωση της γραφειοκρατίας και του χρόνου υποβολής των προτάσεων, προκειμένου να συμμετέχουν όσο το δυνατόν περισσότεροι Εθνοφύλακες σε αυτές τις δραστηριότητες. Εκτιμώ ότι είναι αναγκαία η ύπαρξη της πρώην παραγράφου 9, τροποποιημένη σύμφωνα με την πρόταση, η οποία να καθορίζει την Κυριακή ως ημέρα εκπαίδευσης του προσωπικού της Εθνοφυλακής και αφορά το πρόγραμμα εκπαίδευσης των Ταγμάτων Εθνοφυλακής (ΤΕΘ).
​β.​ Είναι η διαγραφή από το Σχέδιο νόμου που τέθηκε σε διαβούλευση του τμήματος της παραγράφου 2 στο Άρθρο 67 (έγινε 66) Δικαιώματα Εθνοφυλάκων που όριζε ότι «Η ιδιότητα του Εθνοφύλακα δεν συνεπάγεται απώλεια της ιδιότητας του αναζητούντος εργασία του άρθρου 16 του ν. 4921/2022 (Α ́ 75) ούτε αποστερεί το δικαίωμα εγγραφής στο Ψηφιακό Μητρώο της Δημόσιας Υπηρεσίας Απασχόλησης του άρθρου 18 του ν. 4921/2022. Η καταβαλλόμενη αποζημίωση δεν αποτελεί αμοιβή για παροχή υπηρεσιών υπό μορφή απασχόλησης ή εισόδημα από μισθωτή εργασία, απαλλάσσεται από κάθε είδους φόρο ή τέλος, υπόκειται δε σε ποσοστό κράτησης υπέρ του Ταμείου του οικείου Κλάδου.» με αποτέλεσμα να τροποποιηθεί σε «Η εκτέλεση υπηρεσίας από τους Εθνοφύλακες δεν δημιουργεί σχέση εξαρτημένης εργασίας με το Δημόσιο.». Εκτιμώ ότι είναι αναγκαίο να καθορίζονται ρητά τα αναγραφόμενα τα οποία διαγράφησαν στην παράγραφο 2, η οποία αντιμετωπίζει τα ασφαλιστικά και φορολογικά ζητήματα των Εθνοφυλάκων, με τον καλύτερο δυνατό τρόπο.
​γ.​ Είναι η διαγραφή από το Σχέδιο νόμου που τέθηκε σε διαβούλευση τμήματος της παραγράφου 19 στο Άρθρο 78 (έγινε 76) Εξουσιοδοτικές διατάξεις που όριζε ότι «εντός τεσσάρων (4) μηνών από την έναρξη ισχύος του παρόντος» με αποτέλεσμα να μην υπάρχει χρονικό όριο για την έκδοση από τον Υπουργό Εθνικής Άμυνας του Στρατιωτικού Κανονισμού Οργάνωσης και Λειτουργίας της Εθνοφυλακής, ο οποίος μαζί με το νόμο αποτελούν το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του θεσμού.
​Επιπλέον εκτιμώ ότι:
​α.​ Η παράγραφος 3 το άρθρου 62 θα είναι πληρέστερη εάν γραφεί όπως παρακάτω: «Αποστολή της Εθνοφυλακής είναι:
α) Η συμβολή στην άμυνα της χώρας, η ενίσχυση και υποβοήθηση του Στρατού Ξηράς στην εκπλήρωση της αποστολής του, όπως αυτή καθορίζεται στο πλαίσιο της διακλαδικής λειτουργίας των Ενόπλων Δυνάμεων, σε περίοδο ειρήνης, επιστράτευσης (γενικής ή μερικής) και πολέμου.
β) Η συμβολή στην αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών (όπως πυρκαγιές, θεομηνίες, σεισμοί).»
​Με τη ρητή αναφορά στην Αποστολή της Εθνοφυλακής της συμβολής της στην αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών (όπως πυρκαγιές, θεομηνίες, σεισμοί), για την ενίσχυση στην ειρήνη του κρατικού μηχανισμού, αντίστοιχη διάταξη της οποίας υπάρχει στο ν. 1295/1982, τονίζεται ο ρόλος και η σημασία της Εθνοφυλακής με το εύρος των αποστολών που δύνανται να ανατεθούν στην Εθνοφυλακή.
​Επισημαίνεται για μία ακόμη φορά η αναγκαιότητα συγκρότησης ΤΕΘ Ειδικής Σύνθεσης στην Αττική, στη Θεσσαλονίκη και στα μεγάλα αστικά κέντρα του εσωτερικού, όπως Λάρισα, Βόλο, Χαλκίδα, Μεσολόγγι, Πάτρα, Καλαμάτα, Κόρινθο, κ.ά., με τομείς Ιατρικής/Νοσηλευτικής, Μηχανικού και Προστασίας, για την ενίσχυση στην ειρήνη του κρατικού μηχανισμού στην αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών, στο πλαίσιο της αποστολής της Εθνοφυλακής. Η συγκρότησή τους είναι στο πλαίσιο της προσφοράς της Εθνοφυλακής και των Ενόπλων Δυνάμεων στην κοινωνία, ενώ θα ενδυναμωθούν οι δεσμοί με το κοινωνικό σύνολο. Σημειώνεται το μεγάλο ενδιαφέρον από τους Εφέδρους και τους Συνδέσμους τους για τη συγκρότηση των εν λόγω Μονάδων Εθνοφυλακής.
​β.​ Είναι αναγκαίο να οριστούν διατάξεις που να καθορίζουν τη χορήγηση με διαταγή του ΓΕΣ ατομικού οπλισμού και πυρομαχικών στους Εθνοφύλακες κατά την ειρηνική περίοδο, για την εκπλήρωση της αποστολής των Μονάδων Εθνοφυλακής, διότι στο σχέδιο του νέου νόμου δεν γίνεται ουδεμία αναφορά. Το στοιχείο αυτό ελαχιστοποιεί τους επιχειρησιακούς χρόνους ανταπόκρισης των Μονάδων Εθνοφυλακής και της επιτυχημένης εκπλήρωσης των αποστολών τους.
​Επομένως στο Άρθρο 65 Καθήκοντα, υποχρεώσεις και ευθύνη Εθνοφυλάκων, θα ήταν ακριβέστερο και πληρέστερο εάν προστεθούν οι παρακάτω παράγραφοι: «2. Για την εκπλήρωση της αποστολής των Μονάδων Εθνοφυλακής κατά την ειρηνική περίοδο με διαταγή του Γενικού Επιτελείου Στρατού χορηγείται ατομικός οπλισμός και πυρομαχικά στους Εθνοφύλακες.
3. Ο ατομικός οπλισμός και τα πυρομαχικά που χορηγούνται στους Εθνοφύλακες, φυλάσσονται με προσωπική ευθύνη των ιδίων των Εθνοφυλάκων. Η διαδικασία χορήγησης και φύλαξης του ατομικού οπλισμού και των πυρομαχικών ρυθμίζονται με διαταγές του Γενικού Επιτελείου Στρατού.
4. Για λόγους επιχειρησιακούς ή ασφαλείας με διαταγή του Γενικού Επιτελείου Στρατού, δύναται να αφαιρείται ο ατομικός οπλισμός και τα πυρομαχικά που έχουν χορηγηθεί στους Εθνοφύλακες ορισμένων Μονάδων.
5. Η χρήση από τους Εθνοφύλακες του οπλισμού, των πυρομαχικών, των μέσων και των υλικών της υπηρεσίας επιτρέπεται μόνο κατά την εκτέλεση διατεταγμένης υπηρεσίας.»
​Επίσης είναι αναγκαίο να προστεθεί .στην παράγραφο 2, η οποία να γίνει 6 μετά την πρόσθεση των 4 προαναφερόμενων παραγράφων: «Κάθε τρία (3) έτη χορηγούνται στους Εθνοφύλακες είδη ιματισμού και υπόδησης.»
​
Η Εθνοφυλακή αποτελεί Εθνική Αναγκαιότητα και ο νέος νόμος, ο οποίος θα αντικαταστήσει τον ν.1295/1982, που μετά από 40 χρόνια είναι παρωχημένος και αναχρονιστικός, αποτελεί αποτέλεσμα εργώδους προσπάθειας 5 ολόκληρων ετών και πολύτιμο εργαλείο για την περαιτέρω αναβάθμιση του θεσμού, προκειμένου αποτελεσματικά να συμβάλλει στην αμυντική θωράκιση της Πατρίδας μας και στην ενίσχυση στην ειρήνη του κρατικού μηχανισμού για την αντιμετώπιση εκτάκτων αναγκών, όπως πυρκαγιές, θεομηνίες, σεισμοί, προς όφελος του κοινωνικού συνόλου.
​
Με την ευκαιρία σημειώνω ότι το 2023 συμπληρώνονται 180 χρόνια από την ίδρυση της Εθνοφυλακής το 1843, γεγονός το οποίο είναι αναγκαίο να αξιοποιηθεί κατάλληλα για την ανάδειξη της σημασίας και του ρόλου του θεσμού. [3]
​
Καλή χρονιά σε όλους τους Εθνοφύλακες και στα Στελέχη των Μονάδων Εθνοφυλακής και των Επιτελείων των Σχηματισμών, από σήμερα που αρχίζει το νέο εκπαιδευτικό έτος.
​Καλή εκπαίδευση.
Σημειώσεις:
[1] Κατατεθέντα Σχέδια/Προτάσεις Νόμων https://www.hellenicparliament.gr/…/Katatethenta…
[2] ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ, που τέθηκε σε διαβούλευση, http://www.opengov.gr/…/%CE%A3%CE%9D_15.12.2022_%CE%93…
[3] Mε το Β.Δ. στις 27 Ιουλίου 1843 (ΦΕΚ 24) τροποποιήθηκε η σύνθεση του Πεζικού και ιδρύθηκε ένα νέο Σώμα, η Εθνοφυλακή, ως όργανο δημόσιας ασφάλειας, η οποία οργανώθηκε κατά Δήμο και υπήχθη στο Υπουργείο Εσωτερικών και για θέματα στρατιωτικής υπηρεσίας στο Υπουργείο Στρατιωτικών, σύμφωνα με το Γενικό Επιτελείο Στρατού, Διεύθυνση Πεζικού/3α, Στρατιωτικός Κανονισμός 900-21, «Η Ιστορία του Πεζικού», Αθήνα, 2014, Τυπογρ. Ελλην. Στρατού (ΤΥΕΣ), σελ. 57, https://geetha.mil.gr/…/3.-SK-900-21-H-ISTORIA-TOY….
​
Οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ενημερωθούν:
​- ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ ΤΟΥ ΥΠΟΥΡΓΕΙΟΥ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΜΥΝΑΣ, https://www.hellenicparliament.gr/…/c8827c…/12186756.pdf
​- ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΥΝΕΠΕΙΩΝ ΡΥΘΜΙΣΗΣ, https://www.hellenicparliament.gr/…/c8827c…/12186757.pdf
​- ΕΚΘΕΣΗ Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους, https://www.hellenicparliament.gr/…/c8827c…/12186758.pdf
Δεν υπάρχει διαθέσιμη περιγραφή για τη φωτογραφία.

Relire l’histoire et réévaluer la démocratie (Ξαναδιαβάζοντας την ιστορία και επανεκτιμώντας την δημοκρατία).

5
του Παντελή Σαββίδη
Παραφράζω τον Αλτουσέρ με τον τίτλο, απο το εντυπωσιακό για την εποχή του, βιβλίο Lire le Capitale (Διαβάζοντας το Κεφάλαιο), καθώς όσο περνούν τα χρόνια μας πιάνει και μια νοσταλγία για την εποχή της νεότητάς μας.
Ας μου συγχωρεθεί, λοιπόν, και ο παραλληλισμός και το σύντομο γαλλικό, και ας περάσουμε στο σχόλιο.
Ασχολήθηκα και εγώ με τον θάνατο και την κηδεία του τέως βασιλιά Κωνσταντίνου. Και στάθηκα κριτικά απέναντι στην στάση της πολιτείας, όχι, μόνο της κυβέρνησης. (Για τις ενέργειες του θεσμού έχω γράψει και θα συνεχίσω να γράφω μετά την ταφή).
Με δύο λόγια, για λόγους που εξήγησα, πιστεύω πως πρέπει να κηδευθεί με τις τιμές που αξίζουν στο αξίωμα που είχε και πως η εικόνα που παρουσιάζουν τα κοιμητήρια των πρώην βασιλέων δεν τιμούν την χώρα.
Τα σχόλιά μου έτυχαν σημαντικής, αριθμητικά, ανάγνωσης και είχαν και υποστηρικτές και επικριτές.
Οι επικριτές εστίασαν, κυρίως, σε τρία σημεία: Γιατί να τιμήσουμε με τιμές τον βασιλιά και όχι και τους δικτάτορες; Γιατί δεν φρόντισε η βασιλική οικογένεια τους τάφους. Γιατί θεωρείται ιερή η στιγμή του θανάτου.
Απαντήσεις υπάρχουν και τις παραθέτω, εν τάχει, για να εστιάσω στον λόγο που επανέρχομαι και σήμερα στο θέμα: Ο βασιλικός θεσμός περιλαμβανόταν στην συνταγματική και έννομη τάξη της χώρας, τα πραξικοπήματα δεν προβλέπονται σε κανένα σύνταγμα. Ο χώρος της ταφής είναι ιδιοκτησίας του ελληνικού κράτους και η οικογένεια δεν επιτρεπόταν να κάνει καμιά παρέμβαση. Η στιγμή είναι ιερή διότι όλη η ζωή του ανθρώπου είναι προετοιμασία για τον θάνατο.
Και, τώρα, στο σημερινό ζητούμενο.
Στο διαδίκτυο πολλές φορές οι συνομιλητές επικαλούνται τα αγαθά της δημοκρατίας. Και επικρίνουν το σημερινό σύστημα ως ολιγαρχικό. Με την προσθήκη του προσδιορισμού κοινοβουλευτική ολιγαρχία θα συμφωνούσα και εγώ.
Είστε, όμως, σίγουροι ότι πιστεύετε στη δημοκρατία όπως αναπτύχθηκε στην Αρχαία Αθήνα την εποχή του Περικλή;
Αν ναι, θα πρέπει να αποδεχθείτε την άποψη του καθενός είτε γνωρίζει είτε δεν γνωρίζει το θέμα, είτε καταλαβαίνει είτε δεν καταλαβαίνει τι διαβάζει.
Ο περίφημος Περικλής απώλεσε μεγάλο μέρος της δημοτικότητάς του και αμφισβητήθηκε η στρατηγία του όταν, καθώς άρχιζε ο Πελοποννησιακός πόλεμος και οι σπαρτιάτες εξεστράτευσαν τον πρώτο χρόνο κατά της Αθήνας, προσπάθησε να περιορίσει τους συμπολίτες του στα τείχη της πόλης διότι εκτιμούσε πως η κατά μέτωπον στρατιωτική αντιπαράθεση με την Σπάρτη δεν συνέφερε στην Αθήνα.
Αυτό προκάλεσε την έντονη αντίδραση των φανατισμένων κατά της ενέργειας της Σπάρτης Αθηναίων με αποτέλεσμα ο Περικλής να κάνει επίμονες προσπάθειες, αναλώνοντας και το κύρος του, να τους πείσει ότι έπρεπε να ακολουθήσουν τις υποδείξεις του.
Και αυτά συνέβαιναν στην Εκκλησία του Δήμου όπου όλοι είχαν λόγο και κατέθεταν ο καθένας το μακρύ του και το κοντό του.
Αυτό είναι ένα δείγμα της αθηναϊκής δημοκρατίας. Όλοι έχουν άποψη και όλοι την καταθέτουν. Και αν κάποιος, όπως ο Περικλής, καταφέρει και τους μεταπείσει για κάτι που δεν αντιλαμβάνονται καλώς. Αν όχι, μπορεί να οδηγηθούν στην καταστροφή, όπως στην περίπτωση της Σικελικής Εκστρατείας.
Και κάτι ακόμη για να το χρησιμοποιείτε και ως στοιχείο της συνέχειά μας.
Κατηγόρησαν τον Περικλή ότι οι Σπαρτιάτες δεν θα κατέστρεφαν τα δικά του χτήματα που βρίσκονταν έξω απο την πόλη (καταστροφή σήμαινε κάψιμο) αλλά τα δικά τους, οπότε, ο ίδιος δεν είχε λόγο να πολεμήσει για να τα σώσει. Γι αυτό και η επιμονή του.
Η απάντηση του Περικλή ήταν πως αν δεν καταστρέφονταν τα δικά του κτήματα-τα οποία ήταν και πολλά- και καταστρέφονταν των συμπολιτών του, θα χάριζε τα δικά του στην πόλη.
Δεν ξέρω αν σήμερα θα έλεγε τέτοια πράγματα κάποιος σύγχρονος πολιτικός. Και αν μπορεί να γίνει ανεκτή μια σύγχρονη Εκκλησία του Δήμου. Στο διαδίκτυο, που λειτουργεί, οιονεί, ως Εκκλησία του Δήμου πολλές φορές η αδυναμία αντίληψης προκαλεί αγανάκτηση. Τα λες μια, τα λες δύο, τα λες n φορές, στην n+1 αγανακτείς. Γι αυτό ξανασκεφτείτε τι θέλετε.
Καλημέρα, καλή Κυριακή και στις 10.30 να συντονιστείτε με την διαδικτυακή τηλεόραση Ανιχνεύσεις web tv για να πιουμε μαζί τον Καφέ της Κυριακής και να ενημερωθείτε σε βάθος και να καταλάβετε τις εξελίξεις.