Των Γιοβάνα Γκετς και Τζάστιν Σπάικ – Associated Press

26 Οκτωβρίου 2026, 01:36 (ώρα Ανατολικής Ευρώπης)

Νέοι πανηγυρίζουν μετά το κλείσιμο της κάλπης για τις βουλευτικές εκλογές στο Βελιγράδι της Σερβίας, την Κυριακή 25 Οκτωβρίου 2026. Φωτογραφία: Armin Durgut / AP.

ΒΕΛΙΓΡΑΔΙ, Σερβία (AP) — Ο επί χρόνια ισχυρός άνδρας της Σερβίας, Αλεξάνταρ Βούτσιτς, παραδέχθηκε την Κυριακή την ήττα του στις εκλογές, στις οποίες ο ίδιος και το δεξιό κόμμα του αναμετρήθηκαν με ένα πολυσυλλεκτικό αντιπολιτευτικό κίνημα υπό την καθοδήγηση φοιτητών, το οποίο διαδήλωνε επί δύο χρόνια εναντίον της κυβέρνησής του.

Πρόκειται για μια σεισμική πολιτική μεταβολή στη βαλκανική χώρα, όπου ο Βούτσιτς, ο οποίος είχε λάβει την υποστήριξη του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν και είχε καταγγείλει το φοιτητικό κίνημα ως απόπειρα ανατροπής του υποκινούμενη από το εξωτερικό, ασκούσε σχεδόν απόλυτη εξουσία επί 14 χρόνια.

Σχεδόν αμέσως, πλήθη πολιτών κατέκλυσαν τους δρόμους της πρωτεύουσας, του Βελιγραδίου, και άλλων σερβικών πόλεων, σε ένα ξέσπασμα ενθουσιωδών πανηγυρισμών.

Η κάτοικος του Βελιγραδίου Ντράγκανα Κοβάτσεβιτς δήλωσε ενθουσιασμένη επειδή «όλοι χαιρετιούνται χαμογελαστοί».

«Είμαστε όλοι πάρα πολύ χαρούμενοι. Επιτέλους γινόμαστε μια κανονική και ελεύθερη χώρα», είπε.

Η Μάγια Στέτιτς δήλωσε ότι αισθάνεται «φανταστικά».

Η απομάκρυνση του Βούτσιτς, όπως είπε, «σημαίνει για μένα απελευθέρωση, σημαίνει ένα νέο μέλλον για εμάς και τα παιδιά μας».

Η υψηλή συμμετοχή και η αυξανόμενη ένταση χαρακτήρισαν τις ιδιαίτερα αμφίρροπες βουλευτικές εκλογές, που αποτέλεσαν αναμέτρηση ανάμεσα στον Βούτσιτς και το δεξιό Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα του (SNS), από τη μία πλευρά, και στους φοιτητές, από την άλλη.

Οι φοιτητές, κατηγορώντας την κυβέρνηση για διαφθορά και αποδόμηση της δημοκρατίας, είχαν καταφέρει να δημιουργήσουν ένα ευρύ λαϊκό κίνημα υποστήριξης σε ολόκληρη τη χώρα.

Οι 6,4 εκατομμύρια ψηφοφόροι της Σερβίας κλήθηκαν να εκλέξουν τους αντιπροσώπους τους στο Κοινοβούλιο των 250 εδρών.

Παραδεχόμενος την ήττα του, ο Βούτσιτς δήλωσε ότι, σύμφωνα με τις προβολές του κόμματός του, οι αντίπαλοί του, η υποστηριζόμενη από τη νεολαία «Λίστα των Φοιτητών», θα εξασφαλίσουν μεταξύ 135 και 140 εδρών, ενώ το SNS θα καταλάβει περίπου 105.

«Είναι πλέον σαφές ότι χάσαμε και ότι η Λίστα των Φοιτητών κέρδισε», δήλωσε ο Βούτσιτς στους υποστηρικτές του κατά την εκλογική βραδιά στα κεντρικά γραφεία του κόμματός του.

Ωστόσο, απέδωσε την ήττα του στα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης της Σερβίας, καθώς και σε υποτιθέμενες παρεμβάσεις ορισμένων ευρωπαϊκών χωρών, τις οποίες δεν κατονόμασε, και ενός «αμερικανικού βαθέος κράτους».

Το Βελιγράδι ξεσπά σε πανηγυρισμούς

Ο Βούτσιτς δήλωσε ότι το κόμμα του, το SNS, συγκέντρωσε περίπου 1,7 εκατομμύρια ψήφους, έναντι περίπου 2,2 εκατομμυρίων ψήφων της Λίστας των Φοιτητών.

Ο Ράντομιρ Σάιτσιτς, υποψήφιος με τη Λίστα των Φοιτητών, δήλωσε ότι «η αποψινή βραδιά δεν αφορά μόνο τα αποτελέσματα».

«Αφορά τους ανθρώπους που πίστεψαν και συνέχισαν να αγωνίζονται», είπε.

«Αυτή είναι μια νίκη απέναντι στον φόβο. Δεν είναι τρόπαιο κανενός, είναι μια νίκη των πολιτών. Αλλά η νίκη συνεπάγεται ευθύνη».

Υποστηρικτές της Λίστας των Φοιτητών περιφέρονταν με αυτοκίνητα στους δρόμους του Βελιγραδίου, κορνάροντας, τραγουδώντας, φωνάζοντας και συνθηματολογώντας:

«Ο Αλεξάνταρ έφυγε», αναφερόμενοι στον Βούτσιτς.

Πλήθη πολιτών ξήλωσαν γρήγορα τους φράχτες και τις σκηνές σε ένα πάρκο στο κέντρο του Βελιγραδίου, όπου υποστηρικτές του Βούτσιτς κατασκήνωναν για περισσότερο από έναν χρόνο και είχαν συγκεντρωθεί νωρίτερα την Κυριακή.

Μία σκηνή πυρπολήθηκε αργότερα στον εγκαταλελειμμένο πλέον καταυλισμό.

Μια ομάδα νεαρών εθεάθη να πετά πέτρες εναντίον μιας φάλαγγας αστυνομικών αυτοκινήτων και οχημάτων καταστολής ταραχών που αποχωρούσε.

Το εκλογικό αποτέλεσμα, το οποίο ανακοίνωσε ο ίδιος ο Βούτσιτς μόλις μιάμιση ώρα περίπου μετά το κλείσιμο της κάλπης, ήρθε ύστερα από μια ημέρα κατά την οποία η ένταση αυξανόταν όσο προχωρούσε η ψηφοφορία.

Αστυνομικοί με εξοπλισμό αντιμετώπισης ταραχών είχαν αποκλείσει μια περιοχή στο κέντρο του Βελιγραδίου, γύρω από τα κεντρικά γραφεία της εκλογικής επιτροπής.

Ειδικά αστυνομικά οχήματα είχαν αναπτυχθεί κοντά στον καταυλισμό των υποστηρικτών του Βούτσιτς, ενώ μεγάλες ομάδες ανδρών ντυμένων στα μαύρα είχαν συγκεντρωθεί σε διάφορα σημεία της πόλης.

Οι διαδηλώσεις κατά της διαφθοράς οδηγούν στην πτώση του Βούτσιτς

Ο Βούτσιτς επιδίωκε να αναλάβει την πρωθυπουργία της Σερβίας, έχοντας προηγουμένως υπηρετήσει σχεδόν δύο πλήρεις θητείες ως πρόεδρος της χώρας.

Τον προηγούμενο μήνα είχε παραιτηθεί από την προεδρία προκειμένου να ηγηθεί της προεκλογικής εκστρατείας.

Η υποστήριξη προς τον λαϊκιστή ηγέτη είχε αρχίσει να διαβρώνεται μετά τον θάνατο 16 ανθρώπων το 2024, όταν κατέρρευσε ένα τσιμεντένιο στέγαστρο στον σιδηροδρομικό σταθμό του Νόβι Σαντ.

Η τραγωδία πυροδότησε ένα κύμα νεανικών διαδηλώσεων, οι συμμετέχοντες στις οποίες απέδιδαν την κατάρρευση στη διαφθορά υψηλού επιπέδου, στις πελατειακές σχέσεις και στις εκτεταμένες παράνομες πρακτικές κατά τις εργασίες ανακαίνισης του σταθμού.

Η Ντιάνα Χρκα, μητέρα ενός από τα θύματα, βρισκόταν ανάμεσα στο πλήθος που πανηγύριζε στο Βελιγράδι.

Ξεσπώντας σε λυγμούς, δήλωσε στον τηλεοπτικό σταθμό N1:

«Περίμενα αυτή τη στιγμή εδώ και δύο χρόνια».

«Τώρα περιμένω να λογοδοτήσουν όλοι», πρόσθεσε.

Παρά τις διαδηλώσεις, ο Βούτσιτς εξακολουθούσε να διαθέτει σημαντική υποστήριξη μεταξύ πολλών Σέρβων ψηφοφόρων.

Οι θαυμαστές του τον θεωρούσαν ικανό ηγέτη, ο οποίος μπορούσε να καθοδηγήσει τη χώρα μέσα στις διεθνείς αβεβαιότητες — μια εικόνα που είχε καλλιεργηθεί συστηματικά από τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης.

Το φοιτητικό κίνημα έκανε προεκλογική εκστρατεία με στόχο την αποκατάσταση της δημοκρατίας

Παρότι ο Βούτσιτς, του οποίου η διακυβέρνηση αποκτούσε ολοένα πιο αυταρχικά χαρακτηριστικά, είχε καταφέρει στο παρελθόν να υπερισχύσει επανειλημμένα της κατακερματισμένης αντιπολίτευσης της Σερβίας, το νεανικό κίνημα χωρίς ενιαία ηγεσία αποδείχθηκε ιδιαίτερα δύσκολος αντίπαλος.

Κλόνισε τον σταθερό έλεγχό του στην εξουσία όσο κανένας άλλος στα 14 χρόνια που είχαν περάσει από την ανάληψη της διακυβέρνησης από το κόμμα του.

Η νεοσύστατη Λίστα των Φοιτητών διαμορφώθηκε από πανεπιστημιακούς φοιτητές, αλλά κανένας από αυτούς δεν συμπεριλήφθηκε στο εκλογικό ψηφοδέλτιο.

Αντίθετα, οι υποψήφιοί της ήταν σχετικά άγνωστοι ειδικοί επιστήμονες, αθλητές, αγρότες και καλλιτέχνες.

Η προσέγγιση αυτή είχε στόχο να αντιπαρατεθεί στη μονοπρόσωπη διακυβέρνηση του Βούτσιτς και να αποκαταστήσει το αίσθημα της κοινότητας και της αλληλεγγύης.

Το μήνυμα των φοιτητών κατά την προεκλογική εκστρατεία επικεντρώθηκε σε μια υπερκομματική προσπάθεια για την ανασυγκρότηση της σερβικής οικονομίας και την αποκατάσταση της δημοκρατίας.

Οι φοιτητές αξιοποίησαν τη νεανική τους ενέργεια για να προσελκύσουν ψηφοφόρους απογοητευμένους από το πολιτικό προσωπικό της χώρας.

Παρότι τα φιλοκυβερνητικά μέσα ενημέρωσης τους παρουσίαζαν με ιδιαίτερα αρνητικό τρόπο, οι φοιτητές διέσχισαν τη χώρα με ποδήλατα και πεζή, προκειμένου να προσεγγίσουν ψηφοφόρους στις αγροτικές περιοχές — παραδοσιακά προπύργια του Βούτσιτς.

Η νίκη των φοιτητών θύμισε την πρόσφατη εκλογική ήττα ενός συμμάχου του Βούτσιτς στην Ουγγαρία, όπου η συμμετοχή της νεολαίας συνέβαλε στην απομάκρυνση του αυταρχικού Βίκτορ Όρμπαν από την εξουσία έπειτα από 16 χρόνια και στην ανάδειξη μιας νέας φιλοευρωπαϊκής κυβέρνησης.

Το αποτέλεσμα αναμενόταν να έχει αντίκτυπο και πέρα από τη Σερβία, καθώς χώρες σε ολόκληρη την Ευρώπη έχουν βρεθεί αντιμέτωπες με δυναμικές κινητοποιήσεις νέων και φοιτητών.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθούσε στενά τις εκλογές

Παρατηρητές εκτιμούσαν ότι η συνολική συμμετοχή στις εκλογές θα μπορούσε να φτάσει περίπου το 70%, ποσοστό πρωτοφανές στη Σερβία από το 2000.

Κατά τη διάρκεια της ημέρας σχηματίστηκαν μεγάλες ουρές στα εκλογικά τμήματα τόσο στη Σερβία όσο και σε πόλεις του εξωτερικού.

Ορισμένοι Σέρβοι της διασποράς αναγκάστηκαν να ψηφίσουν μέσα στη νύχτα, καθώς οι αρχές είχαν συνδέσει το ωράριο της ψηφοφορίας με την τοπική ώρα της Σερβίας.

Οι πρόσφατες εκλογικές αναμετρήσεις στη χώρα είχαν σημαδευτεί από παρατυπίες και η Ευρωπαϊκή Ένωση παρακολουθούσε στενά τη διεξαγωγή της ψηφοφορίας της Κυριακής, στη χώρα που είναι υποψήφια προς ένταξη στην Ένωση.

Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, συνεχάρη το φοιτητικό κίνημα, δηλώνοντας ότι:

«Οι πολίτες της Σερβίας προσήλθαν στις κάλπες σε αριθμούς-ρεκόρ για να διαμορφώσουν το μέλλον της χώρας τους».

«Είμαστε έτοιμοι να στηρίξουμε μεταρρυθμίσεις για το κράτος δικαίου, την ελευθερία των μέσων ενημέρωσης, την καταπολέμηση της διαφθοράς και τους ισχυρούς δημοκρατικούς θεσμούς, καθώς και να συνεργαστούμε για την προώθηση του ευρωπαϊκού μέλλοντος της Σερβίας», πρόσθεσε.

Ανεξάρτητοι εκλογικοί παρατηρητές ανέφεραν δεκάδες περιπτώσεις παρατυπιών την Κυριακή, όπως φωτογράφιση ψηφοδελτίων, η οποία υποδήλωνε πιθανή άσκηση πίεσης στους ψηφοφόρους, καθώς και απόπειρες εξαγοράς ψήφων.

Τόσο διεθνείς όσο και τοπικοί εκλογικοί παρατηρητές είχαν εκφράσει ανησυχίες για την ασφάλεια και τη δικαιοσύνη της εκλογικής διαδικασίας.

Η προεκλογική εκστρατεία είχε σημαδευτεί από συλλήψεις, σχεδόν πλήρη κυβερνητικό έλεγχο των μέσων ενημέρωσης και καταγγελίες για παρακολούθηση και κυβερνοεπιθέσεις εναντίον ακτιβιστών.

Οι τοπικές εκλογές που είχαν πραγματοποιηθεί νωρίτερα μέσα στη χρονιά σε δέκα δήμους της Σερβίας συνοδεύτηκαν από βίαιες επιθέσεις εναντίον δημοσιογράφων και ακτιβιστών.

Η προηγούμενη κοινοβουλευτική εκλογική αναμέτρηση, το 2023, είχε επίσης ακολουθηθεί από διαδηλώσεις της αντιπολίτευσης, η οποία κατήγγειλε εκλογική νοθεία.

ΤΖΑΣΤΙΝ ΣΠΑΪΚ (JUSTIN SPIKE)

Ο Σπάικ είναι δημοσιογράφος του διεθνούς ειδησεογραφικού πρακτορείου Associated Press (AP), με έδρα τη Βουδαπέστη της Ουγγαρίας.

Πηγή: Associated Press (AP), 26 Οκτωβρίου 2026.