Οι συνέπειες για τη Γάζα, την Ουκρανία και τη διεθνή έννομη τάξη
Ανιχνεύσεις 19 Νοεμβρίου 2026
Σύμφωνα με το δημοσίευμα του Βήματος της 19ης Νοεμβρίου 2026, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης έκρινε ότι η Μιανμάρ διέπραξε γενοκτονία κατά της μουσουλμανικής μειονότητας των Ροχίνγκια στη διάρκεια των στρατιωτικών επιχειρήσεων του 2017.
Κατά το δημοσίευμα, με ψήφους εννέα έναντι έξι, το ανώτατο δικαιοδοτικό όργανο του ΟΗΕ απέδωσε για πρώτη φορά στην ιστορία του ευθύνη για την ίδια τη διάπραξη γενοκτονίας σε ένα κράτος.
Η προσφυγή είχε κατατεθεί το 2019 από τη Γκάμπια.
Η διαπίστωση της πρόθεσης εξόντωσης
Το κρίσιμο στοιχείο για τη στοιχειοθέτηση της γενοκτονίας είναι η ειδική πρόθεση καταστροφής, εν όλω ή εν μέρει, μιας προστατευόμενης ομάδας. Η διαπίστωση αυτή διαφοροποιεί νομικά τη γενοκτονία από άλλα εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας.
Σύμφωνα με το δημοσίευμα, οι μαζικές δολοφονίες, η σεξουαλική βία, οι επιθέσεις κατά παιδιών και η καταστροφή οικισμών αποτέλεσαν κρίσιμα στοιχεία της δικαστικής κρίσης.
Οι υποχρεώσεις της Μιανμάρ
Το Δικαστήριο, σύμφωνα με την ίδια ανταπόκριση, καλεί τη Μιανμάρ να διευκολύνει την ασφαλή και αξιοπρεπή επιστροφή των εκτοπισμένων και την επανένωση των οικογενειών τους. Η αποκατάσταση των ζημιών και η τιμωρία των υπευθύνων αποτελούν βασικά αιτήματα της προσφυγής.
Μια τραγωδία που συνεχίζεται
Οι στρατιωτικές επιχειρήσεις του 2017 προκάλεσαν μία από τις μεγαλύτερες προσφυγικές κρίσεις του 21ου αιώνα. Περισσότεροι από 730.000 Ροχίνγκια αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους και να καταφύγουν στο γειτονικό Μπαγκλαντές.
Περίπου 1,2 εκατομμύρια πρόσφυγες, σύμφωνα με το δημοσίευμα, παραμένουν στους καταυλισμούς του Κοξ Μπαζάρ, με περιορισμένες δυνατότητες εργασίας και αξιοπρεπούς διαβίωσης.
Για τους επιζώντες, η δικαστική αναγνώριση αποτελεί δικαίωση, αλλά δεν τερματίζει αυτομάτως την προσφυγιά τους.
Τι σημαίνει για τη Γάζα και την Ουκρανία
Η προσφυγή της Νότιας Αφρικής κατά του Ισραήλ αφορά τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Λωρίδα της Γάζας. Το Ισραήλ απορρίπτει την κατηγορία της γενοκτονίας, επικαλούμενο την αυτοάμυνα.
Η προσφυγή της Ουκρανίας κατά της Ρωσίας αφορά, μεταξύ άλλων, τους ρωσικούς ισχυρισμούς περί γενοκτονίας που χρησιμοποιήθηκαν για τη δικαιολόγηση της εισβολής του 2022.
Οι υποθέσεις έχουν διαφορετικά πραγματικά και νομικά χαρακτηριστικά. Μια απόφαση για τη Μιανμάρ δεν προδικάζει την έκβασή τους, αλλά μπορεί να επηρεάσει τη νομική συζήτηση για τα αποδεικτικά στοιχεία και την κρατική ευθύνη.
Η αντίφαση μεταξύ διεθνούς δικαίου και ισχύος
Το Διεθνές Δικαστήριο (ICJ) εκδικάζει διαφορές μεταξύ κρατών, ενώ το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ICC) ασχολείται με την ποινική ευθύνη φυσικών προσώπων.
Οι αποφάσεις του Διεθνούς Δικαστηρίου δεσμεύουν τους διαδίκους, αλλά το ίδιο δεν διαθέτει ανεξάρτητο μηχανισμό εξαναγκασμού. Σε περίπτωση μη συμμόρφωσης, το ζήτημα μπορεί να τεθεί στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Το διεθνές δίκαιο μπορεί να αποδώσει ευθύνες σε ένα κυρίαρχο κράτος. Η εφαρμογή του, όμως, εξακολουθεί να εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από τους συσχετισμούς της διεθνούς ισχύος.


