The New York Times | 30 Οκτωβρίου 2026

Καλημέρα, κόσμε

Της Katrin Bennhold

Όταν μετακομίσαμε στο Κάρντιφ και ανακαινίσαμε το ισόγειο ενός παλιού βικτωριανού σπιτιού, ήξερα ότι ένα από τα πράγματα που ήθελα ήταν να έχω πολύ γυαλί στην κουζίνα μου. Μου άρεσε η ιδέα να μπαίνει άφθονο φυσικό φως και να βλέπω τα δέντρα έξω από το σπίτι.

Ο εργολάβος μας με συμβούλεψε να μην το κάνω. Ακόμη και στην Ουαλία, που κάθε άλλο παρά φημίζεται για τις τροπικές της θερμοκρασίες, ο χώρος θα μπορούσε να γίνει αφόρητα ζεστός χωρίς κλιματισμό, με προειδοποίησε.

Μετά τον καύσωνα του περασμένου καλοκαιριού, χαίρομαι που ακολούθησα τη συμβουλή του.

Δεν είμαι η μόνη που γοητεύεται από το γυαλί.

Σε ολόκληρο τον κόσμο, γυάλινοι ουρανοξύστες —αυτά τα αστραφτερά σύμβολα της νεωτερικότητας— υψώνονται με ταχύτατους ρυθμούς, συχνά σε περιοχές πολύ θερμότερες από το Κάρντιφ.

Όμως ο κλιματισμός που απαιτείται για να καταστούν αυτοί οι χώροι κατοικήσιμοι καταναλώνει τεράστιες ποσότητες ενέργειας.

Σήμερα, ο συνάδελφός μου Chico Harlan, ανταποκριτής μας για το κλίμα σε παγκόσμιο επίπεδο, εξηγεί γιατί ορισμένοι υποστηρίζουν ότι έφτασε η στιγμή να επανεξετάσουμε το μοντέλο του γυάλινου ουρανοξύστη.

Λαμπεροί, σύγχρονοι και καυτοί

Του Chico Harlan

Περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη αρχιτεκτονική μορφή, οι γυάλινοι ουρανοξύστες μαρτυρούν την ανθρώπινη επιθυμία για ανεμπόδιστη θέα και για την αίσθηση ότι υψωνόμαστε πάνω από τη βοή και την αναστάτωση της καθημερινότητας.

Σε ορισμένες από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες περιοχές του κόσμου —στο Ντουμπάι, στη Βομβάη, στην Τζακάρτα και στην Κουάλα Λουμπούρ— έχουν γίνει εμβληματικά κτίρια, που καθορίζουν την εικόνα των πόλεων και συμβολίζουν την εκλέπτυνση και την αυξανόμενη οικονομική τους ισχύ.

Όλες αυτές οι περιοχές, όμως, έχουν και κάτι ακόμη κοινό: οι θερμοκρασίες τους μπορούν να γίνουν εξαιρετικά υψηλές.

Το γυαλί, από τη φύση του, δεν είναι ιδιαίτερα κατάλληλο για να εμποδίζει την είσοδο της θερμότητας.

Η υπερβολική χρήση του αυξάνει συχνά την ενέργεια που απαιτείται για την ψύξη των κτιρίων.

Μια γυναίκα με την οποία μίλησα και η οποία κατοικεί στον 74ο όροφο μιας πολυκατοικίας στην Κουάλα Λουμπούρ περιέγραψε το «τείχος θερμότητας» που αισθάνεται να εκπέμπεται από τα παράθυρά της τις ηλιόλουστες ημέρες.

Αυτή η σχέση ανάμεσα στο γυαλί και στη θερμότητα τροφοδοτεί σήμερα μια ευρύτερη συζήτηση: έχουν πράγματι νόημα αυτά τα σύμβολα της νεωτερικότητας σε έναν πλανήτη που γίνεται ολοένα θερμότερος εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής;

Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η ίδια φιλοδοξία και η τεχνολογική καινοτομία που δημιούργησαν την εποχή των ουρανοξυστών μπορούν να αναπτύξουν και νέες τεχνολογίες, οι οποίες θα προστατεύουν τα σύγχρονα ψηλά κτίρια από την αύξηση της θερμοκρασίας, διατηρώντας παράλληλα την εντυπωσιακή τους θέα.

Άλλοι θεωρούν ότι αυτοί οι γυαλιστεροί γίγαντες βρίσκονται σε αντίθεση με τον στόχο της μείωσης των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου.

Κατά την άποψή τους, ήρθε η ώρα να επανεξετάσουμε τη μορφή που αποκτούν οι σύγχρονες μεγαλουπόλεις.

Φυσικό φως και ζέστη στον Ισημερινό

Στους χώρους όπου ζούμε και εργαζόμαστε, λίγα χαρακτηριστικά είναι τόσο επιθυμητά όσο το φυσικό φως.

Όμως το γυαλί μπορεί να αυξήσει τη θερμοκρασία ενός δωματίου με δύο τρόπους.

Πρώτον, επιτρέπει τη μεταφορά περισσότερης θερμότητας από τον εξωτερικό αέρα προς το εσωτερικό, σε σύγκριση με τους συμπαγείς τοίχους.

Δεύτερον, μπορεί να επιτρέψει σε περισσότερο από το μισό της ηλιακής ενέργειας που προσπίπτει πάνω του να εισέλθει στο κτίριο με τη μορφή θερμότητας.

Αυτό σημαίνει ότι η πλήρης επένδυση των ουρανοξυστών με γυαλί μπορεί να αυξήσει σημαντικά τις ανάγκες κλιματισμού όταν επικρατεί ζέστη ή έντονη ηλιοφάνεια.

Και ορισμένες περιοχές του κόσμου είναι πολύ θερμότερες και πιο ηλιόλουστες από άλλες.

Ο ουρανοξύστης Gherkin στο Λονδίνο. Φωτογραφία πρωτοτύπου: Joseph Horton / The New York Times. 

Σε πόλεις όπως η Νέα Υόρκη και το Λονδίνο, που πρωτοστάτησαν στην ανάπτυξη αυτού του αρχιτεκτονικού ύφους, το γυαλί μπορεί να συμβάλει στη μείωση των δαπανών θέρμανσης κατά τους χειμερινούς μήνες.

Ωστόσο, η συγκεκριμένη αρχιτεκτονική έχει πλέον εξαπλωθεί στην Κίνα, στη Μέση Ανατολή και στη Νοτιοανατολική Ασία — μερικές φορές σε πόλεις κοντά στον Ισημερινό, όπου η ηλιακή ακτινοβολία είναι άμεση και η ζέστη έντονη σε όλη τη διάρκεια του έτους.

Κατά την τελευταία δεκαετία, κατασκευάστηκαν παγκοσμίως 25 φορές περισσότερα κτίρια ύψους τουλάχιστον 200 μέτρων σε σύγκριση με τη δεκαετία του 1980.

Η «συντριπτική πλειονότητά» τους διαθέτει προσόψεις που αποτελούνται σε μεγάλο βαθμό από γυαλί, όπως μου ανέφερε ένας ειδικός.

Η Μαλαισία, ειδικότερα, έχει επιδοθεί σε μια πραγματική κατασκευαστική έκρηξη.

Η χώρα ξεκίνησε το 1996, ολοκληρώνοντας τους δίδυμους πύργους Petronas, οι οποίοι ήταν τότε τα ψηλότερα κτίρια στον κόσμο.

Στη συνέχεια συνέχισε με την κατασκευή εκατοντάδων ακόμη ουρανοξυστών.

Σήμερα, η Μαλαισία διαθέτει περισσότερα κτίρια ύψους τουλάχιστον 200 μέτρων από οποιαδήποτε άλλη χώρα, με εξαίρεση την Κίνα, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Ορισμένα από αυτά τα κτίρια παρουσιάζουν καλές επιδόσεις ως προς την ενεργειακή τους αποδοτικότητα.

Οι υποστηρικτές της αρχιτεκτονικής που βασίζεται κυρίως στο γυαλί επισημαίνουν ότι τέτοια κτίρια μπορούν να είναι περιβαλλοντικά υπεύθυνα, εφόσον γίνουν οι σωστές επιλογές.

Για παράδειγμα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν εξωτερικά πτερύγια σκίασης ή κυματοειδείς επιφάνειες που εμποδίζουν την άμεση πρόσπτωση των ηλιακών ακτίνων στο γυαλί.

Μια άλλη δυνατότητα είναι η χρήση ειδικών μεταλλικών επιστρώσεων πάνω στους υαλοπίνακες, ώστε να ανακλούν την ακτινοβολία.

Ωστόσο, η συνολική ποιότητα των ουρανοξυστών της Μαλαισίας «εξακολουθεί να μην είναι ιδιαίτερα καλή», σύμφωνα με τον Sarly Adre Sarkum, αρχιτέκτονα και διευθύνοντα σύμβουλο του οργανισμού Green Building Index της Μαλαισίας.

Όπως εξήγησε, στο κλίμα της χώρας του, οι εκτεταμένες γυάλινες προσόψεις έχουν σημαντικές ενεργειακές επιπτώσεις.

Η παγίδα του κλιματισμού

Ο γυάλινος ουρανοξύστης έγινε εφικτός μόνο μετά την εμφάνιση του κλιματισμού.

Σήμερα, οι επικριτές αυτής της αρχιτεκτονικής προσέγγισης υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη τεχνολογία οδήγησε ουσιαστικά τους αρχιτέκτονες να παραμελήσουν παλαιότερα διδάγματα για την αντιμετώπιση της ζέστης.

Πρόκειται για τεχνικές που είχαν τελειοποιηθεί μέσα στους αιώνες, όπως οι λευκές προσόψεις των ελληνικών κτιρίων, που αντανακλούν την ηλιακή ακτινοβολία, ή οι ανοιχτές, παραδοσιακές κατοικίες της Νοτιοανατολικής Ασίας.

Στη Μαλαισία, τα πρώτα σχετικά ψηλά κτίρια έμοιαζαν σχεδόν σαν να βρίσκονταν σε αμυντική στάση απέναντι στον ήλιο.

Το 18ώροφο κτίριο του Κοινοβουλίου της χώρας, που κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1960, περιβαλλόταν από ένα πλέγμα που θύμιζε κηρήθρα.

Ένας άλλος πρώιμος ουρανοξύστης, το συγκρότημα Dayabumi, που κατασκευάστηκε τη δεκαετία του 1980, είχε τα παράθυρά του προστατευμένα πίσω από ένα περίτεχνο λευκό περίβλημα, εμπνευσμένο από ισλαμικά διακοσμητικά μοτίβα.

Επισκέφθηκα επίσης μια συνοικία που ονομάζεται Kampung Baru, στο κέντρο της Κουάλα Λουμπούρ.

Περιτριγυρισμένη από ψηλά κτίρια, αποτελεί μια νησίδα από μονώροφα και διώροφα σπίτια, η οποία διατηρήθηκε σχεδόν τυχαία, χάρη σε νόμους που ανάγονται στην αποικιακή περίοδο.

Σήμερα, η συνοικία αποτελεί μια αρχιτεκτονική χρονοκάψουλα.

Οι κάτοικοι περνούν τον χρόνο τους σε υπαίθρια εστιατόρια, κάτω από ανεμιστήρες οροφής, ενώ πολλά σπίτια διαθέτουν μεγάλες προεξοχές στεγών που προστατεύουν από τον ήλιο.

Τα μικρά παράθυρα καλύπτονται από οριζόντιες περσίδες.

Ένα από τα παλαιότερα σπίτια της συνοικίας ανήκει στην 71χρονη Jamiyah Kesot.

Κατασκευασμένο από σκούρο ξύλο και με έντονα επικλινή στέγη, το σπίτι βασίζεται σε τεχνικές φυσικού δροσισμού μιας άλλης εποχής.

Είναι χτισμένο πάνω σε πασσάλους, γεγονός που επιτρέπει στον αέρα να κυκλοφορεί από κάτω.

Η Kesot χρησιμοποιεί δύο επιδαπέδιους ανεμιστήρες και καθόλου κλιματισμό.

Τις περισσότερες ημέρες του περασμένου καλοκαιριού, η εξωτερική θερμοκρασία ξεπερνούσε τους 32 βαθμούς Κελσίου.

Και το σπίτι της Kesot, τουλάχιστον στα δικά μου μάτια, ως επισκέπτη που δεν ήταν συνηθισμένος στο τοπικό κλίμα, εξακολουθούσε να μοιάζει αποπνικτικά υγρό.

Όμως ένα απόγευμα ξέσπασε μια καταιγίδα.

Ο άνεμος πέρασε μέσα από τις περσίδες, ανατάραξε τις κουρτίνες και το σπίτι γέμισε φρέσκο αέρα.

Πηγή: The New York Times, ενημερωτικό δελτίο «The World», 30 Οκτωβρίου 2026. Εισαγωγή: Katrin Bennhold. Κύριο θέμα: Chico Harlan.