2 Νοεμβρίου 2026
Ποια είναι η Μαρλέν Λαρουέλ;
Η Μαρλέν Λαρουέλ είναι ιστορικός, κοινωνιολόγος και πολιτική επιστήμονας, με ειδίκευση στην πολιτική φιλοσοφία και στις σύγχρονες ιδεολογίες.
Επί πολλά χρόνια ασχολήθηκε με την Ανατολική Ευρώπη και τη Ρωσία, ενώ σήμερα οι έρευνές της επικεντρώνονται κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες και στην Ευρώπη.
Είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο LUISS της Ρώμης και διευθύντρια του Προγράμματος Μελετών για τον Ανελευθερισμό (Illiberalism Studies Program) στο Πανεπιστήμιο George Washington, όπου έχει επίσης διευθύνει το Ινστιτούτο Ευρωπαϊκών, Ρωσικών και Ευρασιατικών Σπουδών.
Εκδίδει το Vivatopia, ένα ενημερωτικό δελτίο στο Substack αφιερωμένο στα πολιτικά φαντασιακά, στις ιδεολογίες όπως βιώνονται στην καθημερινότητα και στα πιθανά πολιτικά μας μέλλοντα.
Οι διαδηλώσεις στη Γαλλία και στην υπόλοιπη Ευρώπη αποκαλύπτουν μια «στιγμή κατά την οποία οι παραδοσιακοί θεσμοί αποτυγχάνουν, γεγονός εξαιρετικά επιζήμιο για τη δημοκρατική ζωή», επισημαίνει η καθηγήτρια Marlène Laruelle, του Πανεπιστημίου LUISS της Ρώμης και δημιουργός του ενημερωτικού δελτίου Vivatopia στο Substack.
Ο Μακρόν δεν ακούει. Το νεοφιλελεύθερο κεντρώο εγχείρημά του έχει καταρρεύσει. Οι πολίτες απαιτούν αλλαγές που θα δώσουν απαντήσεις στα σοβαρά κοινωνικά προβλήματα. Ωστόσο, οι γαλλικοί θεσμοί, περισσότερο από εκείνους άλλων ευρωπαϊκών χωρών, βρίσκονται σε κατάσταση παράλυσης.
Η πολιτική αλλαγή μοιάζει αδύνατη και έτσι οι πολίτες καταφεύγουν στους δρόμους, όπου έρχονται αντιμέτωποι με την ιδιαίτερα αυστηρή αστυνομική καταστολή των δημόσιων κινητοποιήσεων.
Παρότι τα διεθνή μέσα ενημέρωσης έχουν υπερβάλει και διαστρεβλώσει τη φύση της βίας στις διαδηλώσεις της Γαλλίας και άλλων ευρωπαϊκών χωρών, το πολιτικό κέντρο δεν μπορεί πλέον να συγκρατήσει τις εξελίξεις. Και το αιματοβαμμένο κύμα της αναταραχής έχει κυριαρχήσει στη συλλογική φαντασία σε παγκόσμιο επίπεδο.
Η άκρα Αριστερά φλερτάρει με την εξέγερση και την πολιτισμική κρεολοποίηση. Η άκρα Δεξιά υιοθετεί εμπρηστική ρητορική περί εμφυλίου πολέμου και εθνοτικής ταυτότητας. Το πολιτικό κέντρο αποδέχεται τη βία του κράτους.
Και η κρίση δεν υποχωρεί.
Όμως, η διέξοδος δεν βρίσκεται στη βία. Βρίσκεται στην αναγέννηση της πολιτικής φαντασίας — όχι απλώς μέσα από ποιητικές ονειροπολήσεις, αλλά μέσα από τη μακρά, αργή και συλλογική προσπάθεια μετατροπής της φαντασίας σε ιδέες και, στη συνέχεια, σε θεσμούς.
Αυτό μπορεί να σώσει τη Γαλλία.
Αυτό μπορεί να σώσει την Ευρώπη.
Ίσως μάλιστα να συμβάλει στην επικράτηση περισσότερης ειρήνης σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η συζήτηση της 30ής Οκτωβρίου
Στις 30 Οκτωβρίου συνομίλησα με τη Μαρλέν Λαρουέλ για τις βαθύτερες κρίσεις που αναδεικνύονται μέσα από τις διαδηλώσεις στη Γαλλία και σε ολόκληρη την Ευρώπη, για το πώς αυτές επηρεάζουν τη συζήτηση σχετικά με το μέλλον της ευρωπαϊκής ηπείρου, αλλά και για το πώς μπορούμε όλοι να προστατευτούμε από ορισμένες τοξικές επιδράσεις των μέσων ενημέρωσης.
Η συζήτησή μας επικεντρώθηκε στα ακόλουθα ζητήματα:
1. Η αξιολόγηση των διαδηλώσεων από τη Μαρλέν Λαρουέλ και οι δύο παράλληλες κρίσεις που αυτές αποκαλύπτουν.
2. Τα θεμελιώδη προβλήματα των πολιτικών θεσμών και της πολιτικής φαντασίας, τα οποία ανέδειξαν οι διαδηλώσεις, η βία και η αντίδραση της κυβέρνησης στη Γαλλία.
3. Γιατί οι διαδηλώσεις στη Γαλλία αποτελούν μεγαλύτερη πρόκληση για το πολιτικό και κοινωνικό σύστημα σε σύγκριση με αντίστοιχες κινητοποιήσεις σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ιταλία και η Ισπανία.
4. Οι διαφορετικές μορφές βίας, συμπεριλαμβανομένων των γεγονότων της 17ης Οκτωβρίου και των μεταγενέστερων διαδηλώσεων, του περιστατικού στο Τραπ (Trappes), της αστυνομικής βίας, αλλά και της «συμβολικής βίας» που ασκείται μέσω των μέσων ενημέρωσης και του δημόσιου σχολιασμού.
5. Γιατί οι διαδηλώσεις παρουσιάζονται ως προάγγελος ενός ενδεχόμενου «εμφυλίου πολέμου» και κατά πόσο είναι δυνατόν να ξεπεραστεί η κρίση χωρίς βία.
6. Η σχέση των διαδηλώσεων με το δημοκρατικό έλλειμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και με τις συζητήσεις για την εθνική κυριαρχία, τη μετανάστευση, την πολυπολιτισμικότητα και το μέλλον της Ευρώπης.
7. Πώς η πολιτική φαντασία, μέσα από νέους άξονες του πολιτικού φάσματος, μπορεί να συμβάλει στην υπέρβαση του σημερινού πολιτικού αδιεξόδου.
8. Ο ρόλος των μέσων ενημέρωσης στη διαστρέβλωση της πραγματικότητας και στη διόγκωση της κρίσης που πλήττει τους πολιτικούς θεσμούς και τη δημοκρατική ζωή.
Από τις διαδηλώσεις στη Γαλλία στη θεσμική σύγκρουση στην Πολωνία
Η συζήτησή μας πραγματοποιήθηκε την παραμονή των μεγάλων διαδηλώσεων της 31ης Οκτωβρίου στη Γαλλία, οι οποίες φαίνεται ότι εξελίχθηκαν χωρίς σημαντικά περιστατικά βίας.
Κατά τη διάρκεια του Σαββατοκύριακου, ωστόσο, η προσοχή των διεθνών μέσων ενημέρωσης μετατοπίστηκε προς την Πολωνία.
Εκεί, μια μακροχρόνια σύγκρουση στο πλαίσιο της θεσμικής «συγκατοίκησης» μεταξύ του συντηρητικού εθνικιστή προέδρου Κάρολ Ναβρότσκι και του φιλελεύθερου, φιλοευρωπαίου πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ έχει ενταθεί, με επίκεντρο τον έλεγχο του Συνταγματικού Δικαστηρίου.
Πολλά συμβαίνουν αυτή τη στιγμή στην Ευρώπη και οφείλουμε να αποφεύγουμε τις απλουστευτικές ερμηνείες που προβάλλουν τα μέσα ενημέρωσης για αυτά τα γεγονότα.
Στο τέλος της συνέντευξης, η Μαρλέν προσφέρει ορισμένες πρακτικές συμβουλές για το πώς μπορούμε να το πετύχουμε.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, η Μαρλέν εξηγεί πώς το νέο Εργαστήριο Πολιτικών Φαντασιακών (Lab of Political Imaginaries), το οποίο παρουσιάζεται στον ιστότοπο Vivatopia, μπορεί να μας βοηθήσει να διερευνήσουμε διαφορετικές διαδρομές προς το πολιτικό μας μέλλον.
Αξίζει πραγματικά να διαβάσετε το δοκίμιο της Μαρλέν Λαρουέλ με τίτλο «Μπορεί ακόμη να υπάρξει ουσιαστική πολιτική αλλαγή χωρίς βία; Η Γαλλία και η διάβρωση της πολιτικής φαντασίας» (Can meaningful political change still happen without violence? France and the erosion of political imagination).
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης αναφέρομαι επίσης σε μια πρόσφατη διάλεξη του ιστορικού και οικονομολόγου Adam Tooze (Άνταμ Τουζ), με τίτλο «Η Ευρώπη και η επιστροφή της Ιστορίας» (Europe and the Return of History).
Στη διάλεξη αυτή, ο Τουζ επαίνεσε το πρόσφατο δοκίμιο της Μαρλέν Λαρουέλ για τον Τίμοθι Σνάιντερ και τον Αλεξάντρ Ντούγκιν, με τίτλο «Στην άνεση της Αποκάλυψης» (In the Comfort of Apocalypse).
Το πιο πρόσφατο επεισόδιο του podcast Ones and Tooze εξετάζει επίσης τα οικονομικά και δημοσιονομικά προβλήματα που επηρεάζουν τις διαδηλώσεις στη Γαλλία και τροφοδοτούν τη γαλλική πολιτική κρίση.
