ΗΠΑ : Γιατί οι Αμερικανοί ζουν όλο και λιγότερα χρόνια;

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ Ε.Δ.ΝΙΑΝΙΟΣ

[Το 1776, έτος της αμερικανικής ανεξαρτησίας, ο ‘’πατέρας’’ της Τόμας Παίην χαιρέτιζε το γεγονός με τούτα τα λόγια: ‘’επίκειται η γέννηση ενός καινούριου κόσμου’’. Φαίνεται όμως ότι οι προσδοκίες δεν δικαιώθηκαν. Λίγο πριν την κήρυξη του Β’ Π Πολέμου ένας επίσης Αμερικανός συγγραφέας, ο Χένρυ Μίλλερ, κατά την ολιγόχρονη παραμονή του στην Ελλάδα, τραβούσε τα μαλλιά του κάθε φορά που συμπατριώτες μας εξέφραζαν το θαυμασμό τους για τη ζωή στην Αμερική (Κολοσσός του Μαρουσιού). Γιατί τόσα αρνητικά ρεκόρ σε δείκτες ποιότητας ζωής στις ΗΠΑ; Πρωτιά μεταξύ των αναπτυγμένων χωρών στη βρεφική θνησιμότητα, και στους νέους που ζουν μέσα στη φτώχεια! Και με την εθνική συνοχή να αποσαθρώνεται. Αλλά, από την άλλη, πρώτη στρατιωτική δύναμη που σχεδιάζει να στρατιωτικοποιήσει και το διάστημα και διεξάγει χωρίς ανάπαυλα πολέμους στα τέσσερα σημεία του ορίζοντα! Και το ανησυχητικό είναι ότι δεν βρέθηκε – ένας έστω! – λόγιος ή εκκλησιαστικός ηγέτης να πει το του Χριστού: Αμερική, ‘’βάλε την μάχαιρά σου στη θήκη’’ τώρα που είσαι υπερδύναμη στρατιωτική και μπορείς να επιβάλεις έναν προοδευτικό και ειλικρινή αφοπλισμό για να ζήσει ο κόσμος…

Η Τζέραλντιν Σμιθ, πρώην δημοσιογράφος, ζει ήδη 11 χρόνια στη Βόρεια Καρολίνα και εξηγεί στην Ευγενία Μπαστιέ πώς το αμερικανικό όνειρο κατάντησε εφιάλτης… Ε.Δ.Ν.]

FIGAROVOX.- Την επομένη των Ενδιάμεσων εκλογών, τα μέσα ενημέρωσης πρόβαλαν το νέο πρόσωπο των εκλεγμένων Δημοκρατών: ένας ομοφυλόφιλος, ένας μουσουλμάνος, ένας λατινοαμερικανός, κλπ. Δύο χρόνια μετά την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, η πολιτική ταυτότητας εξακολουθεί να βρίσκεται στο επίκεντρο της πολιτικής ατζέντας στις Ηνωμένες Πολιτείες; Οι Δημοκρατικοί βρήκαν τα αίτια της αποτυχίας τους το 2016;

 Τζέραλντιν ΣΜΙΘ.- Οι Δημοκρατικοί όπως και οι Ρεπουμπλικάνοι επιχείρησαν και πάλι να εκμεταλλευτούν προς όφελός τους τις ταυτοτικές διεκδικήσεις που κυριαρχούν και διαιρούν την αμερικανική κοινωνία εδώ και χρόνια. Οι πρώτοι είναι πεπεισμένοι ότι μπορούν να πάρουν ψήφους από τις «μειονότητες» (μαύροι, λατινοαμερικανοί, γυναίκες, μουσουλμάνοι, ομοφυλόφιλοι) και αντί να επικεντρώνουν τις προσπάθειές τους και τις ομιλίες τους στο περιεχόμενο του οικονομικού και πολιτικού προγράμματός τους, ακολουθούν το πελατειακό σύστημα. Οι δεύτεροι εμφανίζονται υπερασπιστές μιας λευκής και χριστιανικής αμερικανικής ταυτότητας που απειλείται. Και οι δύο πλευρές, ξεκινούν από την αρχή ότι ο ψηφοφόρος θέλει να ψηφίσει κάποιον που του μοιάζει, όχι κάποιον του οποίου οι ιδέες τον πείθουν. Και αλίμονο στους προδότες! Το 2017, ένας μαύρος Ρεπουμπλικανός γερουσιαστής λοιδορήθηκε γιατί υποστήριξε την υποψηφιότητα ενός λευκού μέλους του κόμματός του στη θέση του Υπουργού Δικαιοσύνης. Αντίθετα, ορισμένοι φίλοι μου δεν είναι πλέον ευπρόσδεκτοι στους γονείς τους για την υποστήριξη τους στη Χίλαρι Κλίντον στις προεδρικές εκλογές του 2016.

Πώς αξιολογείτε γενικά την ατμόσφαιρα της χώρας μετά τις εκλογές αυτές; Πιστεύετε ότι η χώρα είναι περισσότερο διαιρεμένη από ποτέ;

Πιστεύω ότι η χώρα είναι διαιρεμένη πολλά χρόνια τώρα και ότι η εμφάνιση του Tραμπ το μόνο που έκανε ήταν να τονίσει τη βαθιά κρίση της αμερικανικής κοινωνίας. Οι απίθανες οικονομικές ανισότητες έχουν από καιρό γίνει αποδεκτές από εκείνους που πιστεύουν ότι ο καθένας είναι άξιος της τύχης του. Πρέπει να είναι κανείς πολύ ’’νυχτωμένος’’ για να το πιστέψει αυτό σε μια χώρα όπου το 1% του πληθυσμού κατέχει το 50% του πλούτου! Ομως στην Αμερική βρίσκουμε παντού την αστερόεσσα, ακόμη και σε μισογκρεμισμένες καλύβες.

Αλλά, εκτός από τον στρατιωτικό τομέα (40% των παγκόσμιων στρατιωτικών δαπανών), η Αμερική χάνει τη θέση της “υπερδύναμης”. Για πρώτη φορά, χάνει εκεί που ήταν αχτύπητη, δηλαδή στην “ελεύθερη αγορά” και στη διεθνοποίηση του ανταγωνισμού. Ένα αρκετά μεγάλο μέρος της αποκαλούμενης “ζωτικής” και “δυναμικής” κοινωνίας δεν τα καταφέρνει με αυτή τη δοκιμασία. Περισσότερο από οπουδήποτε αλλού, το χάσμα είναι αβυσσαλέο ανάμεσα στους μεγάλους νικητές της παγκοσμιοποίησης και τους ‘’ριγμένους’’ ανθρώπους. Εν ολίγοις, το αμερικανικό όνειρο τελείωσε. Η αβεβαιότητα έχει διεισδύσει παντού, ακόμη και στα σπίτια.

Τι να κάνoυν για να βγουν απ’ αυτή την κατάσταση; Οι Αμερικανοί δεν είναι πλέον σίγουροι για την απάντηση. Έτσι, μερικές φορές οι γονείς είναι πρόθυμοι ακόμα και να δώσουν αμφεταμίνες στα παιδιά τους, ακόμα και από την πρώτη Δημοτικού, για να έχουν καλούς βαθμούς.

Στη μαύρη κοινότητα, οι ηλικιωμένοι, πεπεισμένοι ότι για να πετύχεις αρκούσε να ήσουν ειλικρινής και εργατικός, να «σκύβεις το κεφάλι»,  χλευάζονται από μια νεολαία που έχει ριζοσπαστικές ιδέες. Σας δίνω άλλο ένα παράδειγμα του διάχυτου πανικού: στα τέλη της δεκαετίας του 1960, μια μεγάλη πλειοψηφία των Αμερικανών ήταν πολύ αισιόδοξη για το πολυφυλετικό μέλλον της χώρας. Το 2001, το 70% των μαύρων και το 62% των λευκών εξακολουθούσε να πιστεύει ότι οι σχέσεις με την άλλη κοινότητα ήταν καλές. Το 2016, πριν από την εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ, ήταν μόνο το 49% των μαύρων και το 55% των λευκών.

 Πώς το εξηγείτε αυτό;

Η πολιτική τάξη αλλά και τα κοινωνικά δίκτυα τροφοδοτούν ένα καταστροφικό και εφιαλτικό όραμα της πραγματικότητας. Ο καθένας ζει στο  καβούκι της ταυτότητάς του χωρίς να βλέπει έξω και σχετικά σπάνια γεγονότα αποκτούν δυσανάλογη σημασία μόλις διαδίδονται μαζικά: όταν το βίντεο ενός μαύρου που πυροβολήθηκε από την αστυνομία, επειδή δεν πέρασε από τις διαβάσεις των πεζών, γίνεται viral, το αίσθημα της αδικίας δεκαπλασιάζεται. Όταν η είδηση ενός παιδιού που βρέθηκε δολοφονημένο στις τουαλέτες ενός πρατηρίου καυσίμων σχολιάζεται με τρόπο που προκαλεί ναυτία στην έξοδο κάθε σχολείου της χώρας, ο φόβος του παιδεραστή-θηρευτή κυριαρχεί στα σπίτια. Το 60% των Αμερικανών είναι πεπεισμένο ότι η εγκληματικότητα  αυξάνεται ενώ, σύμφωνα με το FBI, το ποσοστό βίαιων εγκλημάτων μειώθηκε κατά 43% από το 1993. Ο πραγματικός κίνδυνος μειώνεται, αλλά αυξάνεται το αίσθημα κινδύνου, γεγονός που ενθαρρύνει την αναδίπλωση του καθενός στον εαυτό του και στην κοινότητά του.

Στο βιβλίο σας “To είδες στην Αμερική, σύντομα και στη Γαλλία“, τονίζετε το “άγχος” που καταστρέφει την Αμερική. Γιατί είναι τόσο ισχυρό αυτό το άγχος σε μια χώρα που είναι η μεγαλύτερη οικονομική δύναμη στον πλανήτη; Πώς εκδηλώνεται αυτό το άγχος;

Ένας από τους γείτονές μου συμβουλεύεται κάθε πρωί στο Διαδίκτυο έναν χάρτη των εγκλημάτων που διαπράχθηκαν την προηγούμενη ημέρα  στη γειτονιά μας. Το αποτέλεσμα είναι να πιστεύει ότι περιβαλλόμαστε από κακοποιούς και δεν αφήνει πλέον το γιο του να βγει. Το πλήθος των διαθέσιμων πληροφοριών δίνει την ψευδαίσθηση του ελέγχου, ενώ στην πραγματικότητα πυροδοτεί ένα άγχος συχνά παρανοϊκό. Πιστεύουμε ότι μπορούμε να γνωρίζουμε τα πάντα, ότι καταλαβαίνουμε τα πάντα μόνοι μας, δυσπιστούμε έναντι των ειδικών και των παρεμβαλλόμενων – γιατρών, δημοσιογράφων – των οποίων η ικανότητα μας καθησύχαζε πριν. Άλλες αιτίες ανησυχίας είναι η ανάγκη προσαρμογής στις ολοένα και πιο γρήγορες αλλαγές, στην αποσύνθεση του κύτταρου της οικογένειας, στη μείωση της θρησκευτικής πίστης, στην προσωρινότητα της απασχόλησης ή στην εμμονή του μηδενικού κινδύνου. Σε μια πλούσια χώρα, καταλήγουν να είναι πολύ ανήσυχοι με την ιδέα ότι “κάτι μπορεί να μας συμβεί” παρά σε μια φτωχή χώρα όπου αντικειμενικά οι κίνδυνοι – ασθένεια, ατύχημα – είναι απείρως υψηλότεροι. Το 18% των Αμερικανών υποφέρει επισήμως από διαταραχές άγχους έναντι μόνο 10% στη Γαλλία, όπου ο αριθμός αυξάνεται. Θα δείτε ότι η Γαλλία θα κατακτηθεί από αυτή την ασθένεια: δεν είναι τυχαίο ότι ο Κριστόφ Αντρέ, ο πάπας της εκστρατείας κατά του στρες, έχει εκδώσει 25 βιβλία που σημείωσαν ρεκόρ πωλήσεων.

Αυτό το άγχος καταλήγει στη μαζική χρήση ναρκωτικών, αμφεταμινών και οπιούχων. Πόσο σοβαρό είναι αυτό το φαινόμενο; Και πώς αντιμετωπίζεται από τις δημόσιες αρχές;

 Το προσδόκιμο ζωής έχει μειωθεί για δεύτερη συνεχή χρονιά στις Ηνωμένες Πολιτείες λόγω μιας επιδημίας που πλήττει όλες τις κοινωνικές τάξεις: από το 1999, 350.000 Αμερικανοί έχουν πεθάνει από υπερβολική δόση οπιούχων. Αυτά τα αποτελεσματικά και φθηνά φάρμακα κατά του πόνου, σε μια χώρα όπου η ιατρική φροντίδα είναι δαπανηρή, συνταγογραφούνται μαζικά για χρόνια, παρά τις υψηλές πιθανότητες εθισμού τους. Αιτία είναι η αποδεδειγμένη αθέμιτη συνεργασία μεταξύ φαρμακευτικών εταιριών και γιατρών που πληρώνονται για την προώθηση των οπιούχων τους, αλλά και η αυξανόμενη ζήτηση των ασθενών για να μην υποφέρουν. Παρά τις προσπάθειες των αρχών, η επιδημία δεν μειώθηκε το 2017: για τα τρία εκατομμύρια εθισμένων στις Ηνωμένες Πολιτείες, είναι εύκολο να αποκτήσουν τα χάπια από την Κίνα μέσω του Dark Web, το κρυφό διαδίκτυο.

 Αναφέρετε επίσης το υπερφιλελεύθερο σύστημα που διέπει το εργατικό δίκαιο. Μήπως τα θετικά οικονομικά αποτελέσματα των Ηνωμένων Πολιτειών (ειδικά στον τομέα της ανεργίας) κρύβουν μια πιο επισφαλή κοινωνική πραγματικότητα;

 Διηγούμαι την ιστορία ενός υπαλλήλου που έχει καθημερινά δύο θέσεις εργασίας πλήρους απασχόλησης, στα MacDo και στη συνέχεια στα Burger King, αλλά εξακολουθεί να είναι τόσο φτωχός που εξαρτάται από τα κρατικά κουπόνια σίτισης. Με άλλα λόγια, ο φορολογούμενος επιδοτεί έμμεσα τη βιομηχανία fast food! Η εργατική τάξη και η αμερικανική μεσαία τάξη υφίστανται τις επιπτώσεις ενός υπερφιλελευθερισμού που, με εξαίρεση τον Μπέρνι Σάντερς, οι Δημοκρατικοί ποτέ δεν κατήγγειλαν πραγματικά, όταν δεν τον ενθάρρυναν. Η γλώσσα της αλληλεγγύης τους είναι επιλεκτική – στοχεύει σε ορισμένες “κοινότητες” σε βάρος άλλων – και υποκριτική, αφού οι ελίτ αυτές αντλούν το εισόδημά τους από την αχαλίνωτη παγκοσμιοποίηση που είναι η αιτία των δεινών των συμπολιτών τους. Ωστόσο, όταν πείτε σε κάποιον που σκοτώνεται στη δουλειά, αλλά δεν έχει να πληρώσει τον οδοντίατρο, ότι είναι «προνομιούχος λευκός», δεν πρέπει να εκπλαγείτε αν αρχίσει να ‘’παίρνει ανάποδες’’. Και αυτό εξηγεί, φυσιολογικά, την επιτυχία του Ντόναλντ Τραμπ.

 Μετάφραση: Ευάγγελος Δ. Νιάνιος

 Πηγή: http://www.lefigaro.fr/vox/monde/2018/11/09/31002-20181109ARTFIG00277-geraldine-smith-aux-etats-unis-chacun-vit-dans-sa-cave-identitaire.php