Το εφιαλτικό καλοκαίρι των πυρκαγιών, της ξηρασίας και των καυσώνων πρέπει να υποχρεώσει τις κυβερνήσεις να επενδύσουν στη θωράκιση έναντι της κλιματικής αλλαγής, δηλώνει ο επίτροπος της ΕΕ για το Κλίμα, Βόπκε Χούκστρα
Ο Βόπκε Χούκστρα κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου για το παγκόσμιο όραμα της ΕΕ σχετικά με το κλίμα και την ενέργεια, στην έδρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες, στις 16 Οκτωβρίου 2025. | Nicolas Tucat/AFP μέσω Getty Images
Αποκλειστικό 
24 Αυγούστου 2026, 6:00 π.μ. ώρα Κεντρικής Ευρώπης
Της Ζία Βάιζε
ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ — Τα ακραία φαινόμενα του φετινού καλοκαιριού αποδεικνύουν ότι οι κυβερνήσεις πρέπει να δαπανήσουν περισσότερα για την ενίσχυση της άμυνας απέναντι στην υπερθέρμανση του πλανήτη, διαφορετικά θα βρεθούν αντιμέτωπες με έναν ακόμη μεγαλύτερο λογαριασμό τα επόμενα χρόνια, δήλωσε στο POLITICO ο αρμόδιος επίτροπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Κλίμα.
Τα διαδοχικά κύματα καύσωνα, η επιδεινούμενη ξηρασία και οι τεραστίων διαστάσεων δασικές πυρκαγιές προκάλεσαν τεράστιες ζημιές τους τελευταίους μήνες. Ορισμένοι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι οι απώλειες θα εξανεμίσουν την περιορισμένη αύξηση του ΑΕΠ της ΕΕ για το 2026.
Οι φετινές επιπτώσεις συμβαδίζουν με τις προβλέψεις. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι οι καταστροφές που συνδέονται με το κλίμα αφαιρούν ήδη μία ποσοστιαία μονάδα από το ΑΕΠ της Ένωσης. Η απώλεια αυτή αναμένεται να αυξηθεί στο 2,3% έως το 2050 και στο 7% μέχρι το τέλος του αιώνα.
Οι ασφαλιστικές εταιρείες προειδοποιούν ότι οι σωρευτικές απώλειες του ΑΕΠ στις περισσότερο εκτεθειμένες χώρες της ΕΕ ενδέχεται να φτάσουν έως και το 7% μεταξύ του τρέχοντος έτους και του 2030.
Ο επίτροπος της ΕΕ για το Κλίμα, Βόπκε Χούκστρα, προειδοποιεί ότι, για να αποτραπεί η περαιτέρω εκτίναξη του κόστους, οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις πρέπει να αρχίσουν να επενδύουν τεράστια ποσά σε μέτρα θωράκισης των χωρών τους απέναντι στην κλιματική αλλαγή — μια πολιτική γνωστή ως «προσαρμογή».
«Πιστεύω ότι έχουμε πλέον δεχθεί αρκετά ισχυρά μηνύματα από την πραγματικότητα ώστε να καταλάβουμε ότι οι δαπάνες για την προσαρμογή δεν αποτελούν πολυτέλεια», δήλωσε σε συνέντευξή του.
«Πρόκειται για μια απολύτως ξεκάθαρη αναγκαιότητα», πρόσθεσε. «Ας περάσουμε στη δράση. Αυτό έχει συνέπειες για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό, για τους εθνικούς προϋπολογισμούς… Η πραγματικότητα, όμως, είναι ότι, εάν δεν το κάνουμε, θα πληρώσουμε περισσότερα».
Πληρώστε τώρα ή πληρώστε περισσότερα αργότερα
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανέφερε τον Ιανουάριο ότι η ΕΕ πρέπει να επενδύει περίπου 70 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως σε μέτρα προσαρμογής, όπως η πρόληψη των πλημμυρών και η μείωση της θερμοκρασίας στις πόλεις.
Προς το παρόν, όμως, οι κυβερνήσεις της ΕΕ δαπανούν συνολικά περίπου 29 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, ενώ οι ζημιές που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή στις υποδομές και στα υλικά περιουσιακά στοιχεία ανέρχονται κατά μέσο όρο σε περίπου 45 δισεκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο.
Ο Χούκστρα αναγνώρισε ότι πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις διαθέτουν περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια. Επέμεινε, όμως, ότι τα χρήματα που θα επενδυθούν σήμερα θα αποτρέψουν πολύ σοβαρότερα οικονομικά προβλήματα στο μέλλον.
«Κανείς μας δεν έχει ένα δέντρο που βγάζει χρήματα στην αυλή του», δήλωσε ο Χούκστρα. «Σε τελική ανάλυση, όμως, ο προϋπολογισμός αποτελεί αντανάκλαση των πολιτικών προτεραιοτήτων. Και αυτό που μας λένε οι δασικές πυρκαγιές και οι πλημμύρες είναι ότι θα ήταν καλύτερο να αναγάγουμε το ζήτημα αυτό σε προτεραιότητα. Διαφορετικά, θα πληρώσουμε ακόμη βαρύτερο τίμημα — όσον αφορά τις επιπτώσεις στην υγεία, στην οικονομία και στην κοινωνία».
Πρόσφατη μελέτη του World Resources Institute διαπίστωσε ότι κάθε δολάριο που επενδύεται σε μέτρα προσαρμογής αποφέρει οφέλη δέκα δολαρίων μέσα σε μία δεκαετία. Παράλληλα, τα Ηνωμένα Έθνη εκτιμούν ότι κάθε ένα δισεκατομμύριο δολάρια που επενδύεται στην προστασία των ακτών μπορεί να αποτρέψει οικονομικές ζημιές ύψους 14 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Οι κυβερνήσεις που επιλέγουν να μην πραγματοποιήσουν αυτές τις επενδύσεις «δεν θα πρέπει να εκπλαγούν εάν αυξηθούν οι περιοχές που δεν θα μπορούν να ασφαλιστούν», προειδοποίησε ο Χούκστρα. «Και ας μην εκπλαγούν εάν η οικονομική ζημιά συνεχίσει να αυξάνεται ξανά και ξανά».
Πυροσβέστες από το Περπινιάν της Γαλλίας προετοιμάζονται να αντιμετωπίσουν πυρκαγιά στη Σάντα Κρουθ δε λα Σερός της Ισπανίας, στις 16 Αυγούστου 2026. | Oscar del Pozo/AFP μέσω Getty Images
Οι ευρωπαϊκές χώρες και οι Βρυξέλλες έχουν βελτιώσει τον σχεδιασμό τους για την αντιμετώπιση των θερινών καταστροφών, δήλωσε ο Χούκστρα. Αναφέρθηκε στους εκατοντάδες πυροσβέστες έκτακτης ανάγκης που έχουν τοποθετηθεί σε περιοχές υψηλού κινδύνου, υπό τον συντονισμό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, καθώς και στη σχεδιαζόμενη διεύρυνση του ευρωπαϊκού στόλου πυρόσβεσης.
«Έχουμε ενισχύσει θεαματικά τις προσπάθειές μας. Διαθέτουμε πλέον σχεδόν 800 άνδρες και γυναίκες από πυροσβεστικές μονάδες, οι οποίοι μπορούν να αναπτύσσονται με ευελιξία στα σημεία όπου, για να το πούμε απλά, η κατάσταση βγαίνει εκτός ελέγχου», είπε.
Παραδέχθηκε, ωστόσο, ότι «κανείς μας δεν μπορεί να εφησυχάζει. Πρέπει να κάνουμε πολύ περισσότερα σε περιφερειακό, εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο».
Αρκετά τα μηνύματα της πραγματικότητας
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καταρτίζει αυτή την περίοδο ένα συνολικό πακέτο προσαρμογής για ολόκληρη την ΕΕ, το οποίο αποκαλείται «Ολοκληρωμένο Πλαίσιο για την Ευρωπαϊκή Κλιματική Ανθεκτικότητα». Σχεδιάζει να παρουσιάσει τη δέσμη μέτρων τον Οκτώβριο ή τον Νοέμβριο.
Σύμφωνα με τον Χούκστρα, το πλαίσιο θα περιλαμβάνει τρεις βασικούς πυλώνες. Ο πρώτος θα είναι ένα κοινό σενάριο βάσει του οποίου θα πρέπει να σχεδιάζουν όλες οι κυβερνήσεις της ΕΕ — κάτι που είχαν προτείνει οι επιστημονικοί σύμβουλοι της Επιτροπής νωρίτερα μέσα στο έτος.
Ο δεύτερος αφορά τη μεγαλύτερη σαφήνεια ως προς την κατανομή των αρμοδιοτήτων —σε δημοτικό, περιφερειακό, εθνικό ή ευρωπαϊκό επίπεδο— για τη θωράκιση της Ευρώπης απέναντι στην κλιματική αλλαγή.
«Ποιος είναι υπεύθυνος για την κατάσβεση των πυρκαγιών; Ποιος είναι υπεύθυνος για τη χρηματοδότηση; Ποιος είναι υπεύθυνος για τη φύτευση δέντρων στις πόλεις; Ποιος είναι υπεύθυνος για τα μέτρα υγειονομικής περίθαλψης των ηλικιωμένων; Και ούτω καθεξής», είπε.
Τέλος, η Επιτροπή θέλει να διασφαλίσει ότι ο σχεδιασμός για την προσαρμογή θα ενσωματωθεί οριζόντια στη χάραξη ευρωπαϊκής και εθνικής πολιτικής. Αυτό σημαίνει ότι η κλιματική ανθεκτικότητα θα λαμβάνεται υπόψη σε κάθε στάδιο της λήψης αποφάσεων για επενδύσεις σε υποδομές, νομοθετικές ρυθμίσεις και άλλες πολιτικές.
Παράλληλα, η ΕΕ πρέπει να συνεχίσει τις προσπάθειες για τη μείωση των εκπομπών άνθρακα τόσο στο εσωτερικό όσο και διεθνώς, προκειμένου να αποφευχθούν οι χειρότερες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Ωστόσο, ακόμη και με το σημερινό επίπεδο υπερθέρμανσης του πλανήτη, οι κυβερνήσεις πρέπει να προετοιμαστούν για περισσότερες καταστροφές, επισήμανε ο Χούκστρα.
«Ακόμη και αν μπορούσαμε να μηδενίσουμε όλες τις εκπομπές αύριο, θα εξακολουθούσαμε να έχουμε μπροστά μας αρκετά εξαιρετικά δύσκολα καλοκαίρια», δήλωσε.
«Δεν έχουμε την πολυτέλεια να αντιμετωπίσουμε το καλοκαίρι του 2027 ή του 2028 ως ακόμη ένα μήνυμα αφύπνισης από την πραγματικότητα. Έχουμε λάβει αρκετά τέτοια μηνύματα. Γνωρίζουμε τι συμβαίνει. Γνωρίζουμε τι έρχεται», πρόσθεσε.
«Δεν μπορούμε να συνεχίζουμε να κάνουμε τα ίδια και απλώς να ελπίζουμε ότι τα αποτελέσματα θα είναι καλύτερα. Αυτό θα ήταν αφελές και, κατά την άποψή μου, απαράδεκτο».
