3 Σεπτεμβρίου 2026 — Ευρωπαϊκή έκδοση

Η γερμανική ακροδεξιά ενδέχεται να βρίσκεται κοντά στην ανάληψη του ελέγχου μιας περιφερειακής κυβέρνησης για πρώτη φορά μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, το κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) αναμένεται να συγκεντρώσει περίπου το 40% των ψήφων στις κοινοβουλευτικές εκλογές της Κυριακής στη Σαξονία-Άνχαλτ. Ο πλησιέστερος αντίπαλός του, η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU), προβλέπεται να λάβει μόλις 23%.

Ο Εντ Τέρνερ, ειδικός στη γερμανική πολιτική στο Πανεπιστήμιο Άστον, αναλύει σε άρθρο του την πιθανή πορεία της AfD προς την εξουσία και παρουσιάζει τον τρόπο με τον οποίο σχεδιάζει να κυβερνήσει, εφόσον εξασφαλίσει απόλυτη πλειοψηφία.

Ορισμένες από τις προτάσεις της, όπως η κατάργηση του δικαιώματος στο άσυλο, δεν θα μπορούσαν να εφαρμοστούν σε επίπεδο κρατιδίου στη Σαξονία-Άνχαλτ. Άλλες δεσμεύσεις της, μεταξύ των οποίων η αλλαγή του σχολικού προγράμματος ώστε να υποβαθμιστεί η σημασία της ναζιστικής περιόδου, έχουν περισσότερες πιθανότητες να υλοποιηθούν.

Σαμ Φελπς
Υπεύθυνος ανάθεσης θεμάτων Διεθνών Υποθέσεων, Λονδίνο
The Conversation

Είναι έτοιμη η ακροδεξιά AfD να αναλάβει για πρώτη φορά την κυβέρνηση ενός γερμανικού κρατιδίου;

Δημοσιεύθηκε στις 2 Σεπτεμβρίου 2026, στις 16:34 ώρα Βρετανίας

Οι Γερμανοί στο ανατολικό κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ θα προσέλθουν στις κάλπες στις 7 Σεπτεμβρίου για να εκλέξουν νέο κοινοβούλιο.

Οι προβλέψεις δείχνουν ότι η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) βρίσκεται σε τροχιά κατάκτησης περίπου του 40% των ψήφων, διπλασιάζοντας έτσι την εκλογική της δύναμη στο κρατίδιο σε σύγκριση με πριν από πέντε χρόνια. Υπάρχει επομένως πραγματική πιθανότητα το ακροδεξιό κόμμα να αναλάβει για πρώτη φορά τη διακυβέρνηση ενός κρατιδίου.

Η πρώην Ανατολική Γερμανία, η οποία βρισκόταν υπό κομμουνιστική διακυβέρνηση από το 1949 έως το 1989, έχει αποδειχθεί ιδιαίτερα πρόσφορο έδαφος για την ακροδεξιά. Στις ομοσπονδιακές εκλογές του 2025, η AfD συγκέντρωσε στην ανατολική Γερμανία το 34,6% των ψήφων, ενώ στη Σαξονία-Άνχαλτ το ποσοστό της έφθασε το 37,1%. Οι επιδόσεις αυτές ήταν πολύ υψηλότερες από εκείνες των κυρίαρχων κομμάτων τόσο της Αριστεράς όσο και της Δεξιάς.

Έχουν γραφτεί πολλά για τους λόγους της επιτυχίας της ακροδεξιάς στην ανατολική Γερμανία. Η αποβιομηχάνιση, οι δημογραφικές μεταβολές και η μείωση του πληθυσμού —ιδιαίτερα στις αγροτικές περιοχές— αποτελούν βασικούς παράγοντες.

Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει επίσης το γεγονός ότι στην ανατολική Γερμανία καταγράφεται πολύ εντονότερη διαφωνία σε σχέση με τη δυτική ως προς την υποστήριξη που παρέχει η χώρα στην Ουκρανία στον πόλεμό της με τη Ρωσία. Παράλληλα, στην ανατολική πλευρά σημειώνονται υψηλότερα επίπεδα αντίθεσης στην υποδοχή προσφύγων.

Πάνω απ’ όλα, ίσως, υπάρχει στην ανατολική Γερμανία ένα έντονο αίσθημα ότι οι κάτοικοί της αντιμετωπίζονται ως «πολίτες δεύτερης κατηγορίας» στη σύγχρονη Γερμανία, ακόμη και περισσότερες από τρεις δεκαετίες μετά την επανένωση.

Η ανεργία στη Σαξονία-Άνχαλτ βρίσκεται πάνω από τον γερμανικό μέσο όρο. Τον Αύγουστο διαμορφώθηκε στο 8,2%, έναντι 6,5% σε εθνικό επίπεδο.

Ο διάμεσος ετήσιος μισθός για τους εργαζομένους πλήρους απασχόλησης ανερχόταν επίσης σε περίπου 48.300 ευρώ —41.400 λίρες— και βρισκόταν χαμηλότερα από τον εθνικό διάμεσο, ο οποίος ήταν περίπου 52.000 ευρώ.

Οι εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ διεξάγονται σε μια περίοδο κατά την οποία η AfD προηγείται ήδη στις δημοσκοπήσεις σε εθνικό επίπεδο, ενώ η ομοσπονδιακή κυβέρνηση και ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς είναι εξαιρετικά αντιδημοφιλείς. Περίπου το 85% των ψηφοφόρων δηλώνει δυσαρεστημένο.

Η αναμέτρηση πραγματοποιείται, επιπλέον, σε μια περιοχή της χώρας όπου η ακροδεξιά σημειώνει παραδοσιακά τις καλύτερες εκλογικές της επιδόσεις.

Ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς, αριστερά, και ο πρωθυπουργός της Σαξονίας-Άνχαλτ Σβεν Σούλτσε παραχωρούν συνέντευξη Τύπου στο Κβέντλινμπουργκ στις 31 Αυγούστου, έπειτα από προεκλογική εκδήλωση ενόψει των περιφερειακών εκλογών. Φωτογραφία: Filip Singer/EPA

Η AfD έχει αναδειχθεί πρώτη σε εκλογές κρατιδίου και στο παρελθόν, στη Θουριγγία το 2024. Δεν εξασφάλισε, όμως, την πλειοψηφία των εδρών. Τα κυρίαρχα κόμματα συσπειρώθηκαν και σχημάτισαν κυβέρνηση συνασπισμού μεταξύ της κεντροδεξιάς Χριστιανοδημοκρατικής Ένωσης της Γερμανίας (CDU), της αριστερής λαϊκιστικής Συμμαχίας Ζάρα Βάγκενκνεχτ (BSW) και του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Γερμανίας (SPD).

Για να λειτουργήσει και να ψηφίζει νομοθετήματα, η κυβέρνηση αυτή βασίζεται στην υποστήριξη του Die Linke, του Κόμματος της Αριστεράς.

Η CDU απέκλειε επί μακρόν οποιαδήποτε συνεργασία με το Κόμμα της Αριστεράς, τόσο σε επίπεδο κρατιδίου όσο και σε εθνικό επίπεδο, εξαιτίας των ιστορικών δεσμών του τελευταίου με το κομμουνιστικό καθεστώς της Ανατολικής Γερμανίας και των συνεχιζόμενων ιδεολογικών διαφορών τους. Στην πράξη, όμως, τόσο στη Θουριγγία όσο και στο ομοσπονδιακό κοινοβούλιο, αυτή η απαγόρευση συνεργασίας έχει χαλαρώσει.

Στη Σαξονία-Άνχαλτ, όπως και στα περισσότερα γερμανικά κρατίδια, τα κόμματα πρέπει να συγκεντρώσουν τουλάχιστον το 5% των ψήφων για να κερδίσουν έδρες στο τοπικό κοινοβούλιο. Εάν παραμείνουν κάτω από αυτό το όριο, δεν εκλέγουν κανέναν βουλευτή.

Επομένως, η προσοχή δεν θα στραφεί μόνο στα αποτελέσματα της AfD, της CDU —η οποία, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, αναμένεται να λάβει το 23%— και του Κόμματος της Αριστεράς, που προβλέπεται να συγκεντρώσει 13%, αλλά και στις επιδόσεις των μικρότερων κομμάτων.

Οι δημοσκοπήσεις έδειχναν το SPD να κινείται γύρω από το όριο του 5%, αν και η υποστήριξή του φαίνεται να έχει ενισχυθεί. Το ίδιο ισχύει για τους Πράσινους, ενώ το φιλελεύθερο Ελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα (FDP) φαίνεται πιθανό να μείνει εκτός κοινοβουλίου.

Εάν τα μόνα κόμματα που ξεπεράσουν το 5% είναι η AfD, η CDU και το Κόμμα της Αριστεράς, η AfD θα μπορούσε να εξασφαλίσει την απόλυτη πλειοψηφία των εδρών. Η BSW, η οποία επίσης κινείται γύρω από το εκλογικό όριο, έχει καταστήσει σαφές ότι δεν θα εμπόδιζε την είσοδο της AfD στην κυβέρνηση.

Οι προτάσεις της AfD

Το εκλογικό πρόγραμμα της AfD στη Σαξονία-Άνχαλτ είναι ακραία δεξιό. Προτάσεις όπως η κατάργηση του δικαιώματος στο άσυλο και η επιβολή μορατόριουμ στη μετανάστευση από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν θα μπορούσαν να εφαρμοστούν από την περιφερειακή κυβέρνηση. Πρόκειται για αρμοδιότητες της ομοσπονδιακής και όχι της κρατιδιακής εξουσίας.

Άλλες προτάσεις της AfD είναι, ωστόσο, νομικά εφαρμόσιμες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται η αλλαγή του σχολικού προγράμματος ώστε να υποβαθμιστεί η σημασία της ναζιστικής περιόδου. Ο πολιτικός της AfD Χανς-Τόμας Τίλσνάιντερ συνοψίζει το σχετικό πρόγραμμα με τη φράση: «Περισσότερος Μπίσμαρκ, λιγότερος Χίτλερ». Πρόκειται για αναφορά στον Ότο φον Μπίσμαρκ, υπό την ηγεσία του οποίου ολοκληρώθηκε η ενοποίηση της Γερμανίας το 1871.

Η AfD έχει προτείνει επίσης την καθιέρωση της τακτικής ανάκρουσης και ομαδικής απόδοσης του γερμανικού εθνικού ύμνου στις σχολικές συγκεντρώσεις. Παράλληλα, επιδιώκει τον τερματισμό αυτού που αποκαλεί «συμπερίληψη» των παιδιών με ειδικές ανάγκες στο γενικό εκπαιδευτικό σύστημα.

Πραγματική πιθανότητα θα αποτελούσε επίσης η διακοπή της χρηματοδότησης της Προτεσταντικής Εκκλησίας, την οποία η AfD κατηγορεί ότι επικεντρώνεται υπερβολικά σε κοινωνικά ζητήματα και όχι σε θεολογικά θέματα.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το ζήτημα της γερμανικής Υπηρεσίας Προστασίας του Συντάγματος, δηλαδή των υπηρεσιών εσωτερικών πληροφοριών. Εξετάζεται το ενδεχόμενο δημιουργίας παράλληλων υπηρεσιακών δομών στη Σαξονία-Άνχαλτ, ώστε να προστατευτούν ευαίσθητες επιχειρήσεις σε περίπτωση σχηματισμού κυβέρνησης υπό την AfD.

Πολλά παραρτήματα και τμήματα της AfD βρίσκονται υπό την παρακολούθηση των γερμανικών υπηρεσιών πληροφοριών λόγω υποψιών για εξτρεμιστική δράση.

Εάν η AfD αναδειχθεί πρώτο κόμμα —και ακόμη περισσότερο εάν αποκτήσει τον πλήρη έλεγχο της κρατιδιακής κυβέρνησης— οι εκλογές είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα προκαλέσουν ευρύτερους πολιτικούς κλυδωνισμούς.

Οποιεσδήποτε σημαντικές ανακατατάξεις στην κορυφή της γερμανικής πολιτικής πιθανότατα θα περιμένουν μέχρι να ολοκληρωθούν, αργότερα μέσα στον μήνα, οι εκλογές στο Βερολίνο και στο Μεκλεμβούργο-Δυτική Πομερανία.

Τα κυρίαρχα κόμματα θα επιδιώξουν έως τότε να διατηρήσουν τουλάχιστον μια επίφαση ενότητας, φοβούμενα ότι διαφορετικά θα χάσουν ακόμη περισσότερους ψηφοφόρους. Τουλάχιστον, όμως, είναι πιθανό να ενταθούν οι φήμες περί πρόωρης αμφισβήτησης της ηγεσίας του Μερτς.

The Conversation