Αρχική Blog Σελίδα 1636

Στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ ζητά αναγνώριση της «τουρκικής» μειονότητας στη Θράκη

3

Να αναγνωριστεί ως «τουρκική» η μειονήτητα στη Θράκη και να προσληφθούν Τούρκοι αστυνομικοί και δικαστές στην περιοχή, ζητά με άρθρο του το μέλος της γραμματείας του τμήματος ευρωπαϊκής πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ, αλλά και υποψήφιος ευρωβουλευτής το 2019 Σωτήρης Βαλντέν.

Αναλυτικότερα, σχετικά με την αναγνώριση της μουσουλμανικής μειονότητας ως τουρκικής ο Σωτήρης Βαλντέν μέσω του άρθρου του στο  tvxs, αναφέρει χαρακτηριστικά: «Πόσο τρομερό είναι άραγε να αναγνωρίσουμε ως τουρκική μειονότητα όσους κατοίκους της Θράκης το επιθυμούν; Ουδείς εξηγεί ρητά γιατί το ζήτημα είναι τόσο σοβαρό. Υπονοείται πως έτσι θα διευκολύναμε την τουρκική διείσδυση στη Θράκη. Μα ποιος πιστεύει στα σοβαρά πως η διείσδυση της Άγκυρας δυσκολεύεται επειδή ονομάζουμε τη μειονότητα μουσουλμανική και όχι τουρκική;” αλλά και πως “είναι αδιανόητο για ένα κόμμα της Αριστεράς, ριζοσπαστικής ή και σοσιαλδημοκρατικής, που μάλιστα δηλώνει φιλοευρωπαϊκό, να μην παίρνει σαφή και δημόσια θέση υπέρ του δικαιώματος αυτοπροσδιορισμού της τουρκικής μειονότητας στη Θράκη». 

Αναφορικα με την πρόσληψη Τούρκων αστυνομικών και δικαστών, ο υποψήφιος ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ γράφει: «Μια σύγχρονη ελληνική πολιτική απέναντι στην μειονότητα θα ξεκινούσε από θετικά μέτρα υπέρ της, ανάλογα με αυτά που εφαρμόζονται σε ολόκληρη την Ευρώπη: αναγνώριση του δικαιώματος του αυτοπροσδιορισμού, πρόσληψη Τούρκων αστυνομικών και δικαστών στην περιοχή, πινακίδες στα τουρκικά πλάι στα ελληνικά σε μαγαζιά και δρόμους, δικαίωμα εκλογής των μουφτήδων τους, αναβάθμιση της εκπαίδευσης στα τουρκικά, και βέβαια αναπτυξιακές πολιτικές με στόχο τη σύγκλιση του βιοτικού επιπέδου της μειονότητας με αυτό του μέσου όρου της χώρας».

Αναλυτικά το άρθρο του Σωτήρη Βαλντέν:

Σωτήρης Βαλντέν: Θράκη: Ο γάιδαρος πάλι πετάει

Πριν μερικά χρόνια είχε ξεσηκωθεί μεγάλος αχός όταν ο Γιάννης Τσιρώνης, συνεργαζόμενος τότε με τον ΣΥΡΙΖΑ, υποστήριξε πως το Καστελόριζο δεν βρίσκεται στο Αιγαίο. «Εθνομηδενιστής σε παραλήρημα», «αγράμματος, αστοιχείωτος, αγεωγράφητος, αμόρφωτος», «άνοιξε την Κεκρόπορτα», «υποτιμά τη νοημοσύνη των Ελλήνων, λες και μόνον ο ίδιος γνωρίζει πού βρίσκεται το νησί» ήταν μερικοί από τους χαρακτηρισμούς με τους οποίους τον στόλισαν ΜΜΕ και διαδίκτυο.

«Αδιανόητη», «επιπόλαιη» που «διασπά τον εθνικό χώρο» σχολίασε τη δήλωση ο εκπρόσωπος της ΝΔ Κουμουτσάκος. «Να φύγει η κυβέρνηση [του ΣΥΡΙΖΑ]», ζητούσε ο εκπρόσωπος του ΚΙΝ.ΑΛΛ Ανδρέας Λοβέρδος. Ακόμη και το ΚΚΕ καταδίκασε τον Τσιρώνη.

Είχα τότε περιγράψει το παράλογο της κατάστασης με το ερώτημα «Πετάει ο γάιδαρος;» (ΕφΣυν 26/3/2019). Έκτοτε το Καστελόριζο δεν άλλαξε βέβαια θέση, ούτε ξανακούσαμε όμως πώς είναι στο Αιγαίο. Αντίθετα μάλιστα, ο Αλέξης Τσίπρας, μας καθησύχαζε αργότερα πως η επέκταση των χωρικών μας υδάτων στα 12 μίλια, όπως την προτείνει, δεν εμπίπτει στο τουρκικό casus belli γιατί το Καστελόριζο δεν είναι στο Αιγαίο. Κανείς από τους νεο-γεωγράφους δεν αντέδρασε.

Στην προεκλογική περίοδο που μόλις τέλειωσε είχαμε μια ανάλογη υπόθεση και μάλιστα σοβαρότερη και σε μεγαλύτερη κλίμακα: δεν υπάρχουν Τούρκοι στη Θράκη, μόνο Έλληνες μουσουλμάνοι είναι το νέο θέσφατο. Όλοι συμφώνησαν σ’ αυτό. Διαφώνησαν μόνο στο αν κάποιος «δικαιούται» να λέει πως υπάρχουν Τούρκοι, ή πως είναι ο ίδιος Τούρκος, με τη ΝΔ να καταγγέλλει τον ΣΥΡΙΖΑ ως «εθνική εξαίρεση», να ζητεί δηλώσεις μετανοίας από υποψήφιους βουλευτές του και να απειλεί απροκάλυπτα τη μειονότητα.

Συζήτηση σοβαρή για το μειονοτικό ήταν αδύνατη στο προεκλογικό κλίμα, οπότε και εγώ είχα περιοριστεί στην κριτική της «επιχείρησης Θράκη» του Κυριάκου Μητσοτάκη και της ανεκδιήγητης στάσης της κυρίας Μπακογιάννη σε μειονοτικό χωριό (ΕφΣυν 12/6). Με τις εκλογές όμως πλέον πίσω μας, είναι νομίζω πια καιρός να δούμε την ουσία του ζητήματος.

Πριν εξετάσω αναλυτικά το επίσημο αφήγημα για τη μειονότητα στη Θράκη, επιβάλλεται μια απλή ερώτηση που αποκαλύπτει νομίζω τον γυμνό βασιλιά: Υπάρχει κανένας Έλληνας που να αμφιβάλλει στ’ αλήθεια πως υπάρχουν Τούρκοι στη Θράκη;

Υπάρχει κανένας Έλληνας που να μην ξέρει πως, όπως στην Ελλάδα υπάρχουν μουσουλμάνοι Πακιστανοί και μουσουλμάνοι Αλβανοί, έτσι υπάρχουν και μουσουλμάνοι Τούρκοι, που μάλιστα δεν είναι μετανάστες ή πρόσφυγες, αλλά αποτελούν γηγενή μειονότητα στη Θράκη και είναι άρα Έλληνες πολίτες;

Ας είμαστε ειλικρινείς, όλοι το γνωρίζουμε. Απλά κάποιοι και σύσσωμο το πολιτικό σύστημα θεωρούν πως δεν πρέπει να το λέμε. Ο γάιδαρος λοιπόν και πάλι πετάει, αφού το επιβάλλει το εθνικό συμφέρον.

Λίγη ιστορία: όταν η επίσημη Ελλάδα ονόμαζε τη μειονότητα «τουρκική»

Έχει γραφτεί τελευταία κατά κόρον, αλλά απευθύνονται φαίνεται σε ώτα μη ακουόντων. Γι’ αυτό και επαναλαμβάνω: Μέχρι τα μέσα της δεκαετίας ’50, οι «μουσουλμάνοι» της Θράκης, όλοι ή το «τουρκογενές» τμήμα τους, αυτό δηλαδή που έχει τα τουρκικά ως μητρική γλώσσα, αποκαλούνταν και επισήμως «Τούρκοι». Πριν από τα γεγονότα της Κωνσταντινούπολης και της Κύπρου, οι σχέσεις με την Τουρκία ήταν καλές, κυρίως όμως, στις συνθήκες του Ψυχρού Πολέμου, ο εχθρός ήταν η Βουλγαρία και δεν θέλαμε οι Πομάκοι -που ως γνωστόν μιλούν μια βουλγαρική διάλεκτο- να διεκδικηθούν από τη Σόφια.

Όμως και αργότερα, πριν σαρώσει τη χώρα ο εθνικισμός του ανδρεϊκού ΠΑΣΟΚ (Παπαθεμελής, Καψής κ.ά.), πολύ συχνά ακουγόταν πως στη Θράκη έχουμε Τούρκους, χωρίς να δημιουργείται θέμα. Ακόμα και από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή. Ήταν άραγε οι πολιτικοί της χώρας πριν από το ’80 εθνικοί μειοδότες; Ή μήπως, επειδή ενδεχομένως φούντωσε έκτοτε ο τουρκικός αναθεωρητισμός, άλλαξε η εθνική ταυτότητα της μειονότητας;

Κανένα πρόβλημα από την αναγνώριση τουρκικής μειονότητας

Πόσο τρομερό είναι άραγε να αναγνωρίσουμε ως τουρκική μειονότητα όσους κατοίκους της Θράκης το επιθυμούν; Ουδείς εξηγεί ρητά γιατί το ζήτημα είναι τόσο σοβαρό. Υπονοείται πως έτσι θα διευκολύναμε την τουρκική διείσδυση στη Θράκη. Μα ποιος πιστεύει στα σοβαρά πως η διείσδυση της Άγκυρας δυσκολεύεται επειδή ονομάζουμε τη μειονότητα μουσουλμανική και όχι τουρκική;

Το αντίθετο βέβαια συμβαίνει. Απαγορεύοντας τον αυτοπροσδιορισμό των μειονοτικών, προσφέρουμε στην Τουρκία την ευκαιρία να εμφανίζεται, στη Θράκη και διεθνώς, ως υπερασπιστής της μειονότητας, του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Με άλλα λόγια, η όλη φασαρία που ξεσηκώνουμε αποτελεί μια διαμάχη περί όνου σκιάς, αλλά και ένα δώρο προς την Άγκυρα.

Η εθνικιστική προπαγάνδα σκόπιμα μπερδεύει εδώ τα χαρτιά. Πώς γίνεται, αντιτείνει, να έχουμε Τούρκους και μάλιστα βουλευτές στη χώρα μας; Έλληνες δεν είμαστε όλοι; Προφανώς είμαστε όλοι Έλληνες πολίτες, όχι όμως εθνοτικά Έλληνες. Όπως δεν θα διανοούμασταν να ονομάσουμε τους μειονοτικούς μας στην Αλβανία, ορθόδοξους ή ελληνογενείς Αλβανούς και όχι Έλληνες, ή τον Τούρκο πολίτη Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως, Τούρκο και όχι Έλληνα.

Περί Λοζάνης και διεθνούς δικαίου

Μήπως όμως η αναγνώριση τουρκικής μειονότητας αντιβαίνει στη Συνθήκη της Λοζάνης;

Η χώρα μας έχει γεμίσει τελευταία με υπερασπιστές της Λοζάνης. Γιατί; Γιατί στην Τουρκία υπάρχουν ακραίες φωνές που ζητούν την αναθεώρησή της όσον αφορά την κυριαρχία των νησιών μας. Βέβαια οι καθ’ ημάς θεματοφύλακες των συνθηκών δεν διστάζουν να δηλώσουν πως στο διεθνές δίκαιο το δικαίωμα της άμυνας υπερισχύει των όποιων διατάξεων των συνθηκών (για αποστρατιωτικοποίηση νησιών).

Τι ισχύει λοιπόν για τη μειονότητα από πλευράς διεθνούς δικαίου;

Να θυμηθούμε κατ’ αρχάς πως το όνομα της μειονότητας δεν αποτελεί κεντρικό στοιχείο της Λοζάνης. Η Ελλάδα δεν αγωνίστηκε να μην αναφέρεται ως τουρκική. Ενδεχομένως η Άγκυρα να ζήτησε το «μουσουλμανική» για να μπορεί να θεμελιώσει ενδιαφέρον και για μη Τούρκους μουσουλμάνους στην ελληνική επικράτεια.

Ως «καυτό» θέμα, το όνομα της μειονότητας εμφανίστηκε πολύ αργότερα. Πιστεύει κανείς σοβαρά πως αν η χώρα μας εφαρμόσει στη Θράκη τις σύγχρονες ευρωπαϊκές αρχές για τις μειονότητες, θα ανατρέψει τη Συνθήκη της Λοζάνης που ορίζει τα σύνορά και την εδαφική κυριαρχία μας;

Από τη Λοζάνη έχουν περάσει 100 χρόνια. Έκτοτε αναπτύχθηκε το διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο για τις μειονότητες. Κεντρικό του στοιχείο σήμερα είναι η αρχή του αυτοπροσδιορισμού. Ο κάθε πολίτης και η κάθε μειονότητα έχουν το δικαίωμα να ορίζουν οι ίδιοι την εθνική τους ταυτότητα. Αν θεωρώ πως είμαι Τούρκος ή Μακεδόνας, είμαι Τούρκος και Μακεδόνας και η πολιτεία οφείλει να το αναγνωρίσει, ατομικά και συλλογικά. Τελεία και παύλα. Οι θεωρίες για την ταυτότητα και την καταγωγή των διαφόρων μειονοτικών ομάδων είναι χρήσιμες για την κοινωνιολογία και τη λαογραφία, όχι όμως για την αναγνώριση των μειονοτήτων.

Αυτό ακριβώς υποστηρίζει εξάλλου η Ελλάδα -και ορθώς- όσον αφορά την ελληνική μειονότητα στην Αλβανία. Όχι όμως για όσους δηλώνουν Τούρκοι ή Μακεδόνες στην χώρα μας. Και ως γνωστόν, η Ελλάδα έχει επανειλημμένα καταδικαστεί από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων επειδή θέτει εμπόδια στην εφαρμογή της αρχής του αυτοπροσδιορισμού από εθνοτικά Μακεδόνες και Τούρκους Έλληνες πολίτες.

Τις αποφάσεις αυτές δεν εφαρμόζει η χώρα μας που κατά τα άλλα θέλει να εμφανίζεται ως υπερασπιστής του διεθνούς δικαίου.

Από πού και ως πού η προσαρμογή στο σύγχρονο δίκαιο απαγορεύεται από τη διμερή συνθήκη με την Τουρκία; Η Λοζάνη υπογράφηκε για τον ορισμό των συνόρων και την προστασία των μειονοτήτων που απέμειναν στις δύο χώρες, όχι για τον περιορισμό των δικαιωμάτων τους. Ας σοβαρευτούμε.

Η ανάμειξη της Τουρκίας

Η ΝΔ ανακάλυψε ξαφνικά πως το τουρκικό προξενείο στήριξε την εκλογή των δύο βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ σε Ξάνθη και Ροδόπη. Μάλιστα επικαλείται εκθέσεις της ΕΥΠ από τις οποίες παρεμπιπτόντως προκύπτει πως παρακολουθούνται, ως μη έδει, τα φρονήματα Ελλήνων πολιτών, υποψήφιων βουλευτών.

Προσποιούνται λοιπόν πως δεν γνωρίζουν πως ανέκαθεν, σε κάθε εκλογική αναμέτρηση, η επίσημη Τουρκία στηρίζει κάποιους υποψήφιους άλλοτε του ενός και άλλοτε του άλλου κόμματος που μάλιστα δηλώνουν Τούρκοι. Παραδείγματα στήριξης τέτοιων υποψηφίων της ΝΔ, του ΠΑΣΟΚ, και του εφήμερου κόμματος της κυρίας Μπακογιάννη προ καιρού υπάρχουν άφθονα.

Έχει δικαίωμα η Τουρκία να αναμειγνύεται στις ελληνικές εκλογές και ποια πρέπει να είναι η στάση των Τούρκων μειονοτικών και υποψηφίων;

Ας δούμε το ζήτημα από την αρχή. Την ευθύνη για την άσκηση μειονοτικής πολιτικής έχει βέβαια πρώτιστα το κράτος όπου ζει η μειονότητα, εξ ου και η υποχρέωση π.χ. να σέβεται την αρχή του αυτοπροσδιορισμού.

Ωστόσο δικαίωμα να ενδιαφέρεται μια χώρα για τις μειονότητες ομοεθνών της σε άλλες χώρες αναγνωρίζεται από το διεθνές δίκαιο. Η Τουρκία δηλαδή νομιμοποιείται να θέτει το ζήτημα της μειονότητας στην ατζέντα των διμερών σχέσεων, όπως εμείς θέτουμε το ζήτημα της ελληνικής μειονότητας στις ελληνο-αλβανικές σχέσεις, ή την τύχη του Πατριαρχείου και της Ίμβρου στις ελληνο-τουρκικές.

Αυτά, ανεξάρτητα από τη Συνθήκη της Λοζάνης. Οι διατάξεις της Λοζάνης αποτελούν ένα πρόσθετο λόγο. Μάλιστα η ελληνική πλευρά υπερβάλλει αυτόν τον λόγο, αφού συρρικνώνει τα ζητήματα και τα δικαιώματα της μειονότητας στα όσα προβλέπει η Συνθήκη, δηλαδή στα όσα έχουν συμφωνηθεί με την Τουρκία. Τι άλλο σημαίνει η ανάθεση των μειονοτικών ζητημάτων που αφορούν Έλληνες πολίτες στο υπουργείο Εξωτερικών και την ΕΥΠ;

Συνεπώς, είναι απολύτως θεμιτό, ίσως και χρήσιμο, η Αθήνα να συζητά με την Άγκυρα για τη τουρκική μειονότητα της Θράκης και για την ελληνική μειονότητα στην Τουρκία. Να ένα ζήτημα που καταρρίπτει το δόγμα περί μιας και μοναδικής διαφοράς με την Τουρκία και που κάλλιστα θα μπορούσε και να συζητηθεί και να λυθεί.

Το ότι η Τουρκία νομιμοποιείται να ενδιαφέρεται για τη μειονότητα στη Θράκη δεν σημαίνει βέβαια πως νομιμοποιείται να παρεμβαίνει χονδροειδώς στην ελληνική πολιτική ζωή ή να στηρίζει ή και να υποθάλπει ακραίες ή και αναθεωρητικές δυνάμεις στη μειονότητα. Και δυστυχώς αυτό συχνά συμβαίνει.

Το φαινόμενο δεν είναι βέβαια πρωτόγνωρο. Συναντάται απανταχού της οικουμένης όπου οι σχέσεις ανάμεσα στα δύο εμπλεκόμενα κράτη είναι δύσκολες. Και εμείς αυτό ακριβώς κάνουμε με τους Έλληνες της Αλβανίας, τελευταία με την απροκάλυπτη στήριξη του ακροδεξιού δήμαρχου της Χιμάρας.

Η εργαλειοποίηση μειονοτήτων είναι όσο συνήθης όσο και η καταπίεσή τους. Στη Θράκη υπάρχει συνεπώς πρόβλημα, αν και δεν είναι τόσο οξύ όσο αλλού ή και όσο παλιότερα. Και για την ύπαρξη του δεν ευθύνεται μόνο η Άγκυρα.

Πώς όμως αντιμετωπίζονται τέτοιες καταστάσεις; Η διεθνής πείρα λέει πως ο μόνος δρόμος είναι η βελτίωση των διμερών σχέσεων, ο σεβασμός των μειονοτικών δικαιωμάτων και η βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης της μειονότητας. Στόχος πρέπει να είναι η μειονότητα να καταστεί γέφυρα φιλίας και όχι εργαλείο αντιπαράθεσης. Ο δρόμος της καταστολής και της όξυνσης των σχέσεων οδηγεί σε εντάσεις, πολέμους και εγκλήματα.

Εν προκειμένω, λύση δεν αποτελεί η παρεμπόδιση των επαφών της μειονότητας με το προξενείο ή το κλείσιμό του. Στην εποχή μας και τη δημοκρατία μας (και εφόσον δεν την καταργήσουμε πλήρως στη Θράκη) τέτοια μέτρα θα ήταν συν τοις άλλοις αναποτελεσματικά.

Κυρίως όμως θα οδηγούσαν σε μια επικίνδυνη διακοινοτική πόλωση, με συνέπεια την ακόμη μεγαλύτερη παρέμβαση της Άγκυρας και από ισχυρές θέσεις. Οι Τούρκοι μειονοτικοί θα «στριμώχνονταν» ανάμεσα στα δύο κράτη. Θα ήταν δε πολιτικά και ηθικά απαράδεκτο να θέτουμε σε μειονοτικούς το δίλημμα «με ποια από τις δύο χώρες είσαι;»

Σε όλη την υφήλιο, οι μειονοτικοί έχουν αναπόφευκτα διπλή ταυτότητα: ως πολίτες της χώρας όπου ζουν και ως ανήκοντες σε ένα έθνος που κυριαρχεί σε γειτονική χώρα, την «μητέρα-πατρίδα».

Η άρνηση αυτής της πραγματικότητας οδηγεί σε αδιέξοδα και συγκρούσεις. Ας σκεφθούμε αντίστοιχα τι θα λέγαμε αν η αλβανική κυβέρνηση ζητούσε από τους μειονοτικούς της χώρας να δηλώσουν πως δεν είναι Έλληνες ως προϋπόθεση για να κατέβουν ως υποψήφιοι σε εκλογές. Και όμως αυτό ζήτησε σήμερα από τους Τούρκους της Θράκης ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αλλά και πολλοί άλλοι.

Η «εθνική γραμμή»

Ποια είναι η περίφημη «εθνική γραμμή» στο μειονοτικό που έχει ανακηρυχθεί σε ταμπού; Ποιος την αποφάσισε και πότε; Η ΕΥΠ και το υπουργείο Εξωτερικών; Οι κατά καιρούς υπερπατριώτες υπουργοί; Τέτοια εθνική γραμμή δεν υπάρχει. Έχουμε όμως φθάσει να θεωρούμε εθνική γραμμή αυτό που εκάστοτε ορίζει το εθνικιστικό λόμπι, το οποίο είναι πράγματι «εθνικό» γιατί διαπερνά όλα περίπου τα κόμματα. Όμως ούτε συμφωνημένη ούτε αμετάβλητη είναι.

Εξάλλου και ιστορικά τα περί εθνικής γραμμής αποτελούν μύθο. Δεν εννοώ φυσικά την αυτονόητη εθνική ενότητα σε περίπτωση επίθεσης ή έκδηλης απειλής κατά της ανεξαρτησίας και ακεραιότητας της χώρας. Πότε όμως υπήρξε «εθνική γραμμή» στις μεγάλες αποφάσεις εξωτερικής πολιτικής; Στις συμφωνίες της Ζυρίχης και του Λονδίνου; Στην ένταξη της χώρας στην ΕΟΚ; Στην άρση της εμπολέμου με την Αλβανία; Στην κρίση των Ιμίων; Στο σχέδιο Ανάν; Στις Πρέσπες;

Ας μην κοροϊδεύουμε εαυτούς και αλλήλους. Εθνική γραμμή στην εξωτερική πολιτική σπάνια υπήρξε και αυτό είναι απολύτως φυσιολογικό σε μια δημοκρατία, καθώς η εξωτερική πολιτική είναι βαθύτατα πολιτική και άρα προϊόν πολιτικών και κομματικών επιλογών. Το αν τα κριτήρια για τις επιλογές αυτές είναι η δημαγωγία και ο λαϊκισμός και όχι το εθνικό συμφέρον όπως το ορίζει ο καθένας είναι άλλο ζήτημα. Όμως κατά κανόνα πίσω από τις φωνές περί «εθνικής γραμμής» βρίσκεται η ιδεολογική τρομοκρατία των πατριδοκάπηλων.

Στη χώρα μας, ο εθνικισμός έχει βαθιές ρίζες και μας έχει στοιχίσει τις δύο μεγαλύτερες εθνικές συμφορές στη σύγχρονη ιστορία μας: την Μικρασιατική καταστροφή και την τουρκική εισβολή στην Κύπρο το 1974. Ο εθνικισμός διαπερνά ολόκληρη την κοινωνία, με κύριους φορείς την παιδεία, την ορθόδοξη εκκλησία, τον στρατό και τα ΜΜΕ και, με την πάροδο του χρόνου, γίνεται όλο και πιο αναχρονιστικός.

Το πολιτικό σύστημα σχεδόν σύσσωμο, αντανακλά και αναπαράγει τα εθνικιστικά αφηγήματα, ελπίζοντας να αποκομίσει έτσι κομματικά οφέλη και φοβούμενο να συγκρουστεί σ’ αυτό το πεδίο με τους υπερπατριώτες και με τα αντίπαλα κόμματα που καιροφυλακτούν.

Τις τελευταίες δεκαετίες έχει κλιμακωθεί μια πλειοδοσία εθνικισμού, αρχής γενομένης με τη διακυβέρνηση Ανδρέα Παπανδρέου και με σημαντικούς σταθμούς τις δύο εξάρσεις του μακεδονικού (1992-1995, 2018-2019). Οι αντιστάσεις στα κόμματα είναι αδύνατες, με λίγες εξαιρέσεις: την περίοδο Σημίτη, που όμως έληξε άδοξα με την απόρριψη του σχεδίου Ανάν λίγο αργότερα, και βέβαια με τη Συμφωνία των Πρεσπών, όπου για πρώτη φορά επικράτησε η λογική και είχαμε λύση, αλλά με σημαντικό πολιτικό κόστος για τον ΣΥΡΙΖΑ.

Η στάση των κομμάτων και ο ΣΥΡΙΖΑ

Η σημερινή εθνικιστική έξαρση επινοήθηκε από τη ΝΔ με τρεις στόχους: να τρομοκρατήσει τους Τούρκους της Θράκης ώστε να μην ξαναψηφίσουν ΣΥΡΙΖΑ (η Ροδόπη ήταν ο μόνος «κόκκινος» νομός στις εκλογές τις 21/5), να αποτρέψει τη φυγή δεξιών ψηφοφόρων, ιδίως στη βόρεια Ελλάδα, προς τα μικρότερα κόμματα της ακροδεξιάς, και να στοχοποιήσει πανεθνικά τον ΣΥΡΙΖΑ ως αμφιβόλου εθνικοφροσύνης και να του επιφέρει νέο εκλογικό πλήγμα στις 25/6.

Σ’ αυτό ο Κ. Μητσοτάκης εμπνεύστηκε από το αντίστοιχο πετυχημένο στρατήγημά του το 2019 με τις Πρέσπες. Όπως τότε, αγνόησε και τώρα τις επικίνδυνες επιπτώσεις της στάσης του. Όπως το 2019, με περισσό θράσος συμμάχησε με αυτόκλητους εθναμύντορες για να αμφισβητήσει τον πατριωτισμό της αξιωματικής αντιπολίτευσης (τότε της κυβέρνησης) και να την καταγγείλει ως «εθνική εξαίρεση». Επιστράτευσε εμφυλιοπολεμικές μεθόδους, ζητώντας μέχρι και δηλώσεις εθνικοφροσύνης από βουλευτές και απειλώντας τους μειονοτικούς.

Δεν είναι σαφές αν η «επιχείρηση Θράκη» του Κ. Μητσοτάκη συνέβαλε στην παραπέρα συρρίκνωση του ΣΥΡΙΖΑ στις χθεσινές εκλογές. Βέβαιο είναι όμως πως απέτυχε παταγωδώς να τρομοκρατήσει τους μειονοτικούς που συσπειρώθηκαν γύρω από τους υποψηφίους τους. Δεν φαίνεται να πέτυχε να αποτρέψει και τη διόγκωση της ακροδεξιάς σε όλη τη χώρα. Και βέβαια οι συνέπειες στις διακοινοτικές σχέσεις, αλλά και στις σχέσεις με την Τουρκία είναι πιθανότατο να φανούν σύντομα.

Δυστυχώς, ΠΑΣΟΚ και ΚΚΕ, προτίμησαν να εμείνουν στην ισοβαρή καταγγελία ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ, παρά να υιοθετήσουν μια στάση αρχών. Ο Νίκος Ανδρουλάκης κατήγγειλε τον «επικίνδυνο τυχοδιωκτισμό» και των δύο, εννοώντας προφανώς πως ο τυχοδιωκτισμός του ΣΥΡΙΖΑ συνίσταται στο ότι δεν αποκήρυξε ή δεν απέσυρε τους Τούρκους βουλευτές του. Όποιος μιλά για τουρκική μειονότητα αμφισβητεί τη Λοζάνη, λειτουργεί εις βάρος της πατρίδας μας και δεν πρέπει να είναι βουλευτής, εξήγησε.

Μερικές μέρες αργότερα ζήτησε μάλιστα από τους μειονοτικούς υποψηφίους του ΣΥΡΙΖΑ -και μόνο από αυτούς, οι υπόλοιποι υποψήφιοι έχουν φαίνεται την έξωθεν καλή μαρτυρία- να κάνουν δημόσια δήλωση ότι σέβονται τη Λοζάνη. Θα ήταν ενδιαφέρον να μάθουμε τι σκέπτεται επ’ αυτών το Ευρωπαϊκό Σοσιαλιστικό Κόμμα, στο οποίο με τόσο ενθουσιασμό ανήκει το ΠΑΣΟΚ.

Το ΚΚΕ κατήγγειλε τα «επικίνδυνα παιχνίδια» που παίζουν ΝΔ, ΣΥΡΙΖΑ (και ΠΑΣΟΚ) πίσω τα οποία βλέπει αμερικανοΝΑΤΟΪκή παρέμβαση με στόχο, μεταξύ άλλων, να εμπεδωθεί η λογική του “συλλογικού αυτοπροσδιορισμού” ως “τουρκική μειονότητα”, πράγμα που αντιτίθεται, λέει, στη Συνθήκη της Λοζάνης και ανοίγει πολύ επικίνδυνους δρόμους. Ο Λένιν θα γυρνάει στον τάφο του. Ο Στάλιν ίσως θα χαμογελάει.

Από την πλευρά του, ο ΣΥΡΙΖΑ κατήγγειλε την εργαλειοποίηση του μειονοτικού και τις απειλές κατά της μειονότητας, ξεσκέπασε την υποκρισία των κατηγοριών για σχέσεις με το προξενείο και δεν ενέδωσε στην απαίτηση να εκδιώξει τους μειονοτικούς από τα ψηφοδέλτιά του, ούτε να τους ζητήσει δηλώσεις νομιμοφροσύνης. Υπερασπίστηκε ακόμη το δικαίωμα του Νίκου Φίλη να λέει ότι οι υποψήφιοι «δικαιούνται» να δηλώνουν Τούρκοι («προσωπική του άποψη, όχι αιτία διαγραφής»).

Όμως στο κρίσιμο ζήτημα, αν δηλαδή η μειονότητα είναι και δικαιούται να δηλώνει τουρκική, ο ΣΥΡΙΖΑ εμμένει και αυτός στην «εθνική», δηλαδή την εθνικιστική γραμμή. Αντί να δώσει τη μάχη στο ζήτημα του αυτοπροσδιορισμού, της συμμόρφωσης της Ελλάδας προς το διεθνές δίκαιο και τις αποφάσεις του δικαστηρίου του Στρασβούργου, αναλώθηκε μεταξύ άλλων στο αν και πότε τον είχε ειδοποιήσει η ΕΥΠ.

Για ποιο πράγμα άραγε; Πως οι υποψήφιοί του δηλώνουν Τούρκοι και έχουν σχέση με το προξενείο; Χρειαζόταν μυστική υπηρεσία για να το μάθει αυτό; Φυσικά και το ήξερε και φυσικά -και πολύ ορθώς- δεν έκρινε πως έπρεπε να τους αποκλείσει. Εκ των υστέρων όμως δεν τολμά να το ομολογήσει.

Πολλώ μάλλον που πριν μερικούς μήνες, όταν ο ένας από τους βουλευτές του, ο Χουσεΐν Ζεϊμπέκ, είχε μιλήσει για τουρκική μειονότητα, το κόμμα έσπευσε, δια στόματος του αρμοδίου Γιώργου Κατρούγκαλου, να τον καταδικάσει. Του έγινε, λέει, «ξεκάθαρη και σοβαρή παρατήρηση […]. Η Συνθήκη της Λοζάνης είναι σαφής: υπάρχει μια μειονότητα στην Ελλάδα και αυτή είναι η μουσουλμανική».

Πολύ φοβάμαι πως όταν κανείς κάθεται ανάμεσα σε δύο καρέκλες, χάνει και από τις δύο πλευρές και, κυρίως, χάνει την «ψυχή» του. Όπως και σε άλλα θέματα (πρόσφυγες, φορολογία, κλπ.), ο ΣΥΡΙΖΑ τον τελευταίο καιρό έχτισε την πολιτική του στο να μην «ενοχλεί» με αριστερές θέσεις, νόμιζε δε πως το αναπληρώνει με τεχνητή πόλωση, δαιμονοποίηση του Μητσοτάκη και ανταλλαγή εξυπνακισμών και ύβρεων.

Οι εκλογές έδειξαν πως αυτή η στρατηγική «δεν έπιασε». Ταυτόχρονα όμως, καθώς ο ΣΥΡΙΖΑ παραχωρεί την ιδεολογική ηγεμονία στη δεξιά, παίζοντας στο γήπεδό της, βρίσκεται συνεχώς στην άμυνα χωρίς δικό του αφήγημα.

Είναι αδιανόητο για ένα κόμμα της Αριστεράς, ριζοσπαστικής ή και σοσιαλδημοκρατικής, που μάλιστα δηλώνει φιλοευρωπαϊκό, να μην παίρνει σαφή και δημόσια θέση υπέρ του δικαιώματος αυτοπροσδιορισμού της τουρκικής μειονότητας στη Θράκη.

Μια σύγχρονη ελληνική πολιτική απέναντι στην μειονότητα θα ξεκινούσε από θετικά μέτρα υπέρ της, ανάλογα με αυτά που εφαρμόζονται σε ολόκληρη την Ευρώπη: αναγνώριση του δικαιώματος του αυτοπροσδιορισμού, πρόσληψη Τούρκων αστυνομικών και δικαστών στην περιοχή, πινακίδες στα τουρκικά πλάι στα ελληνικά σε μαγαζιά και δρόμους, δικαίωμα εκλογής των μουφτήδων τους, αναβάθμιση της εκπαίδευσης στα τουρκικά, και βέβαια αναπτυξιακές πολιτικές με στόχο τη σύγκλιση του βιοτικού επιπέδου της μειονότητας με αυτό του μέσου όρου της χώρας.

Οι θέσεις αυτές αποτελούν την αυτονόητη στάση ενός προοδευτικού κόμματος, χωρίς μισόλογα και δικολαβίες περί Λοζάνης και ενημέρωσης από την ΕΥΠ. Υποθέτω πως ο ΣΥΡΙΖΑ δεν το τολμάει γιατί φοβάται το εθνικιστικό κλίμα που κυριαρχεί, ίσως και εσωτερικές αντιδράσεις από μια πλευρά στην οποία έχει επενδύσει για τη διεύρυνσή του.

Όμως έτσι συμβάλλει και ο ίδιος στην ενίσχυση του εθνικισμού, πράγμα που αναπόφευκτα αποβαίνει εις βάρος του, καθώς, ενόσω στον ΣΥΡΙΖΑ επιβιώνει έστω και ένας κόκκος Αριστεράς, οι άλλοι θα τον ξεπερνούν στο ρόλο του εθνικιστή.

Εξάλλου, η μίμηση του «πατριωτικού» ΠΑΣΟΚ δεν είναι κατά τη γνώμη μου συνταγή επιτυχίας για τον ΣΥΡΙΖΑ. Ας ελπίσουμε πως, μετά και τον εκλογικό καταποντισμό της Κυριακής, η ριζική επανεξέταση της γραμμής του που υπόσχεται το κόμμα θα περιλάβει και τη χωρίς διφορούμενα επιστροφή σε πολιτική αρχών στα λεγόμενα «εθνικά ζητήματα».

Συνοψίζω:

Η αναγνώριση της μειονότητας στη Θράκη ως τουρκικής επιβάλλεται από την πραγματικότητα, από τις αρχές που πρέπει να διέπουν τη δημοκρατία μας και από τις διεθνείς μας υποχρεώσεις. Θα συνέβαλε ουσιαστικά στη βελτίωση του κλίματος στη μειονότητα. Θα αποτελούσε δε και ένα βήμα, από τα πιο εύκολα, για τη βελτίωση των σχέσεων με την γείτονα.

Οι σχέσεις μας με την Τουρκία έχουν αρκετά αγκάθια για να μην τις φορτώνουμε και με ζητήματα που μπορούμε και πρέπει να λύσουμε μόνοι μας.

Αν σήμερα η αναγνώριση τουρκικής μειονότητας εμφανίζεται από το σύνολο του πολιτικού συστήματος ως έγκλημα καθοσιώσεως, αυτό οφείλεται στην αυτοπαγίδευσή μας σε αναχρονιστικές εθνικιστικές θέσεις που οδηγούν σε πλήρη ακαμψία και γίνονται εμπόδιο στην αντιμετώπιση υπαρκτών προβλημάτων στη μειονότητα, περιλαμβανομένου και του τουρκικού εθνικισμού.

Αποτελεί μεγάλο λάθος να νομίζουμε πως θα λύσουμε τα προβλήματα στη Θράκη με την εμμονή σε συνταγές του παρελθόντος. Το μειονοτικό εμπεριέχει δυναμικό αποσταθεροποίησης και πρέπει να είμαστε προμηθείς.

Όσον αφορά την Αριστερά και ειδικά τον ΣΥΡΙΖΑ, ο φόβος να υιοθετήσουμε ξεκάθαρες θέσεις, που να αντιστοιχούν με τις αξίες μας, είναι κακή συνταγή. Όπως έδειξαν οι εκλογές, η εγκατάλειψη των αρχών μας, ούτε βραχυπρόθεσμο κομματικό όφελος αποφέρει, αλλά κυρίως συμβάλλει στην ιδεολογική ηγεμονία της Δεξιάς, με καταστροφικές υπαρξιακές συνέπειες για την Αριστερά.

Protothema.gr

Τουρκό-Αραβική συνομοσπονδία: Το πολιτικό εγχείρημα των Οθωμανών για την αποτροπή της αποσύνθεσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

1

Μιχάλης, Ορέστης, Μασαούτης, MA Modern Middle East Studies, Leiden University.

Ά MΕΡΟΣ

Τουρκό-Αραβική συνομοσπονδία: Το πολιτικό εγχείρημα των Οθωμανών για την αποτροπή της αποσύνθεσης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Εισαγωγή

Ο τελευταίος αιώνας του βίου της Οθωμανικής αυτοκρατορίας (1821-1922), ήταν ένας αιώνας συσσωρευμένης ένοπλης βίας και αστάθειας, που οδήγησε σταδιακά στην αποσύνθεση και τέλος, στον αφανισμό της. Στα Βαλκάνια, μία αλληλουχία συνεχών ανεπιτυχών αλλά και επιτυχών επαναστάσεων (Ελληνικής, Σερβικής, Βουλγαρικής), εθνοκαθάρσεων, γενοκτονιών και προσφυγικών ρευμάτων, με αποκορύφωμα τους Βαλκανικούς Πολέμους (1912-1913), οδήγησαν στην αποσύνθεση της βαλκανικής πτέρυγας της αυτοκρατορίας. Επιπλέον, στην Ανατολία[1], με το ξέσπασμα του Α’ Π.Π., το νεοτουρκικό καθεστώς διέπραξε γενοκτονία κατά του αρμενικού και ελληνικού λαού. Τα ιστορικά αυτά γεγονότα έχουν οδηγήσει στην παγίωση δύο ιστορικών αφηγημάτων, δηλαδη στην αμοιβαία εχθρότητα και το αγεφύρωτο χάσμα μεταξύ Τούρκων-Οθωμανών και όλων των υπολοίπων εθνοτήτων, καθώς και την γραμμική διαδικασία διάλυση της Οθωμανικής αυτοκρατορίας.

Στο ίδιο μήκος κύματος, η γενική αντίληψη που επικρατεί για τις σχέσεις μεταξύ των Οθωμανικών αρχών και των αραβικών ελίτ και κοινωνιών τον τελευταίο αιώνα του βίου της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, είναι ότι επρόκειτο για σχέσεις οξέος ανταγωνισμού και ρήξης. Δηλαδή, θεωρείται, ότι οι αραβικοί οθωμανικοί πληθυσμοί ακολούθησαν την φυγόκεντρη ιστορική εμπειρία των πληθυσμών των Βαλκανίων και της Ανατολίας. Σε αυτό το συμπέρασμα συνηγορούν, ο τούρκο-αιγυπτιακός πόλεμος (1831-1833), με την ταχεία προέλαση των αιγυπτιακών στρατευμάτων μέχρι τα όρια της Ανατολίας, οι ενδοκοινοτικές συγκρούσεις μεταξύ χριστιανών και μουσουλμάνων τις δεκαετίες του 1850 και 1860 σε Λίβανο και Συρία και κυρίως η Αραβική Εξέγερση του 1916.  Μπορεί, όμως, η ιστορική εμπειρία των Βαλκανίων και της Ανατολίας να θεωρηθεί ασφαλής οδηγός για τις εθνο-πολιτικές διεργασίες για στο ασιατικό-αραβικό τμήμα της αυτοκρατορίας;

Το παρόν άρθρο, λοιπόν, θα επιχειρήσει να απαντήσει στο ερώτημα αν οι σχέσεις μεταξύ Αράβων και Τούρκων, τις τελευταίες δεκαετίες του βίου της αυτοκρατορίας, ακολούθησαν την εμπειρία της εθνοθρησκευτικής βίας και απόσχισης των Βαλκανίων. Το βασικό επιχείρημα της διεξαχθήσας ερευνάς είναι η ύπαρξη μιας έντονης και μη-γραμμικής διαδικασίας μεταξύ του τουρκικού και του αραβικού στοιχείου με στόχο την ίδρυση κοινής πολιτειακής οντότητας. Η έρευνα καταδεικνυεί ότι, σε αντίθεση με τα Βαλκάνια, οι εξελίξεις στις αραβικές επαρχίες δεν ακολούθησαν μια γραμμική πορεία συνεχούς αντιπαλότητας και αποσχιστικής βίας. Αντίθετα η πορεία αυτή χαραχτηριζόταν από έντονες και μακρές πολιτικοκοινωνικές, αλλά και στρατιωτικές ζυμώσεις, όχι απηλλαγμένη από εντάσεις και ανταγωνισμούς, με κεντρική στόχευση την διασφάλιση της πολιτικής και εδαφικής επιβίωσης της αυτοκρατορίας μέσα από την  σύσταση ομοσπονδιακού τούρκο-αραβικού κράτους. Επιπλεόν, καταδεικνύεται, ότι παρά την ύπαρξη αραβικών αποσχιστικών κινημάτων και ανάλογων ιδεολογικών τάσεων, ήδη από την δεκαετία του 1870, αυτά ποτέ δεν οδήγησαν στην δημιουργία ενός σοβαρού αραβικού αποσχιστικού κινήματος. Αντίθετα το αναπτυσόμενο αραβικό ρεύμα πολιτικής, οικονομικής και πολιτιστικής αυτοδιάθεσης επιδίωκε κατά κύριο λόγο την βελτίωση των κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών όρων συμμετοχής των Αράβων στην αυτοκρατορία και όχι την διάλυση αυτής. Ως εκ τούτου η έρευνα καταδεικνύει ότι, παρά την αυξομειούμενη ένταση στις σχέσεις Κων/πουλης και των πληθυσμών των αραβικών επαρχιών, η κυρίαρχη πολιτική ιδεολογία, που ήταν κοινά αποδεκτή από τις αραβικές και τούρκίκες ελίτ και μάζες, συμπεριλαμβανομένων, και των Νεότουρκων, ήταν ο Ισλαμισμός και το Χαλιφάτο και  όχι ο Αραβισμός ή ο Τουρκισμός.

Η ιστορική ανάλυση θα επικεντρωθεί στις σχέσεις του αραβικών επαρχίων, δυτικά της Ερυθράς Θάλλασας , με την οθωμανική διοίκηση κατά την τελευταία σαράντα χρόνια του βίου της οθωμανικής αυτοκρατορίας (1876-1922). Θα αναζητηθούν και θα αναλυθούν οι σχέσεις και οι πολιτικές ζυμώσεις μεταξύ του οθωμανο-τουρκικού και αραβικού παράγοντα πρίν και μετά την τραυματική για τους Οθωμανούς Τούρκους εμπειρία των Βαλκανικών Πολέμων. Επιπλέον, θα γίνει προσπάθεια να καταδειχθεί ποια ήταν η δυναμική και το ιδεολογικό αποτύπωμα του αραβικού κινήματος αυτοδιαθέσεως, και ποιά η αλληλοεπίδρασή του με την υποστηριζόμενη από τις δυνάμεις της Αντάντ  Αραβικής Εξέγερσης του 1916. Τέλος, θα γίνει προσπάθεια να αναλυθεί η δυναμική των σχέσεων του αραβικού παράγοντα, σε πολιτικό και στρατιωτικό επίπεδο, με το Κεμαλικό, αντι-δυτικό, επαναστατικό κίνημα, καθώς και πως η δυναμική αυτή καθόρισε την στάση του βρετανο-γαλλικού παράγοντα, απέναντι, τόσο στον Κεμάλ, όσο και στη Μικρασιατική Εκστρατεία.

Οθωμανισμός και Οικουμενική Συνύπαρξη

Στην παγίωση της αντίληψης, ότι οι σχέσεις των αραβικών πληθυσμών και του τουρκο-οθωμανικού κατεστημένου, ακολούθησαν παραλληλούς δρόμους, με αυτές των λαών των Βαλκανίων και της Ανατολίας, πριμοδοτεί και η κινηματογραφική παραγωγή, Ο Λώρενς της Αραβίας. Η ταινία βασισμένη σε ιστορικά γεγονότα, ξεδιπλώνει την ηγετική δράση του αξιωματικού των Βρετανικών μυστικών υπηρεσιών, συνταγματάρχη, Thomas Edward Lawrence, κατά την διάρκεια της Αραβικής Εξέγερσης το 1916 εναντίον της παρουσίας των Οθωμανικών στρατευμάτων στην σύγχρονη Μέση Ανατολή. Η ταινία, εκτός από μεγάλη εμπορική επιτυχία, αποτέλεσε μια χαρακτηριστική περίπτωση όπου το Χόλυγουντ υπηρέτησε το γενικότερο οριενταλιστικό, προπαγανδιστικό αφήγημα των αγγλοσαξόνων.[2] Σύμφωνα με το αφήγημα αυτό, οι δυτικοευρωπαικές δυνάμεις, έφτασαν στην περιοχή ως απελευθερωτές, αλλά και εκσυγχρονιστές, ώστε να απαλλαξουν του Άραβες από την σκληρή καταπίεση της Οθωμανο-τουρκικής ελίτ. Το αφήγημα αυτό είχε ως σημαντικό εκφραστή τον George Antonius, ο οποίος στο έργο του The Arab Awakening: The Story of the Arab National Movement θεωρούσε μονόδρομο την διάρρηξη των σχέσων μεταξύ Αράβων και Τούρκων, εξαιτίας της συγκρουσιακής πορείας μεταξύ ενός αναπτυσόμενου, ισχυρού αραβικού αποσχιστικού εθνικισμού και της πολιτικής του Οθωμανισμού, δηλαδή της κοινής οθωμανικής ταυτότητας και αργότερα του Νεοτουρκικού εθνικισμού.  Συμβάδιζε όμως το αφήγημα αυτό με τις επικρατούσες κοινωνικοπολιτικές αντιλήψεις μεταξυ των Αράβων για τον ρόλο τους στην Οθωμανική Αυτοκρατορία;

Οι οθωμανικές πολιτικές ελίτ, ήδη από το 1839, είχαν αρχίσει να εφαρμόζουν τα Tanzimat,[3] μια σειρά μεταρρυθμίσεων που επιβλήθηκαν από τις Μ. Δυνάμεις. Αν και αποτέλεσμα παρεμβατισμού, η οθωμανική διοίκηση ωστόσο, εργαλειοποίησε αυτές τι μεταρρυθμίσεις για τον εκσυγχρονισμό του κράτους και ως μια ύστατη προσπάθεια αποτροπής της αποσύνθεσης της Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Η παροχή ισονομίας, όλων των εθνο-θρησκευτικών κοινοτήτων απέναντι στις σουλτανικές αρχές το 1839 και κοινής και ισότιμης υπηκοότητας όλων των κατοίκων το 1876, ήταν δυο κομβικά μέτρα. Επί της ουσίας, επρόκειτο περί ισότιμης υποταγής όλων, ανεξαιρέτως, των υπηκόων απέναντι στον τύραννο.[4] Ένας από τους στόχους, θεωρητικά τουλάχιστον, αυτής της εκσυγχρονιστικής πολιτικής ήταν η δημιουργία, κοινής πολιτικής, οθωμανικής ταυτότητας, που θα αναγνώριζε, αλλά θα υπερέβαινε τις θρησκευτικές, γλωσσικές και εθνοτικές διαφορές. Μια ταυτότητα με γεωγραφική κυρίως και όχι με εθνοθρησκευτική αναφορά.[5] Με αυτές τις ενέργειες η Υψηλή Πύλη,[6] κατέβαλε μια ύστατη προσπάθεια να ανακόψει την διαλυτική επέλαση των διάφορων αποσχιστικών κινημάτων εθνο-θρησκευτικής αυτοδιάθεσης, αλλά και να επαναφέρει την αυτοκρατορία ως ισότιμο παράγοντα στο νέο, αναδομημένο σύστημα ισχύος, την αυγή της βιομηχανικής εποχής.

Αυτό το εγχείρημα απέτυχε παταγωδώς στους χριστιανικούς πληθυσμούς σε Βαλκάνια και Ανατολία και, μέσα από ένα όργιο βίας, οδήγησε σε εξεγέρσεις, ανεξαρτητοποιήσεις, προσφυγικά ρεύματα, εθνοκαθάρσεις και γενοκτονίες, πριν και μετά τους Βαλκανικούς, και τον Α’ ΠΠ. Αντίθετα, εξασφάλισε σημαντικό βαθμό επιτυχίας μεταξύ των γηγενών αραβικών πληθυσμών, μουσουλμάνων, χριστιανών και εβραίων (όχι των εξ Ευρώπης ερχόμενων σιωνιστών στην Παλαιστίνη).[7] Σύμφωνα με τον Ussama Makdisi, καθηγητή στο Παν/μιο του Berkley, ειδικό στη οθωμανική και αραβική ιστορία, η αραβική κοινωνία, από τα χαμηλότερα έως τα υψηλότερα κοινωνικά στρώματα, στη μεγάλη της πλειοψηφία είχε αποδεχτεί σε πολύ μεγάλο βαθμό την κοινή οθωμανική ταυτότητα ή το οθωμανικό πλαίσιο της «οικουμενικής συνύπαρξης», η οποία διήρκησε από το 1860 μέχρι και την έναρξη του Α’ Π.Π. Την περίοδο αυτή, σοβαρό αραβικό εθνικιστικό κίνημα με στόχο την απόσχιση και τον διαμελισμό της αυτοκρατορίας, σύμφωνα με τον Makdisi ουσιαστικά δεν υπήρξε.[8] Χαρακτηριστική αυτού του κλίματος είναι η δήλωση του Suleyman al–Bustani, Λιβανέζου χριστιανού και Υπουργού Εμπορίου της σουλτανικής κυβέρνησης. Ο al–Bustani δήλωνε ότι ο οθωμανισμός υπόσχονταν αρμονία και ισότητα και περιέγραφε τις μεταρρυθμιστικές διεργασίες της ύστερης οθωμανικής περιόδου ως μια ευκαιρία να ξεφύγουν από τον φανατισμό που προκαλεί το μίσος στη βάση της θρησκείας και της εθνότητας.[9] Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Μαρωνίτης αρχιεπίσκοπος Yusuf Dibs, στην έκδοση του έργου του Ιστορία της Συρίας (Tarikh Süreyya) μεταξύ 1903-1905, έκανε συνεχώς νύξεις για την ύπαρξη μιας πλουραλιστικής, πολυθρησκευτικής πνευματικής τάξης, που θα προάγει επιτυχώς τη γνώση και τη συνύπαρξη.[10] Άλλο ένα ενδεικτικό παράδειγμα της διαφορετικής αντίληψης μεταξύ του Βορρά της Αυτοκρατορίας (Βαλκάνια, Ανατολία) και του Νότου (Αραβικού Κόσμου ή Mashriq),[11] είναι η έκδοση του βιβλίου η Ιστορία του Α’ Βαλκανικού Πολέμου (Tarikh harb al–Balqan al–ula) από τον χριστιανό Αιγύπτιο δημοσιογράφο Yusuf al–Bustani το 1913, όπου επιχείρησε να κάνει μία ανάλυση των αιτιών του πολέμου, αλλά και της ήττας της οθωμανικής αυτοκρατορίας στα Βαλκάνια. Στο εγχείρημά του αυτό πήρε συνεντεύξεις από επιφανείς Άραβες, χριστιανούς και μουσουλμάνους της Συρίας και της Αιγύπτου. Μια πλειάδα πολιτικών, αρχιερέων, νομικών, δημοσιογράφων, ακαδημαϊκών, κατέθεσαν απόψεις για τα αίτια, αλλά και τις προτεινόμενες λύσεις για την επιβίωση και πρόοδο της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Όλοι σχεδόν οι ερωτηθέντες κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι για την ήττα ευθύνονταν και οι ίδιοι και ότι έπρεπε να θεραπευτεί η διαφθορά, να γίνουν μεταρρυθμίσεις και να ενισχυθεί η κοινή ταυτότητα.[12] Βέβαια, δεν έλειπαν και οι τριβές μεταξύ των θρησκευτικών κοινοτήτων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η αντίδραση μουσουλμάνων κληρικών και λόγιων στην Αίγυπτο, όταν ομάδα Κοπτών χριστιανών, μαζί με προτεστάντες ακτιβιστές, με διασυνδέσεις στην Μ. Βρετανία, εν αγνοία του Κόπτη Πατριάρχη, ζήτησαν την υιοθέτηση εκλογικού συστήματος βασισμένου στα θρησκευτικά δόγματα.[13]

Πρωίμα Αραβικά Αυτονομιστικά Ρεύματα

Όμως η πορεία συνύπαρξης Τούρκων και Αράβων κατά την περίοδο αυτή, ούτε γραμμική ήταν, ούτε χωρίς προβλήματα. Κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα εκδηλώθηκαν στις αραβικες επαρχίες τα πρώτα ιδεολογικά ρεύματα χειραφέτησης των Αράβων, καθώς και δίαφορες αραβικές αποσχιστικές, συνομωτικές οργανώσεις. Το σημαντικότερο ιδεολογικό κίνημα ήταν αυτό της Nahda (Αφύπνιση). Επρόκειτο για ένα κίνημα αραβικής πολιτιστικής, εκπαιδευτικής και πνευματικής αφύπνισης σύμφωνα, με τον Jurji Zaydan, Σύριο Χριστιανό που ζούσε στην Αίγυπτο και εξέδιδε την ιστορική εφημερίδα Al–Hilal μαζί με άλλους Σύριους εμιγκρέδες που ζούσαν στην Αίγυπτο.[14] Κατά τον Jurji Zaydan τα χαραχτηριστικά της αραβικής Nahda  ήταν τα εξής εννέα: η ίδρυση σχολείων, τυπογραφείων, η ανάπτυξη της δημοσιογραφίας, το πνεύμα της ατομικής ελευθερίας, η δημιουργία λογοτεχνικών και επιστημονικών κοινοτήτων, μουσείων, θεάτρων και το ενδιαφέρον των οριενταλιστών για την αραβική κουλτούρα.[15]

Διάφοροι ερευνήτες αντιλαμβάνονται την αραβική Nahda υπό διαφορετικό πρίσμα ως προς τα πολιτικά αποτελέσματα που παρήγαγε. Κατά τον George Antonius, στο έργο του Arab Awakening (Αραβική Αφύπνιση),[16] το κινημα αυτό αποτέλεσε την πρώιμη εκδήλωση εθνικής συνείδησης, ως αντίδραση στην τουρκική καταπίεση που κορυφώθηκε με την Αραβική Εξέγερση του 1916.[17] Αντίθετη γνώμη είχαν διάφοροι λόγιοι για την σύνδεση μεταξύ του πολιτιστικού ρεύματος αυτού με την δημιουργία εθνικιστικού κινήματος που οδήγησε σε αποσχιστικές τάσεις, με αποκορύφωμα την εξέγερση του 1916. Κατά τον Ussama Makdisi σκοπός αυτού του κινήματος ήταν ο διαφωτισμός και η εκπαίδευση των Αράβων, ανεξάρτητα από θρήσκευμα ή φύλο, και όχι η μαζική κινητοποιήση για έναν μεγάλο πολιτικό στόχο.[18] Ο Zeine Zeine στο έργο του,[19] αμφισβητεί την ερμηνεία του  Antonius και θεωρεί από την μια ότι το Ισλαμ ήταν ο παράγοντας που έπαιξε ρόλο στην διαμόρφωση πολιτικής αραβικής συνειδησης και από την άλλη μετατοπίζει την δημιουργία του αραβικού αποσχιστικού εθνικισμού κατά την περίοδο των Νεότουρκων και της παν-τουρανικής, κατά αυτόν,  πολιτικής τους.[20] Ο Albert Hourani,[21] στο έργο του, επίσης αμφισβητεί την σύνδεση του κινήματος της Hahda με τον αραβικό αποσχιστικό εθνικισμό, θεωρώντας ότι η αναβίωση του μεγαλείου της Ισλαμικής ιστορίας, ως αντίδραση στην ευρωπαική διείσδυση, συνέβαλε στην δημιουργία αραβικής πολιτικής συνείδησης, η οποία δεν υπονόμευε την νομιμότητα της αυτοκρατορίας.[22] Κατά τον Hourani «δεν υπήρχαν γραμμές αποκλεισμού οι οποίες κρατούσαν τους Άραβες έξω από το Οθωμανικό κράτος και κοινωνία».[23] Ο Ernest Dawn στο έργο του υιοθετεί δύο ριζοσπαστικά επιχειρήματα σε σχέση με τους προηγούμενους λόγιους. Ότι δηλαδή, ενώ η αραβική εθνική συνείδηση, βαθειά επηρεασμένη από τον Ισλάμικό μοντερνισμό, υπήρχε πρίν από την έλευση των Νεοτούρκων εθνικιστών, παρολ’αυτά ποτέ δεν κατάφερε να ξεπεράσει τα όρια μιας στενής αραβικής πολιτικής ελίτ και να μετατραπεί σε κίνημα το οποίο να έχει λαική απήχηση, εώς και το τέλος της αυτοκρατορίας.[24]

Την ίδια χρονική περίοδο, στην περιοχή της Συρίας δραστηριοποιήθηκαν δύο οργανώσεις με αποσχιστική ρητορική. Η πρώτη οργάνωση δραστηριοποιηθηκε, υπό την ηγεσία του  Faris Nimr, την περίοδο 1875-1883. Την αποτελούσαν νεαροί χριστιανοί κυρίως, οι οποίοι προσπάθησαν να κινητοποιήσουν μαζικά χριστιανούς και μουσουλμάνους, υιοθετώντας αντι-κυβερνητική και αντί-τουρκική ρητορική, δίνοντας παράλληλα έμφαση στην αραβική πολιτιστική ταυτότητα και τον αποκλεισμό των Αράβων από τις ανώτερες θέσεις στην ιεραρχία του στρατεύματος.[25] Η δεύτερη οργάνωση, που ιδρύθηκε το 1878, αποτελούνταν κυρίως από μουσουλμανικές οικογένειες μεγαλογαιοκτήμονων, μεγαλοεμπόρων και διακεκριμένων θρησκευτικών ηγετών, ορισμένες δε, με ισχυρούς  δεσμούς με το κράτος.[26] Η πολιτική ατζέντα της δευτερής οργάνωσης ήταν αποτέλεσμα της Οθωμανικής ήττας από την Ρωσία στον πόλεμο του 1877 και αφορούσε το μέλλον της Συρίας. Συγκεκριμένα, προωθούσαν την ανεξαρτήσια της Συρίας, σε περίπτωση κατάρρευσης της αυτοκρατορίας και ενδεχόμενης κατοχής από ξένη δύναμη, συνεχίζοντας παράλληλα να αναγνωρίζουν την νομιμότητα του θεσμού του Σουλτάνου-Χαλίφη.[27] Οι δύο αυτές οργανώσεις δεν κατάφεραν να μετατραπούν σε ιδεολογικά κινήματα με λαική υποστήριξη, ενώ ταυτόχρονα η όποια επιρροή τους περιορίζοταν στην περιοχή της Συρίας.[28]

Η Τούρκο-Αραβική Κρατική Δυαρχία ως Ύστατο Μέσο Σωτηρίας της Αυτοκρατορίας

Οι πρώτες φωνές για συνομοσπονδία.

Μέσα σε αυτό το κλίμα της σχετικά επιτυχημένης συνύπαρξης στον αραβικό χώρο, αλλά και της αντιστρόφως ανάλογης βαλκανικής εμπειρίας, άρχισαν να συζητιούνται και να προωθούνται δημόσια, απόψεις περί κοινής τούρκο-αραβικής Οθωμανικής αυτοκρατορίας, διαφόρων μορφών. Την έναρξη της δημόσιας συζήτησης έκανε ο Γερμανός στρατηγός, Colmar Freiherr von der Goltz που υπηρετούσε ως επιθεωρητής της οθωμανικής στρατιωτικής ακαδημίας, ο αποκαλούμενος και «πατέρας του τουρκικού στρατού».[29] Ο Goltz στα 1897 (έτος συντριπτικής ήττας της Ελλάδας από την Οθωμανική αυτοκρατορία) δήλωνε ότι η αυτοκρατορία πρέπει να μετασχηματιστεί σε μια «ισχυρή τούρκο-αραβική αυτοκρατορία αντί ενός ανίσχυρου Βυζαντίου» όπως την θεωρούσε τότε.[30] Ο Γερμανός στρατηγός, πριν ακόμα την συντριπτική ήττα των Βαλκανικών Πολέμων, δήλωνε ότι «το ζήτημα της συμφιλιώσεως του αραβικού κόσμου με το Χαλιφάτο των Οθωμανών Σουλτάνων είναι μεγαλύτερης σημασίας για την Τουρκία, απ’ότι τα κομμάτια της Μακεδονίας, ρου ή Θεσσαλίας».[31] Επιπλέον, πρότεινε τη μεταφορά της πρωτεύουσας από την Κων/πολη στην κεντρική Ανατολία (Καισάρεια, Ικόνιο) ή και νοτιότερα (Δαμασκός, Βαγδάτη, Μοσούλη). H πρόταση αυτή δεν ήταν άσχετη με τα αυξανόμενα γερμανικά συμφέροντα στην περιοχή της Οθωμανικής Μεσοποταμίας και την απειλή τους από την αυξημένη βρετανική διείσδυση στο Περσικό Κόλπο.[32] Το 1898 ο Muḥammad Rashīd Riḍā, ο πιο γνωστός Άραβας διανοούμενος, θεολόγος και μεταρρυθμιστής, κινούμενος στο ίδιο μήκος κύματος με τον Goltz, πρότεινε ως λύση για την ενότητα της αυτοκρατορίας τη γλωσσική και πολιτιστική αραβοποίηση του τουρκικού στοιχείου, εντός μίας ενωμένης Οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο Riḍā ανησυχούσε για το μέλλον του ισλαμικού κόσμου έναντι της ευρωπαϊκής πίεσης και διείσδυσης. Σε άρθρο του το 1903, αφού επανέλαβε την πρόταση τού περί πολιτιστικής αραβοποίησης της αυτοκρατορίας, έκανε ένα βήμα παραπέρα. Πρότεινε την παραχώρηση της Κων/πολης και των βαλκανικών οθωμανικών κτήσεων στην Ρωσία, με αντάλλαγμα τη βοήθειά της για την επιστροφή της Αιγύπτου στην Οθωμανική αυτοκρατορία, η οποία αυτοκρατορία θα αναδιοργανωνόταν κατά τα ομοσπονδιακά πρότυπα των ΗΠΑ, με νέα πρωτεύουσα τη Δαμασκό.[33]

Φυσικά, υπήρχαν εντάσεις και διχογνωμίες μεταξύ Αράβων και Τούρκων όσον αφορά τη μορφή και τον ρόλο μιας πιθανής, μελλοντικής, δυαδικής μοναρχίας. Από τη μια, μερίδα Τούρκων εθνικιστών θεωρούσε την υιοθέτηση του μοντέλου της Αυστροουγγρικής δυαρχίας ως ένα εργαλείο νομιμοποίησης της επικυριαρχίας των Τούρκων επί των Αράβων, τους οποίους θεωρούσαν απολίτιστους και οπισθοδρομικούς.[34] Από την άλλη, αραβικοί εθνικιστικοί κύκλοι θεωρούσαν τους Τούρκους απολίτιστους νομάδες από την Μογγολία και πρότειναν ένα κοινό αραβικό Χαλιφάτο αντί του οθωμανικού. Σύντομα, οι πολιτικές και γεωπολιτικές εξελίξεις στο βαλκανικό τμήμα της αυτοκρατορίας θα ενέτειναν τις συζητήσεις και την πίεση για την υλοποίηση των σχεδίων κοινής κρατικής υπόστασης.

Ωστόσο, δεν θα πρέπει να αγνοήσουμε ότι την ίδια περίοδο με την άνθιση της αραβικής πολιτιστικής συνείδησης και ταυτότητας έκανε την εμφάνιση του ο Τουρκισμός, ένα ιδεολογικό ρεύμα έκφρασης της ιδιαιτερότητας της τουρκικής πολιτιστικής και εθνοτικής ταυτότητας. Το ρεύμα αυτό, εκπορευόμενο από μια μικρή τουρκόφωνη διανοητική  ελίτ, είχε πολύ μικρή απήχηση στους τουρκόφωνους πληθυσμούς, που αντιλαμβανόταν το Ισλάμ ως μέσο έκφρασης κοινής ταυτότητας.[35] Κατά τον Hasan Kayali κατά την περίοδο κυριαρχίας του σουλτάνου Abdülhamid, ο οθωμανισμός ήταν η κυρίαρχη πολιτική ταυτότητα, ενώ ο τουρκισμός και ο αραβισμός, ως πολιτικές ατζέντες βασιμένες στον διαχωρισμό με βάση την εθνότητα και την γλώσσα, μικρή είχαν επιρροή στον πληθυσμό.[36] Χαρακτηριστικές είναι οι περιπτώσεις των Yusuf Akçura και Nagib Azoury. Ως αμφότεροι αντίπαλοι του Ισλαμισμού και του Οθωμανισμού προωθούσαν τον διαχωρισμό Τούρκων και Αράβων σε εθνοτική βάση. Ο Yusuf Akçura, Τούρκος εξόριστος στην Κων/πολη, καταγόμενος από την Ρωσική Αυτοκρατορία, το 1904 με γραπτά του καλούσε για την υιοθέτηση του Τουρκισμού ως εναλλακτική ταυτότητα για τους τουρκόφωνους πληθυσμούς, απορρίπτοντας τον πανισλαμισμό και τον οθωμανισμό ως μη βιώσιμη λύση.[37] Την ίδια χρονική περίοδο και στο ίδιο μήκος κύματος, ο Nagib Azoury, Άραβας χριστιανός από την Συρία, που ήταν εξόριστος στο Παρίσι, καλούσε για ίδρυση ανεξάρτητου αραβικού κρατους χριστιανών και μουσουλμάνων. [38] Αμφότεροι δεν κατάφεραν να βρούν ικανό ακροατήριο που να υιοθετήσει τις εναλλακτικές που πρότειναν έναντι του οθωμανισμού.[39]

Νεοτουρκική Επανάσταση και Βαλκανικοί Πόλεμοι

Το κίνημα των Νεότουρκων, το οποίο ιδρύθηκε το 1889, περιλάμβανε εκτος από Τούρκους, Άραβες, Κούρδους, Αλβανούς, Τούρκους της Ρωσίας καθώς και μέλη άλλων μειονοτήτων. Το 1897 στο Κάιρο ιδρύθηκε η οργάνωση Jam`iyat al­shura al­`uth­maniyya (Οθωμανική Συμβουλευτική Κοινωνία) από Σύριους άραβες και Νεότουρκους από την Κων/πολη, με προεξέχοντες τον Αιγύπτιο επιφανή θεολόγο και λόγιο Rashid Rida, τον Σύριο διανοούμενο Rafiq al­`Azm, και τον Τουρκο-κούρδο αξιωματικό Saib Bey, όλοι τους μέλη των Νεότουρκων.[40] Η οργάνωση αυτή αποκήρρυτε τον Σουλτάνο Abdülham προσωπικά, αλλά και τον ευρωπαικό ιμπεριαλισμό, ενώ καλούσε για ισλαμική ενότητα, μέσα από την κρατική Οθωμανική ενότητα και υπό την σκέπη του Οθωμανού Χαλίφη.[41] Επιπλεόν την περίοδο 1895-1905 στις αραβικές επαρχίες, δραστηριοποιούνταν τρείς Νεοτουρκικές επαναστατικές οργανώσεις: η Medeniyet­i Islamiye Cemiyeti του Rodoslu Süleyman στην Συρία, η Αραβική Επαναστατική Επιτροπή  του Kusçubasi  Esref στην Hijaz (Χετζάτζη), και η Vatan Cemiyeti του Mustafa (Cantekin) στη Δαμασκό.[42] Διαπιστώνουμε λοιπόν, ότι το αραβικό στοιχείο ήταν αρκετά ενεργό στις απαρχές του Νεοτουρκικού κινήματος τουλάχιστον.

Η επανάσταση των Νεότουρκων του 1908 και η επαναφορά του Συντάγματος του 1876 αρχικά έφερε ευφορία στους πληθυσμούς της αυτοκρατορίας. Οι ελπίδες για περισσότερη ελευθερία, ισονομία και τοπική αυτοδιοίκηση αναπτερώθηκαν. Η ειρηνική και ισότιμη οικουμενική συνύπαρξη του ψηφιδωτού των λαών της αυτοκρατορίας φάνηκε προς στιγμή να είναι εφικτή. Σύντομα όμως, οι πανηγυρισμοί και το κλίμα αισιοδοξίας επισκιάστηκαν από το φόβο του οθωμανοτουρκικού πολιτικού κατεστημένου για διαμελισμό, τον οποίο επαναφέραν τρείς  γεωπολιτικές εξελίξεις. Συγκεκριμένα, η επίσημη κήρυξη της βουλγαρικής ανεξαρτησίας από την οθωμανική αυτοκρατορία στις 5 Οκτωβρίου του 1908, η απόφαση της Κρητικής Πολιτείας για ένωση με την Ελλάδα και η προσάρτηση της Βοσνίας-Ερζεγοβίνης από την Αυστροουγγαρία.[43] Αυτά τα δύο γεγονότα ανησύχησαν ιδιαίτερα την πιο ριζοσπαστική/μιλιταριστική ομάδα των Νεότουρκων, η οποία, σε αντίθεση με την πιο φιλελεύθερη ομάδα του κινήματος , αντιτίθεντο σφοδρότατα σε οποιαδήποτε μορφή αποκέντρωσης και τοπικής αυτοδιοίκησης που πρότειναν οι φεντεραλιστές φιλελεύθεροι. Η ριζοσπαστική ομάδα, προερχόμενη στην πλειοψηφία της από τα Βαλκάνια και έχοντας την τραυματική εμπειρία της επαναστατικής βίας, της απώλειας εστιών και εκδίωξής τους από τα νεοϊδρυθέντα χριστιανικά βαλκανικά κράτη, αντιτίθεντο σφοδρά σε οποιαδήποτε μορφή αποκέντρωσης. Αυτή η ριζοσπαστική ομάδα των Νεότουρκων στήριζε τον εκσυγχρονισμό του κράτους, την συγκεντρωτική δομή του και την υιοθέτηση ενός επαναστατικού πατριωτισμού.

Τελικά, οι ριζοσπάστες επικράτησαν στα πολιτικά πράγματα, μετά την νίκη τους στις εκλογές του 1908, εν μέσω καταγγελιών για σοβαρές εκλογικές παρατυπίες.[44] Παρόλ’ αυτά, η νέα ηγετική ομάδα ομάδα των Νεότουρκων προσπάθησε να προσεταιριστεί το αραβικό στοιχείο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, ο Κεμάλ Ατατούρκ (από τούδε και στο εξής Κεμάλ), μέλος των Νεότουρκων τότε. Ο Κεμάλ στάλθηκε στην Λιβύη από την Σουλτανική κυβέρνηση για να αντιμετωπίσει την ιταλική εισβολή. Εκεί, με δική του πρωτοβουλία αναδιοργάνωσε τις τοπικές οργανώσεις των Νεότουρκων, εντάσσοντας και ντόπιο αραβικό στοιχείο στις τάξεις τους. Η ιταλική εισβολή το 1911 στη Λιβύη, η κατοχή και ο κοινός και επιτυχημένος τούρκο-λιβυκός ανταρτοπόλεμος υπό τον Κεμάλ ήταν μια ισχυρή εμπειρία για τον ίδιο και τους Νεότουρκους, δείχνοντάς τους τα οφέλη μιας στενής συνεργασίας με το αραβικό στοιχείο. Όπως αναφέρει ο ιστορικός Benjamin C. Fortna, εξειδικευμένος στην ύστερη Οθωμανική ιστορία, «Η εμπλοκή στη Λιβύη συμβόλιζε το όραμα της υπεράσπισης της δεινοπαθούσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στηριζόμενο στην Μουσουλμανική ‘εθνική’ ενότητα- με άλλα λόγια, τον Μουσουλμανικό εθνικισμό».[45]

Σύντομα, τα καταστροφικά για την Κων/πολη αποτελέσματα των Βαλκανικών Πολέμων θα οδηγούσαν σε αναθεώρηση των απόψεων των Νεότουρκων για την μορφή και δομή της αυτοκρατορίας. H απώλεια σχεδόν όλων των οθωμανικών κτήσεων στα Βαλκάνια και τα συνακόλουθα προσφυγικά ρεύματα που κατέφθαναν στα ασιατικά, οθωμανικά εδάφη όξυναν το δίλημμα ασφάλειας της αυτοκρατορίας, που έβλεπε τον εφιάλτη του διαμελισμού να χτυπά την πόρτα της κυριολεκτικά, μιας και τα βουλγαρικά στρατεύματα έφτασαν σε απόσταση αναπνοής από την Κων/πολη κατά τον Α’ Βαλκανικό Πόλεμο. Η ήττα πυροδότησε ραγδαίες πολιτικές εξελίξεις, όπως την κατάργηση των πολιτικών κομμάτων, του συντάγματος και τη δικτατορική διακυβέρνηση από τους Νεότουρκους, ενώ παράλληλα μπήκαν οι βάσεις για τις επακόλουθες γενοκτονίες των χριστιανικών πληθυσμών της Ανατολίας. Επιπλέον, αναζωπυρώθηκε η συζήτηση για τον σχηματισμό ενός κοινού τούρκο-αραβικού κράτους. Οι Νεότουρκοι, υπό την πίεση της βαλκανικής ήττας, αναθεωρούν την μέχρι πρότινος αρνητική τους στάση σε ένα κοινό κράτος.

Αμέσως μετά τη λήξη των Βαλκανικών πολέμων, ο Hüseyin Cahit (Yalçın), σημαντικό στέλεχος των Νεότουρκων, γνωστός πολέμιος της αποκεντρωτικής πολιτικής και υπεύθυνος δημοσίων σχέσεων του νεοτουρκικού κομιτάτου, κατά την επίσκεψη του στην Αγία Πετρούπολη στη Ρωσία, έδωσε συνέντευξη στην εφημερίδα Russkaya Molva. Εκεί δήλωσε ότι το Κομιτάτο αναθεωρεί την αντίθεση του στις αποκεντρωτικές πολιτικές, μιας και μετά την απώλεια των Βαλκανικών εδαφών, η αυτοκρατορία απαλλάχθηκε από τα «αναξιόπιστα» στοιχεία, δηλαδή, τους χριστιανικούς πληθυσμούς των Βαλκανίων. Επιπλέον, δήλωσε ότι, εφόσον η τουρκική ελίτ σταματήσει να ακολουθεί τις στενόμυαλες πολιτικές του παρελθόντος, μια σύμπραξη Αράβων και Τούρκων είναι εφικτή στη βάση της κοινής θρησκείας και συμφερόντων.[46] Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Ziya Gökalp, κοινωνιολόγος, μέλος της κεντρικής επιτροπής των Νεότουρκων και κεντρικός, ιδεολογικός καθοδηγητής του κινήματος. Ο Gökalp στήριξε τη δημιουργία ενός κοινού τούρκο-αραβικού κράτους στη βάση του κοινού θρησκεύματος και του κοινού ισλαμικού έθνους, αν και καλούσε και για γλωσσική τουρκοποίηση του Κορανίου.[47] Στο ίδιο μήκος κύματος με τον Ziya Gökalp κινήθηκε και ο Fuat Köprülü, σημαίνων ιδεολογικός καθοδηγητής του τουρκικού εθνικιστικού κινήματος.[48] Ο Ömer Seyfeddin, ιδεολογικός ακόλουθος του Gökalp, υποστηρικτής πανισλαμιστικών ιδεών, επικρότησε την ίδρυση ενός κοινού κράτους, με ισονομία για τους δύο λαούς. Κατά τον Seyfeddin, η πολιτειακή σύμπραξη των δύο λαών στη βάση του ισλαμικού έθνους θα οδηγούσε αργότερα στη δημιουργία μιας ισλαμικής διεθνούς, η οποία θα μπορούσε να υπερασπιστεί τα μουσουλμανικά έθνη από την επιβουλή των χριστιανικών, δυτικό-ευρωπαϊκών κυρίως, κρατών.[49]

Ταυτόχρονα, στις αραβικές κοινωνίες, η συζήτηση για μια κοινή ομοσπονδιακή, κρατική σύμπραξη εντάθηκε μετά τα καταστροφικά αποτελέσματα των Βαλκανικών Πολέμων. Κατά τον Eyal Ginio, καθηγητή Ισλαμικών και Μεσανατολικών σπουδών, πολλοί Άραβες ιθύνοντες εξέλαβαν την ήττα στα Βαλκάνια ως «μια ευκαιρία να μετασχηματίσουν την Τούρκο-αραβική συνεργασία σε μια πιο ισότιμη βάση».[50] Oι δε Άραβες εθνικιστές, που ήδη από καιρό στήριζαν ιδέες για ομοσπονδιακή λύση εντός της αυτοκρατορίας, είδαν τα γεγονότα των Βαλκανικών πολέμων ως μια τέτοια ευκαιρία και ενέτειναν την πίεση προς την κατεύθυνση αυτή. Παρόλο που οι κατηγορίες εναντίον των Νεότουρκων για πολιτικές τουρκοποίησης εξαιτίας της μέχρι τότε αντίθεσής τους σε αποκεντρωτικές πολιτικές ήταν υπαρκτές, δεν υπήρχε σοβαρή συλλογική βούληση για απόσχιση από την αυτοκρατορία.[51] Παράδειγμα αποτελεί, το αραβικό, Οθωμανικό Κόμμα για την Διοικητική Αποκέντρωση (Ḥizb al–Lā-markaziyya al–Idāriyya al-‘Uthmānī) που ιδρύθηκε στο Καίρο το 1912, για να προστατέψει τα αραβικά συμφέροντα από τις συγκεντρωτικές πολιτικές «τουρκοποίησης».[52] Αν και στήριζε την εφαρμογή του ελβετικού διοικητικού μοντέλου, εντούτοις συμφωνούσε στη διατήρηση του θεσμού του Οθωμανικού Σουλτανάτου.[53] Άλλο παράδειγμα αποτελεί η σύγκληση του πρώτου Αραβικού Κογκρέσου των αντιπολιτευόμενων στους Νεότουρκους κομμάτων που διεξήχθη στο Παρίσι τον Ιούνη του 1913. Εκεί, η πλειοψηφία των συνέδρων επιβεβαίωσε την πλήρη στήριξη των Αράβων προς την Οθωμανική αυτοκρατορία και εξέφρασε την ευχή για την αρμονική και ισότιμη συνύπαρξη Αράβων και Τούρκων σε μια ενωμένη αυτοκρατορία.[54] Παρόλο που στο συνέδριο αυτό εκφράστηκε η στήριξη της ακεραιότητας της Οθωμανικής αυτοκρατορίας, στα πλαίσια ενός πιο αποκεντρωμένου μοντέλου, εν τούτοις, υπήρχαν φωνές κριτικής από αραβικούς κύκλους που στήριζαν τις συγκεντρωτικές πολιτικές των Νεότουρκων. Οι κύκλοι αυτοί θεωρούσαν ότι η αλλαγή της υπάρχουσας πολιτειακής δομής υπέρ μιας πιο αποκεντρωμένης έθετε σε κίνδυνο την ενότητα του οθωμανο-ισλαμικού έθνους.[55] Αξίξει να σημειωθεί εδώ, ότι το κύριο ιδεολογικό πρόταγμα των Νεότουρκων σε σχέση με την ιδεολογική ταυτότητα της αυτοκρατορίας, ηταν το Ισλάμ ως ενοποιητικός παράγων, ανασχετικός στον διασπαστικό αραβικό και τουρκικό εθνικισμό.[56]

Παραμονές λοιπόν, της καταιγίδας του Α’ Π.Π., που έμελλε να αναδομήσει πλήρως το διεθνές και περιφερειακό σύστημα ισχύος και αμέσως μετά την καταστροφική ήττα στα Βαλκάνια, ο αραβικός εθνικισμός, όχι μόνο ήταν υπαρκτός, αλλά ενδυναμωνόταν και απαιτούσε να έχει αυξημένο λόγο στα πολιτικά πεπραγμένα της αυτοκρατορίας. Παρόλ’ αυτά, όχι μόνο δεν απείλησε την συνοχή της αυτοκρατορίας, όπως έγινε με τα κινήματα εθνικής αφύπνισης/ αυτοδιάθεσης στα Βαλκάνια, αλλά αντίθετα καλούσε για ενίσχυση της ισχύος και της ενότητας της Αυτοκρατορίας μέσω της αναδόμησής της σε μια ομοσπονδιακή, δυαδική κυρίως, βάση. Αντίστοιχα το καθεστώς των Νεότουρκων, παρά τις σοβαρές επιφυλάξεις ως προς τις προθέσεις των Αράβων, προχώρησε σε σημαντικές παραχωρήσεις όσον αφορά τις απαιτήσεις των Αράβων εθνικιστών/φεντεραλιστών.[57]

΄Β Μέρος

Από τον Α’ Π.Π. στο Κίνημα του Κεμάλ: Ο Ρόλος του Αραβικού Παράγοντα Κατά τον Α’ ΠΠ και τον Ένοπλο Κεμαλικό Αγώνα για την Ανατροπή της Συνθήκης των Σεβρών.

Ο Α’ Π.Π. και η Αραβική Εξέγερση

Μετά το ξέσπασμα του Α’ Π.Π. (1914-1918), η Οθωμανική Αυτοκρατορία εισέρχεται στον πόλεμο στο πλευρό των Κεντρικών δυνάμεων (Γερμανία, Αυστροουγγαρία, Βουλγαρία). Toν Ιούνη του 1916, ξεσπά η Αραβική Εξέγερση υπό την ηγεσία του Hussein bin Ali, εμίρη της Μεδίνας, υπό την πριμοδότηση της Βρετανικής Αυτοκρατορίας με υλική βοήθεια, αλλά και τακτικά βρετανικά στρατεύματα υπό τον στρατηγό Edmond Allenby. Σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη, οι αραβικοί πληθυσμοί, ενεργητικά ή παθητικά, στήριζαν την Αραβική Εξέγερση και ήταν αρνητικά διακείμενοι στην Οθωμανική παρουσία-κυριαρχία. Ήταν όμως οι πραγματικότητα στο πεδίο έτσι;

Πρίν προχωρήσουμε στην ανάλυση της Αραβικής Εξέγερσης, θα κάνουμε μια σύντομη αναδρομή στις σχέσεις του ηγέτη της εξέγερσης με τις οθωμανικές αρχές πρίν το ξέσπασμα της. Ο Hussein bin Ali διορίστηκε Grand Sharrif, δηλαδή τοποτηρητής επί των ιερών προσκυνημάτων στην Μεδίνα, αλλά και των σχέσεων με τις φυλές των Βεδουίνων στις 26 Νοεμβρίου του 1908.[58] Η κυριαρχία επί της Μεδίνας πέραν της θρησκευτικής νομιμοποιητικής ισχύς που προσέδιδε στο Σουλτάνο-Χαλίφη, επιπλεόν ενίσχυε την στρατηγική ασφάλεια της αυτοκρατορίας στην περιοχή. Η κατοχή της εξασφάλιζε σημαντικό στρατιωτικό πλεονέκτημα λόγω γεωγραφικής θέσης, ενώ ταυτόχρονα προσέφερε και γεωπολιτικά πλεονεκτήματα μιας και καθιστούσε αποτελεσματικό τον έλεγχο τόσο των Βρετανών στην ανατολική αραβική ακτή, όσο και των παραδοσιακά εχθρικά διακείμενων, Ουαχαμπιστών Αράβων του  Ibn Sa`ud.[59] Γενικά η Μεδίνα εθεωρείτο η είσοδος για την κεντρική Αραβία.[60] Κατά τον Ιταλο-Τουρκικό πόλεμο, την άνοιξη του 1912, οι δυνάμεις του Hussein αντιστάθηκαν στην προσπάθεια των Ιταλών και των συμμαχικών σε αυτούς, τοπικών φυλάρχων, να αποκτήσουν ερείσματα στην Ερυθρά Θάλασσα, υπερασπιζόμενοι έτσι την Οθωμανική κυριαρχία στην στρατηγική αυτή περιοχή.[61] Οι Βρετανοί την ίδια περίοδο για τα δικά τους συμφέροντα πίεζαν τις Σουλτανικές αρχές για την αντικατάσταση του Hussein. Αιτίες ήταν τόσο ο πυροβολισμός  του Βρετανού πρόξενου στην Τζέντα από Άραβες ατάκτους όσο και η προσπάθεια του Hussein  να αυξήσει τον έλεγχο πάνω στα ιερά προσκυνήματα, μειώνοντας έτσι την βρετανική επιρροή σε αυτά.[62] Οι σχέσεις Hussein και Υψηλής Πύλης άρχισαν να επιδεινώνοντε με τον διορισμό του  Vehib Pasha ως στρατιωτικού διοικητή και κυβερνήτη της Χετζάτζης στις 15 Ιανουαρίου του 1914. Ο Vehib  σύντομα ήρθε σε προστριβή με τον Hussein για διάφορα θέματα όπως η απαλλοτρίωση εκτάσεων από τον Hussein για ίδιον όφελος, η επιβολή νέων φόρων και η είσπραξη των εσόδων της φορολογίας γενικότερα.[63] Από τον Μάρτιο του 1914 και μετά, ο Vehib ασκεί συνεχείς πιέσεις για την αντικατάσταση του, παρά την απροθυμία της Κων/πολης να την υλοποιήσει.[64] Επιπλέον, η μείωση του αριθμού των προσκυνητών και των σημαντικών για την τοπική οικονομία εσόδων, εξαιτίας του πολέμου,[65] καθώς και η πολύ σοβαρή έλλειψη τροφίμων και εφοδίων εξαιτίας του βρετανικού ναυτικού αποκλεισμού των λιμανιών της Ερυθράς Θάλασσας,[66] επιδείνωσαν την οικονομική και κοινωνική σταθερότητα, υποσκάπτοντας ταυτόχρονα την πολιτική ισχύ του Hussein. Υπό την πίεση των παραπάνω παραγόντων, ο Hussein ήρθε σε μυστικές διαπραγματεύσεις με τους Βρετανούς τον Ιούλιο του 1915 και τον Ιανουάριο του 1916,[67] καταλήγοντας στην κήρυξη εξέγερσης κατά των οθωμανικών αρχών στις  27 Ιουνίου, 1916, υπό την ηγεσία του υιού του, πρίγκηπα Faysal.[68]

Σύμφωνα με τον καθηγητή σύγχρονης τουρκικής ιστορίας στο Παν/μιο του Leiden, Alp Yenen, η μεγάλη πλειοψηφία των Αράβων, στην διάρκεια της Αραβικής Εξέγερσης, ήταν πιστοί στην νομιμότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και υποστηρικτές της συνομοσπονδιακής λύσης στο θέμα της μελλοντικής πολιτειακής μορφής της.[69] Η άποψη αυτή ενισχύεται από τα στοιχεία που αναφέρει ο Michael Provence, στο έργο του, The Last Ottoman generation and The Making of the Modern Middle East όσον αφορά τον όγκο των υπηρετούντων Αράβων στον οθωμανικό στρατό την περίοδο του Α’ ΠΠ. Κατά τον Provence, ένα ποσοστό τριάντα τοις εκατό περίπου των Οθωμανών στρατιωτών και αξιωματικών αντίστοιχα, ήταν αραβικής καταγωγής, οι οποίοι διακρίθηκαν στα μέτωπα της Καλλίπολης και του Καυκάσου.[70] Ελάχιστοι δε, ήταν οι Οθωμανοί-Άραβες αξιωματικοί που εντάχθηκαν στις τάξεις της Αραβικής Εξέγερσης, προερχόμενοι κατά πλειοψηφία από ήδη αιχμαλώτους.[71] Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα της αποτυχίας των Βρετανών να στρατολογήσουν αιχμαλώτους είναι το εξής. Στις 20 Νοεμβρίου 1916, οι Βρετανοί έστειλαν στην Χετζάτζη, 90 αξιωματικούς και 2,100 στρατιώτες, από στρατόπεδα αιχμαλώτων της Ινδίας, με σκοπό να ενταχθούν στις τάξεις της Εξέγερσης.[72] Όταν έφθασαν στην Χετζάτζη, οι αιχμάλωτοι δήλωσαν ότι δεν θα πολεμούσαν εναντίον του Σουλτάνου, αρνούμενοι να αποβιβαστούν με αποτέλεσμα, μετά από ένα μήνα άκαρπων διαβουλεύσεων, μόλις έξι αξιωματικοί και 27 στρατιώτες πείσθηκαν να ενταχθούν, ενώ οι υπόλοιποι ανεχώρησαν για την Αίγυπτο.[73]

Η ιστορικός Polly Mohs παραθέτει στοιχεία που επιβεβαιώνουν τα λεγόμενα των προαναφερθέντων καθηγητών. Σύμφωνα με την έρευνα της Mohs, η Al-ʽAhd (Συμφωνία) και η Al–Fatat (Νεο-Αραβικό Κόμμα), ήταν οι δύο κύριες αραβικές εθνικιστικές οργανώσεις που διακήρυτταν ανεξαρτησία από τους Οθωμανούς, και ζητούσαν βρετανική προστασία (η Al-ʽAhd).[74] Τα ηγετικά στελέχη των οργανώσεων αυτών, ο Aziz Ali al–Misri και ο Muhammed al–Faruqi, πρώην διοικητές του οθωμανικού στρατού πληροφορούσαν τους Βρετανούς για την ύπαρξη 15.000 μελών στην Al-ʽAhd και 150.000 μελών στην Al–Fatat, μόλις το 1914.[75] Νεότερες έρευνες όμως, κατά την Mohs, καταδεικνύουν ως τουλάχιστον διογκωμένους τους αριθμούς αυτούς.[76] Αξιοσημείωτο είναι επίσης το γεγονός που διαδραματίστηκε σε συνάντηση που είχε ο Aziz Ali al–Misri με τον Gilbert Clayton, διευθυντή της βρετανικής υπηρεσίας στρατιωτικών και πολιτικών πληροφοριών τον Οκτώβρη του 1914. Όταν ο Clayton ρώτησε τον  al–Misri για το αν οι Άραβες συνταχθούν με τους Οθωμανούς, σε περίπτωση που εισέλθουν στον Α’ ΠΠ, ο δεύτερος αποκρίθηκε ότι οι Άραβες, θα συνταχθούν με την οθωμανική αυτοκρατορία διότι την θεωρούν ως την ισχυρότερη πλευρά, καθώς και ότι τρέφουν για αυτήν ιδιαίτερη συμπάθεια.[77] Όταν δε τον Σεπτεμβριο του 1916, ο al–Misri ανέλαβε την στατιωτική ηγεσία της Εξέγερσης, στην πρώτη συνάντηση που είχε με τον Hussein, του δήλωσε οτι στόχος του ήταν η αυτονομία μέσα στα πλαίσια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ενώ παράλληλα τον συμβούλευσε να μην διακόψει πλήρως τις σχέσεις του με τους Οθωμανούς και τους Γερμανούς.[78] Η προσήλωση του al–Misri στο όραμα της αυτονομίας εντός της αυτοκρατορίας εκδηλώθηκε και στο στρατιωτικό πεδίο. Τον Ιανουάριο το 1917, ενώ ο στρατός των εξεγερμένων σχεδίαζε να επιτεθεί και να καταλάβει την Μεδίνα, ο al–Misri, μαζί με μια ομάδα Αράβων αξιωματικών, αποφάσισαν να ελθουν σε επαφή με τον Οθωμανό διοικητή της πόλης, ώστε να ενώσουν τις δυνάμεις τους εναντίον της Μέκκας και του Hussein, με απώτερο σκοπό την ανατροπή του και την σύναψη διαπραγματεύσεωνς με τον Σουλτάνο για την επίτευξη της ειρήνης και της αραβικής αυτονομίας υπό την αιγίδα της Υψηλή Πύλη.[79]

Ένα άλλο στοιχείο που διαφωτίζει τις μη αποσχιστικές τάσεις της πλειοψηφίας των Αράβων αξιωματούχων έναντι της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην διάρκεια της Αραβικής Εξέγερσης είναι η ομολογία του Nūrī al–Saʿīd, μετέπειτα προέδρου του Ιράκ το 1930 και το 1941, στο έργο των καθηγητών ιστορίας, William W. Haddad και William Ochsenwald. Ο Nūrī συμμετείχε στην Αραβική Εξέγερση, αφού πρώτα είχε αιχμαλωτιστεί από τους Βρετανούς.[80] Χρόνια αργότερα δήλωσε: «κανείς από εμάς δεν σκεφτόταν απόσχιση από την Οθωμανική Αυτοκρατορία. Οι σκέψεις μας προσανατολίζονταν στην απόκτηση τοπικής αραβικής αυτοδιοίκησης, αναγνώριση της αραβικής γλώσσας ως επίσημης και τούρκο-αραβικής συλλογικής διακυβέρνησης του κράτους».[81] Κατά τον Nūrī, σημαίνοντες Νεότουρκοι εθνικιστές, όπως ο Κεμάλ, συμφωνούσαν με τα αραβικά αιτήματα.[82] Οι δε Νεότουρκοι δεν αναθεώρησαν τις απόψεις τους για κοινή κρατική οντότητα εξαιτίας της Αραβικής Εξέγερσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο Ziya Gökalp, ιδεολογικός μέντορας των Νεότουρκων, ο οποίος, σε άρθρο του στην εφημερίδα Yeni Mecmua, στις 4 Μαρτίου του 1918, καλούσε σε σύσταση κοινού κράτους μεταξύ των Τούρκων της Ανατολίας και των Αράβων πάνω βάση κοινών θρησκευτικών, γεωγραφικών και γεωπολιτικών συμφερόντων και ως ανάχωμα στην ευρωπαϊκή υποταγή.[83] Την ίδια ώρα οι Βρετανοί με τις αραβικές αποσχιστικές δυνάμεις του πρίγκηπα Faysal βρίσκονταν στις  πύλες της Δαμασκού. Την προσήλωση των Νεότουρκων, μέχρι και τις τελευταίες στιγμές του Α’ Π.Π., στην ίδρυση κοινού τουρκο-αραβικού κράτους, επιβεβαιώνει ο Falih Rıfkı (Atay), μια από τις σημαντικότερες προσωπικότητες που συμμετείχαν στον σχηματισμό του μετα-οθωμανικού, κεμαλικού τουρκικού ιστοριογραφικού αφηγήματος. Σύμφωνα με τον Falih, ο οποίος υπηρετούσε ως βοηθός του Cemal Pasha και συνδέονταν με φιλία με τον Κεμάλ, οι Νεότουρκοι, ενώ ήταν κάθετα αντίθετοι με τις όποιες απαιτήσεις των Κούρδων και των Αρμενίων, εν τούτοις, έβλεπαν θετικά μια κοινή κρατική οντότητα με τους Άραβες.[84]

Το πιο χαρακτηριστικό, όμως, παράδειγμα της δυναμικής που είχε η τουρκο-αραβική πολιτειακή σύμπραξη είναι η μυστική επιστολή του πρίγκηπα Fayṣal,[85] μόλις στις 12 Αυγούστου του 1918, δύο μήνες πριν το οριστικό τέλος του Α’ Π.Π., προς τον Cemal Pasha, που εκτός από κυβερνήτης της Συρίας, είχε αναλάβει και διοικητής της 4ης στρατιάς, με έδρα την Συρία. Στην επιστολή αυτή ο Fayṣal ζητά την δημιουργία μιας ομοσπονδίας μεταξύ Αράβων και Τούρκων. Συγκεκριμένα αναφέρει ότι «οι Άραβες δεν απαιτούν τίποτα από τους Τούρκους. Όμως θέλουν να ζήσουν ελεύθεροι….διακηρύσσω το εξής στην κυβέρνηση σας: «Οι Άραβες απαιτούν από εσάς το στάτους της Βαυαρίας σε σχέση με την Πρωσσία.» Η προσφορά θα ενώσει τις καρδίες των δύο εθνών και θεωρώ οποιονδήποτε άλλο υποδεέστερο όρο, ως την δολοφονία των δύο μουσουλμανικών εθνών. Μέσω των χεριών των ξένων (Αγγλογάλλων) θα προταθούν εξεγέρσεις εναντίον του Σουλτάνου…Κύριε, εάν η κυβέρνηση της Τουρκίας αποδεχθεί τους προτεινόμενους από τους Άραβες όρους, σας διαβεβαιώ ότι είμαστε έτοιμοι να διαπραγματευτούμε».[86] Όλα τα παραπάνω στοιχεία αντικρούουν τις απόψεις περί θετικής προδιαθέσεως σημαντικού μέρους των αραβικών πληθυσμών και ελίτ για εξέγερση και απόσχιση από την οθωμανική διοίκηση.

Η Κεμαλική Αντίσταση και ο Αραβικός Παράγων

Στις 25/9/1918, στο λυκαυγές του πρώτου παγκοσμίου βιομηχανικού πολέμου, τα βρετανικά στρατεύματα εισέρχονται στην πόλη Ναμπλούς της Παλαιστίνης μετά από τριήμερη μάχη εναντίον των οθωμανο-γερμανικών στρατευμάτων υπό τον Λίμαν φον Σάντερς και τον Κεμάλ, που υπερασπίζονταν την πόλη. Η ήττα αυτή ουσιαστικά οδήγησε στην συνθηκολόγηση των Οθωμανών με την υπογραφή της ανακωχής του Μούδρου στις 17/10/1918. Η παράδοση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας ή του «Ασθενή της Ευρώπης», όπως χαρακτηρίζονταν από τον ευρωπαϊκό τύπο, αναμενόταν ότι θα οδηγούσε σε κατάρρευση, τουλάχιστον ανάλογη με αυτήν της Αυστροουγγαρίας. Εξελίχθηκαν όμως έτσι τα πράγματα;

Παρά τις προσδοκίες των ευρωπαϊκών δυνάμεων, ο προσφάτως ηττηθείς στα Βαλκάνια οθωμανικός στρατός κατάφερε να κινητοποιήσει σχεδόν τρία εκατομμύρια στρατιώτες και να καταφέρει σοβαρές ήττες στις συμμαχικές δυνάμεις στην Καλλίπολη και στις περιοχές του μετέπειτα Ιράκ. Κατά τον Michael Provence, σε αντίθεση με το παράδειγμα της Αυστροουγγαρίας, όπου κρατικός μηχανισμός και στρατός κατέρρευσαν ταυτόχρονα, ο οθωμανικός στρατός δεν ακολούθησε την κατάρρευση του οθωμανικού κρατικού μηχανισμού.[87] Παρά τις ήττες του, ο οθωμανικός στρατός δεν είχε οριστικά συντριβεί, ούτε είχε κηρύξει πλήρη αποστράτευση και διάλυση των μονάδων του. Ο Κεμάλ, ο οποίος παρέμενε διοικητής της 3ης στρατιάς, εν μέσω διαπραγματεύσεων για ανακωχή και μετά την κατάληψη της Αλεξάνδρειας και του Χαλεπίου από τα βρετανικά στρατεύματα, υποχώρησε συντεταγμένα προς τα όρη του Ταύρου, μεταφέροντας ταυτόχρονα όλον τον οπλισμό και τις προμήθειες πολεμοφοδίων της στρατιάς μαζί του, με σκοπό να συνεχίσει την αντίσταση κατά των δυνάμεων της Αντάντ. Στις εντολές της Κων/πολης για άμεση παράδοση της 3ης στρατιάς, ο Κεμάλ, αψηφώντας τους όρους της ανακωχής περί αποστράτευσης, ναι μεν παραιτήθηκε της διοίκησης, όμως όρισε ως διοικητή τον βουλγαρικής καταγωγής Nihat (Anılmıs) Pasa, δίνοντάς του σαφείς εντολές να συνεχίσει τις προετοιμασίες για μελλοντική αντίσταση κατά των δυνάμεων της Αντάντ.[88]

Χαρακτηριστικό των διαθέσεων του Κεμάλ, αλλά και του κλίματος και των διεργασιών μεταξύ Τούρκων και Αράβων αξιωματικών για αντίσταση, είναι το εξής γεγονός. Λίγο πριν ο Κεμάλ αποχωρήσει από την περιοχή με προορισμό την Κων/πολη, μετά την αποστράτευσή του από την διοίκηση της 3ης στρατιάς, επιδίωξε και συνάντησε τον Yasin al–Hashimi και τον Yusuf al– Azma, δύο ανώτερους αξιωματικούς του οθωμανικού στρατού, αραβικής καταγωγής, τους οποίους ο Κεμάλ υποδέχθηκε εγκάρδια. Οι δύο αξιωματικοί αυτοί, αν και δεν είχαν λάβει μέρος στην Αραβική Εξέγερση και τυπικά ανήκαν στον οθωμανικό στρατό, αποτελούσαν επίσημους απεσταλμένους του Faysal, ηγήτορα της Αραβικής Εξέγερσης και θεωρητικά νικητή του πολέμου. Παρόλα αυτά, ο Κεμάλ τους έκανε προτάσεις για από κοινού δράση, εναντίον των συμμαχικών στον Faysal αγγλογαλλικών δυνάμεων.[89] Όμως, οι δραστηριότητες για τουρκο-αραβική σύμπραξη έναντι στις αγγλογαλλικές δυνάμεις την επαύριον της ανακωχής δεν περιορίστηκαν εκεί. Τον Νοέμβρη του 1918, στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για την ανακωχή μεταξύ της διοίκησης της 7ης οθωμανικής στρατιάς και της βρετανο-αραβικής αντιπροσωπείας, έλαβε χώρα το εξής γεγονός. Ο Nūrī al–Saʿīd, δεξί χέρι του Faysal, παρέδωσε κρυφά ένα γράμμα σε έναν Τούρκο αξιωματικό, με τον οποίον συνδέονταν με φιλία. Στο γράμμα που είχε τελικό αποδέκτη τον Grand Vizier Ahmed İzzet (Furgaç) Pasha, που είχε αναλάβει πρωθυπουργικά καθήκοντα μετά την παράδοση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, γίνονταν προτάσεις για κοινό τουρκο-αραβικό κράτος και κοινή δράση εναντίον των Αγγλογάλλων.[90] Ήταν η δεύτερη φορά που ο Faysal απηύθυνε στους Οθωμανούς Τούρκους έκκληση για την σύναψη κοινού, αντιδυτικού στρατιωτικού μετώπου. Όμως, ο διοικητής της 7ης στρατίας, Ali Fuad (Cebesoy) Pasha, απέρριψε το γράμμα, θεωρώντας το βρετανική πλεκτάνη. Αυτό που δεν γνώριζε ο Ali Fuad είναι ότι ο Grand Vizier είχε αποστείλει στους Αγγλογάλλους παρόμοιες προτάσεις για την ίδρυση τουρκο-αραβικού κράτους. [91]

Οι ανησυχίες των Αράβων για το μέλλον των πρώην αραβικών οθωμανικών κτήσεων δεν ήταν αβάσιμες. Στη Βρετανία, το Υπουργείο Εξωτερικών (Foreign Office), το Κοινοβούλιο και το Υπουργείο Αποικιών είχαν καθορίσει τα στρατηγικά συμφέροντα της Γηραιάς Αλβιώνας, στην περιοχή, ως εξής: θεωρούσαν ότι η Βρετανία έπρεπε να διατηρήσει τον απόλυτο έλεγχο επί των αραβικών κτήσεων. Συγκεκριμένα, το Ιράκ, η Παλαιστίνη, η Ιορδανία καθώς και η Αίγυπτος θα ελέγχονταν από τους Βρετανούς, ενώ η Συρία, ο Λίβανος και η ΝΑ Τουρκία (Κιλικία) θα παραχωρούνταν στους Γάλλους, τη στρατιωτική παρουσία των οποίων το Λονδίνο θεωρούσε απαραίτητη για τον επιτυχή έλεγχο των αραβικών κτήσεων.[92] Ο Bρετανός στρατηγός Allenby διαφωνούσε με την απόφαση της βρετανικής κυβέρνησης. Θεωρούσε ότι ο Faysal ήταν ο μόνος παράγων που είχε κάποια επιρροή στους Άραβες εθνικιστές και ότι η εγκατάλειψή του και η παραχώρηση της Συρίας στους Γάλλους θα προκαλούσε αστάθεια και ένοπλη βία. Η πραγματικότητα σύντομα τον επιβεβαίωσε. Με το που άρχισαν να καταφθάνουν τα γαλλικά στρατεύματα, αρχίσαν ταυτόχρονα ένοπλες συγκρούσεις στα Άδανα υπό την ηγεσία του αντικαταστάτη του Κεμάλ στην 3η στρατιά, Nihat Pasha, στη συριακή αλαουίτικη ακτογραμμή υπό τον Shaykh Salih al– Ali και στην ενδοχώρα του Χαλεπίου, υπό τον πρώην Οθωμανό αξιωματικό Ibrahim Hananu. Η κοινή στρατιωτική δράση των Shaykh Salih al– Ali και Ibrahim Hananu, γνωστή και ως Αλαουιτική Εξέγερση του 1919, έλαβε υποστήριξη από τους κεμαλιστές της Ανατολίας και όπλα και εφόδια από τα αποθέματα της 3ης στρατιάς που είχε μεριμνήσει να κρύψει ο Κεμάλ την επαύριο της Ανακωχής του Μούδρου, αλλά και από αξιωματούχους της κυβέρνησης του Faysal.[93]

Τον Σεπτέμβρη του 1919 συγκλήθηκε η Σύνοδος της Σίβας ή Σεβάστειας στη σημερινή Τουρκία από τους κεμαλικούς εθνικιστές. Εκεί συμμετείχαν αντιπροσωπίες από όλες τις πρώην οθωμανικές επαρχίες και διακηρύχθηκε η αντίσταση στο διαμελισμό της «Οθωμανικής Πατρίδας». Στη σύνοδο, έγινε λόγος για την ενότητα του οθωμανικού έθνους, υπό το θεσμό του Σουλτανατου-Χαλιφάτο και ταυτόχρονα αμφισβητήθηκε η νομιμότητα της ελεγχόμενης από την Αντάντ, οθωμανικής κυβέρνησης. Δύο μήνες αργότερα, ο Κεμάλ, σε διακήρυξή του προς του Σύριους, ανάμεσα στα άλλα, είπε: «Ας θέσουμε ένα τέλος σε αυτήν την «παρεξήγηση» και ας στρέψουμε τα όπλα μας εναντίον των προδοτών που επιθυμούν να διαλύσουν το Ισλάμ… Οι Μουτζαχεντίν μας θα είναι πολύ σύντομα καλεσμένοι των Αράβων αδερφών τους και ενωμένοι μαζί τους θα κατακτήσουμε και θα καταστρέψουμε τον εχθρό… Οι μουσουλμάνοι που αγαπούν το Σουλτάνο μας έχουν δικαίωμα στο Χαλιφάτο. Το έθνος μας έχει πάρει τα όπλα για αυτόν το σκοπό, από την Ανατολή έως τη Δύση».[94] Είναι εμφανές ότι ο Κεμάλ, παρά την εχθρότητά του με την σουλτανική κυβέρνηση, κάνει επίκληση στα δύο κύρια ενοποιητικά στοιχεία μεταξύ Τούρκων και Αράβων ως κίνητρα για κοινή στρατιωτική κινητοποίηση. Το Ισλάμ και τον θεσμό του Σουλτανάτου/Χαλιφάτου.

Η Β’ Αραβική Εξέγερση και η Τουρκο-Αραβική Στρατιωτική Σύμπραξη

Τον Μάιο του 1920 το Ιράκ βρισκόταν στα πρόθυρα της εξέγερσης εναντίον των Βρετανών η οποία εκδηλώθηκε ένα μήνα μετά. Σύμφωνα με τις βρετανικές μυστικές υπηρεσίες, Άραβες εθνικιστές, οι οποίοι βρίσκονταν σε στενές σχέσεις με τους νεοτουρκικούς κύκλους, υποδαύλιζαν τα αντιβρετανικά αισθήματα, με αποτέλεσμα η μεγάλη μάζα των ιρακινών μουσουλμάνων (σουνιτών/σιιτών) αλλά και Εβραίων να ζητούν την εκδίωξη των δυτικών δυνάμεων κατοχής και την επιστροφή της οθωμανικής διοίκησης.[95] Την ίδια περίοδο οι Γάλλοι και οι Αρμένιοι σύμμαχοί τους αντιμετώπιζαν το φάσμα της ήττας στην Κιλικία .[96] Τον Φεβρουάριο του 1920, οι γαλλοαρμενικές δυνάμεις υπέστησαν ήττα στην πόλη Μαράς από τους εξεγερμένους Τούρκους και αποχώρησαν προς τις ακτές της Κιλικίας. Η μάχη του Μαράς θεωρείται η πρώτη μεγάλη νίκη του κεμαλικού κινήματος επί των δυνάμεων της Αντάντ. Παράλληλα, σύμφωνα με τον ιστορικό Robert Zeidner, ο Κεμάλ ζήτησε από τους αξιωματικούς του να συντονίσουν τις προσπάθειές τους έτσι ώστε να εκδιωχθούν οι Γάλλοι και από τις δύο πλευρές των «ορίων της ανακωχής», εννοώντας τα σημερινά τουρκο-συριακά σύνορα.[97] Η προτροπή του Κεμάλ για τουρκο-αραβική τακτική στρατιωτική συνεργασία ήταν ξεκάθαρη. Στο κάλεσμά του ανταποκρίθηκαν τρείς γνωστοί Άραβες εθνικιστές οπλαρχηγοί, οι οποίοι θεωρούνται ήρωες στον αραβικό κόσμο. Ο Σύριος, αλαουίτης Salih al– Ali, ο συρο-κούρδος Ibrahim Hananu και ο γεννηθείς στην Αίγυπτο Ali Sefik Özdemir. Αυτή η κοινή στρατιωτική σύμπραξη είχε σαν αποτέλεσμα την αποχώρηση των γαλλικών δυνάμεων από την τουρκική πόλη Urfa, μόλις 75 χιλιόμετρα από τα συριακά σύνορα, όπου πλέον των εξεγερμένων ντόπιων, οι Γάλλοι αντιμετώπιζαν τα αναδιοργανωμένα τακτικά τουρκικά στρατεύματα υπό την διοίκηση του Κεμάλ. Κάτω αυτές τις δυσμενείς συνθήκες, οι Γάλλοι αναγκάστηκαν να διαπραγματευτούν με τον Κεμάλ για κατάπαυση του πυρός. Στις διαπραγματεύσεις οι Γάλλοι τελικά αναγκάστηκαν να αποσυρθούν από τη Κιλικία ώστε να μπορέσουν να επικεντρωθούν σε Λίβανο και Συρία, με την κεμαλική αντιπροσωπεία να δηλώνει ότι μιλά εκ μέρους της οθωμανικής κυβέρνησης, τόσο για τα Άδανα, όσο και την Βηρυτό.[98] Μια επιπλέον παράπλευρη συνέπεια της κεμαλικής στρατιωτικής πίεσης και του αδιεξόδου των Γάλλων ήταν η απόφασή τους να λύσουν την στρατιωτική τους συνεργασία με τους Αρμένιους, οι οποίοι διαμαρτυρήθηκαν έντονα. Οι Γάλλοι αφού κατέπνιξαν τη νέα αραβική εξέγερση τον Ιούλη του 1920, γνωστή και ως Γαλλό-Συριακός Πόλεμος, επικεφαλής της οποίας ήταν ο Feysal. αποφάσισαν να ανακαταλάβουν την Κιλικία από τους κεμαλικούς τον Αύγουστο του 1920. Τον Δεκέμβρη του 1920 ο Κεμάλ, έχοντας στην  διάθεση του έναν αναδιοργανωμένο στρατό, απείλησε να εκστρατεύσει εναντίον της γαλλοκρατούμενης Συρίας, ενώ ταυτόχρονα οι συμμαχικές στον Κεμάλ αραβικές εθνικιστικές δυνάμεις υπό τους Ibrahim Hananu και Salih al– Ali παρενοχλούσαν τα γαλλικά στρατεύματα από τα περίχωρα του Χαλεπίου έως τα αλαουίτικα βουνά της σύγχρονης Β.Δ. τουρκο-συριακής μεθορίου. Σύμφωνα με αναφορές των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών, ο Κεμάλ θα μπορούσε να καταλάβει την συριακή πόλη Χόμς μέχρι την άνοιξη και οι ντόπιοι πληθυσμοί θα υποδέχονταν θερμά τα κεμαλικά στρατεύματα.[99]

Παράλληλα με την τουρκο-αραβική στρατιωτική συνεργασία επί του στρατιωτικού πεδίου, οι συζητήσεις και επαφές για κοινή ομοσπονδιακή κρατική οντότητα έγιναν επιτακτικότερες. Σύμφωνα με αναφορές των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών, ήδη από τις 16/6/1919, αντιπρόσωποι του Κεμάλ και του Fayṣal είχαν συνάψει μυστική συνθήκη συνεργασίας στο Χαλέπι,[100] ενώ την ίδια περίοδο ο διοικητής της 6ης στρατιάς του οθωμανικού στρατού, Cevdet Pasha, προέτρεπε για την σύσταση ενός ομοσπονδιακού κράτους κατά τα πρότυπα των Η.Π.Α.[101] Οι προσπάθειες για συνεργασία επεκτάθηκαν και επί ευρωπαϊκού εδάφους. Στην Ελβετία, αντιπρόσωποι του Fayṣal πλησίασαν τον Hawran Emir Shakīb Arslān, έναν Τούρκο πανισλαμιστή που έχαιρε εμπιστοσύνης της ηγεσίας των κεμαλικών, ζητώντας συνεργασία με το κεμαλικό κίνημα και παροχή οπλισμού στους Άραβες για να αντιμετωπίσουν τους Γάλλους. Σύμφωνα με τηλεγράφημα που απέστειλε ο Arslān στον σοβιετικό διπλωμάτη Maxim Litvinov, το οποίο υπεκλάπη από τους Βρετανούς, ο Arslān δήλωνε ότι οι Άραβες πλέον έχουν αφήσει τις όποιες διαφωνίες με τους Τούρκους στην άκρη και επιθυμούν να αγωνιστούν από κοινού εναντίον των δυτικών δυνάμεων.[102] Σύμφωνα με τον Arslān, οι Άραβες ήταν έτοιμοι να ζητήσουν βοήθεια και από τους Σοβιετικούς, κάτι που συμπίπτει με τις αναφορές της τουρκικής στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, ότι «οι προτάσεις του Lloyd George για διαμελισμό της Τουρκίας θα οδηγήσουν σε εξέγερση τον μουσουλμανικό κόσμο και σε συνένωση Τούρκων, Αράβων και μπολσεβίκων.» [103] Την άνοιξη του 1920, το Γενικό Συριακό Κονγκρέσο, έστειλε τον Saʿīd Haidar ως απεσταλμένο στην Τουρκία για να επικοινωνήσει με τον Κεμάλ και να εντείνουν την συνεργασία τους. Μεταξύ των κεμαλικών και του Συριακού Κογκρέσου υπογράφηκε μία συμφωνία τεσσάρων σημείων. Στο τέταρτο σημείο υπήρχε η πρόβλεψη ότι, μετά το επιτυχές πέρας της αντίστασης εναντίον των δυτικών, Άραβες και Τούρκοι θα ζούσαν σε ένα κοινό κράτος στα πρότυπα της Αυστροουγγαρίας.[104] Ο ίδιος ο Κεμάλ, σε επικοινωνία του με τον Talat Pasha,[105] αναλύει τις πολιτικό-στρατιωτικές συνεργασίες μεταξύ Τούρκων και Αράβων. Συγκεκριμένα, αναφέρει ότι «για πολύ καιρό υπάρχουν σχέσεις με τους Σύριους και τους Ιρακινούς και έχουν γίνει κοινές ενέργειες εναντίον των Βρετανών και των Γάλλων. Έχουν παρθεί αποφάσεις…… ώστε να προχωρήσουμε σε κοινές στρατιωτικές επιχειρήσεις υπό πιο αυστηρές αρχές.» Ενώ για τις πολιτειακές ζυμώσεις αναφέρει ότι «η φόρμουλα που προτείναμε στους Άραβες, όπως πριν, έχει ως εξής: Να ενωθούμε στη μορφή συνομοσπονδίας, όταν κάθε έθνος έχει καταστεί ανεξάρτητο», διαπιστώνοντάς ότι, «Οι Άραβες, ενθουσιασμένοι, αποδέχτηκαν αυτή την αρχή. Ακόμα και οι στενοί συνεργάτες του Εμίρη Fayṣal μας πλησίασαν, ώστε να ενωθούμε υπό αυτήν την αρχή,» συμπληρώνοντας όμως ότι «η σκέψη και η πιθανότητα ότι ο Fayṣal ίσως ακολουθεί μια μυστική πολιτική εκ μέρους των Γάλλων, μας κάνει να προχωράμε με επιφύλαξη». [106] Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο Rashīd Riḍā, μέλος τότε του Εθνικού Συριακού Κογκρέσου. Ο Riḍā, σε γράμμα του προς τον Κεμάλ, τον προτρέπει «να κάνει ό,τι είναι απαραίτητο για να ενδυναμώσει τους Τούρκους, ενώ διατηρεί τον δεσμό με το Ισλάμ και τη συνεργασία με τα αραβικά κράτη διότι, εάν αυτή η ενότητα με τους Άραβες χαθεί, ακόμα και αν επρόκειτο για την Συρία ή το Ιράκ μόνο, αυτό θα ήταν καταστροφικό για τους Τούρκους.»[107]

Συμμαχικό Στρατιωτικό Τέλμα και Διπλωματική Προσέγγιση: Συνέπειες για Άραβες και Έλληνες  

Η τουρκο-αραβική συνεργασία είχε φέρει τις κατοχικές δυνάμεις, τους Γάλλους κυρίως, σε σοβαρά αδιέξοδα. Το γαλλικό πολιτικό σύστημα είχε βρεθεί προ σοβαρών διλημμάτων. Ο νεοεκλεγείς, τον Ιανουάριο του 1920, Γάλλος πρωθυπουργός Alexandre Millerand κατανοούσε ότι, είτε αποχωρούσε από τις νέες κτήσεις στα εδάφη της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, είτε κινητοποιούσε επιπλέον μητροπολιτικά στρατεύματα, το πολιτικό κόστος θα ήταν μεγάλο. Εάν η Γαλλία επιθυμούσε να παραμείνει στην Συρία, όφειλε να συμβιβαστεί με τον Κεμάλ. Όντως, μετά από πολύμηνες διαπραγματεύσεις, στις 20 Οκτώβρη του 1921, ο Γάλλος απεσταλμένος Henry Franklin–Bouillon υπέγραψε με τον Κεμάλ τη Συνθήκη της Άγκυρας, η οποία, μεταξύ άλλων, προέβλεπε γαλλική αποχώρηση από την Κιλικία, δέσμευση για επιστροφή οπλισμού του πρώην οθωμανικού στρατού που είχε παραμείνει αποθηκευμένος στην Συρία, καθώς και την αμοιβαία αναγνώριση της νομιμότητας, τόσο της κεμαλικής εθνικιστικής κυβέρνησης, όσο και της γαλλικής εντολής στη Συρία.[108] Οι συνέπειες της γαλλο-τουρκικής συμφωνίας δεν άργησαν να φανούν. Μόνο τον Ιούλη του1922, έναν μήνα πρίν την κεμαλική γενική επίθεση εναντίων των ελληνικών δυνάμεων στην Ανατολία, οι γαλλικές δυνάμεις της Συρίας παρέδωσαν 160.000 τουφέκια με τα ανάλογα πυρομαχικά, πυροβόλα μεγάλου διαμετρήματος, τρία αντιαεροπορικά πυροβόλα, μερικά αεροπλάνα και εκατοντάδες φορτηγά στις κεμαλικές δυνάμεις στα Άδανα.[109]

Ωστόσο, η μεταστροφή της γαλλικής εξωτερικής πολιτικής είχε θορυβήσει τους Βρετανούς. Οι Βρετανοί είχαν επίγνωση της στρατιωτικής αδυναμίας τους στην περιοχή και μίας προοπτικής ήττας του ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία, που θα επέτρεπε στους κεμαλικούς να καταλάβουν την πετρελαιοπαραγωγό Μοσούλη και ίσως, νοτιότερες περιοχές του βρετανοκρατούμενου Ιράκ.[110] Η βρετανική κυβέρνηση του Lloyd George δυσκολεύονταν να συνειδητοποιήσει ότι ο κατευνασμός του Κεμάλ αποτελούσε μονόδρομο για το Παρίσι, εάν ήθελε να διατηρήσει τις κτήσεις του στη Μέση Ανατολή. Το Παρίσι θεωρούσε τόσο ζωτικής σημασίας τον κατευνασμό του Κεμάλ, όπου, φήμες που κυκλοφορούσαν το έφεραν έτοιμο να κάνει εδαφικές παραχωρήσεις εντός της Συρίας, συμπεριλαμβανομένου του Χαλεπίου.[111] Ο Lloyd George αρνήθηκε να ακολουθήσει την κατευναστική πολιτική του Παρισιού. Μετά την ήττα του ελληνικού στρατού και την αποχώρησή του από τη Σμύρνη, ο Κεμάλ απείλησε τις συμμαχικές δυνάμεις στα Στενά των Δαρδανελίων και ο Lloyd George, χωρίς να συμβουλευθεί το βρετανικό κοινοβούλιο, διέταξε τις επί τόπου βρετανικές δυνάμεις να αντισταθούν στα κεμαλικά στρατεύματα.[112] Οι γαλλικές δυνάμεις που στάθμευαν στην περιοχή, αποφάσισαν να αποχωρήσουν και το βρετανικό κοινοβούλιο, θορυβημένο από την προοπτική ενός νέου πολέμου με τις ανανεωμένες και εμπειροπόλεμες τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις, απέσυρε την εμπιστοσύνη του προς τον κυβέρνητικό συνασπισμό του οποίου ηγούνταν ο Lloyd George.[113] Ανάμεσα, στους υπουργούς, που απέσυραν την εμπιστοσύνη τους πρός τη κυβέρνηση, ήταν και ο Γουίστον Τσώρτσιλ.[114]  Ήταν φανερό ότι οι Βρετανοί επιθυμούσαν συνδιαλλαγή και όχι μια σύγκρουση με τον Κεμάλ, που θα έθετε σε κίνδυνο τις κτήσεις τους στην Μέση Ανατολή. Οι πανηγυρισμοί σε Δαμασκό, Χαλέπι, Βηρυτό, Ιεροσόλυμα και Βαγδάτη, στο άκουσμα της ήττας του ελληνικού στρατού από τον Κεμάλ ήταν έντονοι και υπήρχαν αναφορές των βρετανικών μυστικών υπηρεσιών ότι «αναμφίβολα η πλειοψηφία των Μουσουλμάνων θα καλωσόριζε την επιστροφή των Τούρκων».[115] Άξιο μνείας είναι το γεγονός ότι στη Δαμασκό, πέρα από τα συγχαρητήρια τηλεγραφήματα προς τον Κεμάλ, οι επιφανείς προσωπικότητες της πόλης περισυνέλλεξαν και απέστειλαν 10.000 χρυσές λίρες ως δώρο προς τα νικηφόρα κεμαλικά στρατεύματα μετά την κατάληψη της Σμύρνης.[116] Η φιλοτουρκική στάση των αραβικών κοινωνιών έπαιξε αναμφισβήτητα σημαντικό ρόλο στη στάση που θα κρατούσε η βρετανική εξωτερική πολιτική στην περιοχή, με βάση και τους νέους συσχετισμούς ισχύος που προκάλεσε η ήττα και η αποχώρηση του ελληνικού στρατού από τη Μικρά Ασία.

Όμως, παρά τις μακροχρόνιες πολιτικές διαβουλεύσεις, την επιτυχή στρατιωτική συνεργασία και την θετική στάση Αράβων και Τούρκων, οι κεμαλικές στρατιωτικές δυνάμεις δεν πέρασαν τελικά την συριακή και ιρακινή μεθόριο ώστε να συγκρουστούν και να επιχειρήσουν να εκδιώξουν τους Αγγλογάλλους από την περιοχή. Μια κίνηση απαραίτητη για την υλοποίηση του πολιτικού σχεδιασμού για ένα κοινό τουρκο-αραβικό κράτος. Την αιτιολογία αυτής της στάσης τη δίνει ο ίδιος ο Κεμάλ. Σε επαφές που είχε με τον Talat Pasha και στις προτροπές του τελευταίου, για ενεργότερη στρατιωτική στήριξη των Αράβων εναντίον των Αγγλογάλλων, του ανέφερε ότι, παρόλο που θεωρεί σημαντική την συμβολή τους στο αγώνα της ανεξαρτησίας, δεν μπορούσε ωστόσο να παράσχει ουσιαστική επαρκή βοήθεια, λόγω έλλειψης πολεμικού υλικού.[117] Επιπλέον, απευθυνόμενος και πάλι στον Talat Pasha, ο Κεμάλ του αναλύει το ρόλο που έπαιζε η αραβική αντιδυτική στρατιωτική εξέγερση στους σχεδιασμούς του. Σύμφωνα με τον στρατηγικό σχεδιασμό του Κεμάλ, η ενθάρρυνση ενόπλων κινημάτων αυτοδιάθεσης, τόσο στον Καύκασο όσο και στην Μέση Ανατολή, στόχευε στο να «προκαλέσει τις διάφορες μουσουλμανικές μάζες εναντίον των εχθρών της Τουρκίας, ώστε αυτές να αποκτήσουν ανεξαρτησία. Με αυτόν τον τρόπο, η αυτόνομή τους εμπλοκή μπορεί να ελαφρύνει το βάρος και την πίεση έναντι της Τουρκίας και μπορεί να προκαλέσει μέγιστα πλεονεκτήματα για την υλική και ηθική της ισχύ. Αργότερα, στο μέλλον, θα μπορέσουμε να ενωθούμε με αυτές τις μουσουλμανικές μάζες και να εξασφαλίσουμε την ανεξαρτησία τους. Μέχρι τώρα, τα όσα έχουν γίνει επιδεικνύουν ένα αποτέλεσμα που μοιάζει να είναι ικανοποιητικό.»[118] Οι αναφορές του Κεμάλ δείχνουν την πραγματιστική προσέγγισή του επί του πολιτειακού ζητήματος. Ο Κεμάλ αντιλαμβάνεται το χάσμα μεταξύ των πολιτικών επιδιώξεων του και των δυνατοτήτων. Έτσι, παίζοντας ένα επιδέξιο πολιτικό στρατιωτικό και διπλωματικό παιχνίδι, κινητοποιώντας το αραβικό στοιχείο, επιδιώκει και καταφέρνει να πάρει τα μέγιστα δυνατά οφέλη από τις δυτικές δυνάμεις.

Επίλογος-Συμπεράσματα

Η παραπάνω έρευνα έχει ως στόχο της να ρίξει φως στις σχέσεις αραβικού και τουρκικού στοιχείου σε μια περίοδο που η Οθωμανική Αυτοκρατορία βρισκόταν σε τροχιά παρακμής και αποσύνθεσης. Να καταδείξει αν το ιδεολογικό ρεύμα πολιτιστικής και εθνοτικής αφυπνίσεως και χειραφέτησης που αναπτύχθηκε στον αραβικό πληθυσμό, ακολούθησε την ίδια διαλυτική πορεία με αυτήν των λαών της Βαλκανικής και της Ανατολίας. Επιπλέον να προβάλει την δυναμική των πολιτικών και στρατιωτικών ζυμώσεων και να ξεδιπλώνει την αλληλουχία των πολιτικων γεγονότων στην περιοχή από την δεύτερη δεκαετία του 20ου αιώνα εώςς και σήμερα. Από την έρευνα προκύπτουν διάφορα συμπεράσματα, ενώ γεννούνται και ερωτήματα.

Ένα συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι οι μεταρρυθμιστικές πολιτικές των Τανζιμάτ για τη δημιουργία κοινής πολιτικής ταυτότητας, ενώ απέτυχαν οικτρά στα Βαλκάνια, μπορούμε να πούμε ότι είχαν ικανοποιητική επιτυχία στον αραβικό κόσμο ( στους μουσουλμάνους, χριστιανούς, εβραίους). Ποτέ δεν αναπτύχθηκε ικανό αραβικό εθνικιστικό αποσχιστικό κίνημα με σοβαρή ιδεολογική και πολιτική αποδοχή από τους αραβικούς πληθυσμούς. Αντίθετά αναπτύχθηκε ένα σοβαρό και με απήχηση ιδεολογικό ρεύμα πολιτιστικής, εθνοτικής αφύπνισης και αυτοδιάθεσης, που είχε όμως σαν κύριο πολιτικο στόχο την πολιτική και κοινωνικοοικονομική αναβάθμιση του αραβικού στοιχείου, στα πλαίσια μιας νέας κοινής, δυαδικής κρατικής οντότητας.

Επιπλέον η κυρίαρχη ιδεολογική κρατική ταυτότητα της πλειοψηφία του αραβικού αλλά και του τουρκικού πληθυσμού ήταν ο Ισλαμισμός και η πίστη στην νομιμότητα του Χαλιφάτου. Οι διασπαστικές ιδεολογίες εντός  του αραβικού και τουρκικού πληθυσμού είχαν περιορισμένη απήχηση ανάμεσα σε μικρά τμήματα των ελίτ κυρίως. Τόσο ο Σουλτάνος Αμπντούλ Χαμίντ, αλλά και οι Νεότουρκοι, επένδυσαν πολιτικά στον Ισλαμισμό και στον θεσμό του Χαλιφάτου, ως εργαλεία για την εξασφάλιση της ενότητας της αυτοκρατορίας. Όσον αφορά τα πολιτικά κίνητρα που οδήγησαν τον εμίρη της Μεδίνας, Husayn Ibn `Ali‘s, σε έξεγερση εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, αυτά εδράζονταν πιο πολύ στην διατήρηση της ισχύς του και της πολιτικής του επιβίωσης, παρά στην κινητήριο δύναμη της ιδεολογίας της αραβικής ανεξαρτησίας. Ακόμα, παρά την εκδήλωση της αραβικής στρατιωτικής εξέγερσης το 1916, η ενεργή συμμετοχή της περιορίστηκε σε τοπικές φυλές Βεδουίνων κατά κύριο λόγο και δεν μετατράπηκε σε μαζικό κίνημα. Το δε Οθωμανικό στράτευμα, όπου το ένα τρίτο αποτελούνταν από Άραβες, παρέμεινε πειθαρχημένο με αξιόλογη πολεμική δράση κατά τον Α’ ΠΠ, ενώ οι όποιες προσπάθειες στρατολόγησης Αράβων αιχμαλώτων απέτυχαν.

Η αραβική στήριξη στον Κεμαλ δημιούργησε αρνητικές πραγματικότητες, στο ελληνικό στρατιωτικό-διπλωματικό εγχείρημα στη Μικρά Ασία. Όταν ο ελληνικός στρατός αποφασίζει να εκστρατεύσει εναντίον των κεμαλικών δυνάμεων στην Ανατολία, πέρα από την ζώνη της Σμύρνης, το καλοκαίρι του 1921, οι συσχετισμοί ισχύος είχαν γίνει δυσμενέστεροι για την Αθήνα απ’ ό,τι ήταν το Μάιο του 1919. Ο Κεμάλ ήδη είχε νικήσει και εκδιώξει τους Γάλλους από την Κιλικία. Επιπλέον, τους υποχρέωσε να του αναγνωρίσουν το μονοπώλιο της πολιτικής εξουσίας επί τουρκικού εδάφους, καθώς και την απρόσκοπτη ροή πολεμικών εφοδίων τα κρίσιμα έτη 21’ και 22’. Επιπλέον, αναγκάζει τους Βρετανούς σε de facto ουδετερότητα σχετικά με τη στάση τους προς την ελληνική στρατιωτική προσπάθεια. Ήδη από το 1921, ο Κεμάλ έχει αποστερήσει από την Αθήνα κάθε ουσιαστικό σύμμαχο επί του διπλωματικού και στρατιωτικού πεδίου, ενώ αυτός απολάμβανε την έμπρακτη στήριξη ισχυρών γεωπολιτικών παικτών, όπως της Ιταλίας, Γαλλίας, ΕΣΣΔ και τη σιωπηρή ανοχή της Βρετανίας. Αυτές οι στρατιωτικό-διπλωματικές νίκες θα ήταν σχεδόν αδύνατον να επιτευχθούν χωρίς την μαζική κινητοποίηση του αραβικού παράγοντα, παρά την γενική κινητοποίηση των Τούρκων της Ανατολίας.

Από την άλλη, βέβαια, προκύπτουν διάφορα ερωτήματα. Ένα σημαντικό ερώτημα είναι το κατά πόσο οι οθωμανικές πολιτικές ελίτ θα έδειχναν την ίδια δυναμική και θέληση στην υλοποίηση του αιτήματός της συνομοσπονδίας, εάν η έκβαση του Α’ ΠΠ ήταν τέτοια που δεν προκαλούσε την ήττα και τον διαμελισμό της αυτοκρατορίας; Ένα άλλο ερώτημα που προκύπτει είναι εάν οι Άραβες πράγματι επένδυαν στην προοπτική μια κοινής κρατικής οντότητας με ομοσπονδιακή μορφή ή αν θα προσπαθούσαν να εκμεταλλευτούν αυτό το πολιτικό εγχείρημα ενάντια στον ευρωπαικό ιμπεριαλισμό με απώτερο στόχο και κάτω από ευνοικότερες συνθήκες την απόσχιση; Επιπλέον, εύλογα προκύπτει το ερώτημα το κατά πόσο ακόμα αυτό το πολιτικό εγχείρημα θα μπορούσε να καταστεί λειτουργικό και βιώσιμο στον 20ο αιώνα; Αυτά είναι κάποια ερωτήματα που θα μπορούσε να τα διαφωτίσει στο μέλλον εκτενέστερα η μελλοντική έρευνα. Η παραπάνω έρευνα θέτει ως απώτερο στόχο να προβάλει  συγκεκριμένες πτυχές της ύστερης περιόδου της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην ευρύτερη γεωγραφική περιοχή της συγχρονής Τουρκίας και Μέσης Ανατολής, καθώς  και να συνεισφέρει ένα λίθο στην καλύτερη κατανόηση και ανάλυση της.

Βιβλιογραφία

Βιβλία

Akçura, Yusuf. Üç Tarz-ı Siyaset. İstanbul: n.p., 1327 [1911]).

Antonius, George.  The Arab Awakening: The Story of the Arab National Movement. New York: Paragon, 1979.

Bashkin, Orit. New Babylonians: A History of the Jews of Modern Iraq. USA: Stanford University Press, 2012.

Berger Stefan, Klaus Weinhauner. Rethinking Revolution from 1905 to 1934. Cham: Springer International Publishing, 2022.

Busch, Briton Cooper. Britain and the Persian Gulf: 1894-1914: Berkeley: University of California Press, 1967.

Çiçek, M. Talha. War and State Formation in Syria: Cemal Pasha’s Governorate during World War I, 1914-17. London: Routledge, 2014.

Furgaç, Ahmet İzzet. Feryadım I-II, edited by Süheyl İ. Furgaç and Yüksel Kanar. İstanbul: Nehir Yayınları, 1992-1993.

Fortna, Benjamin C. The Circassian: A Life of Eşref Bey, Late Ottoman Insurgent and Special Agent. Oxford: Oxford University Press, 2016.

Gingeras, Ryan. Fall of the Sultanate: The Great War and the End of the Ottoman Empire, 1908–1922. Oxford: Oxford University Press, 2016.

Gökalp, Ziya. Turkish Nationalism and Western Civilization: Selected Essays, ed. Niyazi Berkes. London: Allen & Unwin, 1959.

Kayali, Hasan. Arabs and Young Turks: Ottomanism, Arabism, and Islamism in the Ottoman Empire, 1908–1918. USA: University of California Press,1997.

Kawtharani, Wajih. Al­ittijahat al­ijtima `iyya al­siyasiyya fi jabal lubnan wa almashraq al­`arabi: 1860–1920. Beirut: Ma`had al­Inma’ al­`Arabi, 1978.

Makdisi, Ussama. Age of Coexistence: The Ecumanical Frame and the Making of the Modern Arab World. USA: University of California Press, 2019.

Makki. M. S. Medina, Saudi Arabia: A Geographical Analysis of the City and the Region. UK: Avebury, 1982.

Mohs, Polly A. Military Intelligence and the Arab Revolt The first modern intelligence war. New York: Routledge, 2008.

Provence, Michael. The Last Ottoman generation and The Making of the Modern Middle East. Cambridge: Cambridge University Press, 2017.

Roden, Charles Buxton. Turkey in revolution. New York: Charles Scribner’s Sons, 1909.

Rogan, Eugene L. The Fall of the Ottomans: The Great War in the Middle East. New York: Basic Books, 2015.

Rıfkı Atay, Falih. Çankaya: Atatürk’ün Doğumundan Ölümüne Kadar. Istanbul: Pozitif Yayınları, 2004.

Ryad, Umar. Islamic Reformism and Christianity: A Critical Reading of the Works of Muḥammad Rashīd Riḍā and His Associates 1898–1935. Leiden: Brill, 2009.

Saab, Hasan. The Arab Federalists of the Ottoman Empire. Amsterdam: Djambatan,1958.

Sabini, John. Armies in the Sun: The  Struggle for Mecca and Medina. London: Thames and Hudson, 1981.

Saleh, Muhammad Al­ Amr. The Hijaz under Ottoman Rule, 1869–1914: Ottoman Vali, the Sharif of Mecca, and the Growth of British Influence. Saudi Arabia: Riyad University Publications, 1978.

Tauber, Eliezer. The Emergence of the Arab Movements. London: Routledge, 1993.

Tauber, Eliezer. The Arab Movements in World War I. London: Franc Cass, 1993.

Uzer, Umut. An Intellectual History of Turkish Nationalism: Between Turkish Ethnicity and Islamic Identity. Salt Lake City: The University of Utah Press, 2016.

Yavuz, M Hakan, Isa Blumi. War and Nationalism: The Balkan Wars, 1912-1913, and Their Sociopolitical Implications. Utah: University of Utah Press, 2013.

Yenen, Alp. “Envisioning Turco-Arab Co-Existence between Empire and Nationalism.” Die Welt des Islam 61, no. 1(2020).

Zeine, N Zeine. The Struggle for Arab Independence: Western Diplomacy and the Rise and Fall of Faisal’s Kingdom in Syria. Delamr: Caravan Book, 1977.

Zeine, N Zeine. The Emergence of Arab Nationalism. New York: Caravan, 1973.

Zürcher, Erik Jan. The Unionist Factor: The Role of the Committee of Union and Progress in the Turkish National Movement. Leiden: Brill, 1984.

Κεφάλαια Βιβλίων

Thomas, David S. “The First Arab Congress and the Committee of Union and Progress, 1913-1914.” Ιn Essays on Islamic Civilization: Presented to Niyazi Berkes, ed. Donald P. Little. Leiden: E.J. Brill, 1976.

Khalidi, Rashid. “Arab Nationalism in Syria: The Formative Years, 1908–1914.” In Nationalism in a Non-National State: The Dissolution of the Ottoman Empire, ed. Haddad and Ochsenwald. Columbus: Ohio State University Press, 1977.

Haddad, William W. “Nationalism in the Ottoman Empire.” In Nationalism in a Non-National State: The Dissolution of the Ottoman Empire, ed. William W. Haddad and William Ochsenwald. Columbus: Ohio State University Press, 1977.

Ακαδημαϊκά Άρθρα

Atçıl, Abdurrahman. “Decentralization, Imperialism, and Ottoman Sovereignty in the Arab Lands before 1914: Shakīb Arslān’s Polemic against the Decentralization Party.” WI 53, no. 1 (2013): 26-49.

Khadduri, Majid. “`Aziz `Ali Misri and the Arab Nationalist Movement”. In Middle Eastern Affairs, ed. Hourani. No. 4. Oxford, 1965.

De Jong, Frederick. “The  Proclamations of al Husayn b. ‘Ali and ‘Ali Haydar.” Der Islam 57, (1980): 281-287.

Yasamee, F. A. K. “Colmar Freiherr von der Goltz and the rebirth of the ottoman empire. ” Diplomacy & Statecraft 9, no. 2 (1998): 91–128.

Διατριβή

Zeidner, Robert F. “The Tricolor over the Taurus: The French in Cilicia and Vicinity, 1918–1922.” PhD diss., University of Utah, 2005.

Αρχεία

PRO. FO 195/2429. Shipley to Lowther, no. 43 (10 July 1912).

Εφημερίδες, Περιοδικά

History Extra “The Downfall of Lloyd George.” October 19, 2022. https://www.historyextra.com/period/20th-century/downfall-resignation-lloyd-george-1922-what-happened/

The Times, “Entente Powers Agreed: Straits to be Defended,” September 16, 1922

The Times, “Stop the War: Labour Denounces the Premier,” and “‘Leave Constantinople’: Sir C. Townshend on Peace in the East,” September 21, 1922

[1] Γεωγραφική περιοχή της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, που τα όρια της συμπίπτουν σχεδόν με αυτά της σύγχρονης Τουρκίας.

[2] Σύμφωνα με τον Edward Said, ο όρος Οριενταλισμός είναι ένα κατασκευασμένο σώμα θεωρίας και πράξης, το οποίο κατασκεύαζει εικόνες για το Όριεντ ή την Ανατολή με αποδέκτες τους Δυτικούς. Αναπαραστάσεις της Ανατολής ως εξωτικής, θυληπρεπούς, αδύναμης και ευάλωτης αντανακλούν και καθορίζουν πως η Δύση βλέπει τον εαυτό της σαν ορθολογική, ανδροπρεπής και ισχυρη. Αυτα τα δεδομενα διαχεονται σε όλες τις κατηγορίες της συμπεριφοράς-γλώσσας, ιστορίας, έθιμα και θρησκεία-και δημιουργούν μια ισχυρή διοχτόμηση μεταξύ των δύο γεωγραφικών οντοτήτων.

[3] Tanzimat (αναδιοργάνωση στα τουρκικά), ήταν μια σειρά κοινωνικών και πολιτικών μεταρρυθμίσεων για τον εκσυγχρονισμό της οθωμανικής αυτοκρατορίας που διήρκεσε από το 1839 έως το 1876, με την υιοθέτηση συντάγματος.

[4] Ussama Makdisi, Age of Coexistence: The Ecumanical Frame and the Making of the Modern Arab World (USA: University of California Press, 2019), 10.

[5] Hasan Kayali, Arabs and Young Turks p.20

[6] Ονομασία της Σουλτανικής πολιτικής εξουσίας.

[7] Ryan Gingeras, Fall of the Sultanate: The Great War and the End of the Ottoman Empire, 1908–1922 (Oxford: Oxford University Press, 2016), 64–68.

[8] Makdisi, 76.

[9] Ibid, 89.

[10] Ibid, 90.

[11] Mashriq ονομαζόταν ο γεωγραφικός χώρος που βρίσκονταν υπό Οθωμανικό έλεγχο και περιλάμβανε τις σημερινές χώρες του Ιράκ, Συρίας, Ιορδανίας, Λιβάνου, Ισραήλ, Παλαιστινιακής Αρχής και Αιγύπτου.

[12] Makdisi, 109.

[13] Umar Ryad, Islamic Reformism and Christianity: A Critical Reading of the Works of Muḥammad Rashīd Riḍā and His Associates 1898–1935 (Leiden, The Netherlands: Brill, 2009), 109.

[14] Makdisi, 88.

[15] Ibid, 88.

[16] George Antonius, The Arab Awakening: The Story of the Arab National Movement (New York: Paragon, 1979).

[17] Hasan Kayali, Arabs and Young Turks: Ottomanism, Arabism, and Islamism in the Ottoman Empire, 1908–1918 (USA: University of California Press,1997),6.

[18] Makdisi, 90.

[19] Zeine Zeine, The Emergence of Arab Nationalism: with a background study of Arab-Turkish relations in the Near East (New York: Caravan, 1973). 3d ed, first published in 1958.

[20] Ibid, 132.

[21] Albert Hourani, Arabic Thought in the Liberal Age: 1798-1939 (London: Oxford University Press, 1970).

[22] Hasan Kayali, Arabs and Young Turks, 7.

[23] Albert Hourani, “The Ottoman Background of the Modern Middle East,” στο έργο του Emergence of the Modern Middle East (Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 1981), 8-11.

[24] Hasan Kayali, 8 ή Ernest Dawn, “The Origins of Arab Nationalism,” in The Origins of Arab  Nationalism, ed. Khalidi et al. (New York: Columbia University Press, 1991).

[25] Hasan Kayali, 33.

[26] Zeine, The Emergence of Arab Nationalism, 54.

[27] Ibid, 54.

[28] Hasan Kayali, 35.

[29]Yasamee, F. A. K, “Colmar Freiherr von der Goltz and the rebirth of the ottoman empire,” Diplomacy & Statecraft 9, no. 2(1998): 91–128.

[30] Alp Yenen, “Envisioning Turco-Arab Co-Existence between Empire and Nationalism,” Die Welt des Islam 61, no. 1(2020): 79.

[31] Yenen, “Envisioning Turco-Arab Co-Existence,” 80.

[32] Briton Cooper Busch, Britain and the Persian Gulf: 1894-1914 (Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 1967).

[33] Ibid, 80.

[34] Yenen, “Envisioning Turco-Arab Co-Existence,”, 77.

[35] Kayali, 37.

[36] Kayali, 38.

[37] Ibid, 38 ή Yusuf Akçura, Üç Tarz­Tarz­i Siyaset (Istanbul: Matbaa­Matbaa­i Kader, 1327 [1911]) (first published in 1904 in the newspaper Türk in serialized form);  Berkes, 322; E. Kuran, 116.

[38] Hourani, Arabic Thought, 278–79.

[39] Kayali, 38.

[40] Ibid, 46.

[41] Wajih Kawtharani, Al­ittijahat al­ijtima `iyya al­siyasiyya fi jabal lubnan wa al­mashraq al­ `arabi: 1860–1920 (Beirut: Ma`had al­Inma’ al­`Arabi, 1978), 163.

[42] Erik J. Zürcher, The Unionist Factor: The Role of the Committee of Union and Progress in the Turkish National Movement 1905-1922 (Leiden, Brill, 1984), 19.

[43] Stefan Berger, Klaus Weinhauner, Rethinking Revolution from 1905 to 1934: Democracy, Social Justice and National Liberation Around the World (Cham: Springer International Publishing, 2022), 98. ή Kayali, Arabs and Young Turks, 2.

[44] Charles Roden. Buxton, Turkey in revolution (New York: Charles Scribner’s Sons, 1909), 191-192.

[45] Benjamin C. Fortna, The Circassian: A Life of Eşref Bey, Late Ottoman Insurgent and Special Agent (Oxford: Oxford University Press, 2016), 81.

[46] Yenen, “Envisioning Turco-Arab Co-Existence,” 88.

[47] Ziya Gökalp, Turkish Nationalism and Western Civilization: Selected Essays, ed. Niyazi Berkes (London: Allen & Unwin, 1959), 76-79.

[48] Yenen, “Envisioning Turco-Arab Co-Existence,” 90.

[49] Umut Uzer, An Intellectual History of Turkish Nationalism: Between Turkish Ethnicity and Islamic Identity (Salt Lake City: The University of Utah Press, 2016), 25-26.

[50] M. Hakan Yavuz, Isa Blum, War and Nationalism: The Balkan Wars, 1912-1913, and Their Sociopolitical Implications (Utah: University of Utah Press), 612.

[51] Yenen, Envisioning Turco-Arab Co-Existence, 94.

[52] Eliezer Tauber, The Emergence of the Arab Movements (London: Routledge, 1993), 121-34.

[53] Eugene L. Rogan, The Fall of the Ottomans: The Great War in the Middle East (New York: Basic Books, 2015), 24-25.

[54] David S. Thomas, “The First Arab Congress and the Committee of Union and Progress, 1913-1914”, in Essays on Islamic Civilization: Presented to Niyazi Berkes, ed. Donald P. Little (Leiden: E.J. Brill, 1976), 319.

[55] Abdurrahman Atçıl, “Decentralization, Imperialism, and Ottoman Sovereignty in the Arab Lands before 1914: Shakīb Arslān’s Polemic against the Decentralization Party”,  Die Welt des Islam 53, no. 1 (2013): 36-37.

[56] Khalidi, Rashid. “Arab Nationalism in Syria: The Formative Years, 1908–1914”. In Nationalism in a Non­National State: he Dissolution of the Ottoman Empire ed. Haddad and Ochsenwald ( Columbus: Ohio State University Press, 1977), 232. Οι Νεότουρκοι υιοθέτησαν, οπώς είχε κάνει και ο Σουλτάνος τον Ισλαμισμό, ως ενοποιητική ιδεολογία. Μετά τους Βαλκανικούς πολέμους η θρησκευτική δημογραφία ήταν πιο ομογενοποιημένη υπέρ των Ισλάμ. Η έμφαση στο Ισλαμικό στοιχείο άμβλυνε τα διασπαστικά χαραχτηριστικά του Αραβισμού και του Τουρκισμού.

[57] M. Talha Çiçek, War and State Formation in Syria: Cemal Pasha’s Governorate during World War I, 1914-17 (London: Routledge, 2014), 41.

[58]

[59] M. S. Makki, Medina, Saudi Arabia: A Geographical Analysis of the City and the Region (UK: Avebury, 1982), 3. Δείτε επίσης  John Sabini, Armies in the Sun: The  Struggle for Mecca and Medina (London: Thames and Hudson, 1981), 15.

[60] Saleh Muhammad Al­ Amr, The Hijaz under Ottoman Rule, 1869–1914: Ottoman Vali, the Sharif of Mecca, and the Growth of British Influence (Saudi Arabia: Riyad University Publications, 1978), 16.

[61] Kayali, 164-165.

[62] Ibid, 170,

[63] Ibid, 183-184.

[64] Ibid, 184.

[65] Ibid,188 ή AA. Türkei 165/Bd. 37. Wangenheim to [Auswärtiges Amt], no. 1605 (Pera, 13 December 1914).

[66] Ibid, 188.

[67] Ibid, 190.

[68] F. De Jong, “The  Proclamations of al­ Husayn b. ‘Ali and ‘Ali Haydar,” Der Islam 57, (1980): 281–87).

[69] Yenen, “Envisioning Turco-Arab Co-Existence,” 98.

[70] Michael Provence, The Last Ottoman generation and The Making of the Modern Middle East. (Cambridge: Cambridge University Press, 2017), 103.

[71] Hasan Saab, The Arab Federalists of the Ottoman Empire (Amsterdam: Djambatan,1958), 239.

[72] Eliezer Tauber,  The Arab Movements in World War I (London: Cass, 1993), 105.

[73] Ibid, 106.

[74] Polly A. Mohs, Military Intelligence and the Arab Revolt The first modern intelligence war (N. York: Routledge, 2008), 16.

[75] Mohs, 17.

[76] Ibid, 17. Σύμφωνα με τις έρευνες αυτές η Al-ʽAhd είχε μόλις 54 μέλη πριν την έναρξη της Αραβικής Εξέγερσης το 1916, τα οποία αυξήθηκαν σε 57 στο τέλος του πολέμου, εκ των οποίων μόλις 17 συμμετείχαν στα πολεμικά μέτωπα, ενώ η Al-Fatat, από 37 μέλη πριν το 1916, κατέληξε σε 115 στο τέλος, με μόλις 29 να συμμετέχουν στις πολεμικές επιχειρήσεις.

[77] Eliezer. The Arab Movements, 84.

[78] Ibid, 91-92.

[79] Ibid, 97.

[80] Ibid, 103.

[81] William W. Haddad, “Nationalism in the Ottoman Empire”, in Nationalism in a Non-National State: The Dissolution of the Ottoman Empire, ed. William W. Haddad and William Ochsenwald (Columbus: Ohio State University Press, 1977), 19.

[82] Yenen, “Envisioning Turco-Arab Co-Existence,” 99.

[83] Ibid, 101.

[84] Falih Rıfkı Atay, Çankaya: Atatürk’ün Doğumundan Ölümüne Kadar (Istanbul: Pozitif Yayınları, 2004), 140-41.

[85] Η επιστολή φυλάσσεται στην Library of Congress, Washington DC, John D. Whiting Papers, box 17, folder 9.

[86] Yenen, “Envisioning Turco-Arab Co-Existence,” 102.

[87] Michael Provence, The Last Ottoman generation, 102.

[88] Ibid, 106.

[89] Robert F. Zeidner, The Tricolor over the Taurus: The French in Cilicia and Vicinity, 1918–1922 (PhD dissertation, University of Utah, 2005), 137-8.

[90] Yenen, “Envisioning Turco-Arab Co-Existence,” 103.

[91] Ibid,103.

[92] Michael Provence, The Last Ottoman generation, 109.

[93] Ibid, 110.

[94] Michael Provence, 111-112. Ο Κεμαλ με τον όρο «παρεξηγηση» εννοεί την Αραβική εξέγερση.

[95] Ibid, 117 ή Orit Bashkin, New Babylonians: A History of the Jews of Modern Iraq (USA: Stanford University Press, 2012).

[96] Οι Γάλλοι, όταν αποβιβάστηκαν στην Κιλικία, ως στρατιωτική δύναμη επιβολής της κυριαρχίας τους χρησιμοποίησαν την Αρμενική Λεγεώνα, ισχύος 15.000 ανδρών υπό γαλλική διοίκηση.

[97] Zeidner, The Tricolor over the Taurus, 378.

[98] Michael Provence, 119-120.

[99] Michael Provence, 122.

[100] Yenen, “Envisioning Turco-Arab Co-Existence,” 103-104. Αν και οι Βρετανοί αξιωματούχοι θεωρήσαν τις αναφορές πιο πολύ ως μια αρμενική προβοκατόρικη ενέργεια ώστε να αναβαθμιστεί ο ρόλος τους στην συμμαχική στρατιωτική προσπάθεια, ωστόσο ο καθηγητής Alp Yenen, δεν θεωρεί αβάσιμες τις αναφορές αυτές.

[101] Yenen, “Envisioning Turco-Arab Co-Existence,” 104.

[102] Zeine N. Zeine, The Struggle for Arab Independence: Western Diplomacy and the Rise and Fall of Faisal’s Kingdom in Syria (Delamr: Caravan Book, 1977), 134-35.

[103] Yenen, “Envisioning Turco-Arab Co-Existence”, 108.

[104] Zeine, The Struggle for Arab Independence, 135.

[105] Ο Mehmed Talat Pasha υπήρξε πρόεδρος του Νεοτουρκικού Κομιτάτου και πρωθυπουργός της Οθωμανικής αυτοκρατορίας κατά τον Α’ Π.Π. Έπαιξε κομβικό ρόλο στην ενορχήστρωση της Αρμενικής Γενοκτονίας και των διώξεων των ελληνικών πληθυσμών της Ανατολίας. Εκτελέστηκε από τον Αρμένιο παραστρατιωτικό, Soghomon Tehlirian, ως αντίποινα για τα εγκλήματα του κατά των Αρμενίων, στις 15/3/1921, ευρισκόμενος εξόριστος στη Γερμανία.

[106] Yenen, Envisioning Turco-Arab Co-Existence,” 106.

[107] Ibid, 109.

[108] Michael Provence, 129.

[109] Ibid, 136.

[110] Ibid, 137.

[111] Ibid, 139.

[112] The Times, “Entente Powers Agreed: Straits to be Defended,” September 16, 1922, ή Provence, 135.

[113] Michael Provence, 136 ή The Times, “Stop the War: Labour Denounces the Premier,” and “‘Leave Constantinople’: Sir C. Townshend on Peace in the East,” September 21, 1922.

[114] https://www.historyextra.com/period/20th-century/downfall-resignation-lloyd-george-1922-what-happened/

[115] Michael Provence, 139.

[116] Michael Provence, 140.

[117] Yenen, Envisioning Turco-Arab Co-Existence,” 105-106.

[118] Ibid, 107.

ΠΗΓΉ: Τετραδια Διεθνούς Δικαίου και Διεθνούς Πολιτικής

Η καύση του Κορανίου τινάζει στον αέρα την ένταξη της Σουηδίας: Έξω φρενών ο Ταγίπ Ερντογάν, το Μαρόκο ανακαλεί τον πρεσβευτή του επ’ αόριστον

1

Μετά την Τουρκία, και η διπλωματία του Μαρόκου καταδίκασε την «προσβλητική» και «ανεύθυνη» πράξη ανακαλώντας επ’ αόριστον χθες τον πρεσβευτή του βασιλείου στη Σουηδία μετά την καύση αντιτύπου του Κορανίου στη Στοκχόλμη, σύμφωνα με δελτίο Τύπου που έδωσε στη δημοσιότητα τη νύχτα της Τετάρτης προς Πέμπτη.

Το κάψιμο του κορανίου, προφανώς θα τερματίσει τις προσπάθειες που γίνονται από την Ουάσιγκτον και τις Βρυξέλλες για την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ. Ο Ταγίπ Ερντογάν φέρεται οργισμένος και με τα νέα δεδομένα αποκλείεται να δώσει τη συγκατάθεσή του.

Η αντίδραση της Άγκυρας ήταν άμεση, με τον Τούρκο υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν να καταδικάζει μια «χυδαία» και «αχρεία» ενέργεια.

«Καταριέμαι την πράξη την απεχθή πράξη που διαπράχθηκε κατά του Ιερού μας Βιβλίου, του Ιερού Κορανίου, την πρώτη ημέρα του Άιντ αλ Άντχα», έγραψε ο Τούρκος ΥΠΕΞ στον λογαριασμό του στο Twitter. «Είναι απαράδεκτο να επιτρέπονται αυτές οι αντι-ισλαμικές ενέργειες υπό το πρόσχημα της ελευθερίας της έκφρασης».

«Το να κλείνεις τα μάτια σε τέτοιες αποτρόπαιες πράξεις δηλώνει συνενοχή», συνέχισε ο επικεφαλής της τουρκικής διπλωματίας.

«Η σουηδική κυβέρνηση, για ακόμη μια φορά, ενέκρινε διαδήλωση (…) κατά τη διάρκεια της οποίας το Ιερό Κοράνιο κάηκε μπροστά σε ισλαμικό τέμενος στη Στοκχόλμη», αναφέρει η ανακοίνωση του Μαρόκου.

«Αυτή η νέα προσβλητική και ανεύθυνη πράξη αψηφά τα συναισθήματα του ενός δισεκατομμυρίου και πλέον μουσουλμάνων αυτή την ιερή περίοδο του μεγάλου προσκυνήματος στη Μέκκα και της ευλογημένης εορτής Έιντ αλ Άντχα», στηλιτεύει η μαροκινή διπλωματία.

«Μπροστά σε αυτές τις επαναλαμβανόμενες προκλήσεις, που διαπράττονται υπό το φιλόφρον βλέμμα της σουηδικής κυβέρνησης», και κατόπιν εντολής του μαροκινού βασιλιά Μοχάμεντ Στ΄, ο επιτετραμμένος της Σουηδίας στη Ραμπάτ εκλήθη χθες στο μαροκινό ΥΠΕΞ.

Όταν προσήλθε «του εκφράστηκε η πλέον σθεναρή καταδίκη από μέρους του βασιλείου του Μαρόκου αυτής της προσβολής και η απόρριψη αυτής της απαράδεκτης πράξης», συνεχίζει το δελτίο Τύπου.

Επιπλέον, ο πρεσβευτής του Μαρόκου στη Σουηδία, ο Καρίμ Μεντρέκ, στο πόστο από τη 14η Δεκεμβρίου 2021, «ανακλήθηκε για διαβουλεύσεις στο βασίλειο για απροσδιόριστη διάρκεια», προστίθεται.

Άνδρας έκαψε χθες σελίδες αντιτύπου του Κορανίου μπροστά στο μεγαλύτερο ισλαμικό τέμενος της Στοκχόλμης, κατά τη διάρκεια «συγκέντρωσης» για την οποία δόθηκε άδεια από τη σουηδική αστυνομία.

Τη χειρονομία, που συνέπεσε με το Έιντ αλ Άντχα, που εορτάζουν οι μουσουλμάνοι σε όλο τον κόσμο, παρακολούθησαν περίπου εκατό περίεργοι και δημοσιογράφοι.

Ο άνθρωπος που προχώρησε στο αουτονταφέ –το οποίο επέκριναν επίσης έντονα Άγκυρα και Ουάσιγκτον– είναι 37χρονος Ιρακινός που έχει εγκαταλείψει τη χώρα του.

Τον Ιανουάριο, σουηδοδανός ακροδεξιός εξτρεμιστής έκαψε αντίτυπο του Κορανίου σε μικρή απόσταση από την πρεσβεία της Τουρκίας στη Στοκχόλμη, προκαλώντας οργή στον μουσουλμανικό κόσμο.

  • Προκαλεί την οργή της Άγκυρας

Ένας άνδρας έσκισε και έκαψε σήμερα ένα αντίτυπο του Κορανίου μπροστά από το Μεγάλο Τέμενος της Στοκχόλμης, προκαλώντας την άμεση καταδίκη της Άγκυρας και φέρνοντας νέα “σύννεφα” στην προσπάθεια της σκανδιναβικής χώρας να άρει το βέτο της Τουρκίας για ένταξή της στο ΝΑΤΟ.

Το περιστατικό αυτό σημειώνεται λίγες εβδομάδες πριν από τη σύνοδο κορυφής της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας, κατά την οποία πολλά κράτη μέλη της θέλουν να δουν τη Σουηδία να γίνεται το 32ο μέλος του ΝΑΤΟ και πιέζουν την Τουρκία να μην σταθεί εμπόδιο.

Η αστυνομία της Σουηδίας έδωσε άδεια χθες για τη διεξαγωγή μικρής συγκέντρωσης μπροστά από το μεγαλύτερο τέμενος της Στοκχόλμης, στη διάρκεια της οποίας ο διοργανωτής της είχε προαναγγείλει ότι θα κάψει ένα αντίτυπο του Κορανίου, κατά την πρώτη ημέρα της μεγάλης μουσουλμανικής γιορτής Άιντ αλ Άντχα.

Μια σειρά από διαδηλώσεις στη Σουηδία ενάντια στο Ισλάμ και υπέρ των δικαιωμάτων των Κούρδων έχουν εκνευρίσει την Άγκυρα.

Περίπου 200 περαστικοί είδαν σήμερα έναν από τους δύο διοργανωτές της συγκέντρωσης να σκίζει σελίδες από ένα αντίτυπο του Κορανίου και να σκουπίζει τα παπούτσια του με αυτές πριν βάλει ένα κομμάτι μπέικον μέσα στο βιβλίο και μετά φωτιά για να το κάψει, ενώ ο άλλος διαδηλωτής μιλούσε σε μεγάφωνο.

Ορισμένοι από τους παρευρισκόμενους φώναζαν «Ο Αλλάχ είναι μεγάλος» στα αραβικά για να διαμαρτυρηθούν για το κάψιμο, και ένας άνδρας συνελήφθη από την αστυνομία αφού προσπάθησε να πετάξει μια πέτρα.

Ένας υποστηρικτής της διαδήλωσης φώναξε «ας καεί» καθώς το ιερό βιβλίο καιγόταν.

Τον περασμένο Ιανουάριο κατά τη διάρκεια διαδήλωσης, το κάψιμο ενός αντιτύπου του Κορανίου μπροστά από την πρεσβεία της Τουρκίας στη Στοκχόλμη, είχε προκαλέσει την οργή της Άγκυρας, με αποτέλεσμα να διακοπούν οι συνομιλίες με τη Στοκχόλμη για το αίτημά της να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ.

Ο διοργανωτής της σημερινής συγκέντρωσης, ο 37χρονος Σαλουάν Μομίκα, ο οποίος δηλώνει ότι είναι Ιρακινός πρόσφυγας και θέλει να απαγορευτεί το Κοράνι, είχε αναφέρει πριν ότι ήθελε «να εκφράσει την άποψή του». «Θέλω να σκίσω το Κοράνι και να το κάψω», έγραψε στο αίτημα που κατέθεσε στην αστυνομία.

Η αστυνομία της Στοκχόλμης δεν είχε εγκρίνει τη διεξαγωγή δύο διαδηλώσεων, στις 6 και 9 Φεβρουαρίου, στη διάρκεια των οποίων οι διοργανωτές τους θα έκαιγαν το Κοράνι, καθώς είχε εκτιμήσει ότι υπάρχει κίνδυνος για τη δημόσια τάξη.

Οι διαδηλωτές είχαν προσφύγει δικαστικά κατά της απόφασης και δικαιώθηκαν στις αρχές Απριλίου. Την πρωτόδικη απόφαση επικύρωσε και το εφετείο, εκτιμώντας ότι οι κίνδυνοι για την ασφάλεια που επικαλέστηκε η αστυνομία «δεν συνδέονταν ξεκάθαρα» με τις εν λόγω διαδηλώσεις.

Σε αυτή την απόφαση βασίστηκε η αστυνομία της Στοκχόλμης για να επιτρέψει τη σημερινή συγκέντρωση.

Ο πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου σήμερα ότι δεν θα κάνει εικασίες για το πώς η διαμαρτυρία θα μπορούσε να επηρεάσει τη διαδικασία της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.

«Είναι νόμιμο αλλά όχι πρέπον», τόνισε, προσθέτοντας ότι εναπόκειται στην αστυνομία να λάβει αποφάσεις για περιπτώσεις με το κάψιμιο του Κορανίου.

Οι εκπρόσωποι του Μεγάλου Τεμένους της σουηδικής πρωτεύουσας δήλωσαν απογοητευμένοι από την απόφαση της αστυνομίας να χορηγήσει άδεια για τη συγκέντρωση αυτή πρώτη μέρα της μουσουλμανικής γιορτής, δήλωσε σήμερα ο διευθυντής του τεμένους και ιμάμης Μαχμούντ Χαλφί.

Από τον Μάιο του 2022, όταν και η Σουηδία υπέβαλε το αίτημα ένταξης στο ΝΑΤΟ, στον απόηχο της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, περιμένει ακόμη την έγκριση της Τουρκίας και της Ουγγαρίας, που δεν έχουν επικυρώσει την ένταξη της σκανδιναβικής χώρας.

Η Τουρκία υποστηρίζει ότι η Σουηδία φιλοξενεί στο έδαφός της μέλη τρομοκρατικών, όπως τις χαρακτηρίζει, οργανώσεων –μια κατηγορία την οποία αρνείται η Σουηδία—και έχει ζητήσει την έκδοσή τους ως ένα βήμα προς την επικύρωση της ένταξης της. Έχει επίσης εκφράσει την οργή της για τις αντιτουρκικές διαδηλώσεις που έχουν γίνει στη σκανδιναβική χώρα.

Παρά τις μεταρρυθμίσεις που έχει αναλάβει η Σουηδία, η Άγκυρα την κατηγορεί για την υποτιθέμενη επιείκειά της προς τους Τούρκους μαχητές του PKK, το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν, που θεωρείται τρομοκρατική οργάνωση.

Συνομιλίες για την ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, τις οποίες μπλοκάρει η Τουρκία, με τη συμμετοχή εκπροσώπων των δύο χωρών, θα διεξαχθούν στις Βρυξέλλες στις 6 Ιουλίου, ανακοίνωσε σήμερα ο Γενικός Γραμματέας της Συμμαχίας Γενς Στόλτενμπεργκ.

Πολλοί ηγέτες κρατών μελών της Συμμαχίας εκφράζουν την ελπίδα ότι η Σουηδία θα ενταχθεί στο ΝΑΤΟ στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στις 11 και 12 Ιουλίου στο Βίλνιους και πιέζουν την Άγκυρα να άρει το βέτο της για να επιτευχθεί αυτό.

Πληροφορίες μέσω του ΑΠΕ-ΜΠΕ από το AFP, το Reuters και το dpa
Ραμπάτ, Morocco – Στοκχόλμη, Sweden

https://hellasjournal.com/2023/06/i-kafsi-tou-koraniou-tinazi-ston-aera-tin-entaxi-tis-souidias-exo-frenon-o-tagip-erntogan-to-maroko-anakali-ton-presvefti-tou-ep-aoriston-video/

«Συνελήφθη στην Μόσχα ο αρχιστράτηγος του ρωσικού Στρατού στην Ουκρανία Σ.Σουροβίκιν ως συμμέτοχος στην ανταρσία της Wagner»

0

Είναι ο επικεφαλής της «ειδικής επιχείρησης» στην Ουκρανία – Μαζί του συνελήφθη και ο αναπληρωτής του λένε μη επιβεβαιωμένες πληροφορίες από την ρωσική πρωτεύουσα

Ρωσικές πηγές αναφέρουν πως «Ο διοικητής της «ειδικής επιχείρησης» των Ενόπλων Δυνάμεων της Ρωσικής Ομοσπονδίας στην Ουκρανία, στρατηγός Σεργκέι Σουροβίκιν, βετεράνος του νικηφόρου πολέμου της Συρίας, συνελήφθη από την στρατιωτική αστυνομία ως συνεργάτης της Γ.Πριγκόζιν στην ανταρσία της περασμένης εβδομάδας».

Αν και δεν υπάρχει επίσημη επιβεβαίωση και μένει να επιβεβαιωθεί ή να διαψευσθεί η είδηση.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν ότι ο Σουροβίκιν, συνελήφθη μαζί με τον αναπληρωτή του, τον στρατηγό Αντρέι Γιουντίν (φωτό) και μεταφέρθηκαν στο κέντρο κράτησης του Λεφόρτοβο της Μόσχας με την κατηγορία της «προδοσίας».

«Χθες, ο διοικητής της Κοινής Ομάδας Δυνάμεων (Δυνάμεων), Στρατηγός του Στρατού Σουροβίκιν, “μεταφέρθηκε” στο Λεφόρτοβο μετά την σύλληψή του στις 25 Ιουνίου», δηλαδή συνελήφθη την επόμενη κιόλας μέρα μετά το τέλος της ανταρσίας» αναφέρουν οι ρωσικές πηγές.

Είναι γεγονός ότι έχει να κάνει την εμφάνισή του από την ημέρα εκείνη, ενώ ακυρώθηκαν κάποιες συσκέψεις που είχε, ειδικά για την μεταφορά επιστρατευμένων στο μέτωπο της Ζαπορίζια.

Σύμφωνα με φήμες, ο στρατηγός όχι μόνο δεν κατέστειλε την ανταρσία των μισθοφόρων, αλλά συνέβαλε και στην εξέγερσή τους.

Είναι γεγονός επίσης ότι ο Σ.Σουροβίκιν είναι αδύνατον να μην γνώριζε τις κινήσεις της Wagner και του Γ.Πριγκόζιν.

Λέγεται μάλιστα ότι είχε ειδικό ρόλο συλλαμβάνοντας τον υπουργό Άμυνας Σ.Σοιγκού και τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Γ.Γερασίμοφ.

Αν οι πληροφορίες αυτές ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα, τότε δεν θα επρόκειτο περί «ανταρσίας», αλλά περί «πραξικοπήματος».

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Σ.Σουροβίκιν συνέταξε την στρατηγική του ρωσικού Στρατού μετά τις ήττες του περασμένου φθινοπώρου και ανέθεσε στον Γιεβγκένι Πριγκόζιν την κατάληψη του Μπάκχμουτ.

https://www.pronews.gr/amyna-asfaleia/enoples-sygkroyseis/synelifthi-stin-mosxa-o-arxistratigos-tou-rosikou-stratou-stin-oukrania-s-sourovikin-os-symmetoxos-stin-antarsia-tou-g-prigkozin/

Λάδι στη φωτιά: Σουηδικό δικαστήριο ενέκρινε το κάψιμο του κορανιού μπροστά σε τέμενος* Οργή στην Τουρκία

0

Οι σουηδικές αρχές ενέκριναν σήμερα διαδήλωση που περιελάμβανε το κάψιμο του Κορανίου έξω από τζαμί στο κέντρο της Στοκχόλμης, σε μια απόφαση που ρίχνει λάδι στη φωτιά στην προσπάθεια της χώρας να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ και προκαλεί ήδη οργή στην Τουρκία.

Μάλιστα η αδειοδότηση της εν λόγω διαδήλωσης συμπίπτει με τη μουσουλμανική γιορτή του Eid-al-Adha, μια από τις πιο σημαντικές στο ισλαμικό ημερολόγιο.

Η απόφαση να επιτραπεί η διαμαρτυρία ελήφθη σύμφωνα με το δικαίωμα της ελευθερίας του λόγου, δήλωσε η σουηδική αστυνομία, προσθέτοντας ότι η διαδήλωση δεν ενέχει άμεσο κίνδυνο για την ασφάλεια.

Το πράσινο φως σε αυτή την εμπρηστική διαμαρτυρία προκάλεσε ήδη αντιδράσεις στην Τουρκία που δεν έχει ακόμη άρει το βέτο για ένταξη της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.

Χακάν Φιντάν: Αθλια ενέργεια

«Καταδικάζω την άθλια ενέργεια στη Σουηδία κατά του Ιερού μας Βιβλίου, του Ιερού Κορανίου, την πρώτη ημέρα του Eid-al-Adha. Είναι απαράδεκτο να επιτρέπονται αυτές οι αντι-ισλαμικές ενέργειες με το πρόσχημα της ελευθερίας της έκφρασης.

Το να κλείνεις τα μάτια σε τέτοιες αποτρόπαιες πράξεις σε καθιστά συνένοχος», ανέφερε σε δήλωσή του ο ΥΠΕΞ Χακάν Φιντάν.

Από την πλευρά του ο Ομέρ Τσελίκ ανέφερε: «Καταδικάζουμε την έγκριση των σουηδικών αρχών στην αίτηση για κάψιμο του Κορανίου μπροστά από τέμενος. Καταδικάζουμε έντονα τη στάση του Ανώτατου Δικαστηρίου της Σουηδίας που προστατεύει τα εγκλήματα μίσους. Όπως έχουμε ξαναπεί, οποιαδήποτε ασέβεια προς το Κοράνι είναι έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Θα συνεχίσουμε να αγωνιζόμαστε ενάντια σε αυτές τις καταραμένες πράξεις με τον πιο έντονο τρόπο για όλους τους πολιτικούς και νομικούς λόγους».

Περίπου 200 θεατές είδαν έναν από τους δύο διοργανωτές να σκίζει σελίδες ενός αντιγράφου του Κορανίου και να σκουπίζει τα παπούτσια του με αυτό προτού βάλει μπέικον και βάλει φωτιά στο βιβλίο, ενώ ο άλλος διαδηλωτής μιλούσε σε μεγάφωνο.

Μερικοί από τους παρευρισκόμενους φώναξαν «Ο Θεός είναι μεγάλος» στα αραβικά για να διαμαρτυρηθούν για το κάψιμο, και ένας άνδρας συνελήφθη από την αστυνομία αφού προσπάθησε να πετάξει μια πέτρα.

Ένας υποστηρικτής της διαδήλωσης φώναξε «ας καεί» καθώς το ιερό βιβλίο των Μουσουλμάνων έπαιρνε φωτιά.

Πάντως μετά την πθυρπόληση, η αστυνομία προσήγγε τον άνδρα που έβαλε φωτιά για αναταραχή εναντίον εθνοτικής ομάδας και για παραβίαση της απαγόρευσης ανάμματος πυρκαγιάς που ισχύει στη Στοκχόλμη από τα μέσα Ιουνίου.

  • Ενώ η σουηδική αστυνομία έχει απορρίψει αρκετές πρόσφατες αιτήσεις για διαδηλώσεις κατά του Κορανίου, τα δικαστήρια έχουν ακυρώσει αυτές τις αποφάσεις, λέγοντας ότι παραβιάζουν την ελευθερία του λόγου.

Ο πρωθυπουργός Ulf Kristersson δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου την Τετάρτη ότι δεν θα κάνει εικασίες για το πώς η διαμαρτυρία θα μπορούσε να επηρεάσει τη διαδικασία της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ.

«Είναι νόμιμο αλλά όχι κατάλληλο», είπε, προσθέτοντας ότι εναπόκειται στην αστυνομία να λάβει αποφάσεις για τις καψίματα του Κορανίου.

Ένα από τα δύο άτομα που συμμετείχαν είναι ο Salwan Momika, ο οποίος σε πρόσφατη συνέντευξη σε εφημερίδα περιέγραψε τον εαυτό του ως Ιρακινό πρόσφυγα που επιδιώκει να απαγορεύσει το Κοράνι.

Οι εκπρόσωποι του τεμένους ήταν απογοητευμένοι από την απόφαση της αστυνομίας να χορηγήσει άδεια για τη διαμαρτυρία στη μουσουλμανική γιορτή του Eid al-Adha, δήλωσε την Τετάρτη ο διευθυντής του τζαμιού και ιμάμης Μαχμούντ Χάλφι.

«Το τζαμί πρότεινε στην αστυνομία να εκτρέψει τουλάχιστον τη διαδήλωση σε άλλη τοποθεσία, κάτι που είναι δυνατό από το νόμο, αλλά επέλεξαν να μην το κάνουν», είπε ο Χάλφι σε δήλωση.

Έως και 10.000 επισκέπτες παρευρίσκονται στο τζαμί της Στοκχόλμης για τους εορτασμούς του Eid κάθε χρόνο.

Mε πληροφορίες από CNN, Reuters

https://hellasjournal.com/2023/06/ladi-sti-fotia-souidiko-dikastirio-enekrine-to-kapsimo-tou-koraniou-brosta-se-temenos-orgi-stin-tourkia/

Μ. Κοττάκης:τί μᾶς εἶπε ὁ κύριος Ὑπουργός γιά τό μυστικό σχέδιο «ντεμέκ»

4

Ποιοί «ἐπέτρεψαν» τήν κάθοδο τῶν Σπαρτιατῶν γιά νά ἐξοντώσουν «Νίκη»-Βελόπουλο

ΤΩΡΑ ΠΟΥ τελείωσαν οἱ ἐκλογές καί ἔχουμε κυβέρνηση αὐτοδύναμη, ἰσχυρή καί σταθερή, μποροῦμε νομίζω νά ἀποκαλύψουμε μερικά ἀπό ὅσα συνέβησαν στόν δρόμο πρός αὐτές, ἀλλά δεσμευόμασταν ἀπό τό off the record πού μᾶς εἶχαν ἐπιβάλει οἱ πηγές μας. Τώρα πλέον δέν δεσμευόμαστε! Μέ τήν ἄδειά τους θά τά φέρουμε στήν δημοσιότητα. Εἶναι ἡ ὥρα. Διερωτῶνται πολλοί πῶς τά κατάφερε ἔτσι ἡ ΝΔ νά κερδίσει τόν ΣΥΡΙΖΑ μέ 23 μονάδες διαφορά, νά καταγάγει ἕναν πολιτικό θρίαμβο καί νά καταλάβει τόν ἴδιο ἀκριβῶς ἀριθμό κοινοβουλευτικῶν ἑδρῶν μέ αὐτόν πού εἶχε κερδίσει τό 2019 μέ «μόλις» ἑπτάμιση μονάδες διαφορά! Γιά νά τό ἐπιτύχεις αὐτό, μολονότι τό ἀποτέλεσμα εἶναι ἀναμφισβήτητα θετικό καί πιστώνεται στόν Κυριάκο Μητσοτάκη, ἀπαιτεῖται ταλέντο. 158 ἕδρες στήν ἁπλή νίκη, 158 καί στόν πολιτικό θρίαμβο;

Γιατί; Ἡ ἀπάντηση εἶναι ἁπλή: Ἁλυσίδα λαθῶν. Θεσμικῶν καί πολιτικῶν. Γιά τά ὁποῖα εἴχαμε προειδοποιήσει. Εἰς ὦτα μή ἀκουόντων, ὡς συνήθως. Λάθος πρῶτο, ἡ ψήφιση τοῦ συγκεκριμένου ἐκλογικοῦ νόμου. Ἀλλοίωσε τήν κατανομή ἑδρῶν. Λάθος δεύτερο, ἡ ἀντισυνταγματική ἀπαγόρευση καθόδου πολιτικῶν κομμάτων στίς ἐκλογές μέ τήν σύμπραξη τῆς Δικαιοσύνης. Ἡρωοποίησε ἔγκλειστα πρόσωπα. Λάθος τρίτο, ὁ ἐπιθετικός τρόπος πού ἀντιμετώπισε ἡ ΝΔ τήν Ὀρθοδοξία. Κάποιοι πού ἔκαναν τά βαφτίσια τῶν μελῶν τῶν οἰκογενειῶν τους σέ καθολικούς ναούς (δικαίωμά τους ἀσφαλῶς) παρέδιδαν μαθήματα Ὀρθοδοξίας σέ φιλήσυχους Χριστιανούς. Τελικά, ἡ Ὀρθοδοξία «χώρεσε» σέ ἕνα κόμμα. Στήν ἁλυσίδα τῶν λαθῶν ἐντάσσεται τέλος ἡ στρατηγική γιά τήν συνολική διαχείριση τῶν μικρῶν κομμάτων. Οἱ πολῖτες προσέλαβαν τίς ἀπαγορεύσεις καθόδου τῶν κομμάτων αὐτῶν στόν πρῶτο γῦρο ὡς ἐπιχείρηση ἐξουδετερώσεως τῆς διαμαρτυρίας στά δεξιά τῆς ΝΔ. Ἐξέλαβαν τό «πράσινο φῶς» τῆς συμμετοχῆς τους στόν δεύτερο γῦρο ὡς προσπάθεια ἀλληλοεξοντώσεώς τους, ὥστε νά μήν ἐπιτύχει κανένα τήν εἴσοδό του στήν Βουλή!

Ὑπάρχουν ὅμως καί πράγματα σέ αὐτήν τήν ζωή πού ἐκφεύγουν τῆς διανοίας τῶν πονηρῶν. Ὅταν δίδεις τήν ἐντύπωση πώς θές νά κυβερνᾶς χωρίς βασικό ἀντίπαλο καί δέν σοῦ ἀρέσει τό ὀργανωμένο πολιτικό παιχνίδι μεταξύ κυβερνήσεως καί ἀξιωματικῆς ἀντιπολιτεύσεως, τότε μοιραῖα ὁδηγεῖς τόν λαό νά ἀντικαταστήσει τήν «μεγάλη ἀντιπολίτευση» τοῦ κλασσικοῦ δικομματισμοῦ μέ πολλές μικρές ριζοσπαστικές καί ἀνυπάκουες ἀντιπολιτεύσεις τοῦ πολυκομματισμοῦ. Ὅλα ὅσα συνέβησαν μέ τά μικρά κόμματα, δέν συνέβησαν τυχαῖα. Σᾶς βεβαιῶ. Ὑπῆρξε σχέδιο, «ὁ Θεός νά τό κάνει» πού εἶπε καί κάποιος στήν Θεσσαλονίκη. Σχέδιο πού ἀκύρωσαν 720.755 πολῖτες μέ τήν ψῆφό τους καί ἐξευτέλισαν μέ τήν σειρά: τούς δικαστές καί τούς συνταγματολόγους πού προσπάθησαν παρά τόν νόμο νά ἀκυρώσουν τήν συμμετοχή κόμματος στίς ἐκλογές. Τούς «πεφωτισμένους» πολιτικούς, Μητροπολῖτες καί μεταμφιεσμένους σέ ἀναλυτές πράκτορες, πού εἰρωνεύτηκαν, ἀπείλησαν καί σέ κάποιες περιπτώσεις ἐκβίασαν τούς «ντεμέκ» χριστιανούς νά ἐκφράσουν ἐλεύθερα τό φρόνημά τους. Τίς ἀνόητες κομματικές ἐλίτ πού εἰσηγήθηκαν τήν ἐκφώνηση πολιτικῆς ὁμιλίας μπροστά στό ἄγαλμα τοῦ Μεγάλου Ἀλεξάνδρου χωρίς τήν παραμικρή οὐσιώδη ἀναφορά στόν μεγάλο μας Στρατηλάτη καί στήν Συμφωνία τῶν Πρεσπῶν. Χριστιανός καί πατριώτης σέ τριάντα μέρες δέν γίνεται κανείς. Τά διαπιστευτήρια ἐπιδεικνύονται κατά τήν διάρκεια τῆς τετραετίας. Τό ἔδειξαν καί τά ἀποτελέσματα τῶν ἐκλογῶν.

Ὅποιος προκάλεσε, πολιτικός ἤ ἱεράρχης, κάηκε. Βοιωτία; 3% οἱ «ντεμέκ πιστοί», Μακαριώτατε. Ἀλεξανδρούπολη; Πάνω ἀπό 3% οἱ «σκοταδιστές», Σεβασμιώτατε. Πιερία; 9% οἱ «ντεμέκ πατριῶτες». Θεσσαλονίκη; Ἄς δεῖ κανείς τό ποσοστό τῶν τριῶν δεξιῶν κομμάτων. Εἶναι σχεδόν δεύτερο κόμμα.

Γιά νά φθάσουμε ἕως ἐδῶ καί νά διαθέτει ἡ ΝΔ πρώτη φορά ἀπό τήν μεταπολίτευση τρία ὑπερσυντηρητικά κόμματα στά δεξιά της, συνέβησαν πράγματα πού εἶναι ὥρα νά ἀποκαλύψουμε.

Ὑπουργός τῆς ΝΔ τόν ὁποῖο συνάντησα ἔξω ἀπό στούντιο τηλεοπτικοῦ σταθμοῦ, μοῦ ἐξομολογήθηκε ὅτι δέν ἦταν καί τόσο ἀθώα ἡ διευκόλυνση τῆς καθόδου τῶν «Σπαρτιατῶν» στίς ἐκλογές.

Ἤξερε ἡ Κυβέρνηση ποιοί κρύβονταν πίσω ἀπό τούς «Σπαρτιᾶτες». Μέ τέτοιο ὄνομα θά ἦταν ἀδικαιολόγητο νά μήν γνωρίζουν. Γνώριζαν, καί ὄχι μόνο δέν ἐμπόδισαν τήν κάθοδό τους, ἀλλά μέσα στήν διάρκεια τῆς ἐκστρατείας δέν εἶπαν (πλήν μίας φορᾶς τήν Παρασκευή πρό τῶν ἐκλογῶν) οὔτε μία λέξη κατά τοῦ ναζισμοῦ. Διότι τώρα θεωροῦσαν ὅτι… ὁ ναζισμός τούς συνέφερε.

Εἶναι τυχαῖο ὅτι στίς πρῶτες ἐκλογές τοῦ Μαΐου ἀπαγόρευσαν τήν συμμετοχή ὄχι μόνο στό κόμμα τοῦ «Κασιδιάρη» ἀλλά καί σέ ἄλλα παρεμφερῆ σχήματα μέ τήν ἐπωνυμία «Ἕλληνες», μή γίνει κανά λάθος, ἀλλά τώρα δέν κουνήθηκε φύλλο; «Ἀπελευθερώσαμε τό ντόπερμαν γιά νά κατασπαράξει τά σκυλάκια ράτσας» ἦταν γιά τήν ΝΔ τό νόημα τῆς ἐλεύθερης καθόδου τῶν «Σπαρτιατῶν».

Ὅπως μοῦ εἶπε ὁ κύριος Ὑπουργός (ὁ ὁποῖος ὅπως ἀπεδείχθη ἐλάχιστα γνωρίζει ὅπως καί ὁ κύριος Γκρῆνμπεργκ, τήν Δεξιά τῆς Δεξιᾶς), «ὁ στόχος ἦταν νά ἀλληλοεξοντωθοῦν οἱ Σπαρτιᾶτες, ἡ Νίκη καί ἡ Ἑλληνική Λύση καί νά μείνουν ὅλοι ἐκτός Βουλῆς μέ συνέπεια ἡ Βουλή νά εἶναι πεντακομματική καί οἱ ἕδρες τῆς ΝΔ περί τίς 170.» Εἶχαν τόσο πολύ πιστέψει στήν ἐπιτυχία τοῦ σχεδίου, ὥστε κορυφαῖος θεσμικός παράγων τῆς κεντροδεξιᾶς παρατάξεως (τήν ἄποψη τοῦ ὁποίου διαχρονικῶς ἐκτιμῶ) μοῦ ἐξέφρασε παραμονή τῶν ἐκλογῶν τήν ἐκτίμηση, ὅτι ἡ Βουλή θά εἶναι «ἑξακομματική». Οἱ γνωστοί πέντε, σύν ἡ Ζωή. «Νίκη» καί «Σπαρτιᾶτες» θά ἔμεναν ἔξω. Δέν γνωρίζω ἄν εἶναι τυχαῖο, ἀλλά τό τηλεφώνημά του μέ βρῆκε στό Μοναστῆρι τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου, στό νησί μου. Εἶχε ἄλλα σχέδια ὁ Θεός. Δυστυχῶς γιά τήν Κυβέρνηση τό μυστικό σχέδιο «ντεμέκ» γιά τό ὁποῖο καί φιλικές της ἐφημερίδες ἔγραψαν πρωτοσέλιδα ὅτι εἶναι «ρίσκο», ἐξουδετερώθηκε ἀπό τήν λαϊκή ψῆφο.

Καί τό χειρότερο; Τό σύστημα οὐδέν ἐδιδάχθη ἀπό αὐτό. Ἀντί νά φρονηματιστεῖ ἀπό τό γεγονός ὅτι ἀπειλές πού ἐκτοξεύτηκαν ἀπό κορυφαῖο τῆς ΝΔ σέ ἱερεῖς σέ Μητροπόλεις τῆς Βορείου Ἑλλάδος ἔπεσαν στό κενό (ὅλα τά μαθαίνουμε), ἀντί νά σκεφτεῖ πώς ὅσα συνέβησαν μέ τόν Ἀρεοπαγίτη Τζανερίκο πού ἀπειλήθηκε ἀπό ἀνώτατο πολιτικό γιά νά ἀποκλείσει κόμμα δέν ἔπιασαν τόπο, πρίν κἄν ἀνοίξουν οἱ κάλπες, συνέχισαν τό ράλλυ τῆς ἠλιθιότητας. Μέ τά ἴδια μυαλά. Πρῶτα ἄφησαν ἀνοικτό τό ἐνδεχόμενο νά αὐξήσουν τό πλαφόν εἰσόδου τῶν κομμάτων ἀπό τό 3% στό 5%. Μετά, διοχέτευσαν σέ ΜΜΕ τήν πληροφορία, ὅτι τό Ἐκλογοδικεῖο θά κηρύξει ἔκπτωτο τό κόμμα «Σπαρτιᾶτες», θά χαρακτηρίσει ἀπαγορευμένες τίς 250.000 ψήφους του καί θά θέσει πρός διάθεση σέ ἄλλα κόμματα τίς ἕδρες του! Οἱ ἄνθρωποι εἶναι ἀνεπίδεκτοι!

Κατόπιν τούτου, τούς προτρέπουμε: Συνεχίστε ἔτσι! Μέ ἀπαγορεύσεις καί μέ ἐκπτώσεις. Καί ἄν μέχρι τίς εὐρωεκλογές δέν ἔχετε καταφέρει νά ἐκτινάξετε τήν ἀντισυστημική ψῆφο σέ ἐπίπεδα ἄνω τοῦ 20% καί τούς «Σπαρτιᾶτες» στό 10%, νά μᾶς… τρυπήσετε τήν μύτη.

Ἐν πάσῃ περιπτώσει, αὐτά εἶναι θέματα τοῦ μέλλοντος. Ὅσον ἀφορᾶ τό τώρα, «δόξα τῷ Θεῷ» πού ἡ Ἑλλάς ἔχει σταθερή κυβέρνηση σέ ἀσταθεῖς καιρούς, «δόξα τῷ Θεῷ» πού ἔχει καί χαλινάρι.

Εὔχομαι καί ἐλπίζω, τέλος, στήν δημοκρατία τῆς πολιτικῆς ὀρθότητας, τό «δόξα τῷ Θεῷ» νά μήν θεωρεῖται καί ἔκφραση πολιτικῆς προτιμήσεως ἀπαραιτήτως…

estianews.gr

Κ. Κυριακόπουλος: Η Ακροδεξιά ως προϊόν μιας εκφυλιστικής διεργασίας που καταπίνει ολόκληρο το πολιτικό σύστημα

2

του Κ. ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ

Η συστημική πολιτική, ακαδημαϊκή και μιντιακή ελίτ, πιεσμένη από τις εξελίξεις αλλά κυρίως από την δυσκολία που αντιμετωπίζει στην προσπάθειά της να κόψει και να ράψει την πολιτική ατζέντα στα μέτρα που θα ήθελε, επιχειρεί να δώσει όπως – όπως απαντήσεις που να ερμηνεύουν την άνοδο των ακροδεξιών κομμάτων τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη και φυσικά επιμένει να αντιμετωπίζει το φαινόμενο σπασμωδικά και με αδιέξοδα ημίμετρα…

Η κυρίαρχη ερμηνευτική τάση, είναι να εκλαμβάνεται ως αιτία που δημιούργησε και ανατροφοδοτεί το πρόβλημα, η Οικονομική κρίση. Τα ίδια τα γεγονότα όμως αποδεικνύουν ότι αυτή η μέθοδος είναι εξαιρετικά ανεπαρκής, είναι ατελέσφορη και κυρίως είναι μια μέθοδος που αδυνατεί να καταδείξει λύσεις και μέτρα που θα έπρεπε να παρθούν για την αποτελεσματική αντιμετώπιση του προβλήματος μέσα στην κοινωνία. Γιατί εκεί ακριβώς πρέπει να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα και αυτό φυσικά δεν γίνεται με δικαστικές αποφάσεις και απαγορεύσεις.

Αυτή η μονομέρεια στις προσεγγίσεις, δεν είναι κατά την γνώμη του γράφοντος διόλου τυχαία ως γεγονός. Είναι προϊόν μιας μακράς εκφυλιστικής διεργασίας που συντελέστηκε σε ολόκληρο το πολιτικό σύστημα εξ αιτίας των νεοφιλελεύθερων πολιτικών που κυριάρχησαν με επίκεντρο την Οικονομία και την ταμειακή αποτίμηση των κοινωνικών πολιτικών. Αυτή με την σειρά της τροφοδότησε και μια αντίστοιχη μονομέρεια που δημιούργησε και συντήρησε μια αντίστοιχα αντι-νεοφιλελεύθερη αντιπολίτευση, με αποτέλεσμα όλο το σύστημα να συρθεί σταδιακά σε μια ιδιότυπη πολιτική παραμόρφωση που απολυτοποίησε το ειδικό βάρος της λογιστικής καρτέλας στην πολιτική διακυβέρνηση, υποτιμώντας, απαξιώνοντας και κυρίως στοχοποιώντας ένα πλαίσιο κανόνων, αξιών, ιστορικών ηθών και άλλων καταβολών, τις οποίες οι κοινωνίες ήσαν και παραμένουν στην συντριπτική τους πλειοψηφία, εξαιρετικά απρόθυμες να εγκαταλείψουν.

Κατά την διαδικασία αυτής της αυθαίρετης ανασύνταξης της επικαιροποιημένης υποτίθεται πολιτικής ατζέντας την οποία υιοθετεί σταδιακά το πολιτικό σύστημα, είτε για να διαχειριστεί αποτελεσματικά τις οικονομικές κρίσεις, είτε για να ανταποκριθεί σε ποικίλες οικονομικές και άλλες προκλήσεις της εποχής, καταγράφεται και η δημιουργία ενός παράλληλου πλέγματος θεσμικών αλλά και εξωθεσμικών μηχανισμών που διαμορφώνουν νέα πεδία ενδιαφέροντος, νέα αιτήματα, νέα συνθήματα, καινούριες παραδοχές, καινούριους κανόνες που επιχειρούν να τους επιβάλουν, να τους οχυρώσουν θεσμικά και να τους ενσωματώσουν πάση θυσία στην σύγχρονη πολιτική ατζέντα.

Εκεί η μπάλα αρχίζει πλέον να χάνεται ολοκληρωτικά. Οι συγκεκριμένοι μηχανισμοί στηρίζονται από πανίσχυρα διεθνή λόμπι. Οι υπερεθνικοί θεσμοί (ΟΗΕ κλπ) υιοθετούν και επαναπροωθούν στα κράτη αυτά τα νέας κοπής αιτήματα. Η ψευτοδιανόηση αναλαμβάνει καινούριες εργολαβίες προκειμένου να επαναπροσδιορίζει τα όρια ανάμεσα στο εκσυγχρονιστικό και στο αναχρονιστικό, στο προοδευτικό και στο σκοταδιστικό σε αυτό που αυθαίρετα ενσωματώνει στο «κεκτημένο» του (λαστιχένιου πλέον) Γαλλικού Διαφωτισμού και σε κείνο που το πολεμά, στο ουμανιστικό και στο απάνθρωπο, στον Δικαιωματισμό και στην αυθαιρεσία κοκ…

Οι εθνικές πολιτικές ελίτ, υπό την πίεση μιας νέας Διεθνούς τάξης, στήνουν μια βιομηχανία νομοθετημάτων για τις ταυτότητες, για το τρίτο φύλο, για τις υιοθεσίες, για τους ομοφυλόφιλους, για τα κατοικίδια, για την μετανάστευση, για τους υδρόβιους αετούς και για τα βαπόρια του Ολύμπου, αλλά και για οποιονδήποτε άλλο νεολογισμό ή παραλογισμό μπορεί να βάλει το μυαλό του ανθρώπου. Τα παραδοσιακά πρότυπα και οι αξίες που συντήρησαν τα Έθνη στην ιστορική τους διαδρομή, ρίχνονται στον Καιάδα και στην θέση τους τοποθετούνται τερατουργήματα με τρόπο απαράδεκτο και εκβιαστικό.  Η συζήτηση για τα αυτονόητα και για την κανονικότητα εξωβελίζεται και ποινικοποιείται. Οι εκφυλιστικές παρεμβάσεις ακόμη και μέσα στα σχολειά, θεωρούνται δημοκρατική κατάκτηση και επιβάλλονται δια νόμου. Η κριτική γι αυτά τα εκφυλιστικά φαινόμενα τίθεται υπό διωγμό. Υπό διωγμό η πατρίδα… Υπό διωγμό η ιστορία… Υπό διωγμό οι εικόνες… Υπό διωγμό η συζήτηση για το Εθνος και τον Ελληνισμό…

Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον ασκείται η κυρίαρχη πολιτική. Ο νεοφιλελευθερισμός απολυτοποιείται. Η πολιτική αντιπαράθεση κατά βάσην αποϊδεολογικοποιείται. Οι διαχωριστικές γραμμές πρακτικά ξεθωριάζουν και οι όποιες αντιπολιτευτικές συγκρούσεις καταγράφονται περιστασιακά, σπεύδουν να παραχωρήσουν την θέση τους σε έναν ιδιότυπο ανταγωνισμό πλειοδοσίας για το ποιος θα ερωτοτροπήσει περισσότερο με τον εκφυλισμό, ποιος θα διορίσει περισσότερους τρανσέξουαλ σε θέση υψηλής πολιτικής ευθύνης, ποιος θα πρωτοτιμωρήσει τον δάσκαλο που έκανε σωστά την δουλειά του αρνούμενος να γίνει μέρος αυτού του εκφυλιστικού μηχανισμού, ποιος θα εγκρίνει περισσότερες αιτήσεις ασύλου από μη εμπόλεμες περιοχές του πλανήτη κοκ.

Φυσικά σε αυτόν τον βόρβορο των νεολογισμών, δεν κινούνται μόνον οι δικαιωματιστούληδες της γιαλατζή «Αριστεράς» και της Σοσιαλδημοκρατίας. Κινούνται ακόμη και τα κόμματα της πάλαι ποτέ παραδοσιακής Δεξιάς, τα οποία καταθέτουν εδώ καθημερινά τα διαπιστευτήριά τους, απογοητεύοντας κατά χιλιάδες τους παραδοσιακούς τους οπαδούς…

Η δυναμική εμφάνιση λοιπόν της Ακροδεξιάς σε όποια της παραλλαγή, είτε μέσα από σέχτες νοσηρά θρησκόληπτων και περιθωριακών ομάδων που κραδαίνουν αγιαστούρες και προσβάλουν με την στάση τους ιερά σύμβολα και την πίστη των ανθρώπων, είτε μέσα από ξυρισμένα πλην άδεια κρανία αμόρφωτων, αστοιχείωτων και άξεστων σαλταδόρων, τροφοδοτείται και ενισχύεται από την ουσιαστική ανυπαρξία της Δεξιάς.

Από την ανυπαρξία μιας Δεξιάς που ακόμη και όταν ήταν μισαλόδοξη… Ακόμη και όταν επιδιδόταν στον μετεμφυλιακό δωσιλογισμό… Παραδοσιακά κρατούσε τα προσχήματα, σεβόταν και τιμούσε αξίες και ικανοποιούσε με σχετική επάρκεια την πολιτική και εκλογική της βάση. Από την ανυπαρξία μιας Δεξιάς που οφείλει κανείς να την τοποθετεί απέναντι και να την σφυροκοπά αλύπητα για τις πολιτικές της επιλογές, αλλά η ίδια θα φροντίζει να σέβεται τον εαυτό της, τα ήθη, τις αξίες τους αδιαπραγμάτευτους κανόνες και δεν θα κηρύσσει πογκρόμ με στόχο τις ευαισθησίες των πολιτών.

Εάν η κυβερνώσα Δεξιά και μαζί της ολόκληρο το πολιτικό σύστημα, δεν επαναπροσδιορίσουν την στάση τους απέναντι στα αυτονόητα και δεν σταματήσουν να πλειοδοτούν στην αποδοχή εκφυλιστικών ιδεών και αντιλήψεων που διεμβολίζουν κατευθυνόμενα την καθημερινότητά μας… Εάν δεν οχυρώσουν την χώρα απέναντι σε αυτήν την λαίλαπα των εκφυλιστικών νεολογισμών και του νοσηρού Δικαιωματισμού και δεν αποφασίσουν να αντιπαρατεθούν σοβαρά και κυρίως πολιτικά για τα σοβαρά προβλήματα του τόπου μας και της κοινωνίας… Τότε είναι βέβαιο πως το πρόβλημα της Ακροδεξιάς δεν θα αντιμετωπιστεί και κυρίως δεν θα αντιμετωπιστεί με δικαστικούς αυτοσχεδιασμούς και αυθαιρεσίες… Τμήματα της κοινωνίας θα παραμένουν εκτεθειμένα και ευάλωτα στις αληθοφανείς ανοησίες γυρολόγων, πατριδοκάπηλων και πολιτικάντηδων, γιατί αυτό εκλαμβάνουν ως δική τους ύστατη γραμμή άμυνας απέναντι σε αυτήν την λαίλαπα που στοχοποιεί, πατρίδα, αξίες και αδιαπραγμάτευτα σύμβολα… Και αυτή είναι μια εξέλιξη που στο διηνεκές θα έχει ανυπολόγιστο Εθνικό κόστος.

Γ. Χατζηθεοφάνους: “Ο ρόλος της Οικονομίας στην αρχιτεκτονική του νέου πολυπολικού κόσμου”

5
του Γιώργου Χατζηθεοφάνους*
Η Εισήγησή μου με θέμα “Ο ρόλος της Οικονομίας στην αρχιτεκτονική του νέου πολυπολικού κόσμου” στην εκδήλωση με θέμα “Ο Κόσμος Αλλάζει” που οργάνωσε το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού! Στα 10 λεπτά που έχω στη διάθεσή μου θα επιχειρήσω να παρουσιάσω επιγραμματικά κάποιες σκέψεις σχετικά με το ρόλο της οικονομίας στην αρχιτεκτονική του νέου πολυπολικού κόσμου.
Αναμφισβήτητα οι δύο αυτές μεταβλητές του διεθνούς συστήματος δεν είναι ανεξάρτητες μεταξύ τους. Οι εξελίξεις στην οικονομία δημιουργούν νέα γεωπολιτικά δεδομένα και ταυτόχρονα οι γεωπολιτικές εξελίξεις επηρεάζουν σε μικρό ή μεγάλο βαθμό τις αντίστοιχες οικονομικές. Θα λέγαμε πως είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος που λέγεται διεθνής ανταγωνισμός.
Σήμερα το διεθνές σύστημα είναι πολυπολικό, με βασικούς πόλους ισχύος τις ΗΠΑ, την Κίνα, τη Ρωσία και την Ινδία. Βέβαια τα κριτήρια με τα οποία έχουν επιλεγεί αυτές οι 4 ως οι κύριοι πόλοι ισχύος σηκώνουν κουβέντα. Προφανώς με βάση το στρατιωτικό δυναμικό διότι αυτή είναι σειρά των πλέον ισχυρών στρατών στον κόσμο. Υπάρχει όμως και το οικονομικό δυναμικό και βέβαια οι πολιτικές δυνατότητες.
Η στρατιωτική δύναμη δεν εγγυάται πάντα πολιτική επιρροή, η οποία εξαρτάται και από την προσωπικότητα της ηγεσίας. Να θυμίσω την πολιτική επιρροή της Γερμανίας, χωρίς στρατιωτική ισχύ, επί Μέρκελ στα χρόνια της κρίσης.
Επίσης υπερδύναμη θεωρείται κάποια σήμερα εάν έτσι αντιμετωπίζεται από τις ΗΠΑ που έχουν την πρωτοκαθεδρία. Το θέμα είναι ότι το πολυπολικό σύστημα είναι ασταθές όπως φροντίζει να μας ενημερώσει ο Κένεθ Γουόλτς στο μνημειώδες έργο του «Θεωρία διεθνούς πολιτικής». Αυτό σημαίνει πως είναι λάθος να περιμένουμε ένα νέο σημείο ισορροπίας και το λέω αυτό διότι πολλοί σήμερα συνεχίζουν να υποστηρίζουν πως είμαστε ακόμη στο μεταβατικό στάδιο περιμένοντας το νέο σημείο ισορροπίας.
Το χαρακτηριστικό του πολυπολικού συστήματος είναι η δυναμική. Με περισσότερες από δύο δυνάμεις η πολιτική της ισχύος στρέφεται στην διπλωματία, μέσω της οποίας οι συμμαχίες συνάπτονται, διατηρούνται και διαταράσσονται. Προσωπικά, όσο κι αν σήμερα ακούγεται απίθανο, δεν θα με εξέπληττε μια συνεργασία ΗΠΑ-Ρωσίας για την αντιμετώπιση της Κίνας που φιλοδοξεί να είναι η νέα παγκόσμια κυρίαρχη χώρα στον αιώνα που διανύουμε.
Ο Πόλεμος στην Ουκρανία ίσως αποτελέσει μια ευκαιρία για την επίλυση των διαφορών τους. Πρόσφατα είχαμε μια οικονομική, στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας, συμφωνία ΗΠΑ Ινδίας και την Αίγυπτο να υποβάλλει αίτημα ένταξης στις χώρες των BRICS στις οποίες είναι η Κίνα, η Ινδία και η Ρωσία.
Αναμφισβήτητα είναι πολύπλοκο το σύστημα και υπάρχει δυναμική. Να θυμίσω πως πολυπολικό ήταν το διεθνές σύστημα από τις αρχές του 19 αιώνα μέχρι το 1935 με πολλές συγκρούσεις και δύο καταστροφικούς Παγκόσμιους Πολέμους. Το 1910 είχαμε 8 μεγάλες δυνάμεις. Σήμερα έχουμε 4 δεν ξέρουμε πόσες θα έχουμε αύριο. Η λίστα των παγκόσμιων δυνάμεων θα αλλάζει. Υπάρχουν κι άλλες εν δυνάμει χώρες όπως η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία και η Ιαπωνία, με στρατιωτικό και οικονομικό δυναμικό, που υπό συνθήκες θα μπορούσαν να αποτελλέσουν επίσης πόλους ισχύος.
Ειδικά η Μεγάλη Βρετανία και η Γαλλία, η οποία βέβαια δεσμεύεται ως μέλος της ΕΕ, θα έλεγα έχουν ιστορικά μια οικουμενική αποστολή διαθέτοντας διπλωματική ικανότητα και στρατηγική κουλτούρα στις διεθνείς εξελίξεις. Στο διεθνές σύστημα σήμερα συντελούνται αλλαγές με ταχύτητες που πολλές φορές προκαλούν ζάλη. Υπάρχει μια μεγάλη δυναμική και στο εσωτερικό των κρατών που θα επηρεάσει το ρόλο τους στο διεθνές περιβάλλον. Στις ΗΠΑ η αποκατάσταση της μεσαίας τάξης, που επλήγη από τον μονοπωλιακό υπερ-καπιταλισμό και οδήγησε στην εμφάνιση του Τραμπ, ενός «αντισυστημικού» αυταρχικού λαϊκιστή δεν φαίνεται να είναι μια εύκολη υπόθεση.
Ίσως και γι αυτό έχει επιλεγεί η ποινική του δίωξη για την εξουδετέρωσή του. Ακόμη όμως κι αν απαλλαγεί από τον Τραμπ όσο η μεσαία τάξη υποφέρει, δεν θα απαλλαγεί από τον Τραμπισμό. Οι πολιτικοί επιστήμονες, καθηγητές στο Χάρβαρντ Σ. Λεβίτσκι και Ν.Ζιμπλάτ, σύμφωνα με τους οποίους οι σύγχρονες δημοκρατίες κινδυνεύουν από τους εκλεγμένους κι όχι από στρατιωτικά πραξικοπήματα, υποστηρίζουν πως η οικονομική ευημερία υπήρξε βασικός πυλώνας μακροημέρευσης της δημοκρατίας στις ΗΠΑ .
Μόλις επλήγη είχαμε μια διολίσθηση σε έναν αυταρχικό λαϊκιστή Πρόεδρο, που δημόσια δήλωνε θαυμαστής ομοίων του όπως ο Ερτογάν και ο Πούτιν, και το διαδίκτυο πλημμύρησε από πρωτοφανείς, σαν από ταινία επιστημονικής φαντασίας, εικόνες από την εισβολή στο Καπιτώλιο. Βλέπουμε λοιπόν πως ο ρόλος των ΗΠΑ στο διεθνές σύστημα θα εξαρτηθεί και από τις εξελίξεις στο εσωτερικό της Χώρας αυτής.
Η δημοκρατική ΕΕ ταλαιπωρείται από μακροχρόνια δομική στασιμότητα και έχουν κάνει την εμφάνισή τους ο εθνικισμός και οι εγωιστικές εθνικές πολιτικές στην εξάλειψη των οποίων θεμελιώθηκε το οικοδόμημα αυτό.
Γενικά η οικονομική ύφεση στις ΗΠΑ και την ΕΕ έπληξε το γόητρο της φιλελεύθερης δημοκρατίας και οδήγησε σε δημοκρατική «ύφεση» την παγκόσμια κοινότητα. Από την άλλη το μοντέλο της αυταρχικής διακυβέρνησης της Κίνας με αυστηρή όμως προσήλωση στους κανόνες της ελεύθερης αγοράς που της δίνει ένα ανταγωνιστικό πλεονέκτημα εξαιτίας της ταχύτητας στη λήψη αποφάσεων φαίνεται να αποδίδει. Υποστηρίζεται, παρά τα δομικά προβλήματα που και εδώ υπάρχουν σε ένα βαθμό, πως το 2030 θα έχει φτάσει το ΑΕΠ των ΗΠΑ. Δεν είναι όμως μόνο οι ΗΠΑ.
Οι μεγάλες ανισότητες, προϊόν κυρίως των εγγενών αδυναμιών του καπιταλισμού, που σύμφωνα με την Έκθεση Παγκόσμιας Ανισότητας 2022, βρίσκονται στο ίδιο περίπου επίπεδο με αυτές στις αρχές του 20ου αιώνα είναι ένα παγκόσμιο πρόβλημα. Και οι ανισότητες δεν παρουσιάζονται μόνο μεταξύ των κρατών αλλά υπάρχουν στο εσωτερικό των κρατών ενώ σύμφωνα πάντα με την Έκθεση δεν υπάρχουν σημάδια βελτίωσης. Πως θα αντιμετωπιστούν; Τι θα γίνει εάν αντιδράσουν οι λαοί;
Είναι ένα πιθανό ενδεχόμενο όσο κι αν σήμερα ακούγεται κάπως απίθανο. Το Μάρτη του 68 θα χαρακτήριζε κάποιος το Γαλλικό λαό αποχαυνωμένο μας λέει ο Καστοριάδης. Σε 2 μήνες ήρθε ο Μάης του 68. Ποτέ κανείς δεν πρόβλεψε τη ριζική αλλαγή της στάσης ενός λαού. Η ιστορία είναι δημιουργία.
Από την άλλη η επιλογή του αυξημένου κρατικού παρεμβατισμού στην αντιμετώπιση των ανισοτήτων, που εγκυμονεί κινδύνους κεντρικής διαχείρισης της οικονομίας για πολιτικούς σκοπούς, οδηγεί στην ανελευθερία και το δεσποτισμό υποστηρίζουν οι φιλελεύθεροι. Κάτι τέτοιο επίσης θα επηρεάσει τις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Τι θα γίνει σε μια νέα παγκόσμια ύφεση, κάτι που μπορεί να συμβεί όσο κι αν υπάρχει πλέον εμπειρία και τεχνογνωσία αποφυγής, με τα κράτη που αποτελούν τους big spenders υπερχρεωμένα κι άρα με περιορισμένες δυνατότητες δημοσιονομικής παρέμβασης; Για να έρθουμε και στα δικά μας, η προσπάθεια αποδυνάμωσης της Ρωσίας απαιτεί την ενεργειακή απεξάρτηση της Ευρώπης από αυτή κι αυτό μπορεί να επιτευχθεί μεταξύ άλλων με την εξόρυξη των υδρογονανθράκων της Μεσογείου.
Πως όμως μπορεί να γίνει αυτό χωρίς την οριοθέτηση ΑΟΖ-Υφαλοκρηπίδας που αυτή τη στιγμή μοιάζει με Γόρδιο Δεσμό; Μπορεί να προχωρήσει η συνεκμετάλλευση χωρίς οριοθέτηση όπως ακούγεται και τι γεωπολιτικές εξελίξεις θα δρομολογήσει; Σύμφωνα με τον Χάγιεκ η Οικονομία μοιάζει με τη βιολογία, η οποία δεν μπορεί να προβλέψει την επιβίωση ενός συγκεκριμένου οργανισμού, μόνο πρότυπα ειδογέννεσης και αφανισμού. Κατά συνέπεια οι προβλέψεις σε ότι αφορά στην οικονομία είναι εξαιρετικά επισφαλείς. Μπορούμε όμως να δούμε τις τάσεις που διαμορφώνονται. Σε κάθε περίπτωση είναι προφανές πως η οικονομία θα έχει σημαντικό ρόλο στην αρχιτεκτονική του νέου πολυπολικού κόσμου. Σας ευχαριστώ πολύ.

Τιμή και (απο)χαιρετισμός στον μεγάλο Έλληνα δημιουργό Γιάννη Μαρκόπουλο

2

Η παρουσία σου θα μας φέρνει συνεχώς κοντά σου, όλους εμάς που σε αγαπήσαμε. Στις καρδιές μας θα υπάρχεις για πάντα: φωτεινός, ανοιχτόκαρδος, γεμάτος καλοσύνη, κρητική λεβεντιά, ευγένεια και γενναιότητα ψυχής σε μικρά και μεγάλα· με σεμνότητα, αξιοπρέπεια και ελληνική αρχοντιά – «ελληνική» διότι την συνόδευε η απαράμιλλη απλότητά σου, που αφόπλιζε όσους είχαμε την τύχη και την τιμή να σε θεωρούμε φίλο.

Γι’ αυτό και μόνο, άξιζε να υπάρξουμε, για να σε συναντήσουμε και να συναντηθούμε: να συναντηθούμε με τον συνθέτη, τον μουσικό, τον ποιητή, τον φιλόσοφο, τον ρομαντικό και ονειροπόλο Άνθρωπο, τον περήφανο Κρητικό και, προπάντων, τον γνήσιο Έλληνα. Διότι υπήρξες όλα αυτά και πολλά ακόμα, ταυτόχρονα και αδιάλειπτα.

Για όλους εμάς, ο Λόγος σου παραμένει ανεπανάληπτα ελληνικός, μετασχηματιστικός και πολυδιάστατος: λόγος μουσικός, συνθετικός, ποιητικός, φιλοσοφικός – μα πάνω από όλα, λόγος πανανθρώπινος.

Δεν έχω περιθώριο χώρου ούτε για μια σύντομη αναφορά στις διαστάσεις της σκέψης και του έργου σου. Θα βρεθεί όμως χρόνος κατάλληλος για να γίνει αυτό στο μέλλον, όπως αρμόζει σε όλα όσα μας άφησες, δώρα όχι μόνο πολύτιμα αλλά και όργανα ναυσιπλοΐας σοφά, προς ένα μέλλον πιο αρμονικό και ανθρώπινο.

Σε αυτό το σημείο, σου οφείλουμε μια υπόσχεση: τα λόγια αυτά δεν σηματοδοτούν ένα τέλος και έναν αποχαιρετισμό αλλά μια αρχή, μια αφετηρία. Την αρχή μιας προσπάθειας να διαφυλαχτεί και να διαδοθεί, εξίσου ενεργά και πολυδιάστατα, το έργο και η σκέψη σου στην ολότητά τους, ώστε να φτάσουν ζωντανά και ατόφια στις συνειδήσεις των μελλοντικών γενιών Ελλήνων και φιλελλήνων, εντός και εκτός Ελλάδας.

Γιάννης ΜαρκόπουλοςΔιότι πάνω και πέρα από οτιδήποτε άλλο, το μέλλον σε χρειάζεται περισσότερο από ποτέ. Σε όλη σου την πορεία αναζήτησες με ιερή προσήλωση, με κρητικό πείσμα και απαράμιλλη επιμονή τις βαθύτερες σταθερές που δεν υπακούν στους νόμους της φθοράς και της προσωρινότητας.

Έτσι μπόρεσες να συνδυάσεις μοναδικά το παλαιό με το καινούργιο, για να ανοίξεις νέους δρόμους στη μουσική, τη σύνθεση, τη σκέψη. Τόλμησες να καταδυθείς σε βάθη αβυσσαλέα για να επιστρέψεις και πάλι πίσω στο Φως με την ψυχή σου -και την ψυχή μας!- πιο πλούσια και πιο φωτεινή από πριν.

Ο λόγος σου, όπως έχει αποτυπωθεί στη μουσική σου, τις συνθέσεις σου, την ποίησή σου, τις συνεντεύξεις σου και τα γραφτά σου εκφράζει μια ολοκληρωμένη οπτική του σύμπαντος Κόσμου, φυσικού και ηθικού. Κι αν απέχει η σκέψη σου από τον Ηράκλειτο ή τον Πυθαγόρα, η απόσταση αυτή είναι απόσταση αναπνοής, διότι συνέχισες ατόφια την μακριά παράδοση των Ελλήνων να επιμένουν να βλέπουν τον σύνολο κόσμο με τρόπο ιδιαίτερο και μοναδικό, τρόπο άξιο ενός πολιτισμού που εδώ και χιλιάδες χρόνια, χωρίς διακοπή, μας διδάσκει πως, ΝΑΙ, υπάρχει τρόπος να διαχειριζόμαστε τα κοινά ΚΑΙ να είμαστε ελεύθεροι, να σεβόμαστε την φύση και το περιβάλλον ΚΑΙ να είμαστε αυτάρκεις,  να τιμούμε την παράδοση ΚΑΙ να δεχόμαστε το καινούργιο, να επενδύουμε στους νέους ανθρώπους και το μέλλον ΧΩΡΙΣ ταμπέλες ή σκοπιμότητες, να ανοιγόμαστε έντιμα στην επιστημονική αλήθεια ΧΩΡΙΣ να απειλείται ο τρόπος που βλέπουμε τους εαυτούς μας και τον κόσμο.

Με την δημιουργική και συνθετική σου πορεία αναζήτησες με πάθος τις βαθύτερες αρμονίες, τους νόμους και τις αλήθειες που δομούν μια ελληνότροπη πρόταση πολιτισμού για το μέλλον. Απομένει σε εμάς τώρα να ανταποκριθούμε στην πρόσκλησή σου –αλλά και να αναμετρηθούμε με την πρόκληση– να χτίσουμε γέφυρες από το παρόν προς το μέλλον που μας αξίζει, με τα άφθαρτα υλικά του Λόγου σου, που τόσο γενναιόδωρα μας άφησες ως παρακαταθήκη.

Σε αυτή την προσπάθεια, από όλους εμάς τους φίλους σου που σε αγαπήσαμε –οπουδήποτε γης– δεν περισσεύει κανείς.

Καλό σου ταξίδι αγαπημένε μας Γιάννη, στους γαλάζιους ορίζοντες που δεν γνωρίζουν παράπονο ούτε τέλος.

Σημείωση: Το παραπάνω κείμενο (με κάποιες υφολογικές αλλαγές) εκφωνήθηκε στην κηδεία του Γιάννη Μαρκόπουλου, στις 15 Ιουνίου στην Μητρόπολη Αθηνών. Θεώρησα ότι αρμόζει να δημοσιευτεί στην εφημερίδα «ΠΑΤΡΙΣ» του Ηρακλείου, γενέτειρας πόλης του συνθέτη που τον τίμησε πρόσφατα ως επίτιμο δημότη της, πόλη την οποία υπεραγαπούσε. Μεγάλη του αγάπη και η Κρήτη, για την οποία συνήθιζε να λέει πως «η αγάπη μου για την Κρήτη με αναστατώνει».

patris.gr

Σ. Πεταλάς: Επικοινωνιακά ο κ Δένδιας στο ΥΠΕΘΑ αντισταθμίζει τον  κ Γεραπετρίτη στο ΥΠΕΞ. Στην ουσία όμως;

2

του Σάββα Πεταλά

Ουδείς αμφισβητεί ότι  πρωθυπουργός κ Μητσοτάκης  σίγουρα έχει το δικαίωμα και το προνόμιο να ορίζει την σύνθεση της κυβέρνησης του. Το ορίζει το Σύνταγμα και πολιτικά η νωπή ισχυρή εντολή του εκλογικού σώματος.

Όμως η τοποθέτηση του Σημιτικού κ. Γεραπετρίτη στο ΥΠΕΞ δικαιολογημένα μας δημιουργεί ανησυχίες. Δεν είναι προκατάληψη ή καχυποψία εξαιτίας του  ενδοτισμού που αποπνέει η σημιτική σχολή σκέψης.

Το 2020, στο απόγειο των τουρκικών προκλήσεων με διεξαγωγή ερευνών εντός Ελληνικής υφαλοκρηπίδας, ο τότε  υπουργός Επικρατείας κ Γεραπετριτης  είχε προβεί στις  γνωστές δηλώσεις για κόκκινη γραμμή στα 6 νμ. Δηλώσεις που είχαν  αναγκάσει τον τότε ΥΠΕΞ κ Δένδια να πάρει αποστάσεις σύμφωνα και με την φιλοκυβερνητική εφημερίδα Παραπολιτικά.

Αντίστοιχα και ο γνωστός φιλοκυβερνητικός δημοσιογράφος κ Καψής,  αν και κάλυψε γενικά τον κ ΓεραπετρΊτη είχε αναγκαστεί να του ασκήσει κριτική. Είχε αρθρογραφήσει,  λέγοντας τα προφανή.  Αν και αυτονόητες οι δηλώσεις Γεραπετρίτη , λόγω χρονικής συγκυρίας έδιναν μήνυμα ανοχής στην Τουρκία. !!!!!

Η τοποθέτηση του κ Δένδια στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας είναι ένα επικοινωνιακό αντίβαρο αλλά σίγουρα όχι θεσμικό. Ο κ Γεραπετρίτης όταν ακόμα ήταν υπουργός επικρατείας  σύμφωνα με αποκαλύψεις από την εφημερίδα εστία και καθημερινή είχε κινηθεί εξωθεσμικά.  Είχε συναντηθεί με τον Τούρκο Πρέσβη στην οικία του στην Αθήνα. Από την πλευρά μας , ελπίζουμε , οι ανησυχίες μας αν και δικαιολογημένες , να μην επαληθευτούν.

Να μην αποτελεί επιδίωξη να οδηγηθούμε σε Χάγη με όρους εθνικής αυτοχειρίας. Δηλαδή, με  χωρικά ύδατα στα 6 νμ και συνυποσχετικό που θα προδιαγράφει την ικανοποίηση των τουρκικών διεκδικήσεων…..Το θετικό είναι , ότι με την παρούσα  σύνθεση της Βουλής, δεν ευνοούνται υποχωρήσεις έστω και μέσω Χάγης .

Ευχόμαστε από καρδιάς  ο κ Γεραπετρίτης να αποδεχθεί εθνικά αντάξιος της θέσης του ΥΠΕΞ.  Ειδικά τώρα που ο Τούρκος  ομόλογός του είναι ο “πολύς” πρώην αρχηγός των τουρκικών μυστικών  υπηρεσιών κ Φίνταν.

ΥΓ Τουλάχιστον, μας ανακούφισε,  κόντρα στις διαρροές, η μη υφυπουργοποίηση στο ΥΠΕΞ του βουλευτή Σερρών της ΝΔ κ Χατζηβασιλείου.  Γνωστού ως διεθνολόγου με διδακτορικό στο κυπριακό με καθηγήτρια  την Συριζαία κ Αναγνωστοπούλου. Την υφυπουργό εξωτερικών των Πρεσπών ….

Τουρκία: Στη Σμύρνη Αλβανοί με μαύρο στεφάνι κατά της Ελλάδας

1

Πολίτες αλβανικής καταγωγής που ζουν στη Σμύρνη κατέθεσαν μαύρα στεφάνια μπροστά από το ελληνικό προξενείο στη Σμύρνη με αφορμή την 79η επέτειο από της απομάκρυνσης των Αλβανοτσάμηδων από την ελληνική επικράτεια.

Σύμφωνα με τούρκικο δημοσίευμα, οι πολίτες αλβανικής καταγωγής, συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Gündoğdu στο πλαίσιο της οργάνωσης του Αλβανικού Πολιτιστικού Συλλόγου Alaçatı-Çeşme στη Σμύρνη, έκαναν πορεία στο Ελληνικό Προξενείο μετά την παράσταση λαϊκού χορού.

Κάνοντας δήλωση εδώ, ο επικεφαλής της ένωσης, Ιμπραήμ Τοπάλ, δήλωσε ότι οι Αλβανοί Μουσουλμάνοι δεν μπορούν να ξεχάσουν το διωγμό.

Ο Τοπάλ, τόνισε ότι ως Αλβανοί της Τουρκίας, θα προστατεύσουν το παρελθόν και τον πολιτισμό τους: «Θα μνημονεύουμε και θα θυμίσουμε την τσαμουριά φέτος φέτος όπως κάναμε πέρυσι. Είναι καθήκον για έναν Αλβανό να μνημονεύει, να θυμάται και να μην αφήνει κάποιον να ξεχάσει ένα τόσο απεχθές, απάνθρωπο γεγονός», είπε.

Μετά την ομιλία αφέθηκε μαύρο στεφάνι στο προξενείο.

Κατά τον Β’ παγκόσμιο πόλεμο- γράφει το δημοσίευμα, ο Έλληνας στρατηγός Ναπολέων Ζέρβας προέβη σε διωγμό των Αλβανοτσάμηδων. 35 χιλιάδες από αυτούς κατέφυγαν στην Αλβανία και άλλοι μετανάστευσαν στην Τουρκία.

sozcu

https://echedoros.blog/2023/06/25/%cf%84%ce%bf%cf%85%cf%81%ce%ba%ce%af%ce%b1-%cf%83%cf%84%ce%b7-%cf%83%ce%bc%cf%8d%cf%81%ce%bd%ce%b7-%ce%b1%ce%bb%ce%b2%ce%b1%ce%bd%ce%bf%ce%af-%ce%bc%ce%b5-%ce%bc%ce%b1%cf%8d%cf%81%ce%bf-%cf%83%cf%84/

Το Ισραήλ θα μεταφέρει τα αχρησιμοποίητα άρματα μάχης Merkava του στην Κυπριακή Δημοκρατία

0

Πηγές από την Κύπρο και το Ισραήλ αναφέρουν ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται σε συνομιλίες για την πώληση παλαιών αρμάτων μάχης Merkava στην Κυπριακή Δημοκρατία, σύμφωνα με την ισραηλινή Haaretz.

Την περασμένη εβδομάδα, ο επικεφαλής συντονισμού των εξαγωγών του υπουργείου Άμυνας του Ισραήλ, Γιαΐρ Κούλας, ανακοίνωσε ότι η χώρα του «διαπραγματεύεται με δύο χώρες, μία στην Ευρώπη, για την πώληση παλαιών αρμάτων μάχης Merkava που δεν χρησιμοποιούνται πλέον από τον ισραηλινό στρατό».

Έπειτα από τα σχόλια αυτά, εκφράστηκε η εικασία ότι η «άγνωστη χώρα» είναι η Κυπριακή Δημοκρατία, της το εμπάργκο όπλων άρθηκε πρόσφατα από την κυβέρνηση Μπάιντεν.

Οι ελληνοκυπριακές αρχές επιβεβαίωσαν ότι είχαν συναντηθεί με τους Ισραηλινούς ομολόγους τους, αλλά αρνήθηκαν να δώσουν λεπτομέρειες για οποιαδήποτε συμφωνία.

Η κυβέρνηση της Κύπρου ανακοίνωσε τις προηγούμενες εβδομάδες ότι θα αυξήσει τον αμυντικό της προϋπολογισμό κατά 2% την επόμενη πενταετία, γράφει τούρκικο δημοσίευμα.

https://echedoros.blog/2023/06/26/%cf%84%ce%bf-%ce%b9%cf%83%cf%81%ce%b1%ce%ae%ce%bb-%ce%b8%ce%b1-%ce%bc%ce%b5%cf%84%ce%b1%cf%86%ce%ad%cf%81%ce%b5%ce%b9-%cf%84%ce%b1-%ce%b1%cf%87%cf%81%ce%b7%cf%83%ce%b9%ce%bc%ce%bf%cf%80%ce%bf%ce%af/