Insider
Παρασκήνια από το The Economist
Shashank Joshi
David Rennie
Συντάκτης Γεωπολιτικής
Κανένας πόλεμος δεν τελειώνει από ιδιοτροπία. Ορισμένες συγκρούσεις σχεδιάζονται επί χρόνια. Άλλες, όπως η σύγκρουση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ με το Ιράν, ξεκινούν μέσα σε μια στιγμή αλαζονείας. Όμως ο τερματισμός ενός πολέμου είναι μια ψυχρά υπολογισμένη υπόθεση. Όταν αποφασίζουν αν θα συνεχίσουν να πολεμούν ή θα σταματήσουν, οι εμπόλεμοι καλούνται να σταθμίσουν δύσκολες επιλογές – ακόμη και τις ίδιες τους τις πιθανότητες επιβίωσης.
Για να προβλέψει κανείς πότε μπορεί να τελειώσει ένας πόλεμος, πρέπει πρώτα να κατανοήσει τα κίνητρα κάθε πλευράς. Στον πόλεμο με το Ιράν, αυτό είναι ένα ασύμμετρο εγχείρημα. Ο κ. Τραμπ εκφράζει δημόσια τις επιθυμίες του σε πραγματικό χρόνο, καταδικάζοντας τον κόσμο να ζει μέσα στο μυαλό του, είτε το θέλει είτε όχι. Τα συμφέροντα του Ιράν, αντίθετα, είναι πολύ πιο δύσκολο να αποκωδικοποιηθούν, παρότι θα καθορίσουν τα πάντα – από τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας μέχρι τη σταθερότητα στη Μέση Ανατολή και τις πιθανότητες μιας παγκόσμιας πυρηνικής κούρσας εξοπλισμών.
Γι’ αυτόν τον λόγο (και σε μια προσπάθεια να ξεφύγουμε από το ξανθό, κατάφυτο κρανίο του κ. Τραμπ, έστω και για 45 λεπτά), το αυριανό επεισόδιο του Inside Geopolitics επικεντρώνεται αποκλειστικά στο Ιράν. Στο στούντιο του The Economist στο Λονδίνο θα με συνοδεύσουν δύο ειδικοί: η Σανάμ Βακίλ, γεννημένη στο Ιράν και διευθύντρια του Προγράμματος Μέσης Ανατολής και Βόρειας Αφρικής στο Chatham House, και ο σερ Σάιμον Γκας, πρώην πρέσβης της Βρετανίας στην Τεχεράνη και ανώτερος διαπραγματευτής της πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν το 2015.
Υπάρχουν τόσα πολλά που πρέπει να εξετάσουμε. Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ, δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από τότε που το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες σκότωσαν τον πατέρα του (και προκάτοχό του ως ανώτατο ηγέτη), καθώς και τη μητέρα, τη σύζυγο και την αδελφή του, σε αεροπορικές επιδρομές στις 28 Φεβρουαρίου. Πολλοί ακόμη ηγέτες σκοτώθηκαν τις ημέρες που ακολούθησαν. Ο κ. Τραμπ έχει κατά καιρούς ισχυριστεί ότι, χάρη σε αυτές τις δολοφονίες, το Ιράν κυβερνάται πλέον είτε από πραγματιστές που εκλιπαρούν για μια συμφωνία, είτε από «άρρωστους και τρελούς» ανθρώπους, είτε –αν πιστέψει κανείς όσα είπε σε συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου στο Camp David την περασμένη εβδομάδα– από άνδρες των οποίων η διάθεση για μάχη θα «εξασθενήσει σταδιακά» υπό το βάρος των επιθέσεών του.
Οι γείτονες του Ιράν φοβούνται ότι τα αποκεφαλιστικά πλήγματα του Φεβρουαρίου ριζοσπαστικοποίησαν το καθεστώς, αποδυναμώνοντας το θρησκευτικό κατεστημένο και ενισχύοντας τους σκληροπυρηνικούς εθνικιστές των Φρουρών της Επανάστασης. Αν αυτό ισχύει, τι σημαίνει για την εξέλιξη του πολέμου;
Είναι ενωμένη η ηγεσία του Ιράν; Θέλει να χρησιμοποιήσει τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ για να αποσπάσει τους καλύτερους δυνατούς όρους από τις Ηνωμένες Πολιτείες ή ως ένα μόνιμο στρατηγικό σημείο ελέγχου που θα της εξασφαλίζει ισχύ και έσοδα από τη διέλευση; Και τι γίνεται με τον ταλαιπωρημένο λαό του Ιράν, χιλιάδες μέλη του οποίου σφαγιάστηκαν φέτος από τις ίδιες τις αρχές, προτού αρχίσουν να πέφτουν βόμβες και πύραυλοι;
Η δρ Βακίλ προσφέρει μια νηφάλια αποτίμηση:
«Πρόκειται για ένα κράτος που αντιμετωπίζει κρίση νομιμοποίησης εδώ και δεκαετίες, αλλά μέσα σε διάστημα έξι μηνών απέδειξε ότι μπορεί να καταστείλει τον πληθυσμό του και ταυτόχρονα να αντισταθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Και αυτό, νομίζω, στέλνει ένα πολύ ζοφερό μήνυμα στους απλούς Ιρανούς.»
Ο σερ Σάιμον δεν εμφανίζεται πολύ πιο αισιόδοξος. Πιστεύει ότι οι Ιρανοί υπεύθυνοι λήψης αποφάσεων αντιμετωπίζουν τη σύγκρουση ως μια απλή «παρένθεση σε μια αντιπαράθεση σαράντα ετών με τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Πώς θα μπορούσε, λοιπόν, να τελειώσει; Συντονιστείτε αύριο ΕΔΩ για να ακούσετε τις απαντήσεις τους. Και, όπως πάντα, αφού παρακολουθήσετε την εκπομπή, στείλτε μας τις σκέψεις και τα σχόλιά σας. Γράψτε μου στη διεύθυνση [email protected].
