Του Παντελή Σαββίδη
πηγή: Εφημερίδα “Θεσσαλονίκη”
Η Ελλάδα και ο ελληνικός λαός βρίσκονται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, έχοντας όμως χάσει τον προσανατολισμό τους. Μια συνέντευξη, ένα άρθρο και μια ομιλία δίνουν την αφορμή για αυτή τη διαπίστωση: η συνέντευξη του καθηγητή Γιάννη Ιωαννίδη στον Γιώργο Σαχίνη, το κριτικό σχόλιο του π. Νικόλαου Λουδοβίκου και μια ομιλία για τον ψηφιακό ολοκληρωτισμό, την τεχνολογική εξουσία και το μέλλον της ανθρώπινης ελευθερίας του επίτιμου αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου Γιώργου Αποστολάκη στη Μονή Οσίου Αρσενίου στη Χαλκιδική.
Ο Ιωαννίδης περιγράφει με στοιχεία μια Ελλάδα δημογραφικά συρρικνούμενη, με υποβαθμισμένο ΕΣΥ, ακριβή και στρεβλή υγειονομική περίθαλψη, αδύναμους θεσμούς, περιορισμένη ελευθερία της ενημέρωσης, ανεπαρκή χρηματοδότηση της έρευνας και συνεχιζόμενη διαρροή μορφωμένων νέων. Συμπυκνώνει την παθογένεια στον όρο «αχρηστοκρατία»: ευνοιοκρατία, οικογενειοκρατία, μετριοκρατία και κλεπτοκρατία ως συγκοινωνούντα δοχεία ενός συστήματος που ανταμείβει την προσαρμογή στους μηχανισμούς της εξουσίας αντί της ικανότητας και της δημιουργίας.
Ο Ιωαννίδης δείχνει τα συμπτώματα, δεν αναδεικνύει όμως επαρκώς το ιστορικό και ανθρωπολογικό υπόστρωμά
τους. Ακόμη περισσότερο, δεν απαντά πειστικά στο ερώτημα ποιος μπορεί να αλλάξει αυτή την κατάσταση. Υπάρχει κοινωνική και πολιτική δύναμη ικανή να μετατρέψει τη διάγνωση σε σχέδιο; Με ποιους ανθρώπους, ποιους θεσμούς και ποια συλλογική ηθική; Αν η καταγγελία καταλήγει μόνο στο συμπέρασμα ότι όλα έχουν αποτύχει, τότε ο νέος άνθρωπος δεν κινητοποιείται: ετοιμάζει τη βαλίτσα του.
Σε αυτό το σημείο παρεμβαίνει ο π. Νικόλαος Λουδοβίκος. Δεν αμφισβητεί τα δεδομένα του Ιωαννίδη. Του καταλογίζει όμως ότι μιλά σαν να αποτελεί η Δύση—και ειδικότερα το Στάνφορντ στο οποίο ο Ιωαννίδης είναι καθηγητής Ιατρικής—το αυτονόητο μέτρο κάθε προόδου. Υποστηρίζει ότι η δυτική νεωτερικότητα ταύτισε τον εκσυγχρονισμό με τον εκδυτικισμό και την πρόοδο με μια αδιάκοπη τεχνολογική και οικονομική μεγέθυνση.
Έτσι αποσύνδεσε τον άνθρωπο από την κοινότητα, τη φύση, την παράδοση και τις πηγές νοήματος.
Κατά τον π. Νικόλαο, η μεταπολιτευτική ελληνική διανόηση εσωτερίκευσε αυτή την αντίληψη και παρουσίασε την Ελλάδα ως εγγενώς καθυστερημένη.
Η διαρκής αυτοϋποτίμηση παρήγαγε «εθνική κατάθλιψη» και, τελικά, εφαρμοσμένο μηδενισμό:
αφού τίποτε δικό μας δεν αξίζει, όλα επιτρέπονται—η λεηλασία του κράτους, ο ημετερισμός, η ατιμωρησία και η ιδιοποίηση του δημόσιου αγαθού. Η διαφθορά, επίσης, δεν είναι μόνο πολιτική. Είναι αμφίδρομη σχέση: οι πολιτικοί διαφθείρουν τους πολίτες και οι πολίτες επιβραβεύουν τους πολιτικούς από τους οποίους προσδοκούν προσωπικό όφελος.
Αυτή είναι η ισχυρότερη πλευρά της κριτικής του. Δεν υπάρχουν αθώοι θεατές και ένοχοι «άλλοι». Η κοινωνία που χειροκροτεί την καταγγελία, αλλά αναζητεί την προσωπική εξαίρεση από τον κανόνα, αναπαράγει εκείνο ακριβώς που καταγγέλλει.
Η Εκκλησία άσκησε συχνά κριτική στη νεωτερικότητα πρωτίστως επειδή εκείνη αμφισβήτησε τον Θεό και απομάκρυνε τη θρησκεία από το κέντρο της δημόσιας ζωής. Πολύ λιγότερο συστηματικά εξέτασε τη συγκέντρωση οικονομικής και τεχνολογικής ισχύος, την εμπορευματοποίηση του ανθρώπου ή τις δικές της ιστορικές σχέσεις με την πολιτική εξουσία. Όταν η κριτική ξεκινά και τελειώνει στην απομάκρυνση από τον Θεό, κινδυνεύει να μετατρέψει ένα σύνθετο ιστορικό φαινόμενο σε θεολογικό σύνθημα.
Η Ορθοδοξία συνέβαλε στη διατήρηση της γλώσσας, της συλλογικής μνήμης και της ταυτότητας και έπαιξε σημαντικό ρόλο στην πορεία προς την εθνική απελευθέρωση. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάθε εκκλησιαστικός θεσμός βρέθηκε πάντοτε στην πλευρά της ελευθερίας ούτε ότι η παράδοση προσφέρει από μόνη της ολοκληρωμένο πολιτικό και τεχνολογικό πρόγραμμα για τον 21ο αιώνα.
Ο π. Νικόλαος υποστηρίζει ακόμη ότι ο ελληνικός λαός πέτυχε πολλά στους δύο αιώνες του ελεύθερου βίου. Σωστά
απορρίπτει την εικόνα μιας χώρας χωρίς κανένα επίτευγμα. Δεν αρκεί όμως η διαβεβαίωση. Τι πέτυχε η Ελλάδα περισσότερο από συγκρίσιμους λαούς; Πού υστέρησε; Ποιο μέρος της προόδου οφείλεται στην παράδοση και ποιο στους θεσμούς της νεωτερικότητας, στη δημοκρατία, στην επιστήμη, στην εκπαίδευση και στην ευρωπαϊκή ένταξη; Χωρίς συγκριτικά στοιχεία, η αποκατάσταση της αυτοεκτίμησης κινδυνεύει να γίνει παρηγορητικός εθνικός ναρκισσισμός.
Το σπουδαιότερο, όμως, είναι ότι και οι δύο συζητούν για μια κοινωνία που ήδη μεταβάλλεται ανθρωπολογικά. Δεν αλλάζει ακόμη ο άνθρωπος ως βιολογικό είδος· αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο σκέπτεται, θυμάται, σχετίζεται, αποφασίζει και αποδίδει ευθύνη. Έρευνα σε 319 εργαζόμενους κατέγραψε ότι η χρήση παραγωγικής ΤΝ μπορεί να μειώνει την καταβαλλόμενη γνωστική προσπάθεια, ιδίως όταν ο χρήστης εμπιστεύεται υπερβολικά το σύστημα. Αυτό δεν αποδεικνύει αναπόφευκτη πνευματική παρακμή, δείχνει όμως ότι η εκχώρηση της σκέψης έχει ήδη αρχίσει.
Παράλληλα, πρόσφατα περιστατικά αποδεικνύουν ότι η «αυτονόμηση αλγορίθμων» δεν είναι απλώς κινηματογραφική φαντασία. Σε αξιολόγηση κυβερνοασφάλειας, πράκτορες ΤΝ συνέδεσαν ευπάθειες, διέφυγαν από τους προβλεπόμενους περιορισμούς και έφτασαν σε υποδομές της Hugging Face αναζητώντας λύσεις για τη δοκιμασία τους. Η OpenAI επιβεβαίωσε το περιστατικό. Από τότε, επαναλήφθηκαν και άλλα ανάλογα φαινόμενα.
Δεν επρόκειτο για μηχανή με συνείδηση ή επιθυμία κυριαρχίας. Επρόκειτο για ένα σύστημα με στόχο, εργαλεία και δυνατότητα πολυβηματικού σχεδιασμού, το οποίο επέλεξε μεθόδους που οι άνθρωποι δεν προέβλεψαν. Σε πειραματικές συνθήκες, μοντέλα διαφορετικών εταιρειών έχουν επίσης εμφανίσει εκβιαστικές ή παραπλανητικές συμπεριφορές όταν η επίτευξη του στόχου τους συγκρουόταν με ανθρώπινη παρέμβαση. Οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι πρόκειται κυρίως για προσομοιώσεις και όχι για απόδειξη πως τα σημερινά συστήματα διαθέτουν σταθερή βούληση.
Επομένως, το αν ο άνθρωπος θα ελέγχει ή όχι τα ρομπότ δεν είναι εξασφαλισμένο. Γι’ αυτό ο ευρωπαϊκός κανονισμός απαιτεί ανθρώπινη επίβλεψη για συστήματα υψηλού κινδύνου. Πόσο, όμως, θα τηρηθεί;
Για να επανέλθουμε στα καθ ημάς, μια κυβέρνηση που αντιμετωπίζει το κράτος κυρίως ως πεδίο νομής της εξουσίας δεν μπορεί να εγγυηθεί τη δημοκρατική διακυβέρνηση των αλγορίθμων.
Η απάντηση σε όλα αυτά δεν είναι ούτε ο μηδενισμός του Ιωαννίδη ούτε η εξιδανίκευση της παράδοσης του π. Νικόλαου. Χρειαζόμαστε επιστήμη με όρια, τεχνολογία υπό δημοκρατικό έλεγχο και κοινωνία που αναλαμβάνει την ευθύνη της. Διαφορετικά, η ανθρωπολογική μετάλλαξη δεν θα επιβληθεί από ένα εξεγερμένο ρομπότ. Θα ολοκληρωθεί αθόρυβα, από ανθρώπους που συνήθισαν να μην αποφασίζουν.
Μήπως οι εξελίξεις ξεπέρασαν και τον Γιάννη Ιωαννίδη και τον π. Νικόλαο;
Θαρσείτε , χριστιανοί και Έλληνες .
Η ανθρώπινη νοημοσύνη θα υπάρχει και θα διαμορφώνει την κατ’ ευφημισμό νοημοσύνη ,που είναι είναι ουσιαστικά τεχνητό πνεύμα γνώσεων , ακούραστο και ψύχραιμο, αλλά χωρίς συνείδηση, κριτική και συναισθήματα, τα οποία ”μονοπωλεί” η νοημοσύνη του τελείου δημιουργήματος του Θεού, που είναι ο άνθρωπος με την έννοια του της ρήσεως του Μενάνδρου μας ,
”ως χαρίεν έστ’ άνθρωπος ,όταν άνθρωπος ή”.
Βλέπετε Βελόπουλο και Λατινοπουλου στο γιου Τιουμπ και ακούτε Focusfm Θεσσαλονίκη για πατριωτική ενημέρωση!
Έχω την αίσθηση ότι τα βλέπω όλα ανάποδα…καθώς από τη μία δεν θεωρώ ότι είναι μηδενισμός ο λόγος του κ. Ιωαννίδη αλλά εκκωφαντική κραυγή αγωνίας(όχι σιωπηλή του Μουνχ) με αρκετά στοιχεία ελληνικής σκέψης και αντίδρασης. Απεναντίας μου φαίνεται ο λόγος του π. Λουδοβίκου καθαρά δυτικός λόγος που προσπαθεί να εντάξει σε θεωρία και σε ιδεολογία την ελληνική σκέψη που δεν μπαίνει με τίποτα και δεν χωράει στο δυτικό κοστούμι ότι κι αν δοκίμασαν. Ειδικά ας πούμε μετά το 1965 (που έφερε τη Χούντα) ως σήμερα κατάφεραν ότι δεν κατάφεραν Φραγκοκρατία, Τουρκοκρατία και Βαυαροκρατία μαζί..ασελγώντας στις νέες γενιές ελληνοπαίδων….
Δεν μπορώ να εντοπίσω τι ακριβώς πέτυχε το “ψευδορωμαίικο” τους δύο τελευταίους αιώνες “ελεύθερου βίου” εκτός από το να μηρυκάζει και να προσπαθεί με κάθε τρόπο να αποδείξει ότι είναι κάτι που δεν είναι και ότι δεν υπάρχει ελληνισμός και Έλληνες. Να φοβάσαι να πεις ότι νιώθεις Έλληνας ορθόδοξος΄και δεν ντρέπεσαι γι αυτό και δεν έχεις κανένα κόμπλεξ απέναντι στη Δύση που έχει βαρύ ποινικό μητρώο έτσι κι αλλιώς και μας γεμίζει ενοχές ακόμη κι αν ιστορικά από το 1204 είμαστε επίσημα θύμα της και η πρώτη αποικία. Χλευάζονται αυτοί που δεν δώσανε τα “πρωτοτόκια” τους για να πάρουν ευρωπαϊκά κονδύλια και δεν κόψανε τις βάρκες και τα αμπέλια τους λοιδορούνται ότι είναι οπισθοδρομικοί και δεν “εκσυγχρονίζονται”…. Αλλά κι αυτοί που τα δώσανε όλα και “συμμορφώθηκαν προς τας υποδείξεις” γιατί πάλι τους φταίνε που δεν γίνανε τόσο δυτικοί…. Που πονάνε το κοπάδι που τους σφάζουνε άδικα και δεν μπορούν να κάνουν τίποτα γι αυτό κι ας ξέρουν ότι είναι ύβρη.
Όσο για την τεχνητή νοημοσύνη το ζήτημα είναι στα χέρια και τους νοσηρούς εγκεφάλους που θα τη χειριστούν για τα ανίερα ολοκληρωτικά σχέδιά τους δεν έχουν φόβο θεού και δεν θα τηρήσουν κανέναν κανόνα…
Όσο για το τι γίνεται τώρα μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν…. οφείλουμε να ξαναγίνουμε ελεύθεροι άνθρωποι με σκέψη και κρίση να μη ντρεπόμαστε για τους προγόνους μας που δεν “φράγκεψαν” και δεν “τούρκεψαν”… Υπάρχει μεγάλο χάσμα ανάμεσα στο λαό και τις ελίτ που ανακυκλώνονται στην εξουσία. Οι απλοί άνθρωποι άντεξαν και κράτησαν ότι μπόρεσαν (γλώσσα, θρησκεία, ελληνικούς μύθους και ιστορία προφορική από στόμα σε στόμα, ότι η τιμή τιμή δεν έχει, ότι η αξιοπρέπεια δεν πουλιέται για τίποτα) τουλάχιστον όσο μπόρεσαν κατάφεραν να μην εξευτελίσουν τη ζωή τους που θα έλεγε ο Καβάφης. Εμείς;;;;;;;;;;;; Ποιος θα τολμούσε να μιλήσει γι αυτά σε δημόσιο πολιτικό διάλογο και να τα εννοεί ; σε ποιο βήμα; σε ποιο ακροατήριο; και να μη φύγει νύχτα …ως “ψεκασμένος”;;;;;
Κι όμως από εκεί θα πρέπει να ξεκινήσουμε σε προσωπικό επίπεδο αρχικά να ξέρουμε πως θέλουμε να ζήσουμε και ευρύτερα με την οικογένεια, τη μικρή κοινότητα, τα χωριά και τις γειτονιές μας….. και την πατρίδα που ρημάξαμε …”για το καλό της” ….
Κανένας δεν μας απαγόρευσε να μείνουμε χριστιανοί ορθόδοξοι και Έλληνες -όπως είμασταν αιώνες -, αλλά όλοι θυμόμαστε πως δυστυχώς δεν αντέξαμε την ”αμερικανιά” του πράσινου σίφουνα ,που επί (8 )χρόνια (1981-1989), έστειλε όσους δεν υποτάσσονταν στο περιθώριο της ιστορίας και της πολιτικής και κοινωνικής ζωής.
Ο π. Νικόλαος ανέφερε γεγονότα , ο δε κ. Ιωαννίδης (δυτικοσπουδαγμένος και αυτός) ,από το ”πράσινο νησί” μας περιέγραψε τα χαλάσματα των ”κτιρίων” -τα θεμέλια των οποίων άρχισαν να καταστρέφονται από εκείνη την 8ετία-να μη ξανάρθει- και στο τέλος μας άφησε χωρίς προτάσεις για επαναφορά ”εις τα ίδια” αν το επιδιώκει.
ΔΕΝ ΤΟ ΒΑΛΑΜΕ ΚΑΤΩ ΣΤΙΣ ΚΑΤΟΧΕΣ ΤΩΝ ΡΩΜΑΙΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΟΘΩΜΑΝΩΝ ΘΑ ΤΟ ΒΑΛΟΥΜΕ ΚΑΤΩ ΤΩΡΑ , με τις μανιάτισσες μοιρολογίστρες ;;;.
Ο Ελληνισμός -που μετράει αιώνες- θεωρεί αυτή την περίοδο μία ημέρα και θα ξαναπετάξει , αρκεί να μην επαναφέρει στη Δημοκρατία του κυβέρνηση με κόμματα που πιστεύουν σε …ισμούς ,ακούγοντας σολοικισμούς ..
Δεν θα χαρακτήριζα “μηδενισμό” την περιγραφή τού Ιωαννίδη, επειδή ανταποκρίνεται σε μία πραγματικότητα, είτε μάς αρέσει, είτε όχι.
Γιάννης Ιωαννίδης : ” Το Καμένο Πρόσωπο της Ελλάδας – Η Αχρηστοκρατία”
Όσο για τον π. Λουδοβίκο, κι εγώ νομίζω ότι είναι περισσότερο θεωρητικός κι εκτός πραγματικότητος.
Πολλά συγχαρητήρια και στο Γιώργο Σαχίνη, ο οποίος εξακολουθεί επί 30 ολόκληρα χρόνια να κάνει αυτήν την εξαιρετική εκπομπή, τις “ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ”, την μακροβιότερη στην ελληνική τηλεόραση. Πόσα θέματα και με τι επιμέλεια έχει επεξεργασθεί, πόσες προσωπικότητες έχει φιλοξενήσει τα 30 αυτά χρόνια, είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς.
“από το ”πράσινο νησί” μας”
Άντε πάλι με τη μανία που σού έχει κολλήσει με το ”πράσινο νησί” (από πού κι ως πού “μας”), το οποίο φαίνεται ότι σού έχει αφήσει γερό σύμπλεγμα κατωτερότητος και τον λόγο τον ξέρεις πολύ καλά.
Και από πού κι ως πού ο καθηγητής Ιωαννίδης είναι από την Κρήτη; Το είπε και δεν το άκουσα;
Την Πατρίδα αγαπώ απ’άκρη σ ‘άκρη και φυσικά την Κρήτη -έχω καλούς φίλους-η οποία όμως
παραδοσιακά ήταν ”πράσινο νησί ή ”πράσινο κάστρο” ,επειδή επί 10ετίες μετά την Μεταπολίτευση (μέχρι το 2012) ψήφιζε μαζικά και με υψηλά ποσοστά το ΠΑΣΟΚ (Ανδρέα και Σημίτη και ΓΑΠ), δίνοντας κυριαρχία στους νομούς της -ειδικά του Ηρακλείου εκεί που ο μακαρίτης Πάγκαλος ”μάζεψε” τους εγγεγραμμένους μόνο στο ΠΑΣΟΚ αγρότες και τους συνέστησε να μη κλέβουν τις ευρωπαϊκές επιδοτήσεις με ψεύτικες δηλώσεις, αλλά τότε δεν υπήρχε η κυρία Λάουρα Κοβέσι .
Κρατηθείτε για να μη πάθετε πολιτική αμνησία ”ωρέ” Έλληνες ,γιατί αυτό προσπαθούν ΠΑΣΟΚ και ΕΛ.Α.Σ ,που κυβέρνησαν για να σας κοροϊδέψουν και να ξανακυβερνήσουν .
Το τι κάνει η Κρήτη είναι λογαριασμός δικός της και δεν θα τής υπαγορεύσεις εσύ πολιτική.
Ακατανόητο το ότι έχεις πάψει να απαντάς σαν απάντηση και ανοίγεις νέο θέμα. Μπορείς να μού πεις γιατί;
Δεν απάντησες για το πώς βρέθηκε ο Ιωαννίδης να κατάγεται από την Κρήτη.
Άσε λοιπόν τις γυναικουλίστικες κουβέντες και δώσε απάντηση αρμόζουσα σε άνδρα και δη τής ηλικίας σου.
Συμφωνῶ στά περισσότερα μέ τόν ἤ τήν σχολιαστή Peggy. Περιεκτικός καί καίρια διατυπωμένος λόγος.
῾Ο Καθηγητής Γιάννης ᾿Ιωαννίδης ἔκρουσε τόν κώδωνα τοῦ κινδύνου μιλώντας γιά ´αχρηστοκρατία ´, γιατί τὸ κράτος δὲν εἶναι πεδίο νομῆς ἐξουσίας ἀλλὰ τὸ σύνολο τῶν πολιτῶν, καὶ ὅταν δὲν ἀξιοποιεῖ τοὺς καλύτερους πρὸς ὄφελος ὅλων καὶ ὅταν δὲν ἐνεργεῖ ὑπὲρ ὅλων τῶν ὁμάδων, τῶν περιοχῶν, τότε σίγουρα δὲν ἐκπροσωπεῖ ὅλους καὶ δὲν ἀφορᾶ τὸν συγκεκριμένο λαό, τὴν συγκεκριμένη ἱστορία.
Ὁ π. Νικόλαος Λουδοβίκος ἀναφέρθηκε στὴν ἀπομάκρυνση ἀπὸ τὸν Θεό. Ἕνας ἀποσυνδεδεμένος ἄνθρωπος ἀπὸ τὴν παράδοσή του, ἀπὸ τὴν κοινότητα, ἀπὸ τὶς ρίζες του, ἀπὸ τὶς πηγὲς νοήματος εἶναι ἀποσυνδεδεμένος ἀπὸ τὸν Θεό, ἕρμαιο συμφερόντων καὶ μοδῶν, ἕνα κύμβαλο ἀλαλάζον.
Πρὶν ἀπὸ ἀρκετὰ χρόνια, γράφαμε τότε ἐδῶ, ἔμοιαζε ὄντως ἡ Ἑλλάδα ὑπολειπόμενη ὡς πρὸς τὴν Δύση, καὶ ζήσαμε τὶς προσπάθειες ἐκσυγχρονισμοῦ σὲ ὅλους τοὺς τομεῖς. Καὶ ἡ Δύση προχώρησε τεχνολογικά, ἀλλὰ ξεχάσθηκε ὁτιδήποτε πέραν τῆς ὑλικῆς εὐημερίας. Ἀπαξιώθηκαν οἱ ἀνθρωπιστικὲς σπουδές, σὰν νὰ εἶναι ὁ ἄνθρωπος ἕνα προσωρινὸ κατασκεύασμα καὶ ὄχι ἕνα ἀέναο ὅν. Θὰ μποροῦσε δηλαδὴ νὰ ἀντικατασταθεῖ μὲ ρομπότ.
Τί εἶναι ἡ Ἑλλάδα; Εἶναι ὁ πολιτισμός της. Πολιτισμὸς φάρος, πομπὸς πρὸς μόρφωση, πρὸς ἀέναη ἀναζήτηση τοῦ ἀνθρώπου. Πολιτισμὸς μὲ χρέος διατήρησης. Ὄχι ὡς μνημεῖο, ὡς καλοδιατηρημένο ὑλικὸ κατάλοιπο ποὺ τὸ ἐπιδεικνύουμε ἐπὶ χρήμασι, ἀλλὰ ὡς ὑποχρέωση κατανόησης καὶ μεταλαμπάδευσης τοῦ βαθύτατου πνευματικοῦ καὶ ἀέναα ζῶντος νοήματός του. Ἡ ἀνάγνωση τοῦ πολιτισμοῦ μας δὲν προσφέρεται γιὰ ἐπιφανειακὰ φυλλομετρήματα ἀλλὰ γιὰ βυθοσκοπικὲς ἀναμετρήσεις. Ὁ πολιτισμὸς τῆς ὀλίγιστης ὕλης καὶ τοῦ ἄπειρου κάλλους, τοῦ μεγαλείου τῆς ψυχῆς καὶ ὄχι τῶν μεγαλείων καὶ τῶν μεγαλειοτάτων, τῆς μύχιας ὅρασης τῆς ἀθανασίας ποὺ ἀποτυπώνεται καὶ ἀφήνει ἴχνος πρὸς ἐξιχνίαση πνευματικὴ καὶ ὄχι ὁρατὰ σκουπίδια ἀνοίκεια πρὸς τὴν φύση.
Τὰ ἴχνη ποὺ μᾶς ἔχουν ἀφήσει εἶναι ἀκόμα ὑπαρκτά, σὲ αὐτὰ στηρίχθηκε ὁ Δυτικὸς πολιτισμός, ἀλλὰ ἡ ἐμβάθυνση δὲν εἶναι ζήτημα πτυχίων οὔτε μεγαλείων, εἶναι ζήτημα ψυχοπνευματικῆς ὡριμότητας. Μιὰ ὡριμότητα ποὺ ὁ λαὸς ἔφερε ἀκόμα καὶ κατακτημένος, ἀσπούδαστος καὶ μὲ ταπεινὰ μέσα.
Τί ἔχει χαθεῖ, πρὸς τὰ ποῦ πρέπει νὰ κρούσουμε τὸν κώδωνα τοῦ κινδύνου; Ποιά ἡ εὐθύνη μας κατανόησης καὶ διατήρησης τοῦ πολιτισμοῦ μας;
Ὁ ἄνθρωπος δὲν ἐκπαιδεύεται πλέον νὰ ἐπιζητὰ τὴν ὀμορφιά, τὸ ἦθος, τὴν καλλιέργεια τῆς ψυχῆς, τὴν προστασία τῆς ζωῆς, τῆς φύσης. Ἐκπαιδεύεται στὴν διαχείριση τῶν πραγμάτων καὶ ὄχι στὴν ἐπιμέλεια τοῦ ἑαυτοῦ του σὲ ὁποιαδήποτε σκέψη ἢ πράξη του, σάν νά μήν ἀφήνουν οἱ σκέψεις καί πράξεις του ἀποτύπωμα ὑλικό καί πνευματικό. Ἡ παράδοση, ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ τὸν κρατοῦσαν σὲ κάποιες κατευθυντήριες ἀρχές. Ὁ `ἐκσυγχρονισμὸς ` δὲν κατανόησε τὶς ἀρχές. Ἡ φάση ἐνηλικίωσης τοῦ ἀνθρώπου ἀπαιτεῖ εὐθύνη καὶ ὄχι ἄνευ ὅρων ἐλευθερία ποὺ γίνεται ἀσυδοσία, νέους τρόπους συναίσθησης τῶν ἀρχῶν τῆς ζωῆς ποὺ σέβεται ὅ,τι μᾶς ἔχει δοθεῖ. Τὸ βάθος καὶ ἡ ἑρμηνεία τοῦ πολιτισμοῦ μας δὲν χαρίζεται, δὲν προσφέρεται μὲ τίτλους, δὲν εἶναι συναλλακτικὸ προϊὸν ποὺ ἀναγράφεται ὡς brand name, εἶναι ὅ,τι προφορικὰ μεταδόθηκε, ὅ,τι στὴν ὕλη ἀποτυπώθηκε, ὅ,τι στὴν ἐνέργεια πνευματικὰ κυκλοφορεῖ καὶ στιγμιαῖα συλλαμβάνεται ἀπὸ ὥριμους δέκτες.
Οι δικοί μου φίλοι Κρητικοί αυτοσαρκάζονται παραδεχόμενοι ότι για 30 χρόνια έπαιζαν πράσινη μπάλα, όπως εξάλλου εκατομμύρια Ελλήνων. Δημοκρατία είχαμε .Γιατί να το κρύψωμεν άλλωστε.
Τι να πουν τα κοντά δύο εκατομμύρια Ελλήνων ,που ψήφισαν τον Σύριζα και τον κ. Τσίπρα το 2015 ,αυτόν που υπέγραψε την Συμφωνία των Πρεσπών.
Πάντα υπάρχουν και χειρότερα.
Και … ο Ιωαννίδης πώς βγαίνει Κρητικός;
Θα συμπλήρωνα στις ωραίες σκέψεις της κ. Ελένης Π. με το βάλσαμο πολυτονικό στη γραφή της, ότι η Ελλάδα είναι και η ιερή τρέλα της κι αυτό δεν κατάφεραν ούτε να το καταλάβουν ούτε να το ελέγξουν ακόμα. Αργεί βέβαια….. τόσα χρόνια σκλαβιάς και πνευματικής δουλείας είναι ο κανόνας που πληρώνουμε για την ασέβεια μας. Αλλά ο ελληνικός τρόπος σκέψης και το κάλλος που δίδαξε να βλέπουμε και να χαιρόμαστε τη ζωή δεν μπορεί να χαθεί. Η ταινία του Νόλαν με τη fake Οδύσσεια του ώθησε χιλιάδες απανταχού της γης να ψάχνουν την πρωτότυπη που δείχνει πόση δίψα υπάρχει για τον Οδυσσέα και τις περιπέτειες της ψυχής εντός και εκτός να παραδέρνει να επιστρέψει στον οίκο της εκεί που ανήκει. Αν δεν είσαι Έλληνας έχω την αίσθηση ότι δεν μπορείς να το καταλάβεις ούτε να το διδαχτείς, να σκέφτεσαι ως Έλληνας να θεωρείς ότι είσαι μόνος σου ένας κόσμος. Μπορεί να ψάξεις τους δρόμους αλλά δεν μπορείς να το ζήσεις, μπορείς να το μιμηθείς αλλά δεν μπορείς να χορέψεις με το θάνατο και να βγεις και πάλι στη ζωή με άλλη ωριμότητα από την περιπέτεια και να λες σας την έφερα και βγήκα από εκεί που δεν περιμένατε! Να πέφτεις και να σηκώνεσαι μέχρι να φτάσεις στον προορισμό σου…την Ιθάκη σου …. κι ο ελληνισμός πάντα θα κλυδωνίζεται αλλά θα υπάρχει και το πιστεύω ακράδαντα δεν είναι ευχολόγια και έχει αποδειχθεί πολλές φορές στην ιστορία άρα έχει βάση. «Ασκός κλυδωνιζόμενος μηδέποτε βυθιζόμενος» αλήθεια ή ψέμματα ο χρησμός είναι μια πραγματικότητα. Μοιραία θα ξαναθυμηθούμε τη διαδρομή….. έστω και χωρίς “λογική” τεκμηρίωση. Γι αυτό ο ενδόμυχος φόβος μου δεν είναι μη χαθεί ο ελληνισμός αλλά να νιώθω τόσο λίγη με την παρακαταθήκη που κουβαλάμε μέσα μας και να μην κάνω το χρέος που μου αναλογεί….
Ἐξαρτᾶται τί θεωρεῖται “λογικὴ” τεκμηρίωση σὲ θέματα ἄς ποῦμε κοινοῦ ἐνδιαφέροντος.
Μιὰ ἄποψη ποὺ ὑπῆρχε καὶ ὑπάρχει ἀκόμα, ὅπως φαίνεται καὶ ἀπὸ δήλωση τοῦ Π/Θ, ὅτι δὲν ἔφθασε ἐδῶ ἡ Ἀναγέννηση. Γιὰ νὰ δημιουργηθεῖ ἡ Ἀναγέννηση μελέτησαν τότε τὶς πηγές, τὴν γέννηση τοῦ πολιτισμοῦ μας, σὲ ὅλους τοὺς τομεῖς. Ἡ γενιὰ τοῦ ‘30, γιὰ τὴν λογικὴ τεκμηρίωση, ἔχοντες γνώση τῆς τότε Εὐρωπαϊκῆς διανόησης, μελέτησε στὸν τόπο τῆς γέννησης, τὰ ὑπαρκτὰ στοιχεῖα τοῦ πολιτισμοῦ ὅπως εἶχαν ἀποτυπωθεῖ στὰ μνημεῖα, στὰ κείμενα, ὅπως ἐκφράσθηκαν ἀπὸ τὸν λαὸ σὲ ὅλες τὶς πηγαῖες ἐνέργειές τους, ἤθη, ἔθιμα, τρόπους βίου, κτίσματα, τραγούδια, ἐνδυμασίες, ὅλα με κυρίαρχο τὸ κάλλος σὲ ἐποχὲς μὲ ἐλάχιστα μέσα καὶ μὲ ἀπομονωμένο τὸν λαό. Ὁ πολιτισμός μας δὲν μίλησε γιὰ ἀσέβεια. Πολιτισμὸς ἔνθεος, ποὺ σὲ ὅλες τὶς περιοχὲς τῆς χώρας μας, βρῆκε τὰ κατάλληλα σημεῖα γιὰ θέατρα, κάθε πόλη καὶ θέατρο, τὰ ἱερὰ γεωμετρημένα μὲ ἱερὴ γεωμετρία καὶ γνώσεις ἀστρονομικές, Ἀσκληπιεία, Ἀμφιαράεια, Μαντεῖα, φρυκτωρίες, πηγές, ἱερὲς τελετές, σχολὲςφιλοσοφικές, θεραπεῖες ὁλιστικές, παιδεία, Δημοκρατία, ὅλα ἐπιστημονικὰ τεκμηριωμένα, μὲ σεβασμὸ στὴν φύση καὶ μελέτη τοῦ ἀνθρώπου. Τὸ ὅραμα τοῦ Γιώργου Σεφέρη γιὰ μιὰ «Ἑλληνικὴ Ἀναγέννηση» δὲν εἶχε σκοπὸ τὴν ἀντιγραφὴ τῆς Ἀναγέννησης, ἀλλὰ τὴν μελέτη τοῦ Ἑλληνικοῦ πολιτισμοῦ, σὲ ὅλες τὶς ἐκφράσεις του, ἀπὸ ἐμᾶς, ὥστε νὰ ξανααποκτήσουμε τὴν αὐθεντικότητά μας. Καὶ εἶναι ἀλήθεια ὅτι ἔχουμε εὐθύνη, νὰ μαθαίνουμε πολὺ καλὰ τὴν Ἑλληνικὴ γλῶσσα ὥστε νὰ μποροῦμε νὰ μελετᾶμε κείμενα στὸ πρωτότυπο, ὅπως ἡ Ὀδύσσεια, καὶ νὰ βοηθᾶμε στὶς μεταφράσεις. Καὶ νὰ παραμένουμε αὐθεντικοί. Ὁ στίχος «μπήκαμε μὲς στὰ ὅλα καὶ περάσαμε» δὲν ἐννοεῖ ὅτι μπήκαμε στοὺς ἄλλους, ὅτι γίναμε ἄλλοι, καθόλου.
Στον τόπο που γέννησε την λογική φυσικά θα υπάρχει λογική τεκμηρίωση απλώς θέλησα να πω ότι είμαι βέβαιη ότι “ανθεί και φέρνει κι άλλο”….και θα έρθει κι ας μην φαίνονται ακόμη τα τεκμήρια που θα πατήσει….
Τι να εξηγήσει κανείς για όλους αυτούς που λένε ότι δεν έφτασε σε εμάς η Αναγέννηση και τι θα καταλάβουν από την Παλαιολόγεια Αναγέννηση τον 13ο αιώνα που αφήσαμε τις τοιχογραφίες να ρημάξουν και σπαράγματα μείνανε πια στα διάσπαρτα ερειπωμένα μοναστήρια μας. Να τους μιλήσεις για τον Πλήθων που ενέπνευσε την πλατωνική ακαδημία της Φλωρεντίας…ψιλά γράμματα…. Να τους αναφέρεις τον Γρηγόριο Παλαμά όταν μετα βίας άκουσαν το πολύ πολύ για τον Κωστή…. Η ελληνική Αναγέννηση που προϋπήρξε της δυτικής και δεν πρόλαβε ή καλύτερα δεν αφήσανε να ολοκληρωθεί,επειδή θαμπώθηκαν από τότε με την Εσπερία σίγουρα δεν έφτασε στους δυτικοτραφείς ηγέτες μας….. που δεν ξέρουν και δεν θέλουν άλλωστε και δεν μπορούν να καταλάβουν….. Γι αυτό και ο Καποδίστριας ήθελε ελληνικό πανεπιστήμιο…όχι “καποδιστριακό” …..εκείνος το πλήρωσε με τη ζωή του και η Ελλάδα με το τι την περίμενε να εξελιχθεί…. Και δεν είναι μηδενισμός, εξειδανίκευση ούτε ναρκισσισμός του παρελθόντος, που θα έλεγε ο αγαπητός μας κ. Σαββίδης. Η αλήθεια είναι η μόνη ασφαλής οδός να δούμε τι θα κάνουμε….δεν ωφελεί πια να τα κρύβουμε κάτω από το χαλί τα χάλια μας ….. τότε θα βρεθεί και η λύση…. και όπως είναι η συνήθης ελληνική πρακτική δεν θα αναπαλαιώσει το πατρικό σπίτι…θα φτιάξει δίπλα καινούργιο εκ θεμελίων όπως θα το φανταστεί αναλόγως με τον νέο αέρα που θα πνέει…. θα το εμπνευστεί αναλόγως τις εμπειρίες της ζωής του και την έμπνευση της στιγμής δεν θα βασιστεί σε καμία θεωρία αλλά στον εαυτό του, στις δικές του δυνάμεις και “μάρτυς του ο Θεός” που τον οδηγεί από μέσα προς τα έξω!
Ἀνθοῦν μόνο τὰ ἀληθινὰ λουλούδια. Μὲ ψεύτικα λουλούδια ποὺ προσπαθοῦν κάποιοι νὰ κολλήσουν, ἢ ἀλλοιώνοντας τὸ παρελθόν, τὶς ρίζες, δὲν ἀνθεῖ.
Γιὰ τὶς ἁγιογραφίες ὁ Ἐλύτης ἔχει γράψει
«Κάθε φορά που μπαίνω σε μια από τις μισογκρεμισμένες και μισοζωγραφισμένες εκείνες μικρές εκκλησίες που απόμειναν ενσωματωμένες, ίδια βράχια, μέσα στο ελληνικό ύπαιθρο, και με χτυπήσει η μυρωδιά της υγρασίας των τοίχων, μου φαίνεται ότι έρχομαι σε άμεση, σε δερματική σχεδόν επαφή με το σόι μου, λες κι έχω αποδείξεις ότι αυτό κρατάει όλόισα από το Βυζάντιο.».
Ἔχει γράψει ὅμως καί
«Βλέπεις, είπε, είναι οι Άλλοι και δε γίνεται Αυτοί χωρίς Εσένα και δε γίνεται μ’ Αυτούς χωρίς, Εσύ». Τί θὰ ἦταν μία Ἑλληνικὴ Ἀναγέννηση τότε γιὰ τοὺς ἄλλους πού ἦταν στόν Μεσαίωνα, ἀλλά νά δοῦμε ὅτι ἡ Ἀναγέννηση καὶ ἡ μετέπειτα νεωτερικότητα στηρίχθηκαν σὲ δυναμικὰ πολυπληθῆ καὶ μὲ ἀνάλογες δυνατότητες καὶ ἔγινε αὐτὴ ἡ τεχνολογικὴ πρόοδος, ὑπῆρχε πεδίο προόδου καὶ ἀνάπτυξης σὲ αὐτὸν τὸν τομέα.
Όταν η γνώση μεταφέρθηκε στην Ευρώπη
Πώς η Ιταλία της Αναγέννησης έχασε την πρωτοκαθεδρία της, ανοίγοντας άθελά της το δρόμο για τη γέννηση της ευρωπαϊκής νεωτερικότητας.
https://www-inchiostronero-it.translate.goog/il-trasloco-della-conoscenza-ii/?_x_tr_sl=it&_x_tr_tl=el&_x_tr_hl=el&_x_tr_pto=wapp
Ὁ Ἑλληνικὸς πολιτισμὸς μπορεῖ νὰ συνδυάζει τὸ πνευματικὸ μὲ τὸ ὑλικό, τὸ ἄνω μὲ τὸ κάτω, τόσο στὰ ἱερά του ὅσο καὶ μέσα στὴν καθημερινότητα.
Ἄς συνειδητοποήσουμε τήν ἀξία του, τήν σημασία του γιά νά τόν ἐκτιμήσουμε, νά κρατήσουμε τήν γλώσσα του γιά νά ἐπωφεληθοῦν κάποτε καί ἄλλοι.
O π. Ν. Λ. ξέρει πάρα πολύ καλά τι λέει, όπως και ο κος Σαββίδης στην εισαγωγή του άρθρου του. Στο μόνο σημείο που είχε ένσταση ο π. Ν. Λ. ήταν στην έλλειψη ελπίδας και λύσεων.
Αν μείνουμε ΜΟΝΟ στις καταγγελίες και “ο ασθενής είναι νεκρός” κατά τον κο Ιωαννίδη, να σηκωθούμε όλοι να φύγουμε απ’ αυτή τη χώρα. Τι καθόμαστε και κάνουμε εδώ σφού είμαστε πιο κάτω κι από τριτοκοσμικές χώρες;;;….