Υπερασπιστές της κυβέρνησης του Ισραήλ δίνουν μάχη — αλλά τα γεγονότα τους εκθέτουν
Ανάλυση | Μέση Ανατολή
Harrison Berger | 15 Μαΐου 2025
Καθώς ο κίνδυνος λιμού εξαπλώνεται στη Λωρίδα της Γάζας — και καθώς σοκαριστικές εικόνες από ατελείωτες ουρές για συσσίτια καταφθάνουν καθημερινά — ένα ισχυρό δίκτυο υπερασπιστών της κυβέρνησης του Ισραήλ έχει αναδειχθεί, επιμένοντας ότι τίποτα απ’ όλα αυτά δεν συμβαίνει.
Η Free Press — ένα φιλοϊσραηλινό μέσο, συχνά εναρμονισμένο με τη νεοσυντηρητική κοσμοαντίληψη — δημοσίευσε την περασμένη εβδομάδα ένα ιδιαίτερα διαδεδομένο άρθρο του δημοσιογράφου Μάικλ Έιμς με τίτλο «Ο μύθος του λιμού στη Γάζα», το οποίο προσπαθεί να αποδείξει ότι η επισιτιστική ασφάλεια στη Γάζα παραμένει πολύ πάνω από τα επίπεδα λιμού και κρίσης, όπως τα έχουν καταγράψει οι διεθνείς ανθρωπιστικοί οργανισμοί τουλάχιστον από τις αρχές του 2024.
Ωστόσο, ο ισραηλινός αποκλεισμός — τον οποίο το ίδιο το Ισραήλ αναγνωρίζει πως από τις 2 Μαρτίου 2025 έχει διακόψει πλήρως την είσοδο ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα — έχει ωθήσει ξανά την περιοχή στο χείλος του λιμού. Οι τελευταίες εκθέσεις του ΟΗΕ προειδοποιούν για επίπεδα πείνας πολύ χειρότερα από εκείνα του 2024.
Παρά τούτα, το Ισραήλ και οι υποστηρικτές του υποβαθμίζουν τη σαρωτική συναίνεση των διεθνών παρατηρητών για την απειλή λιμού, ισχυριζόμενοι ότι οι κατηγορίες περί σκόπιμης πρόκλησης πείνας από το Ισραήλ είναι υπερβολικές και ότι οι δημοσιογράφοι διογκώνουν σκόπιμα την κρίση.
Το άρθρο «Ο μύθος του λιμού στη Γάζα» επικεντρώνεται σε μια δήλωση της επικεφαλής της USAID, Σαμάνθα Πάουερ, η οποία τον Μάιο του 2024 είχε αναφέρει ότι υπάρχει λιμός στη βόρεια Γάζα, στηριζόμενη σε δεδομένα από τον Μηχανισμό Ενοποιημένης Ταξινόμησης της Επισιτιστικής Ασφάλειας (IPC).
«Υπήρχαν σοβαρά προβλήματα με την υπερβολική αυτή κατάθεση της Πάουερ», γράφει ο Έιμς. «Πρώτο και κύριο: το IPC ουδέποτε κήρυξε λιμό στη Γάζα».
Ο Έιμς ισχυρίζεται ότι η Πάουερ και η USAID δεν είχαν την αρμοδιότητα να κηρύξουν λιμό, καθώς μόνο το IPC μπορεί να προβεί σε τέτοια δήλωση βάσει των δεδομένων του. Όμως το ίδιο το IPC αναφέρει ότι «δεν ‘κηρύσσει λιμό’ ούτε εκδίδει ‘ανακοινώσεις λιμού’, αλλά διευκολύνει την ανάλυση που επιτρέπει σε κυβερνήσεις, διεθνείς/περιφερειακούς οργανισμούς και ανθρωπιστικές υπηρεσίες να εκδίδουν πιο επίσημες δηλώσεις ή ανακοινώσεις».
Αξίζει να σημειωθεί ότι δεν ήταν μόνο η USAID που αναφέρθηκε σε λιμό. Η Σίντι ΜακΚέιν, διευθύντρια του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος του ΟΗΕ — που διανέμει βοήθεια και παρακολουθεί την επισιτιστική κατάσταση στη Γάζα — δήλωσε επίσης, τον Μάιο του 2024, ότι υπήρχε «πλήρης λιμός» στη βόρεια Γάζα και ότι «επεκτεινόταν προς τα νότια».
Τον Ιούλιο του 2024, όταν το Ισραήλ επέτρεψε μια μικρή αύξηση της βοήθειας — αν και ακόμη πολύ μακριά από τα προπολεμικά επίπεδα, τα οποία ούτως ή άλλως είχαν χαρακτηριστεί ως «δίαιτα» για τους Παλαιστίνιους — μια ομάδα εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ δήλωσε ότι ο λιμός είχε επεκταθεί σε ολόκληρη τη Γάζα.
Όλες αυτές οι διαπιστώσεις επιβεβαίωσαν τη βάση της αρχικής δήλωσης της USAID για την ύπαρξη λιμού στη βόρεια Γάζα. Παρ’ όλα αυτά, ο Έιμς αποφεύγει να τις αναφέρει.
Αντί να αναγνωρίσει τη σωρεία δηλώσεων από έγκριτους διεθνείς οργανισμούς, ο Έιμς επικεντρώνεται αποκλειστικά στη USAID και υποστηρίζει ότι η αρμόδια επιτροπή αξιολόγησης του IPC, η Famine Review Committee (FRC), είχε «αποδοκιμάσει» την ανάλυση αυτή — χωρίς να εξηγεί πως αυτό συνάδει με τις υπόλοιπες δημόσιες προειδοποιήσεις περί λιμού.
Αλλά η FRC δεν “αποδοκίμασε” την ανάλυση της USAID. Απλώς δήλωσε ότι δεν μπορούσε να την υποστηρίξει, διότι δεν διέθετε την αναγκαία πρόσβαση για να συλλέξει «ουσιώδη και επικαιροποιημένα δεδομένα για την ανθρώπινη ευημερία στη Γάζα».
Όπως δήλωσε ο Συντονιστής Ανθρωπιστικής Βοήθειας του ΟΗΕ, Jamie McGoldrick, στις 11 Απριλίου 2024, μόλις τρεις οδικές αρτηρίες προς τη Γάζα ήταν τεχνικά ανοιχτές — καμία με σταθερότητα — και όλες σε «πολύ κακή κατάσταση». Κατά την επίσκεψή του στο νοσοκομείο Καμάλ Αντγουάν, δήλωσε ότι «κάθε ασθενής» στην παιδιατρική πτέρυγα βρισκόταν σε «κατάσταση απειλητικής για τη ζωή πείνας».
Ο Ames αγνοεί τις δηλώσεις της FRC για την έλλειψη πρόσβασης και αντί γι’ αυτό ισχυρίζεται ότι η έκθεση της FRC καταρρίπτει οριστικά την ανακοίνωση της USAID περί λιμού — επικαλούμενος ένα απόσπασμα της έκθεσης που επικρίνει την USAID επειδή δεν συνυπολόγισε τις προσφορές του ΟΗΕ σε φούρνους καθώς και δωρεές του ιδιωτικού τομέα, καταλήγοντας πως «η βόρεια Γάζα είχε στην πραγματικότητα δεκαπλάσια ποσότητα τροφίμων τον περασμένο Απρίλιο σε σχέση με όσα υποστήριζε η USAID» και ότι «ο λιμός είχε αποφευχθεί».
Ο ισχυρισμός αυτός περί «δεκαπλάσιας ποσότητας τροφίμων» βασίζεται στο ανώτατο όριο της εκτίμησης της FRC για τις δωρεές σε φούρνους και του ιδιωτικού τομέα τον Απρίλιο του 2024 — μια υπόθεση, την οποία η FRC δηλώνει ρητά από την αρχή της έκθεσης ότι διατυπώνει με περιορισμένα στοιχεία. Η ιδέα ότι η μη συμπερίληψη αυτών των δωρεών από την USAID οδήγησε σε υπερβολική εκτίμηση της επισιτιστικής κρίσης σε τέτοιο βαθμό είναι όχι μόνο διαισθητικά απίθανη, αλλά και άμεσα αντιφατική με τις αναφορές των ανθρωπιστικών οργανισμών.
Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα (WFP) ανέφερε στις 19 Απριλίου 2024 ότι μόλις 3 φούρνοι λειτουργούσαν στη βόρεια Γάζα, οι πρώτοι που παρήγαγαν ψωμί μετά από πάνω από 170 ημέρες.
Η Oxfam, βασιζόμενη σε δεδομένα του IPC, ανέφερε τον Απρίλιο ότι οι Παλαιστίνιοι στη βόρεια Γάζα επιβίωναν με μόλις 245 θερμίδες την ημέρα. Από τον Ιανουάριο και Φεβρουάριο του ίδιου έτους, το WFP είχε ήδη τεκμηριώσει ότι ο ισραηλινός αποκλεισμός προκαλούσε συνθήκες πείνας που άγγιζαν τα επίπεδα λιμού.
Ο Ames αγνοεί πλήρως αυτά τα στοιχεία. Αντ’ αυτού, βασίζεται κυρίως σε αναρτήσεις κοινωνικών δικτύων από μια Ισραηλινοβρετανίδα πολίτη — η οποία δήλωσε ότι «δεν είναι δημοσιογράφος» — για να υποστηρίξει ότι στη Γάζα υπάρχει επάρκεια τροφίμων.
Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι κάποιος διεθνής ανθρωπιστικός οργανισμός υπερέβαλε στα δεδομένα για την επισιτιστική κρίση. Αντιθέτως, υπάρχουν ισχυρές ενδείξεις ότι ο αριθμός των νεκρών από πείνα έχει υποεκτιμηθεί δραματικά.
Οι μαρτυρίες ιατρών στη Γάζα επιβεβαιώνουν αυτό το συμπέρασμα. Τον Οκτώβριο, ομάδα 99 Αμερικανών γιατρών, χειρουργών, νοσηλευτών και μαιών που εργάστηκαν εθελοντικά στη Γάζα, απέστειλαν ανοιχτή επιστολή στον Πρόεδρο Μπάιντεν, παρουσιάζοντας περαιτέρω στοιχεία — με βάση τα δεδομένα του IPC — ότι το ανθρώπινο κόστος είναι πολύ υψηλότερο απ’ όσο έχει δημοσίως αναγνωριστεί.
«Η έκταση αυτής της πείνας δεν έχει γίνει ευρέως αντιληπτή», έγραψαν.
«Εκτιμάται ότι 62.413 άνθρωποι έχουν πεθάνει από πείνα ή τις επιπλοκές της στη Γάζα μεταξύ 7 Οκτωβρίου 2023 και 30 Σεπτεμβρίου 2024. Οι περισσότεροι από αυτούς ήταν μικρά παιδιά.»
Ο φαινομενικός στόχος του Ames — να υπονοήσει ότι ο λιμός στη Γάζα έχει παρουσιαστεί υπερβολικά στο κοινό — έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις εκθέσεις και τις θέσεις ανεξάρτητων ανθρωπιστικών οργανώσεων, των εργαζομένων τους στο πεδίο, των επαγγελματιών υγείας και των ίδιων των Παλαιστινίων που λιμοκτονούν.
Το άρθρο του Ames δημοσιεύεται τη στιγμή που διεθνείς οργανισμοί — και ακόμη και Ισραηλινοί αξιωματούχοι — προειδοποιούν για επικείμενη καταστροφή, αν δεν αρθεί ο ολικός αποκλεισμός της Γάζας που διαρκεί ήδη πάνω από δύο μήνες. Την Τρίτη, οι New York Times μετέδωσαν ότι ορισμένοι Ισραηλινοί στρατιωτικοί αξιωματούχοι «έχουν ιδιωτικά καταλήξει στο συμπέρασμα ότι οι Παλαιστίνιοι στη Γάζα θα αντιμετωπίσουν μαζική πείνα αν δεν αποκατασταθεί η είσοδος ανθρωπιστικής βοήθειας τις επόμενες εβδομάδες.»
Την ίδια ώρα, ο ΟΗΕ ανακοίνωσε ότι τα αποθέματα τροφίμων έχουν ήδη εξαντληθεί και ότι η πρόσβαση στο νερό έχει γίνει αδύνατη. Την περασμένη Πέμπτη, ο Abdul Nasser Al-Ajrami, πρόεδρος της Ένωσης Ιδιοκτητών Αρτοποιείων της Γάζας, δήλωσε ότι «όλοι οι φούρνοι έχουν σταματήσει τη λειτουργία τους λόγω πλήρους έλλειψης αλευριού και καυσίμων. Το ψωμί έχει εξαφανιστεί εντελώς και οι μισά νοικοκυριά της Γάζας δεν έχουν ούτε αλεύρι.»
Η Free Press επιμένει να στρέφει την προσοχή μακριά από την ανθρώπινη τραγωδία που εξελίσσεται στο έδαφος της Γάζας, εστιάζοντας σε λεκτικές διαμάχες για το τι θεωρείται επίσημα «κηρυγμένος» λιμός και τι όχι. Έχουν κάθε δικαίωμα να το κάνουν. Όμως ο υπόλοιπος κόσμος δεν έχει ούτε ένα λεπτό για χάσιμο με αυτού του είδους τα σοφίσματα, όταν το πραγματικό διακύβευμα είναι η σωτηρία αμάχων — εδώ και τώρα.
Χάρισον Μπέργκερ
Ο Χάρισον Μπέργκερ είναι ανεξάρτητος δημοσιογράφος που συνεργάζεται με το Drop Site News και το Neutrality Studies στο YouTube. Προηγουμένως, ήταν ερευνητής και παραγωγός για το System Update με τον Γκλεν Γκρίνγουολντ. Το έργο του επικεντρώνεται στις πολιτικές ελευθερίες και την εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ. Είναι κάτοχος πτυχίου Πολιτικών Επιστημών και Ρωσικών Σπουδών από το Union College (Νέα Υόρκη).
Οι απόψεις που εκφράζουν οι συγγραφείς στο Responsible Statecraft δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα εκείνες του Quincy Institute ή των συνεργατών του.
