Αυτή είναι μια έκδοση του Books Briefing, του εβδομαδιαίου οδηγού των συντακτών μας για τα καλύτερα στον χώρο του βιβλίου.
Boris Kachka
Αρχισυντάκτης
Ένα από τα αγαπημένα μου έργα για την ιστορία των ιδεών είναι ένα επεισόδιο του podcast 99% Invisible, με τίτλο «Whomst Among Us Let the Dogs Out». Στο μεγαλύτερο μέρος της εκπομπής, ένας καλλιτέχνης ονόματι Ben Sisto ερευνά την προέλευση του εθιστικού τραγουδιού των Baha Men από το 2000, «Who Let the Dogs Out», «Ποιος αμόλησε τα σκυλιά;» ανιχνεύοντας το τραγούδι, μέσα από πολλαπλές εκδοχές, πίσω μέχρι ένα σύνθημα από αγώνα αμερικανικού ποδοσφαίρου σε λύκειο του Τέξας το 1986.
Ο φαινομενικός στόχος του Sisto είναι να ανακαλύψει ποιος αξίζει την «αναγνώριση» για ένα μουσικό μοτίβο που, δυστυχώς, μένει αξέχαστο. Τα ευρήματά του δείχνουν, αντίθετα, ότι πολλές ιδέες είναι λιγότερο πρωτότυπες και περισσότερο συλλογικές απ’ όσο ίσως φανταζόμαστε. Αυτή η ευρύτερη αλήθεια ισχύει επίσης, ας πούμε, για τον Άμλετ του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, καθώς και για το θέμα ενός πρόσφατου δοκιμίου της συναδέλφου μου Olga Khazan: το εξαιρετικά επιτυχημένο βιβλίο αυτοβοήθειας της Mel Robbins, The Let Them Theory.
Πρώτα, εδώ είναι έξι ιστορίες από την ενότητα βιβλίου του The Atlantic:
Είναι η συγκατοίκηση το φεμινιστικό μέλλον;
Ο αμφισβητούμενος θρίαμβος των “baling wire hippies”
Οκτώ από τις πιο συναρπαστικές βιογραφίες για ανάγνωση
Οι φωτογραφίες του Peter Hujar είναι στη μόδα. Ο ίδιος θα σοκαριζόταν.
«Catch», ένα ποίημα του John Waters
«Scars», ένα διήγημα της Sigrid Nunez
Αυτή την εβδομάδα, η Khazan εξέτασε τους ισχυρισμούς μιας γυναίκας ονόματι Cassie Phillips ότι η Robbins είχε οικειοποιηθεί την ιδέα της. Το 2022, η Phillips έγινε σχετικά γνωστή στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με ένα ποίημα, σχεδόν κάθε στίχος του οποίου περιείχε τη φράση Let them — «άφησέ τους».
Η κεντρική ιδέα —η ίδια που αναπτύσσει και η Robbins στο βιβλίο της— είναι ότι δεν μπορούμε να ελέγξουμε την αρνητική συμπεριφορά των άλλων και ότι πρέπει, αντί γι’ αυτό, να επικεντρωνόμαστε στον εαυτό μας. Η Phillips είπε ότι δεν επιδίωξε ποτέ να εμπορευματοποιήσει τη φράση, την οποία έχει κάνει τατουάζ στο αντιβράχιό της, και δεν είναι βέβαιη αν θέλει αποζημίωση από τη Robbins, αν και αντιτίθεται στην προσπάθεια της Robbins να κατοχυρώσει τη φράση ως εμπορικό σήμα.
Η Robbins, η οποία χρησιμοποίησε δημοσίως τη φράση για πρώτη φορά το 2023, είπε ότι δεν είχε δει ποτέ το ποίημα της Phillips και ότι η ιδέα της ήρθε από μια συμβουλή που της είχε δώσει η κόρη της. Ωστόσο, όπως γράφει η Khazan, «η Robbins αναγνωρίζει επίσης ότι πολλοί άνθρωποι και ομάδες, μεταξύ των οποίων οι Στωικοί και οι Βουδιστές, έχουν εξυμνήσει στο παρελθόν τις αρετές της αποστασιοποίησης. Πράγματι, ανάμεσα στον Σενέκα και τη Mel Robbins υπήρξαν το “Let It Be”, το I’m OK—You’re OK και το “Shake It Off”». Η Phillips, από την πλευρά της, είπε ότι εμπνεύστηκε από τα λόγια ενός χαρακτήρα του Tyler Perry, της Madea.
Αμφιβάλλω ότι η προέλευση της ιδέας του «let them» θα κριθεί οριστικά σε ένα δικαστήριο. Το 2017 προσπάθησα να κατανοήσω μια άλλη κατηγορία κλοπής πνευματικής ιδιοκτησίας, στην οποία ένας συγγραφέας ονόματι Charles Green διατύπωσε έναν λεπτομερή ισχυρισμό ότι το ανέκδοτο χειρόγραφό του αποτέλεσε το πρότυπο για το λογοτεχνικό μυθιστόρημα μπέιζμπολ του Chad Harbach, The Art of Fielding.
Η αγωγή του Green για παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων τελικά απορρίφθηκε. Ένας δικαστής εξέτασε και τα δύο έργα και αποφάνθηκε ότι «δεν είναι ουσιωδώς παρόμοια». Η λίστα του Green με τις παράξενες ομοιότητες περιλάμβανε δύο μεταφορές με πισίνα και έναν κορυφαίο τραυματισμό στο τέλος του ένατου inning, με δύο outs και δύο strikes. Αυτά είναι, στην πραγματικότητα, κοινά μοτίβα της μυθοπλασίας, που φτάνουν τουλάχιστον μέχρι το μυθιστόρημα του Bernard Malamud The Natural.
Το αμερικανικό δίκαιο θέτει υψηλό πήχη σε τέτοιες υποθέσεις για τον ίδιο λόγο που επιτρέπει στα πνευματικά δικαιώματα να λήγουν και καθιστά δύσκολη τη νίκη σε υποθέσεις δυσφήμησης: τα δικαιώματα του ατόμου πρέπει να εξισορροπούνται με το κοινό όφελος μιας ελεύθερης αγοράς ιδεών.
Αυτό δεν σημαίνει ότι μοναδικές φράσεις μπορούν να κλέβονται ατιμώρητα, ούτε ότι οι άνθρωποι δεν θα έπρεπε να αισθάνονται ηθική υποχρέωση να αναγνωρίζουν τις πηγές της έμπνευσής τους. Αξίζει όμως επίσης να αναγνωρίσουμε, όπως δεν ήταν ο Σαίξπηρ ο πρώτος ούτε ο τελευταίος που το είπε, ότι από το τίποτα δεν προκύπτει τίποτα.
Ή, για να το πούμε αλλιώς: όλοι εμείς αφήσαμε τα σκυλιά έξω.
ΥΓ: το βιβλίο έχει μεταφραστεί και στα ελληνικά.
