Ο συνεργάτης του Μάικ Χάκαμπι δείχνει πώς μια εξτρεμιστική ατζέντα κυριαρχεί στην πολιτική του Τραμπ για τη Μέση Ανατολή.
Του Jeet Heer
Ο Μάικ Χάκαμπι κάνει δήλωση στον Τύπο κατά την επίσκεψή του στην πόλη Τουρμούς Άγια, βορειοανατολικά της Ραμάλα, στη Δυτική Όχθη της Παλαιστίνης, στις 5 Σεπτεμβρίου 2026. Φωτογραφία: John Wessels / AFP μέσω Getty Images.
Τον Φεβρουάριο, Ισραηλινοί έποικοι στη Δυτική Όχθη πυροβόλησαν και σκότωσαν έναν 19χρονο Αμερικανό, τον Νασράλα Αμπού Σιάμ. Ο νεαρός προσπαθούσε να εμποδίσει τους εποίκους να κλέψουν ζώα εκτροφής.
Η δολοφονία του Αμπού Σιάμ δεν ήταν μεμονωμένο περιστατικό. Τα τελευταία τέσσερα χρόνια, τουλάχιστον 1.500 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί στη Δυτική Όχθη, ορισμένοι από εποίκους, αλλά συχνότερα από τις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις —οι οποίες λειτουργούν ως ντε φάκτο σύμμαχος του εποικιστικού κινήματος. Εννέα από τους νεκρούς ήταν Αμερικανοί πολίτες.
Μετά τη δολοφονία του Αμπού Σιάμ, 30 μέλη του Κογκρέσου, με επικεφαλής τον γερουσιαστή του Μέριλαντ Κρις Βαν Χόλεν, έστειλαν επιστολή στον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, καταγγέλλοντας «την ατιμωρησία που παρέχεται στους εξτρεμιστές Ισραηλινούς εποίκους στη Δυτική Όχθη υπό την προστασία των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων» και απαιτώντας λογοδοσία.
Είναι απίθανο η ισραηλινή κυβέρνηση να κληθεί να λογοδοτήσει για τις παράνομες ενέργειές της, τουλάχιστον όσο ο Ντόναλντ Τραμπ παραμένει στην εξουσία. Παρότι ο Τραμπ διεκδίκησε την προεδρία με το σύνθημα «Πρώτα η Αμερική», στην πράξη η πολιτική του έχει ευθυγραμμιστεί εντυπωσιακά με το σχέδιο των σκληροπυρηνικών σιωνιστών για το «Μεγάλο Ισραήλ». Αυτοί πιστεύουν ότι το Ισραήλ έχει βιβλική εντολή να προσαρτήσει τη Δυτική Όχθη —και ενδεχομένως μεγάλα τμήματα γειτονικών χωρών, όπως η Αίγυπτος, ο Λίβανος, η Συρία, η Ιορδανία και η Σαουδική Αραβία. Η ατζέντα του «Μεγάλου Ισραήλ» έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο, παρότι ο ίδιος ο Τραμπ εξακολουθεί να υποστηρίζει στα λόγια τη λύση των δύο κρατών και έχει δηλώσει ότι δεν θα επιτρέψει στο Ισραήλ να προσαρτήσει επίσημα τη Δυτική Όχθη.
Ο ίδιος ο Τραμπ μπορεί να αποφεύγει τη ρητή υποστήριξη ενός προγράμματος για το «Μεγάλο Ισραήλ», αλλά σημαντικά στελέχη της κυβέρνησής του πιστεύουν σαφώς σε αυτό. Την Πέμπτη, οι New York Times δημοσίευσαν ένα πορτρέτο ενός προσώπου που παίζει καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση της πολιτικής: του Ντέιβιντ Μίλσταϊν, συνεργάτη του Αμερικανού πρέσβη στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι. Η εφημερίδα αναφέρει ότι «όταν μέλη του Κογκρέσου πίεσαν για λογοδοσία σχετικά με τις δολοφονίες Αμερικανών παλαιστινιακής καταγωγής από Ισραηλινούς εποίκους και δυνάμεις ασφαλείας, ο [Μίλσταϊν] απέκρυψε μια λεπτομερή έκθεση που είχε συντάξει το προσωπικό της πρεσβείας, εμποδίζοντας ουσιαστικά τις προσπάθειες των νομοθετών να αποκτήσουν πληροφορίες, σύμφωνα με πολλούς αξιωματούχους που είχαν ενημερωθεί για το θέμα».
Οι ενέργειες του Μίλσταϊν εντάσσονται σε ένα ευρύτερο μοτίβο. Σύμφωνα με τους Times, ο Μίλσταϊν «έχει επανειλημμένα αποκρύψει ή αναθεωρήσει σημαντικά εκθέσεις της πρεσβείας για τις ισραηλινές δραστηριότητες, προκειμένου να παρουσιάσει την κυβέρνηση Νετανιάχου υπό ευνοϊκό πρίσμα».
Παρότι το άρθρο των Times περιείχε νέα στοιχεία, βασίστηκε επίσης σε ρεπορτάζ που δημοσίευσε τον περασμένο Σεπτέμβριο ο Κόνορ Έκολς στο Responsible Statecraft. Εκεί, ο Μίλσταϊν περιγραφόταν ως «κάτι σαν επιτηρητής της φιλοϊσραηλινής γραμμής», ο οποίος παρενέβαινε «σε όλο το Στέιτ Ντιπάρτμεντ για να κατευθύνει την αμερικανική πολιτική και να αμφισβητεί κάθε πληροφορία που παρουσιάζει το Ισραήλ αρνητικά».
Ο Έκολς ανέφερε ότι ο Μίλσταϊν προσπάθησε να πείσει το Στέιτ Ντιπάρτμεντ να αποκαλεί τη Δυτική Όχθη «Ιουδαία και Σαμάρεια». Πρόκειται για τη φορτισμένη με βιβλικές αναφορές ορολογία των εποίκων που επιδιώκουν την προσάρτηση, την οποία έχουν υιοθετήσει και οι περισσότεροι κορυφαίοι Ισραηλινοί πολιτικοί ηγέτες. Επιπλέον, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, ο Μίλσταϊν δημιούργησε κλίμα φόβου στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, επιβάλλοντας ιδεολογική συμμόρφωση στο ζήτημα του Ισραήλ. Φαίνεται ότι πέτυχε την απόλυση του Σαχέντ Γκορεϊσί, του επικεφαλής υπευθύνου Τύπου του υπουργείου για τις ισραηλινοπαλαιστινιακές υποθέσεις.
Πέρα από τον ιδεολογικό εξτρεμισμό του, ο Μίλσταϊν έχει στιγματιστεί και από τη διαφθορά που διαπερνά την κυβέρνηση Τραμπ. Τον περασμένο μήνα, το Politico ανέφερε ότι είχε στείλει προσκλητήριο γάμου ζητώντας χρηματικές προσφορές από τους καλεσμένους, μεταξύ των οποίων και Ισραηλινοί πολίτες — μια πρακτική που προκάλεσε ανησυχίες για ζητήματα ασφαλείας.
Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε στους Times ότι «ολόκληρη η ομάδα του υπουργείου παραμένει προσηλωμένη στην προώθηση της ατζέντας “Πρώτα η Αμερική” του προέδρου Τραμπ». Αυτός ο ισχυρισμός είναι αμφίβολος, εκτός αν κάποιος πιστεύει ότι το «Πρώτα η Αμερική» σημαίνει στην πραγματικότητα εξυπηρέτηση του «Μεγάλου Ισραήλ» και παραγνώριση των δικαιωμάτων των Αμερικανών παλαιστινιακής καταγωγής.
Ο Μίλσταϊν δεν είναι ένας ανεξέλεγκτος παράγοντας που δρα μόνος του. Εκπροσωπεί μια ισχυρή φιλοϊσραηλινή πτέρυγα μέσα στο σύγχρονο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Αυτή η πτέρυγα υποστηρίζει όχι μόνο το δικαίωμα του Ισραήλ να υπάρχει, αλλά και το δικαίωμά του να κατακτά και να προσαρτά γειτονικά εδάφη.
Ο Μίλσταϊν είναι θετός γιος του Μαρκ Λέβιν, δεξιού παρουσιαστή ραδιοφωνικών εκπομπών πολιτικού σχολιασμού, τον οποίο ο πρόεδρος συχνά ακούει με προσοχή, ιδιαίτερα στα θέματα πολιτικής για τη Μέση Ανατολή. Η άνοδος του Μίλσταϊν έχει σημαδευτεί από την υποστήριξη ισχυρών πολιτικών προσώπων που χαρακτηρίζονται από τον χριστιανικό σιωνισμό τους: του γερουσιαστή Τεντ Κρουζ, του κυβερνήτη Ρον ΝτεΣάντις και του πρέσβη Μάικ Χάκαμπι.
Όταν ο Χάκαμπι δημοσίευσε στο X μια ανάρτηση υπεράσπισης του Μίλσταϊν, την αναδημοσίευσε ο Γουίλιαμ Ντάροφ, διευθύνων σύμβουλος της Διάσκεψης των Προέδρων των Μεγάλων Αμερικανοεβραϊκών Οργανώσεων. Η παρέμβαση του Ντάροφ υποδηλώνει ότι ο Μίλσταϊν απολαμβάνει ισχυρή υποστήριξη από καθιερωμένες φιλοϊσραηλινές οργανώσεις.
Η συμμαχία του Μίλσταϊν με τον Χάκαμπι έχει ιδιαίτερη σημασία. Τον Φεβρουάριο, ο Χάκαμπι παραχώρησε συνέντευξη στον Τάκερ Κάρλσον, ο οποίος τον ρώτησε για τους ισχυρισμούς των υποστηρικτών του «Μεγάλου Ισραήλ». Αυτοί πιστεύουν ότι τα βιβλικά κατοχυρωμένα σύνορα του εβραϊκού κράτους εκτείνονται «από τον ποταμό της Αιγύπτου μέχρι τον μεγάλο ποταμό, τον Ευφράτη», πράγμα που σημαίνει «ουσιαστικά ολόκληρη τη Μέση Ανατολή». Ο Χάκαμπι απάντησε: «Δεν θα είχα πρόβλημα αν το [Ισραήλ] τα έπαιρνε όλα».
Οι δηλώσεις του Χάκαμπι καταδικάστηκαν με κοινή ανακοίνωση σχεδόν όλων των κρατών της περιοχής εκτός του Ισραήλ, καθώς και άλλων χωρών, μεταξύ των οποίων τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Αίγυπτος, η Ιορδανία, η Ινδονησία, το Πακιστάν, η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Κουβέιτ, το Ομάν, το Μπαχρέιν, ο Λίβανος και η Συρία. Η ανακοίνωση χαρακτήριζε τις δηλώσεις του «επικίνδυνες και εμπρηστικές», «κατάφωρη παραβίαση των αρχών του διεθνούς δικαίου και του Καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών» και «σοβαρή απειλή για την ασφάλεια και τη σταθερότητα της περιοχής».
Είναι απίθανο ο ίδιος ο Τραμπ να είναι προσηλωμένος στην πολιτική του «Μεγάλου Ισραήλ», τουλάχιστον με ουσιαστικά ιδεολογικούς όρους. Αντιμετωπίζει πρωτίστως τη Μέση Ανατολή όπως αντιμετωπίζει τα πάντα: ως μέσο προσωπικού πλουτισμού, μέσω των εύπορων αραβικών χωρών που ενδέχεται να είναι σύμμαχοι του Ισραήλ στον πόλεμο εναντίον του Ιράν, αλλά δεν θέλουν να προσαρτηθούν από αυτό. Παρ’ όλα αυτά, από ένα μείγμα πολιτικής σκοπιμότητας, επιθυμίας να ικανοποιήσει τους χρηματοδότες του και οκνηρίας, ο Τραμπ έχει παραχωρήσει ευρείες εξουσίες στη φιλοϊσραηλινή πτέρυγα της κυβέρνησής του.
Ο Τραμπ παρουσιάζεται ως υπέρμαχος του «Πρώτα η Αμερική», αλλά στην πράξη έχει ενισχύσει φανατικούς του «Πρώτα το Ισραήλ», όπως ο Μίλσταϊν και ο Χάκαμπι.
Υπάρχει μια προφανής αντίφαση ανάμεσα στη ρητορική και στις πράξεις του, η οποία έχει οξυνθεί δραματικά από τον πόλεμο στο Ιράν — τον οποίο ο Μάρκο Ρούμπιο έχει περιγράψει ως πόλεμο που υποκινήθηκε από το Ισραήλ. Όπως ανέφεραν οι New York Times τον Δεκέμβριο, η διαφωνία για το Ισραήλ έχει προκαλέσει έναν «εμφύλιο πόλεμο» μέσα στο κίνημα MAGA.
Η στήριξη του Τραμπ στη φιλοϊσραηλινή πτέρυγα έχει ενισχύσει τους επικριτές που επιμένουν ότι το «Πρώτα η Αμερική» θα έπρεπε να σημαίνει μια πιο συγκρατημένη εξωτερική πολιτική στη Μέση Ανατολή. Ορισμένοι από τους δεξιούς επικριτές του Τραμπ, ιδίως προκλητικές προσωπικότητες όπως η Κάντας Όουενς και ο Κάρλσον, υποκινούνται σαφώς από αντισημιτισμό. Άλλοι, όμως, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον βουλευτή Τόμας Μάσι, εμφορούνται από μια αντιπολεμική στάση αρχών.
Η εκδοχή του Τραμπ για το «Πρώτα η Αμερική» εμφανώς αποσυντίθεται. Αυτή η ιδεολογική αναταραχή στη Δεξιά αποτελεί ευκαιρία για τους Δημοκρατικούς να σηκώσουν την αντιπολεμική σημαία και να απευθυνθούν έτσι σε Ρεπουμπλικανούς που έχουν κουραστεί από τους πολέμους στη Μέση Ανατολή. Οι Δημοκρατικοί δεν χρειάζεται να υιοθετήσουν το «Πρώτα η Αμερική», μια πολιτική θέση δηλητηριασμένη από τον εθνικισμό. Πρέπει όμως να καταστήσουν σαφές ότι το δικό τους όραμα για την εθνική ασφάλεια διαφέρει πολύ από εκείνο που προωθούν οι ζηλωτές του «Πρώτα το Ισραήλ», όπως ο Μίλσταϊν και ο Χάκαμπι.
Jeet Heer
Ο Jeet Heer είναι ανταποκριτής εθνικών θεμάτων του The Nation και παρουσιαστής του εβδομαδιαίου podcast του περιοδικού, The Time of Monsters («Η εποχή των τεράτων»). Γράφει επίσης τη μηνιαία στήλη Morbid Symptoms («Νοσηρά συμπτώματα»).
Είναι συγγραφέας των βιβλίων In Love with Art: Françoise Mouly’s Adventures in Comics with Art Spiegelman («Ερωτευμένος με την τέχνη: Οι περιπέτειες της Φρανσουάζ Μουλί στα κόμικς με τον Αρτ Σπίγκελμαν», 2013) και Sweet Lechery: Reviews, Essays and Profiles («Γλυκιά λαγνεία: Κριτικές, δοκίμια και πορτρέτα», 2014). Έχει γράψει για πολλά έντυπα, μεταξύ των οποίων τα The New Yorker, The Paris Review, Virginia Quarterly Review, The American Prospect, The Guardian, The New Republic και The Boston Globe.
