Η γαλλική ενημέρωση προς την Άγκυρα, το «όλα καλά» του Χακάν Φιντάν και οι έρευνες για το Great Sea Interconnector. Τι γνωρίζουμε, τι υποστηρίζουν Αθήνα και Άγκυρα και ποια κρίσιμα ερωτήματα παραμένουν αναπάντητα.
Τι έγινε γνωστό για τη γαλλική διακοίνωση
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Αλεξάνδρας Φωτάκη στον Οικονομικό Ταχυδρόμο, η Γαλλία ενημέρωσε γραπτώς την τουρκική πλευρά για τις προγραμματισμένες εργασίες του Abeille Marengo. Κατά τις αρμόδιες πηγές που επικαλείται το δημοσίευμα, η ενημέρωση συνοδευόταν από τη διευκρίνιση ότι δεν συνεπάγεται αναγνώριση τουρκικής δικαιοδοσίας.
Ωστόσο, το πλήρες κείμενο της διακοίνωσης δεν έχει δημοσιοποιηθεί. Επομένως, δεν μπορεί να αξιολογηθεί ανεξάρτητα εάν το διπλωματικό έγγραφο περιορίζεται σε μια ουδέτερη γνωστοποίηση ή περιλαμβάνει διαφορετικές διατυπώσεις. Η αντιπολίτευση ζητά από την κυβέρνηση να εξηγήσει εάν γνώριζε εκ των προτέρων τη γαλλική πρωτοβουλία και ποιο είναι το περιεχόμενό της.
Η τουρκική ανακοίνωση και το «όλα καλά» του Φιντάν
Στις 6 Νοεμβρίου 2026, το τουρκικό Υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε επίσημη ανακοίνωση αριθ. 214, σύμφωνα με την οποία τμήμα των ερευνών του γαλλικού πλοίου βρίσκεται σε περιοχή την οποία η Τουρκία θεωρεί δική της υφαλοκρηπίδα. Η Άγκυρα υποστήριξε ότι δεν είχε ολοκληρωθεί η απαιτούμενη, κατά την τουρκική θέση, διαδικασία συναίνεσης.
Η Τουρκία εξέδωσε επίσης αντι-NAVTEX, αμφισβητώντας την ελληνική ναυτιλιακή αναγγελία για τις έρευνες. Η Αθήνα απορρίπτει τις τουρκικές αξιώσεις ως προς την αρμοδιότητα αδειοδότησης.
Στις 7 Νοεμβρίου, όμως, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, απαντώντας σε ερώτηση του δημοσιογράφου Μανώλη Κωστίδη, δήλωσε ότι «όλα είναι φυσιολογικά, όλα είναι καλά». Τουρκικές διπλωματικές πηγές έκαναν λόγο για επίλυση της διαφοράς σχετικά με τις NAVTEX, χωρίς να παρουσιάσουν δημόσια συγκεκριμένους όρους διευθέτησης.
Η διαφορά ανάμεσα στην έντονη τουρκική ανακοίνωση της Παρασκευής και στη διαβεβαίωση αποκλιμάκωσης του Σαββάτου καθιστά τις γαλλικές επαφές πολιτικά σημαντικές. Η αποκλιμάκωση, όμως, δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη συμφωνίας επί των θαλάσσιων δικαιοδοσιών.
Η ελληνική απάντηση: αδειοδότηση μόνο από την Αθήνα
Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι η σχετική άδεια εκδόθηκε από τις αρμόδιες ελληνικές αρχές και ότι δεν ζητήθηκε τουρκική άδεια. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου επισήμανε ότι δεν υπήρξε ελληνοτουρκική συνεννόηση για την αδειοδότηση. Διπλωματικές πηγές δήλωσαν επίσης ότι η Τουρκία διαχειρίζεται εσωτερικά τις δικές της ανακοινώσεις και πως η Ελλάδα θα συνεχίσει να ενεργεί με βάση το διεθνές δίκαιο.
Η θέση αυτή απαντά στο ποιος αδειοδότησε τις εργασίες από ελληνικής πλευράς. Δεν απαντά πλήρως στο τι έγραφε η γαλλική ρηματική διακοίνωση ούτε σε ποιες επαφές ενδεχομένως προηγήθηκαν ανάμεσα σε Παρίσι και Άγκυρα.
Οι αντιδράσεις της αντιπολίτευσης
Η υπόθεση προκάλεσε τοποθετήσεις κομμάτων και πολιτικών προσώπων με διαφορετικές αφετηρίες, αλλά κοινό αίτημα για επίσημη ενημέρωση.
Ο ευρωβουλευτής Νικόλας Φαραντούρης εξέφρασε ανησυχία για το ενδεχόμενο διπλωματικών κινήσεων που θα δημιουργούσαν αρνητικό προηγούμενο και κάλεσε το Υπουργείο Εξωτερικών να αποσαφηνίσει όσα έχουν συζητηθεί.
Επιπλέον, οι Δημήτρης Μάντζος και Γιάννης Μανιάτης, σε κοινή παρέμβασή τους εκ μέρους του ΠΑΣΟΚ, ζήτησαν από την κυβέρνηση να απαντήσει εάν υπήρξε επικοινωνία Γαλλίας–Τουρκίας για τις έρευνες, τονίζοντας ότι η σιωπή δεν μπορεί να συνιστά επαρκή απάντηση. Η παρέμβασή τους δημοσιεύτηκε στις 8 Νοεμβρίου.
Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη (ΕΛ.Α.Σ.) χαρακτήρισε τη γαλλική διακοίνωση επιζήμια, εκτιμώντας ότι μια γραπτή ενημέρωση υπό την απειλή επεισοδίου μπορεί να αξιοποιηθεί από την Άγκυρα ως επιχείρημα περί δικαιοδοσίας. Πρόκειται για πολιτική αξιολόγηση της ΕΛ.Α.Σ., όχι για αποδεδειγμένη νομική συνέπεια της διακοίνωσης.
Το ΚΚΕ ζήτησε να αποσαφηνιστεί εάν η Τουρκία ενημερώθηκε και έθεσε το ερώτημα μήπως δημιουργείται περιθώριο νέων αξιώσεων. Παράλληλα, ενέταξε το έργο στο ευρύτερο πλαίσιο των ενεργειακών ανταγωνισμών.
Η Νέα Αριστερά κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι καταφεύγει σε διαμεσολάβηση τρίτων χωρών, εκτιμώντας ότι η πρακτική αυτή υποδηλώνει αδυναμία διαχείρισης της υπόθεσης. Η κυβέρνηση δεν αποδέχεται τον ισχυρισμό περί παραχώρησης αρμοδιότητας στην Τουρκία.
Το προηγούμενο του 2024 και ο νομικός πυρήνας της διαφοράς
Το ζήτημα παραπέμπει στην ένταση του Ιουλίου 2024 στην περιοχή της Κάσου, όταν οι έρευνες του Ievoli Relume διακόπηκαν μέσα σε κλίμα αντιπαράθεσης. Η Τουρκία στηρίζει τις σημερινές αιτιάσεις της στη δική της ερμηνεία για την έκταση της υφαλοκρηπίδας της στην Ανατολική Μεσόγειο, την οποία η Ελλάδα αμφισβητεί.
Από νομική άποψη, απαιτείται διάκριση ανάμεσα στη ναυτιλιακή αναγγελία (NAVTEX), στην αδειοδότηση συγκεκριμένων ερευνητικών εργασιών, στα δικαιώματα πόντισης υποθαλάσσιων καλωδίων και στις γενικότερες διαφορές οριοθέτησης υφαλοκρηπίδας. Η έκδοση NAVTEX δεν καθορίζει από μόνη της κυριαρχικά δικαιώματα. Ούτε μια διπλωματική ενημέρωση ισοδυναμεί αυτομάτως με αίτημα άδειας: η σημασία της εξαρτάται από το ακριβές κείμενο και τις περιστάσεις.
Γιατί η ηλεκτρική διασύνδεση έχει στρατηγικό βάρος
Το GSI δεν είναι μόνο μια διμερής ενεργειακή επένδυση. Σκοπεύει να συνδέσει την Κρήτη με την Κύπρο και, σε επόμενη φάση, με το Ισραήλ, ενισχύοντας τη διασύνδεση της περιοχής με το ευρωπαϊκό σύστημα ηλεκτρισμού. Η υλοποίηση του έργου θα επηρεάσει την ενεργειακή ασφάλεια, τις εμπορικές ροές ηλεκτρικής ενέργειας και το πλαίσιο συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Γι’ αυτό οι έρευνες βυθού αποκτούν συμβολική σημασία μεγαλύτερη από το τεχνικό τους αντικείμενο: είναι μια δοκιμή για το εάν μπορούν να προχωρήσουν ευρωπαϊκές υποδομές σε θαλάσσιες περιοχές όπου υφίστανται ανταγωνιστικές διεκδικήσεις.
Τι γνωρίζουμε έως το βράδυ της 8ης Νοεμβρίου
- 6 Νοεμβρίου: τουρκική επίσημη αντίδραση και αντι-NAVTEX.
- 7 Νοεμβρίου: ο Φιντάν διαβεβαιώνει ότι το ζήτημα έχει εκτονωθεί, χωρίς να παρουσιάζει όρους.
- 8 Νοεμβρίου: δημοσιεύονται πληροφορίες για γαλλική ρηματική διακοίνωση που, σύμφωνα με τις πηγές, δεν αναγνωρίζει τουρκική δικαιοδοσία.
- 9 Νοεμβρίου: προγραμματισμένη αναχώρηση του Abeille Marengo από το Ηράκλειο για τις έρευνες. Η πραγματική εξέλιξη μένει να επιβεβαιωθεί.
Τα ερωτήματα που ζητούν απαντήσεις
- Ποια είναι η ακριβής διατύπωση της γαλλικής διακοίνωσης;
- Είχε ενημερωθεί ή συμφωνήσει εκ των προτέρων η Αθήνα για το περιεχόμενό της;
- Περιλαμβάνει η επικοινωνία αποκλειστικά γνωστοποίηση ή και όρους για τη συνέχιση των εργασιών;
- Τι σήμαινε πρακτικά η φράση του Φιντάν ότι το ζήτημα «έχει επιλυθεί»;
- Θα εκτελέσει το γαλλικό πλοίο τις προβλεπόμενες έρευνες χωρίς παρεμπόδιση και χωρίς πρόσθετη διαδικασία αδειοδότησης από την Τουρκία;
Η επανέναρξη των ερευνών θα αποτελέσει την πρώτη πρακτική δοκιμασία. Ακόμη και εάν πραγματοποιηθούν ανεμπόδιστα, αυτό δεν θα συνεπάγεται από μόνο του ότι οι ευρύτερες ελληνοτουρκικές διαφορές έχουν λυθεί. Η πλήρης ενημέρωση για το διπλωματικό παρασκήνιο παραμένει αναγκαία για να διακριθεί η επιχειρησιακή αποκλιμάκωση από μια πιθανή μεταβολή θέσεων.
Το βέβαιο, μέχρι στιγμής, είναι ότι η Αθήνα δεν αναγνωρίζει τουρκική αρμοδιότητα αδειοδότησης, η Άγκυρα δεν έχει ανακαλέσει δημοσίως τις θαλάσσιες αξιώσεις της και οι πληροφορίες για τη γαλλική διπλωματική κίνηση δεν συνοδεύονται ακόμη από το αυθεντικό έγγραφο.
