Της καθηγήτριας Εφράτ Αβίβ

Κείμενο Προοπτικής του Κέντρου BESA, αρ. 2.397, 28 Ιουλίου 2026

BESA CENTER

Σύνοψη

Για πολλά χρόνια, το Αρμενικό Ζήτημα αποτελούσε ένα από τα πιο ευαίσθητα θέματα στις σχέσεις Ισραήλ–Τουρκίας. Μολονότι δεν βρέθηκε ποτέ στον πυρήνα των διμερών σχέσεων, επανερχόταν επανειλημμένα στο προσκήνιο κάθε φορά που εγειρόταν το ζήτημα της αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Αρμενίων.

Το θέμα έφερνε το Ισραήλ αντιμέτωπο με ένα σύνθετο δίλημμα: πώς να εξισορροπήσει τη δέσμευσή του απέναντι στην ιστορική μνήμη και στον αγώνα κατά της άρνησης των γενοκτονιών με τη στρατηγική σημασία των σχέσεών του με την Τουρκία.

Με την πάροδο των ετών, το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών αντιμετώπισε το ζήτημα κυρίως ως διπλωματικό θέμα με άμεσες επιπτώσεις στις σχέσεις με την Άγκυρα και όχι απλώς ως μια ιστορική ή ηθική αντιπαράθεση.

Η ένταση αυτή, ωστόσο, δεν χαρακτήριζε αποκλειστικά την πολιτική του Ισραήλ. Τα τελευταία χρόνια, η ίδια η Αρμενία έχει υιοθετήσει μια περισσότερο πραγματιστική προσέγγιση, προωθώντας μια διαδικασία εξομάλυνσης των σχέσεών της με την Τουρκία, χωρίς να θέτει ως προϋπόθεση την τουρκική αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων.

Επομένως, το Αρμενικό Ζήτημα αντανακλά μια δυναμική πραγματικότητα, στο πλαίσιο της οποίας τόσο το Ισραήλ όσο και η Αρμενία καλούνται να εξισορροπήσουν την ιστορική μνήμη με τα μεταβαλλόμενα στρατηγικά συμφέροντα.

Η μεταβολή του δημόσιου και πολιτικού διαλόγου στο Ισραήλ γύρω από τη Γενοκτονία των Αρμενίων άρχισε τη δεκαετία του 1990. Κεντρικό πρόσωπο αυτής της αλλαγής υπήρξε ο τότε υπουργός Παιδείας Γιοσί Σαρίτ. Κατά τη διάρκεια της θητείας του, ο Σαρίτ έγινε ο πρώτος εν ενεργεία Ισραηλινός υπουργός που συμμετείχε στην επίσημη τελετή μνήμης για τη Γενοκτονία των Αρμενίων στην Ιερουσαλήμ, με αφορμή την 85η επέτειό της.

Στην ομιλία του, τον Απρίλιο του 2000, αναφέρθηκε ρητά στη «Γενοκτονία των Αρμενίων» και δήλωσε την πρόθεσή του να διασφαλίσει ότι οι Ισραηλινοί μαθητές θα διδάσκονταν αυτά τα γεγονότα στο πλαίσιο του εκπαιδευτικού συστήματος. Οι ενέργειές του, με τις οποίες για πρώτη φορά ένας εν ενεργεία Ισραηλινός υπουργός εξέφραζε επίσημη δημόσια θέση υπέρ της αναγνώρισης της Γενοκτονίας των Αρμενίων, προκάλεσαν διπλωματικές εντάσεις με την Τουρκία.

Την προσπάθεια συνέχισε στη συνέχεια ο βουλευτής της Κνεσέτ και μετέπειτα πρόεδρος του Ισραήλ Ρεουβέν (Ρούμπι) Ρίβλιν, ο οποίος, μιλώντας από το βήμα της Κνεσέτ, χαρακτήρισε τα γεγονότα του 1915 «γενοκτονία». Από το 2011, στην προσπάθεια συμμετείχαν και άλλα μέλη της Κνεσέτ.

Η διαδικασία αυτή κορυφώθηκε το 2015, όταν η Επιτροπή Παιδείας, Πολιτισμού και Αθλητισμού της Κνεσέτ αναγνώρισε τη Γενοκτονία των Αρμενίων. Η ισραηλινή κυβέρνηση, ωστόσο, απέφυγε τότε να προχωρήσει σε επίσημη αναγνώριση, κυρίως εξαιτίας στρατηγικών υπολογισμών που σχετίζονταν με τις σχέσεις της με την Τουρκία.

Η ισραηλινή κυβέρνηση δεν επιδεικνύει πλέον αυτή την αυτοσυγκράτηση. Στις 28 Ιουνίου 2026 ενέκρινε ομόφωνα την πρόταση του υπουργού Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ για την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων. Για να αποκτήσει, ωστόσο, η αναγνώριση πλήρη κοινοβουλευτική ισχύ, η απόφαση πρέπει να εγκριθεί με ψηφοφορία στην Κνεσέτ. Σύμφωνα με δημοσιευμένες πληροφορίες, η ψηφοφορία δεν πραγματοποιήθηκε και το θέμα αποσύρθηκε από την ημερήσια διάταξη της Κνεσέτ πριν από την έναρξη της θερινής διακοπής των εργασιών της.

Επικρατεί ευρέως η εκτίμηση ότι το θέμα αποσύρθηκε έπειτα από παρέμβαση της κυβέρνησης του Αζερμπαϊτζάν, το οποίο, εκτός του ότι αποτελεί τον κυριότερο στρατηγικό σύμμαχο της Τουρκίας, εξακολουθεί να βρίσκεται σε παρατεταμένη σύγκρουση με την Αρμενία.

Είναι επίσης εύλογο να υποθέσει κανείς ότι η κίνηση αυτή αντανακλούσε την πρόθεση του Ισραήλ να στείλει το μήνυμα προς την Τουρκία ότι η εχθρική πολιτική της απέναντί του έχει διπλωματικές συνέπειες. Εξηγώντας τη χρονική στιγμή της απόφασης, ο υπουργός Εξωτερικών δήλωσε: «Ποτέ δεν είναι αργά για να πράξεις το σωστό».

Ένα έγγραφο που φυλάσσεται στα Κρατικά Αρχεία του Ισραήλ καταδεικνύει ότι η συζήτηση γύρω από το Αρμενικό Ζήτημα δεν διεξαγόταν μόνο μεταξύ κυβερνήσεων, αλλά και στο εσωτερικό εβραϊκών κοινοτήτων σε ολόκληρο τον κόσμο.

Το έγγραφο υποβλήθηκε στην ισραηλινή κυβέρνηση από τον Τζακ Καμχί, Τούρκο Εβραίο επιχειρηματία και πρώην μέλος του τουρκικού Κοινοβουλίου, ο οποίος επί πολλά χρόνια υπήρξε ένας από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της Άγκυρας στον εβραϊκό κόσμο. Σκοπός του ήταν να πείσει τους αναγνώστες ότι γύρω από τα γεγονότα του 1915 υφίσταται μια ιστορική και νομική αντιπαράθεση και ότι δεν θα έπρεπε να εξαχθεί οριστικό συμπέρασμα χωρίς ολοκληρωμένη ιστορική εξέταση.

Οι Ισραηλινοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής κατανοούσαν πλήρως ότι το Αρμενικό Ζήτημα δεν αφορούσε μόνο το παρελθόν αλλά και το παρόν. Αντιλαμβάνονταν επίσης ότι η αντίθεση της Τουρκίας στη διεθνή αναγνώριση δεν βασιζόταν μόνο στην ιστορική ερμηνεία, αλλά και σε ζητήματα εθνικής ταυτότητας και κρατικής ευθύνης, καθώς και σε ανησυχίες σχετικά με ενδεχόμενες νομικές αξιώσεις και απαιτήσεις αποζημιώσεων.

Επομένως, η συζήτηση θεωρήθηκε ότι δεν αφορούσε απλώς αντικρουόμενες ερμηνείες του παρελθόντος, αλλά και τα στρατηγικά συμφέροντα του παρόντος.

Από την πλευρά του, το Ισραήλ υποστήριζε ότι δεν ήταν δική του αρμοδιότητα να επιλύσει μια ιστορική διαμάχη μεταξύ άλλων εθνών, ιδίως όταν μια τέτοια απόφαση θα μπορούσε να προκαλέσει απτή ζημιά στα εθνικά του συμφέροντα.

Το τουρκικό έγγραφο αντανακλούσε επίσης την ανησυχία του Ισραήλ ότι η αναγνώριση του «Αρμενικού Ολοκαυτώματος» θα μπορούσε να υπονομεύσει τη μοναδικότητα του Εβραϊκού Ολοκαυτώματος. Οι Τούρκοι συντάκτες κατέβαλαν επίμονη προσπάθεια να πείσουν το Ισραήλ ότι η Αρμενία επιχειρούσε να εξισώσει το Ολοκαύτωμα των Εβραίων της Ευρώπης με τη μοίρα των Αρμενίων, προειδοποιώντας ότι μια τέτοια αναγνώριση θα δημιουργούσε αυτό που χαρακτήριζαν «χρήσιμο προηγούμενο».

Σε ένα ευρύτερο πλαίσιο, το τουρκικό αφήγημα επιχείρησε να συγκρίνει την Οθωμανική Αυτοκρατορία πριν από τη γενοκτονία με τη Γερμανία της δεκαετίας του 1930, προκειμένου να καταδείξει ότι, πριν από τα γεγονότα του 1915, οι μειονότητες στην Οθωμανική Αυτοκρατορία δεν είχαν υποστεί συστηματικές διώξεις.

Στο έγγραφο διατυπωνόταν, επίσης, ο ισχυρισμός ότι Τούρκοι διπλωμάτες που υπηρετούσαν στην Ευρώπη είχαν σώσει Εβραίους από τις ναζιστικές διώξεις. Μεταξύ αυτών αναφερόταν ο Σελαχατίν Ουλκιουμέν, τον οποίο το Γιαντ Βασέμ αναγνώρισε το 1989 ως έναν από τους «Δίκαιους των Εθνών». Επιπλέον, το έγγραφο υπογράμμιζε ότι η Τουρκία υπήρξε η πρώτη χώρα με μουσουλμανική πλειονότητα που αναγνώρισε το κράτος του Ισραήλ, το 1949.

Σε ολόκληρο το έγγραφο, η Τουρκία επιχειρούσε να πείσει το Ισραήλ ότι το Αρμενικό Ζήτημα αποτελούσε ιστοριογραφική και όχι πολιτική διαμάχη και ότι δεν υπήρχε ευρεία επιστημονική συναίνεση ως προς το εάν τα γεγονότα του 1915 θα έπρεπε να χαρακτηριστούν γενοκτονία.

Παράλληλα με αυτά τα ιστορικά επιχειρήματα, το έγγραφο περιέχει και μια σαφή ηθική έκκληση προς τους Εβραίους αναγνώστες του. Οι συντάκτες του υποστηρίζουν ότι ο εβραϊκός λαός, έχοντας βιώσει το Ολοκαύτωμα, κατανοεί καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον τη σημασία της εθνικής καταστροφής και των διώξεων. Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με το έγγραφο, θα έπρεπε να αποφεύγει την εξαγωγή ιστορικών συμπερασμάτων χωρίς να έχει προηγηθεί κριτική εξέταση όλων των διαθέσιμων στοιχείων.

Με άλλα λόγια, οι Τούρκοι συντάκτες προσπάθησαν να αξιοποιήσουν τις ιστορικές και ηθικές ευαισθησίες του εβραϊκού λαού, προκειμένου να τον πείσουν να μη συμμετάσχει στην αρμενική εκστρατεία για την αναγνώριση, αλλά να υποστηρίξει τη συνέχιση της ιστορικής έρευνας και να αποφύγει αποφάσεις που υπαγορεύονται από πολιτικά κίνητρα.

Στην πράξη, η Άγκυρα επιδίωκε να παρουσιάσει τον εαυτό της ως ένα κράτος φιλικό τόσο προς το Ισραήλ όσο και προς τον εβραϊκό λαό και, ως εκ τούτου, ως μια χώρα που άξιζε την υποστήριξή τους ακόμη και όταν δεχόταν διεθνή κριτική.

Υπό αυτή την έννοια, το έγγραφο δεν αποτελεί απλώς μια προσπάθεια υπεράσπισης του τουρκικού αφηγήματος σχετικά με τα γεγονότα του 1915. Αποτελεί επίσης μέρος μιας ευρύτερης διπλωματικής προσπάθειας για τη διατήρηση της στρατηγικής συμμαχίας της Τουρκίας με το Ισραήλ και την αξιοποίηση της επιρροής των εβραϊκών οργανώσεων στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην ευρύτερη διεθνή σκηνή. Το Αρμενικό Ζήτημα παρουσιάζεται, επομένως, ως δοκιμασία της αφοσίωσης των φίλων της Τουρκίας.

Την ίδια στιγμή, το Ισραήλ ήταν υποχρεωμένο να αντιμετωπίσει τις πιέσεις που ασκούσαν εβραϊκές οργανώσεις σε ολόκληρο τον κόσμο. Ορισμένες υποστήριζαν τη θέση της κυβέρνησης, επιθυμώντας να διαφυλαχθεί η στρατηγική σχέση του Ισραήλ με την Τουρκία. Άλλες, ωστόσο, υποστήριζαν ότι η ηθική ευθύνη επέβαλλε την αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων.

Η υποστήριξη προς την τουρκική θέση απέρρεε από τη μεγάλη στρατηγική σημασία που αποδιδόταν στις σχέσεις με την Τουρκία. Ιδιαίτερα κατά τη δεκαετία του 1990 και τις αρχές της δεκαετίας του 2000, οι σχέσεις αυτές θεωρούνταν ζωτικής σημασίας για την ασφάλεια και την περιφερειακή θέση του Ισραήλ. Σε αυτό το πλαίσιο, το Αρμενικό Ζήτημα παραμερίστηκε και υποτάχθηκε σε ευρύτερους υπολογισμούς της εξωτερικής πολιτικής.

Συνολικά, τα αρχειακά έγγραφα καταδεικνύουν ότι, στα μάτια του ισραηλινού υπουργείου Εξωτερικών, η Γενοκτονία των Αρμενίων δεν αποτελούσε απλώς μια ιστορική αντιπαράθεση. Αποτελούσε δοκιμασία της ικανότητας του Ισραήλ να εξισορροπεί τις ηθικές του δεσμεύσεις με τα στρατηγικά του συμφέροντα.

Αυτό εξηγεί τη σταθερή πολιτική που ακολούθησε το Ισραήλ επί πολλά χρόνια. Η πολιτική αποχής από την επίσημη αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων δεν μεταβλήθηκε ακόμη και όταν ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν αναγνώρισε επισήμως τη Γενοκτονία των Αρμενίων στις 24 Απριλίου 2021, Ημέρα Μνήμης της Γενοκτονίας των Αρμενίων.

Μολονότι η πρόσφατη αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων από το Ισραήλ έχει σημαντική συμβολική και ιστορική βαρύτητα, είναι απίθανο να μεταβάλει ριζικά τις σχέσεις του Ισραήλ με την Τουρκία, την Αρμενία —η οποία δεν αντέδρασε επισήμως στην ισραηλινή αναγνώριση— ή το Αζερμπαϊτζάν.

Οι δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας παραμένουν ανοιχτοί. Η συνεχιζόμενη παρουσία Τούρκων διπλωματών στο Ισραήλ υποδηλώνει ότι η Άγκυρα δεν ενδιαφέρεται να διακόψει πλήρως τις σχέσεις και προτιμά να αφήσει ανοιχτή την πόρτα για μια μελλοντική συμφιλίωση — τουλάχιστον έως ότου το ζήτημα εγκριθεί επισήμως από την Κνεσέτ, εφόσον τελικά πραγματοποιηθεί μια τέτοια ψηφοφορία.

Το Ισραήλ θα πρέπει επίσης να εξετάσει εάν η αναγνώριση θα παραμείνει απλώς μια συμβολική πολιτική διακήρυξη ή εάν θα αποτυπωθεί στο εκπαιδευτικό σύστημα, στην ακαδημαϊκή έρευνα, στις τελετές μνήμης και στον δημόσιο διάλογο. Στη δεύτερη περίπτωση, θα μετατρεπόταν σε μια ουσιαστική απόφαση βασισμένη σε αξίες, με μακροπρόθεσμη σημασία.

Είναι επίσης πιθανό το Ισραήλ να κληθεί να αντιμετωπίσει πρόσθετα ερωτήματα σχετικά με την αναγνώριση και άλλων γενοκτονιών που διαπράχθηκαν υπό οθωμανική κυριαρχία, συμπεριλαμβανομένων της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου και της Γενοκτονίας των Ασσυρίων, γνωστής ως Σάιφο.

Ένα τελευταίο και εξίσου σημαντικό σημείο είναι ότι, από το 2022, η Τουρκία και η Αρμενία συμμετέχουν σε μια σταδιακή διαδικασία εξομάλυνσης των σχέσεών τους μέσω ειδικών απεσταλμένων. Η διαδικασία αυτή επιταχύνθηκε κατά το τελευταίο έτος και περιλαμβάνει πρακτικά μέτρα, όπως η αποκατάσταση και η επαναλειτουργία της ιστορικής σιδηροδρομικής γραμμής μεταξύ Καρς και Γκιουμρί, η αναστήλωση της γέφυρας του Ανί πάνω από τον ποταμό Αχουριάν, στα σύνορα των δύο χωρών, καθώς και η ολοκλήρωση των προετοιμασιών για την επανέναρξη του απευθείας εμπορίου.

Μολονότι εξακολουθεί να πρόκειται περισσότερο για μια διαδικασία οικοδόμησης εμπιστοσύνης παρά για πλήρη εξομάλυνση, η ίδια η Αρμενία είναι πλέον διατεθειμένη να συμμετάσχει σε διάλογο με την Άγκυρα χωρίς να θέτει ως προϋπόθεση την τουρκική αναγνώριση της Γενοκτονίας των Αρμενίων.

Με αυτόν τον τρόπο, έχει επιλέξει, τουλάχιστον προς το παρόν, να δώσει προτεραιότητα στα στρατηγικά συμφέροντα έναντι της ιστορικής μνήμης. Εφόσον συμβαίνει αυτό, είναι άραγε ο πολιτικός πραγματισμός θεμιτός όταν τον ακολουθεί η Αρμενία, αλλά απαράδεκτος όταν το Ισραήλ υιοθετεί την ίδια προσέγγιση;

Η καθηγήτρια Εφράτ Αβίβ είναι ανώτερη ερευνήτρια στο Κέντρο Στρατηγικών Μελετών Μπέγκιν–Σαντάτ (BESA Center) και αναπληρώτρια καθηγήτρια στο Τμήμα Γενικής Ιστορίας του Πανεπιστημίου Μπαρ-Ιλάν.

BESA CENTER

Των ΜΠΕΝ ΦΙΝΛΕΪ και ΚΟΝΣΤΑΝΤΙΝ ΤΟΡΟΠΙΝ
Ενημερώθηκε στις 5:15 π.μ. (GMT+3), 29 Ιουλίου 2026

ΟΥΑΣΙΝΓΚΤΟΝ (AP) — Ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε την Τρίτη ότι κατέρριψε ένα κύμα ιρανικών πυραύλων και συνεργάστηκε με τις δυνάμεις της Σαουδικής Αραβίας για να πλήξει εγκαταστάσεις στο Ιράκ, τις οποίες χρησιμοποιούσαν πολιτοφυλακές υποστηριζόμενες από την Τεχεράνη για την εξαπόλυση επιθέσεων τις τελευταίες ημέρες. Οι εξελίξεις διέκοψαν μια σύντομη παύση των συγκρούσεων.

Όλοι οι ιρανικοί πύραυλοι που εκτοξεύθηκαν εναντίον αμερικανικών δυνάμεων στη Μέση Ανατολή αναχαιτίστηκαν, ανακοίνωσε η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, προσθέτοντας ότι οι δυνάμεις της «παραμένουν σε επαγρύπνηση και σε υψηλό επίπεδο ετοιμότητας». Ανακοινώνοντας τα πλήγματα στο Ιράκ, οι ΗΠΑ προειδοποίησαν ότι τυχόν νέες επιθέσεις εναντίον Αμερικανών στρατιωτών ή των ενεργειακών υποδομών της Σαουδικής Αραβίας ενδέχεται να προκαλέσουν περαιτέρω στρατιωτική δράση.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ιράν είχαν περάσει μια περίοδο ηρεμίας, κατά την οποία καμία από τις δύο πλευρές δεν είχε ανακοινώσει επιθέσεις επί αρκετές ημέρες. Είχαν προηγηθεί εβδομάδες κλιμάκωσης γύρω από τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ, τη στενή θαλάσσια δίοδο του Περσικού Κόλπου από την οποία, υπό κανονικές συνθήκες, διέρχεται το 20% του πετρελαίου που διακινείται παγκοσμίως.

Δεν υπήρξε άμεσο σχόλιο από την Τεχεράνη σχετικά με την ανακοίνωση του αμερικανικού στρατού ή τα πλήγματα.

Οι συγκρούσεις αναζωπυρώθηκαν στο τέλος ενός μήνα κατά τον οποίο ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ βρέθηκε αντιμέτωπος με πιέσεις σε πολλά μέτωπα. Τις τελευταίες εβδομάδες τέσσερις Αμερικανοί στρατιωτικοί σκοτώθηκαν στις συγκρούσεις, ενώ το Πεντάγωνο ζήτησε από ένα ολοένα και πιο επιφυλακτικό Κογκρέσο χρηματοδότηση για να καλύψει το διογκούμενο κόστος της σύρραξης.

Οι υψηλές τιμές της βενζίνης, οι οποίες συνδέονται με τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, ενισχύουν τους φόβους ότι οι Ρεπουμπλικανοί είναι ευάλωτοι ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Την περασμένη εβδομάδα, η Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ ενέκρινε οριακά ψήφισμα για τον τερματισμό της στρατιωτικής δράσης στο Ιράν, στέλνοντας ακόμη μία προειδοποίηση στον Τραμπ, η οποία αντανακλά τη μη δημοτικότητα του πολέμου μεταξύ πολλών Αμερικανών.

Ο Τραμπ έχει επανειλημμένα υπαναχωρήσει από τις απειλές του να καταστρέψει γέφυρες, ηλεκτροπαραγωγικούς σταθμούς και άλλες υποδομές. Ωστόσο, νωρίτερα την Τρίτη δήλωσε στο Fox News Channel ότι το Ιράν γνωρίζει πως θα «ολοκληρώσει τη δουλειά», εάν οι ηγέτες του δεν καταλήξουν σε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου.

Η Σαουδική Αραβία και οι ΗΠΑ πλήττουν φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ

Το Ιράν εξαπέλυσε την επίθεση με βαλλιστικούς πυραύλους προτού οι αμερικανικές και σαουδαραβικές δυνάμεις πραγματοποιήσουν τα πλήγματα στο Ιράκ, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, ο οποίος τόνισε ότι οι δύο επιθέσεις δεν συνδέονταν μεταξύ τους. Ο αξιωματούχος μίλησε υπό τον όρο της ανωνυμίας, προκειμένου να δώσει λεπτομέρειες για ευαίσθητες στρατιωτικές επιχειρήσεις.

«Αμερικανικά και σαουδαραβικά μαχητικά αεροσκάφη έπληξαν πολλαπλές εγκαταστάσεις εφοδιασμού και οπλισμού τρομοκρατικών οργανώσεων σε ολόκληρο το ανατολικό Ιράκ, ως ισχυρή απάντηση σε περισσότερες από 30 επιθέσεις με εναέρια drones που κατευθύνθηκαν από τους Φρουρούς της Επανάστασης κατά τις τελευταίες 72 ώρες», ανακοίνωσε η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ.

Πρόσθεσε ότι οι Φρουροί της Επανάστασης «και οι τρομοκράτες πληρεξούσιοί τους πρέπει να σταματήσουν αυτές τις επιθέσεις, ώστε να αποφύγουν περαιτέρω στρατιωτική απάντηση των ΗΠΑ».

Το υπουργείο Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας επιβεβαίωσε τα πλήγματα με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προειδοποιώντας ότι «το Βασίλειο τονίζει πως δεν επιδιώκει την κλιμάκωση, αλλά θα απαντήσει σε οποιαδήποτε επίθεση δεχθεί».

Η Σαουδική Αραβία ανακοίνωσε την Τρίτη ότι, για δεύτερη συνεχόμενη ημέρα, κατέρριψε drones που εκτοξεύθηκαν από φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ. Παράλληλα, οι επίσης υποστηριζόμενοι από το Ιράν αντάρτες Χούθι στην Υεμένη υποστήριξαν ότι ανάγκασαν ένα σαουδαραβικό πετρελαιοφόρο να αλλάξει πορεία, στο πλαίσιο του αποκλεισμού που έχουν μονομερώς κηρύξει εναντίον του βασιλείου.

Το υπουργείο Άμυνας του βασιλείου ανακοίνωσε ότι η αντιαεροπορική άμυνα αναχαίτισε και κατέστρεψε αρκετά drones, τα οποία επιχείρησαν να πλήξουν πετρελαϊκές εγκαταστάσεις στην ανατολική περιοχή της χώρας.

Ο πρωθυπουργός του Ιράκ Αλί αλ Ζαΐντι διέταξε τις υπηρεσίες ασφαλείας να διεξαγάγουν έρευνα, μετά την καταγγελία της Σαουδικής Αραβίας για παρόμοια επίθεση τη Δευτέρα. Ο ιρακινός στρατός ανακοίνωσε ότι η χώρα δεσμεύεται να «εμποδίσει τη χρησιμοποίηση του ιρακινού εδάφους ως διαδρομής ή σημείου εκτόξευσης οποιασδήποτε επίθεσης με στόχο αδελφικές ή φιλικές χώρες».

Οι ιρακινές πολιτοφυλακές αρνήθηκαν οποιαδήποτε ανάμειξη στις επιθέσεις με drones. Η Ισλαμική Αντίσταση στο Ιράκ, μια οργάνωση-ομπρέλα φιλοϊρανικών ένοπλων ομάδων, χαρακτήρισε τις σαουδαραβικές καταγγελίες «κατασκευασμένες» και άφησε να εννοηθεί ότι οι επιθέσεις της Δευτέρας πραγματοποιήθηκαν από τους Χούθι, οι οποίοι είχαν και οι ίδιοι ανακοινώσει ότι επιτέθηκαν σε σαουδαραβικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις.

Στο στόχαστρο σαουδαραβικό πετρελαιοφόρο

Οι Χούθι υποστήριξαν ότι εκτόξευσαν πυραύλους εναντίον του σαουδαραβικού πετρελαιοφόρου NCC Ghazal, αναγκάζοντάς το να αλλάξει πορεία και να επιστρέψει. Την περασμένη εβδομάδα ανακοίνωσαν αποκλεισμό της σαουδαραβικής ναυσιπλοΐας, θέτοντας σε κίνδυνο ακόμη μία σημαντική θαλάσσια οδό της Μέσης Ανατολής, η οποία διέρχεται από τα Στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ και οδηγεί στην Ερυθρά Θάλασσα.

Το Κέντρο Επιχειρήσεων Θαλάσσιου Εμπορίου του Ηνωμένου Βασιλείου ανακοίνωσε ότι ένα δεξαμενόπλοιο ανέφερε πως ακούστηκαν εκρήξεις ενώ έπλεε στη νότια Ερυθρά Θάλασσα. Δεν κατονόμασε το πλοίο, ανέφερε όμως ότι τόσο το πλήρωμα όσο και το σκάφος ήταν ασφαλή.

Οι αντάρτες άνοιξαν πυρ εναντίον τουλάχιστον ενός σαουδαραβικού δεξαμενόπλοιου στην Ερυθρά Θάλασσα την περασμένη εβδομάδα.

Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν διακόψει τις μεταξύ τους συγκρούσεις κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου. Η ένταση, ωστόσο, παρέμενε υψηλή, παρότι αξιωματούχοι δήλωσαν ότι οι μεσολαβητές είχαν σημειώσει πρόοδο στις προσπάθειες επαναφοράς των δύο πλευρών στις διαπραγματεύσεις.

Το Ιράν ανακοίνωσε νωρίτερα την Τρίτη ότι αμερικανικά πλήγματα, τα οποία πραγματοποιήθηκαν σε προηγούμενη περίοδο κλιμάκωσης, κατέστρεψαν ένα αεροδρόμιο και έναν πύργο ελέγχου της θαλάσσιας κυκλοφορίας, ενώ προκάλεσαν επίσης ζημιές σε 12 γέφυρες, δύο σήραγγες και άλλες υποδομές.

Με την έναρξη του πολέμου, το Ιράν είχε ουσιαστικά κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, ανοίγοντας πυρ εναντίον φορτηγών πλοίων και δεξαμενόπλοιων στα ανοικτά των ακτών του ή απειλώντας τα. Μετά την υπογραφή μιας προσωρινής συμφωνίας κατάπαυσης του πυρός τον Ιούνιο, ξέσπασε μάχη για τον έλεγχο των στενών.

Το Ιράν απαίτησε από τα πλοία να χρησιμοποιούν μια διαδρομή κοντά στις ακτές του και υποστήριξε ότι θα μπορούσε να τους επιβάλει τέλη διέλευσης. Τα πλοία άρχισαν να χρησιμοποιούν όλο και περισσότερο μια νοτιότερη διαδρομή κατά μήκος των ακτών του Ομάν, υπό την επιτήρηση αμερικανικής επιχείρησης, όταν το Ιράν επιτέθηκε σε ορισμένα από αυτά.

Συνάντηση Τραμπ και Νετανιάχου στην Ουάσιγκτον

Τα νέα πλήγματα πραγματοποιήθηκαν την ίδια ημέρα κατά την οποία ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου επισκέφθηκε τον Τραμπ στον Λευκό Οίκο, για πρώτη φορά αφότου οι δύο ηγέτες ξεκίνησαν τον πόλεμο εναντίον του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου. Το Ισραήλ απουσίαζε εμφανώς από τις πρόσφατες συγκρούσεις με την Ισλαμική Δημοκρατία.

Ο Νετανιάχου χαρακτήρισε τη συνάντηση «εξαιρετική», ενώ ο Τραμπ τη χαρακτήρισε «πολύ καλή», επισημαίνοντας ότι «συζητήθηκαν πολλά σημαντικά θέματα».

Στο μεταξύ, η ικανότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να αναχαιτίζουν τις εισερχόμενες ιρανικές επιθέσεις έχει αναδειχθεί σε ζήτημα αυξανόμενης σημασίας, καθώς νομοθέτες, στελέχη των ενόπλων δυνάμεων και ειδικοί εκφράζουν ανησυχίες για τη μείωση των αμερικανικών αποθεμάτων αναχαιτιστικών πυραύλων.

Ο Σον Πάρνελ, επικεφαλής εκπρόσωπος του Πενταγώνου, απέρριψε αυτές τις ανησυχίες, δηλώνοντας ότι ο στρατός «διαθέτει όλα όσα χρειάζεται για να εκτελέσει επιχειρήσεις στον χρόνο και στον τόπο που θα επιλέξει ο πρόεδρος».

Στη σύνταξη του ρεπορτάζ συνέβαλαν οι δημοσιογράφοι του Associated Press Νταρλίν Σουπερβίλ από την Ουάσιγκτον και Κρίστοφερ Βέμπερ από το Λος Άντζελες.

Τα λιμάνια της Δυτικής Αφρικής αποκτούν κεντρικό ρόλο στο διεθνές εμπόριο ναρκωτικών, ενώ η εξάπλωση ακόμη πιο επικίνδυνων συνθετικών ουσιών προκαλεί έντονη ανησυχία.

Βασισμένο σε ρεπορτάζ της Laureline Savoye της Le Monde

Η προειδοποίηση των τελωνειακών αρχών της Σενεγάλης ήταν διακριτική, αλλά επείγουσα. Στα τέλη Μαρτίου, ένα ύποπτο πλοίο που είχε αποπλεύσει από την Γκάμπια εντοπίστηκε να ταξιδεύει υπό ψευδή σημαία. Οι Αρχές το ακινητοποίησαν και το οδήγησαν στο λιμάνι του Ντακάρ για εξονυχιστικό έλεγχο.

Για τέσσερις ημέρες, αστυνομικοί της Κεντρικής Υπηρεσίας Καταπολέμησης της Παράνομης Διακίνησης Ναρκωτικών, γνωστής ως OCRTIS, εργάστηκαν κάτω από την αποπνικτική ζέστη στις αποβάθρες του Ντακάρ. Με τη βοήθεια δύο ειδικά εκπαιδευμένων σκύλων, ερεύνησαν σχολαστικά όλα τα εμπορευματοκιβώτια, καθώς και κάθε πιθανή κρυψώνα στο εσωτερικό του πλοίου.

Ο στόχος ήταν συγκεκριμένος: να εξακριβωθεί εάν στο σκάφος είχε κρυφτεί ποσότητα κοκαΐνης. Η συγκεκριμένη έρευνα δεν απέδωσε ευρήματα. Ωστόσο, τέτοιου είδους επιχειρήσεις αποτελούν πλέον μέρος της καθημερινότητας για την επίλεκτη μονάδα της αστυνομίας.

Από ενδιάμεσος σταθμός σε βασικό διαμετακομιστικό κέντρο

Τα λιμάνια της Δυτικής Αφρικής δεν θεωρούνται πλέον δευτερεύοντες σταθμοί στη διεθνή διακίνηση ναρκωτικών. Η περιοχή μετατρέπεται σταδιακά σε έναν από τους σημαντικότερους κόμβους μεταφοράς κοκαΐνης από τη Λατινική Αμερική προς την ευρωπαϊκή αγορά.

Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις που παρουσιάζονται στο ρεπορτάζ, έως το 2030 περίπου η μισή ποσότητα λατινοαμερικανικής κοκαΐνης που καταναλώνεται στην Ευρώπη ενδέχεται να διέρχεται από τη Δυτική Αφρική. Το Ντακάρ, με το μεγάλο και στρατηγικά τοποθετημένο λιμάνι του, βρίσκεται στο επίκεντρο αυτής της νέας διαδρομής.

Η κοκαΐνη άρχισε να εμφανίζεται συστηματικά στις ακτές της περιοχής στις αρχές της δεκαετίας του 2000. Έκτοτε, όμως, η διακίνησή της έχει πάρει βιομηχανικές διαστάσεις. Μεγάλες ποσότητες μεταφέρονται μέσω του λεγόμενου «Αυτοκινητοδρόμου 10», της θαλάσσιας οδού που ακολουθεί περίπου τον 10ο παράλληλο του βόρειου ημισφαιρίου και συνδέει τη Λατινική Αμερική με τις ακτές της Αφρικής.

Η διπλή απειλή για την περιοχή

Η Σενεγάλη και οι γειτονικές χώρες δεν αντιμετωπίζουν μόνο τις συνέπειες της διέλευσης των φορτίων. Μέρος των ναρκωτικών παραμένει πλέον στην αφρικανική αγορά, προκαλώντας σοβαρές κοινωνικές και υγειονομικές επιπτώσεις.

Παράλληλα, στο Ντακάρ εξαπλώνεται η χρήση συνθετικών ναρκωτικών, ουσιών που μπορεί να είναι ακόμη πιο επικίνδυνες λόγω της άγνωστης σύνθεσης, της μεγάλης ισχύος και του χαμηλότερου κόστους τους.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί μια διπλή πρόκληση για τις αρχές: από τη μία πλευρά πρέπει να ανακόψουν τις διεθνείς διαδρομές της κοκαΐνης και από την άλλη να αντιμετωπίσουν μια αναδυόμενη κρίση χρήσης ναρκωτικών στο εσωτερικό της χώρας.

Το περιστατικό με το ύποπτο πλοίο μπορεί να μην οδήγησε σε κατάσχεση κοκαΐνης, αποτυπώνει όμως τη νέα πραγματικότητα. Η Δυτική Αφρική δεν βρίσκεται πλέον στο περιθώριο του παγκόσμιου εμπορίου ναρκωτικών. Έχει μετατραπεί σε κρίσιμο πέρασμα προς την Ευρώπη — και ταυτόχρονα σε μία από τις περιοχές που κινδυνεύουν περισσότερο από τις συνέπειές του.

Ο πάγος έσπασε, μένει να διαφανούν οι πραγματικές προθέσεις των μερών

Σήμερα θα διαφανεί εάν υπάρχει έδαφος για το επόμενο βήμα στο Κυπριακό – Από τις τοποθετήσεις των δύο ηγετών θα εξαρτηθεί η σύγκληση πολυμερούς μέσα στους επόμενους μήνες – Ενδέχεται ο Γενικός Γραμματέας να καταθέσει στοιχεία από τη φόρμουλα που ετοιμάζει – Έσπασε ο πάγος κατά το χθεσινοβραδινό δείπνο – Παράλληλος στόχος η ανακοίνωση ΜΟΕ
Οι πραγματικές εξελίξεις στο Κυπριακό σπάνια κρίνονται μπροστά στις κάμερες. Πολύ περισσότερο όταν ο Αντόνιο Γκουτέρες επιλέγει να συγκεντρώσει γύρω από το ίδιο τραπέζι τους δύο ηγέτες, λίγες ώρες πριν από την πιο κρίσιμη συνάντηση της επίσκεψής του. Το χθεσινοβραδινό δείπνο στη νεκρή ζώνη δεν είχε στόχο να λύσει τις μεγάλες διαφορές. Αποσκοπούσε στο να διαπιστωθεί αν υπάρχει αρκετή εμπιστοσύνη ώστε η σημερινή τριμερής να μην καταλήξει σε ακόμη μια καταγραφή διαφωνιών, αλλά να ανοίξει τον δρόμο για την επόμενη φάση της διαδικασίας.

Η επιλογή του Γενικού Γραμματέα δεν ήταν τυχαία. Πριν από κάθε σημαντική πρωτοβουλία του ΟΗΕ προηγείται μια ανεπίσημη συζήτηση, χωρίς πρωτόκολλο και δημόσιες τοποθετήσεις. Εκεί οι ηγέτες μιλούν πιο ελεύθερα. Δοκιμάζονται οι προθέσεις τους και διαπιστώνεται μέχρι πού είναι διατεθειμένη να φτάσει η κάθε πλευρά χωρίς το βάρος της δημόσιας έκθεσης. Αυτό ακριβώς επιδίωξε ο Γκουτέρες ψες. Να ακούσει προσωπικά τον Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουφάν Έρχιουρμαν. Να μετρήσει τις πραγματικές διαθέσεις τους και να χαράξει τις γραμμές μέσα στις οποίες θα διεξαχθεί ο διάλογος κατά τη σημερινή τριμερή.

Από τη συζήτηση που έγινε στο δείπνο και στις χωριστές συναντήσεις που προηγήθηκαν δόθηκε η εντύπωση ότι επιβεβαιώθηκαν οι διαφορετικές προσεγγίσεις που υπάρχουν αναφορικά με την επόμενη μέρα της διαδικασίας. Ωστόσο ο διάλογος δεν ολοκληρώθηκε ακόμη. Για αυτό και οι δηλώσεις που έγιναν χθες από όλους τους εμπλεκόμενους ήταν προσεκτικά διατυπωμένες. Ούτε υπερβολικές προσδοκίες καλλιεργήθηκαν, ούτε όμως δόθηκε η εικόνα ενός νέου ναυαγίου. Αντίθετα, τόσο ο ΟΗΕ όσο και η ελληνοκυπριακή πλευρά φρόντισαν να αφήσουν να διαφανεί ότι αυτή η πρωτοβουλία δεν οργανώθηκε απλώς για να διατηρηθεί η επαφή μεταξύ των δύο πλευρών.

Μετά το δείπνο ο Πρόεδρος εμφανίστηκε ικανοποιημένος, αναφέροντας ότι μπήκαν όλα τα θέματα στο τραπέζι. «Ευελπιστώ αύριο να ακούσω θετικές εξελίξεις. Ήταν μια συζήτηση που κάλυψε όλα τα θέματα, ουσία, μεθοδολογία, συγκλίσεις, διευρυμένη, μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, όλα αυτά. Υπήρξαν και θέματα όπου υπήρξε διαφορετική προσέγγιση, δεν είναι κάτι το οποίο δεν είναι γνωστό, αλλά έγινε μια ειλικρινής συζήτηση με επιχειρήματα και αντεπιχειρήματα».

Πάντως, το τελευταίο διάστημα διαμορφώνεται σταδιακά η εικόνα ότι ο Γενικός Γραμματέας επιδιώκει να δημιουργήσει μια νέα διαδικασία, περισσότερο δομημένη και με συγκεκριμένα ορόσημα.

Για αυτό και η σημερινή τριμερής αποκτά ιδιαίτερη σημασία. Αν οι δύο πλευρές δώσουν το απαραίτητο πολιτικό περιθώριο στον Γκουτέρες, δεν αποκλείεται να παρουσιάσει λεπτομέρειες από τη φόρμουλα που επεξεργάζεται για συνέχιση της διαδικασίας. Δηλαδή να καταθέσει ανεπίσημα στοιχεία από το περίγραμμα το οποίο επρόκειτο να κοινοποιήσει στα μέρη κατά την Διευρυμένη Σύνοδο που θα γινόταν αυτές τις μέρες.

Αυτό θα ήταν ένα θετικό σενάριο για την έκβαση της σημερινής τριμερούς, μαζί με ανακοίνωση για σύγκληση Πολυμερούς και ενδεχομένως νέα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης. Ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα ανέτρεπε το σκηνικό στασιμότητας που κυριαρχεί τα τελευταία χρόνια. Για πρώτη φορά μετά από μεγάλο διάστημα θα υπήρχαν χειροπιαστά δεδομένα για τη συνέχεια και συγκεκριμένος πολιτικός ορίζοντας, αντί για μια ακόμη επανάληψη των γνωστών θέσεων. Αυτό πραγματικά θα άνοιγε το δρόμο για την Πολυμερή, ώστε να κλειδώσει το πλαίσιο και να συμφωνηθεί η επανέναρξη των συνομιλιών.

Εντούτοις για να φτάσουμε σε αυτό το αποτέλεσμα θα πρέπει να συνεργαστούν οι εγγυήτριες δυνάμεις και δη η Τουρκία. Κάτι που φάνηκε ξεκάθαρα ότι αναγνωρίζει και ο ίδιος ο Αντόνιο Γκουτέρες. Η Άγκυρα παραμένει ο βασικός παράγοντας που μπορεί είτε να διευκολύνει είτε να ανακόψει οποιαδήποτε προσπάθεια επανεκκίνησης της διαδικασίας. Αρκεί να κατανοήσει πως δεν υπάρχει περίπτωση διαγραφής του συμφωνημένου πλαισίου και αλλαγής της βάσης λύσης του Κυπριακού.

cyprustimes.com