Νίκος Κονδυλόπουλος
Οι κατηγορίες που διατύπωσε χθες (30/4) ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Benjamin Netanyahu, σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είναι έργο «ενός αμετανόητου ψεύτη, που έχει στερέψει από ιδέες», ανέφερε σήμερα το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών σε ανακοίνωσή του.
Όπως σχολιάζει χαρακτηριστικά το CNN, Ισραήλ και Ιράν βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε μια πολεμική σύρραξη, ενώ τονίζει ότι ήδη η μεταξύ τους ένταση έχει κλιμακωθεί πολύ περισσότερο σε σχέση με την προηγούμενη κρίση του 2015.
Πλέον το Ισραήλ δεν βρίσκεται αντιμέτωπο με την Χεζμπολάχ, αλλά με το Ιράν.
Οι δύο χώρες έχουν αφήσει πίσω τους τα λόγια και οδεύουν πιο κοντά σε μια ανοικτή πολεμική σύγκρουση.
Το Ισραήλ παρακολουθεί με μεγάλη ανησυχία την παρουσία του Ιράν στη Συρία και έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα επιτρέψει να εδραιωθεί η στρατιωτική του παρουσία.
Για τους κινδύνους μιας σύρραξης μεταξύ Ιράν και Ισραήλ στη Συρία προειδοποιεί η Eurasia Group, στον απόηχο του βομβαρδισμού της αεροπορικής βάσης Shayrat στη Συρία από το Τελ Αβίβ, η οποία στεγάζει πολιτικά αεροπλάνα και μη επανδρωμένα αεροσκάφη (drones) του Ιράν.
«Η μόνη εξέλιξη που θα ήταν πιο περίπλοκη από τον εμφύλιο πόλεμο στη Συρία, θα ήταν μια πυραυλική σύρραξη μεταξύ Ιράν και Ισραήλ στη Συρία», σχολιάζει χαρακτηριστικά ο Herny Rome, ερευνητής θεμάτων που αφορούν το Ιράν στην Eurasia Group.
Όπως τονίζει, μια τέτοια εξέλιξη θα «σύρει« τις ΗΠΑ σε περαιτέρω εμπλοκή στη διαμάχη προκειμένου να υποστηρίξουν το Ισραήλ.
Την ίδια ώρα, είναι πιθανό να ενισχυθεί ο ρόλος της Ρωσίας ως μεσολαβητή, δεδομένων των καλών σχέσεων που διατηρεί η Μόσχα με Τεχεράνη και Τελ Αβίβ, σύμφωνα με τον αναλυτή της Eurasia.
Μιλώντας στην DW o Τ. Mursiano ειδικός σε ζητήματα Εγγύς Ανατολής στο Ίδρυμα Επιστήμης και Πολιτικής του Βερολίνου βλέπει μια νέα τάξη πραγμάτων να δημιουργείται στη Συρία:
«Το Ιράν προσπαθεί να ενισχύσει την επιρροή του επιδιώκοντας τη δημιουργία ναυτικών και αεροπορικών βάσεων στη χώρα και παράλληλα φιλοδοξεί να ενισχύσει την οργάνωση Χεσμπολάχ.
Από την άλλη πλευρά ο Ισραήλ επέλεξε να μην επέμβει δυναμικά τα τελευταία χρόνια ευελπιστώντας σε οφέλη από το χάος στη χώρα.
Τώρα όμως οι Ισραηλινοί βρίσκονται αντιμέτωποι με μια κατάσταση, στην οποία διαπιστώνουν ότι υπολείπονται στρατηγικά.
Για πρώτη φορά βρίσκονται απέναντι στον προαιώνιο εχθρό τους το Ιράν, το οποίο, στην απέναντι πλευρά των συνόρων, επιδιώκει να δημιουργήσει στρατιωτικές βάσεις για να τις χρησιμοποιήσει κατά του Ισραήλ.
Οι Ισραηλινοί αλλάζουν επομένως ριζικά την πολιτική τους και παίρνουν μεγαλύτερα ρίσκα για να ανατρέψουν τα ιρανικά σχέδια».
Σύμφωνα με τον Τ. Mursiano σε περίπτωση απευθείας αντιπαράθεσης μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, οι Ισραηλινοί δεν μπορούν να θεωρήσουν δεδομένη την στήριξη των ΗΠΑ, μιας και όπως εκτιμά, οι Αμερικανοί έχουν γυρίσει την πλάτη στη Συρία και έχουν αφήσουν ελεύθερο το πεδίο δράσης στη Ρωσία.
Ο ειδικός, από το Ίδρυμα Επιστήμης και Πολιτικής του Βερολίνου, θεωρεί ωστόσο ότι Ευρωπαίοι και κυρίως οι Γερμανοί θα μπορούσαν να αναλάβουν διαμεσολαβητικό ρόλο μεταξύ Ιράν και Ισραήλ:
«Η ΕΕ και ειδικά η Γερμανία διαθέτουν πολλές δυνατότητες διαμεσολάβησης.
Η Γερμανία είναι από τη μια πλευρά στρατηγικός εταίρος του Ισραήλ και παράλληλα χαίρει, κατά κάποιο τρόπο, της εμπιστοσύνης της Τεχεράνης.
Είναι σήμερα η μόνη χώρα του δυτικού κόσμου που έχει την εμπειρία και τη δυνατότητα να συμβάλλει σε μια άτυπη συμφωνία μεταξύ Ισραήλ, Ιράν και Χεσμπολάχ.
Μια τέτοια περίπτωση ήταν παλαιότερα η ανταλλαγή αιχμαλώτων, που επιτεύχθηκε με τη συμβολή της γερμανικής διπλωματίας.
Ας μην ξεχνάμε ότι ένας τρίτος πόλεμος στην Εγγύς Ανατολή, μεταξύ Ιράν και Ισραήλ θα έχει αναμφίβολα αντίκτυπο και πέρα από την Μεσόγειο.
Αρκεί να λάβουμε υπόψη ότι μόνο στο Λίβανο ζουν σήμερα 1,5 εκατομμύριο πρόσφυγες, οι οποίοι σε περίπτωση πολέμου μεταξύ Ισραήλ, Ιράν και της οργάνωσης Χεσμπολάχ, θα χτυπήσουν την πόρτα της Ευρώπης».
Σενάρια πολέμου
Εάν το Ισραήλ και το Ιράν οδηγηθούν σε πόλεμο, το Ιράν θα εξαπολύσει στρατιωτικά χτυπήματα από του πληρεξούσιους του (Χεζμπολάχ), ενώ το Ισραήλ θα χρησιμοποιήσει “χειρουργικές αεροπορικά” χτυπήματα εναντίον στρατηγικών ιρανικών στόχων.
Εν τω μεταξύ, το Ισραήλ θα πρέπει ενδεχομένως να διεξάγει και χερσαίες στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Γάζα και το Λίβανο (συμπεριλαμβανομένης ενδεχομένως της επανειλημμένης κατοχής των εδαφών που κάποτε είχαν καταλάβει το Ισραήλ).
Από την άλλη πλευρά, το Ιράν θα βασιζόταν στο προηγμένο δίκτυο συστημάτων αεράμυνας.
Το Ισραήλ διαθέτει μια μεγαλύτερη και πιο σύγχρονη αεροπορία.
Το Ισραήλ έχει επίσης πολλά περισσότερα άρματα μάχης και ίσως και πιο σύγχρονα από το Ιράν.
Το κύριο μειονέκτημα που αντιμετωπίζει το Ισραήλ είναι ο αριθμός των στρατεύσιμων.
Το Ιράν έχει περίπου τριπλάσιο αριθμό ενεργών στρατιωτικών μάχιμων.
Κάποιος μπορεί να επισημάνει ότι το Ισραήλ έχει καταφέρει να ανταπεξέλθει με αυτούς τους συντριπτικούς αριθμούς στο παρελθόν, αλλά αυτό ήταν πάντα ενώ βρισκόταν σε άμυνα, που μας φέρνει στο πολύ σημαντικό σημείο.
Όλα εξαρτώνται από τον στόχο.
Ακολουθούν ορισμένα σενάρια και τα πιθανά αποτελέσματα:
Το Ισραήλ εξαπολύει περιορισμένα αεροπορικά χτυπήματα κατά του Ιράν
Στόχος: Να καταστρέψει τις εγκαταστάσεις πυρηνικών όπλων ή ίσως κάποιο άλλο στρατηγικό στόχο.
Νικητής: Ισραήλ, λόγω της πρόσβασης σε ανώτερη τεχνολογία και συνεργασία από άλλες περιφερειακές δυνάμεις όπως η Σαουδική Αραβία.
Το Ισραήλ εισβάλλει στο Ιράν
Στόχος: Η καταστροφή του ιρανικού στρατού και υποταγή του συνόλου ή μέρους του ιρανικού λαού.
Νικητής: Το Ιράν, εξαιτίας του πολύ μικρότερου αριθμού του στρατού του Ισραήλ, θέματα υλικοτεχνικής υποστήριξης που συνδέονται με την εισβολή σε μια χώρας με την οποία το Ισραήλ δεν έχει κοινά σύνορα, την αντίθεση από του διεθνείς οργανισμούς (άμεση ή έμμεση) κλπ.
Το Ιράν προβαίνει σε περιορισμένα αεροπορικά χτυπήματα ενάντια στο Ισραήλ
Στόχος: Να καταστρέψει τα βασικά στρατιωτικά προτερήματα του Ισραήλ.
Νικητής: Είναι δύσκολο να εκτιμηθεί.
Όλες οι επιθέσεις της ιρανικής αεροπορίας πιθανώς θα καταλήξουν σε καταστροφή για τους Ιρανούς, αλλά τα κομάντο και οι ασύμμετρες επιθέσεις (Χεζμπολάχ) θα μπορούσαν να είναι αποτελεσματικές.
Το Ιράν εισβάλλει στο Ισραήλ
Στόχος: Να καταστρέψει τον ισραηλινό στρατό και να υποτάξει το μεγαλύτερο μέρος του ισραηλινού λαού.
Νικητής: Ισραήλ. Ενώ το Ιράν (σήμερα) θα μπορούσε να περάσει από το Ιράκ και τη Συρία για να εισβάλει με στρατεύματα εδάφους, θα δεχθεί ανελέητα χτυπήματα από τις ισραηλινές αεροπορικές δυνάμεις σε όλη τη διαδρομή και οι τεθωρακισμένες μονάδες του Ισραήλ δεν έχουν τίποτα να φοβηθούν, παρά τους σημαντικά μεγαλύτερους αριθμούς στρατιωτών και τεθωρακισμένων του Ιράν.
Το 2017 ο στρατός του Ιράν εκτιμήθηκε ότι είναι ο 21ος καλύτερος στρατός στον κόσμο, από τον Δείκτη Παγκόσμιας Ισχύος.
Το 2018 πήδησε οχτώ θέσεις μπροστά και τώρα έχει το 13ο ισχυρότερο στρατό στον κόσμο, μπροστά από το στρατό του Ισραήλ, που κατατάσσεται ως ο 16ος ισχυρότερος στον κόσμο.
Το Ιράν έχει πολύ μεγαλύτερο πληθυσμό.
Το Ιράν έχει πληθυσμό περίπου 83 εκατομμυρίων πολιτών, ενώ το Ισραήλ έχει μόνο 8 εκατομμύρια κατοίκους.
Με άλλα λόγια, το Ιράν έχει πληθυσμό 10 φορές μεγαλύτερο από το Ισραήλ.
Αυτό δίνει στο Ιράν ένα τεράστιο πλεονέκτημα, καθώς σημαίνει ότι μπορεί να κινητοποιήσει έναν πολύ μεγαλύτερο στρατό.
Σήμερα, ο στρατός του Ιράν έχει 534.000 ενεργό στρατιωτικό προσωπικό, ενώ ο ισραηλινός στρατός έχει μόνο 170.000 ενεργό στρατιωτικό προσωπικό.
Ωστόσο, υπάρχουν και η παραστρατιωτική δύναμη Basiji του Ιράν, η οποία έχει περισσότερα από 6-7 εκατομμύρια μέλη και το Σώμα Ισλαμικής Επαναστατικής Φρουράς, με πάνω από 100.000 ενεργό στρατιωτικό προσωπικό.
Το Ιράν έχει πολύ περισσότερους συμμάχους στην περιοχή.
Το Λίβανο, η Συρία, το Ιράκ, το Κατάρ, η Παλαιστίνη και η Τουρκία είναι σύμμαχοι του Ιράν, ενώ το Ισραήλ σήμερα έχει μηδενικούς συμμάχους στη Μέση Ανατολή εκτός της περίεργης συμμαχίας της Σαουδικής Αραβίας.
Από αυτές τις χώρες, ο Λίβανος, η Συρία και η Παλαιστίνη, συνορεύουν με το Ισραήλ.
Αυτό σημαίνει ότι το Ιράν θα μπορούσε να ξεκινήσει μια γρήγορη επίθεση έκπληξη, με τους συμμάχους του τη Χεζμπολάχ και τη συριακή κυβέρνηση.
Μόνο η Χεζμπολάχ έχει περισσότερους από 100.000 πυραύλους, οι οποίοι όλοι στοχεύουν το Ισραήλ.
Θα πρέπει επίσης να συμπεριληφθούν οι ισχυρές πολιτοφυλακές των Σιτιών στα άλλα μέρη της Μέσης Ανατολής.
Από αυτές οι πιο γνωστές και ισχυρότερες είναι:
-Η Λαϊκή Δύναμη Κινητοποίησης ( The Popular Mobilization Force, 150.000 στρατιώτες)
-Η Ταξιαρχία Badr (The Badr Brigade, 30.000-40.000 στρατιώτες)
-Ο στρατός Imam Mahdi (The Imam Mahdi Army, 40.000-50.000 στρατιώτες)
-Η πολιτοφυλακή Fatimeyoun (The Fatimeyoun Militia, 20.000-30.000 στρατιώτες)
Όλες αυτές οι πολιτοφυλακές έχουν άμεσες συνδέσεις με το ιρανικό καθεστώς.
Οι μαχητές της Χαμάς και της Χεζμπολάχ μπορούν να διεισδύσουν στις μεγάλες πόλεις του Ισραήλ και να ελέγξουν μερικές ζωτικές περιοχές και να προκαλέσουν ανεπανόρθωτες ζημιές.
Πιθανός πόλεμος μεταξύ Ισραήλ και Ιράν μπορεί να βλάψει τη σταθερότητα πολλών αραβικών χωρών, κυρίως στα κράτη του Κόλπου (Κουβέιτ, Σαουδική Αραβία, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κτλ), την Αίγυπτο, τον Λίβανο και την Ιορδανία.
Το συμπέρασμα είναι ότι το αποτέλεσμα μιας πιθανής στρατιωτικής σύρραξη μεταξύ Ισραήλ και Ιράν, θα εξαρτηθεί από τον τύπο (αεροπορικά χτυπήματα, χερσαίες δυνάμεις), το είδος του πολέμου (συμβατικός ή πυρηνικός), τη χρονική διάρκεια αλλά και το ποιές άλλες δυνάμεις ενδέχεται να πάρουν μέρος.
Το μόνο σίγουρο είναι ότι εάν η πολεμική σύρραξη διαρκέσει αρκετές ημέρες και η κατάσταση κλιμακωθεί τότε θα υπάρξουν τεκτονικές αλλαγές τόσο στην Μέση Ανατολή αλλά και στην ευρύτερη περιοχή.
Ανάλυση του στρατού του Ισραήλ και του Ιράν
Στρατιωτικές δαπάνες
Σύνολο στρατευσίμων
Χερσαίες δυνάμεις
Άρματα μάχης
Πυροβολικό
Αεροπορία
Ναυτικό
