του Αχιλλέα Ταουξή, Υποστρατήγου ε.α.Οι ιστορικές αναλογίες μπορεί να αστοχούν, όταν γίνονται εύκολες ταυτίσεις. Όμως γίνονται πολύτιμες όταν σκάβουν στους μηχανισμούς και όχι στα πρόσωπα.
Στα πλαίσια αυτά θα άξιζε να εξετάσουμε τον ναζιστικό αναθεωρητισμό, με ορισμένες πλευρές της σημερινής τουρκικής πολιτικής και συγκεκριμένα με αυτό που η βιβλιογραφία ονομάζει νεοοθωμανισμό, ή στρατηγική αυτονομία.
Η ακαδημαϊκή συζήτηση δένει την πολιτική του Ερντογάν με την οθωμανική μνήμη, την ισλαμική ταυτότητα, τη δίψα για περιφερειακή ηγεσία και τα τελευταία χρόνια, με πιο βαριά χρήση της στρατιωτικής ισχύος.
Η σύγκριση λοιπόν δεν κυνηγά ταυτίσεις προσώπων. Κυνηγά κοινά μοτίβα, αμφισβήτηση του status quo, επίκληση ιστορικής αδικίας, δίψα για μεγαλύτερη επιρροή, σταδιακή δοκιμή ορίων, εκμετάλλευση της αδράνειας των ισχυρών. Στο σημείο αυτό κρύβεται το πραγματικό ιστορικό μάθημα.
Όλα ξεκινούν από μια αμφισβήτηση...Κάθε αναθεωρητική πολιτική ξεκινά από μια απλή, σχεδόν αθώα φράση, ‘όπως ” η σημερινή κατάσταση δεν μας ικανοποιεί. Πρέπει να αλλάξει….”. Κάποιος καλοπροαίρετος θα πεί ότι αυτή από μόνη της, δεν είναι έγκλημα. Κάθε κράτος έχει δικαίωμα να θέλει αλλαγές. Το κρίσιμο όμως ερώτημα που μετράει είναι με ποιον τρόπο τις διεκδικεί.
Η εξωτερική πολιτική του Ερντογάν έχει κάνει τη στροφή, από μια πιο ευρωπαϊκή, οικονομοκεντρική στάση, σε μια διεκδικητική, στρατηγικά αυτόνομη, στρατιωτικοποιημένη γραμμή. Η «Γαλάζια Πατρίδα», η παρουσία στη Συρία, στη Λιβύη, στην Ανατολική Μεσόγειο, στον Καύκασο, η συνεχόμενη κατοχή στην Κύπρο, οι παράνομες διεκδικήσεις στο Αιγαίο αποτελούν κομμάτια της ίδιας μετατόπισης, που η ακαδημαϊκή βιβλιογραφία περιγράφει πλέον ανοιχτά ως αμφισβήτηση θεμελίων της φιλελεύθερης διεθνούς τάξης.
Κάτι ανάλογο και συνέβη και στη μεσοπολεμική Γερμανία. Ο Χίτλερ δεν ξεκίνησε λέγοντας ”θα κατακτήσω την Ευρώπη”. Ξεκίνησε αμφισβητώντας τη μεταπολεμική τάξη. Και κάθε επιτυχία γεννούσε την επόμενη απαίτηση, σαν χιονοστιβάδα που παίρνει φόρα.Αυτό είναι το πρώτο μάθημα.
Η αναθεωρητική πολιτική δεν γίνεται επικίνδυνη με την πρώτη απαίτηση. Γίνεται επικίνδυνη τη στιγμή που καταλαβαίνει ότι η πρώτη απαίτηση δεν κόστισε τίποτα.
Ο αναθεωρητισμός σπάνια παρουσιάζεται με το πραγματικό του όνομα. Ντύνεται πάντα τον μανδύα της αποκατάστασης της δικαιοσύνης. Ο Χίτλερ επικαλούνταν την ‘‘αδικία» των Βερσαλλιών”, την προστασία των Γερμανών εκτός Γερμανίας και το δικαίωμα αυτοδιάθεσης. Η Τουρκία παίζει το ίδιο χαρτί με άλλα ονόματα όπως ιστορία, ασφάλεια, δικαιώματα Τουρκοκυπρίων, «εθνική ασφάλεια», και τον ρόλο που θεωρεί ότι της αναλογεί λόγω γεωπολιτικού μεγέθους. Ο μηχανισμός επαναλαμβάνεται σαν καλούπι και η πολιτική επιδίωξη ξαφνικά ντύνεται ιστορικό ή ηθικό δικαίωμα, και όταν μια κυβέρνηση καταφέρει να πείσει την κοινωνία της ότι δεν ζητά κάτι καινούργιο, αλλά απλά ”παίρνει πίσω” κάτι δικό της, η υποχώρηση γίνεται πολιτικά σχεδόν αδύνατη.
Κατά τη γνώμη μου όμως το πιο επικίνδυνο κοινό στοιχείο αποτελεί η σταδιακή δοκιμή των ορίων. Ο Χίτλερ έμαθε κάτι πολύ σημαντικό από τις αντιδράσεις των άλλων και συγκεκριμένα ότι μπορούσε, μπορούσε να όλο και περισσότερο, και μετά λίγο ακόμη. Ο επανεξοπλισμός, η Ρηνανία, η Αυστρία, η Σουδητία, με κάθε βήμα να έχει διαφορετικό χαρακτήρα, κάθε βήμα να μοιάζει μεμονωμένο. Η συνολική εικόνα όμως φάνηκε μόνο εκ των υστέρων, όταν πια ήταν αργά. Αυτό ακριβώς είναι το πιο χρήσιμο ιστορικό μάθημα για τη σημερινή Τουρκία.
Η Άγκυρα έχει δείξει, ξανά και ξανά, ότι ξέρει να συνδυάζει τετελεσμένα, στρατιωτική ισχύ, απειλή, διπλωματική πίεση και διαπραγμάτευση σε ένα ενιαίο πακέτο. Εισβολή στη Κύπρο, στρατιωτικές επιχειρήσεις στη Συρία, στρατιωτική παρέμβαση στη Λιβύη υπέρ της κυβέρνησης της Τρίπολης, γεωτρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο , το τουρκολιβυκό μνημόνιο του 2019, κατατεθειμένο επίσημα στον ΟΗΕ, αμφισβητημένο σφόδρα από Ελλάδα και Ευρώπη, όλα ένα ενιαίο πακέτο!
Η μέθοδος είναι απλή στα χαρτιά και ύπουλη στην πράξη Πρώτα φτιάχνω μια νέα πραγματικότητα στο έδαφος και μετά καλώ τους άλλους να διαπραγματευτούν πάνω σε αυτήν. Το κλασικό προβάδισμα του τετελεσμένου!
Στο σημείο αυτό εμφανίζεται το μεγάλο πρόβλημα. Η διεθνής κοινότητα! Εδώ κρύβεται η πιο ουσιαστική σύγκριση με την εποχή του Χίτλερ. Όχι επειδή οι σημερινοί ηγέτες αντιγράφουν τον Τσάμπερλεν, αλλά επειδή οι μεγάλες δυνάμεις, τότε όπως και τώρα, ζυγίζουν κάθε αναθεωρητική κίνηση με έναν απλό υπολογισμό κόστους. Πόσο μακριά μπορούμε να αφήσουμε τα πράγματα να πάνε, χωρίς να ανοίξουμε μεγαλύτερη κρίση. Ο υπολογισμός είναι απόλυτα λογικός, με όρους realpolitik, δημιουργεί όμως έναν φαύλο κύκλο.
Η Γερμανία του ’30 ήξερε ότι οι δυτικές δημοκρατίες φοβόντουσαν έναν νέο μεγάλο ευρωπαϊκό πόλεμο. Η σημερινή Τουρκία ξέρει ότι η Δύση έχει πολύ ισχυρούς λόγους να μη ρίξει εντελώς τις γέφυρες μαζί της.
Στο σημείο αυτό μπαίνει ένας τεράστιος, αμετάθετος παράγοντας, η γεωγραφία. Η Τουρκία κάθεται πάνω στο σταυροδρόμι Ευρώπης, Μαύρης Θάλασσας, Καυκάσου, Μέσης Ανατολής. Το ΝΑΤΟ το αναγνωρίζει ανοιχτά — η στρατηγική βαρύτητα της Τουρκίας για τη νοτιοανατολική πτέρυγα της Συμμαχίας δεν αμφισβητείται. Η Δύση, λοιπόν, δεν έχει την πολυτέλεια να τη μεταχειρίζεται σαν ένα οποιοδήποτε τρίτο κράτος και αυτό ακριβώς δημιουργεί το πρόβλημα. Η Δύση αντιδρά χαλαρά, πότε με ευχολόγιο, πότε με αναποτελεσματικά μέτρα. Εδώ φαίνεται η διαφορά ανάμεσα στη δήλωση και στην αποτροπή. Άλλο να λες ότι μια ενέργεια είναι απαράδεκτη και άλλο να πείθεις τον αντίπαλο ότι θα πληρώσει κόστος αν επιμείνει. Αν το δεύτερο δεν υπάρχει, το πρώτο χάνει την αξία του.
Κάθε αναθεωρητική δύναμη ενδιαφέρεται πρωτίστως για ένα πράγμα. Πού βρίσκεται η πραγματική κόκκινη γραμμή . Όχι η θεωρητική. Η πραγματική.
Αν ένα κράτος δέχεται επί χρόνια διαμαρτυρίες, καταδίκες και ανακοινώσεις, αλλά βλέπει ελάχιστο πρακτικό κόστος, τότε μαθαίνει κάτι πολύ απλό, ότι μπορεί να πάει λίγο παραπέρα. Και μετά λίγο ακόμη. Αυτό ήταν το μεγάλο μάθημα της δεκαετίας του 1930. Η αποτροπή δεν αποτυγχάνει επειδή οι δηλώσεις είναι ήπιες. Αποτυγχάνει επειδή δεν είναι αξιόπιστες.
Για την Ελλάδα, το θέμα δεν είναι θεωρητικό, αλλά άμεσο, πρακτικό και υπαρξιακό. Δεν μιλάμε για μια μακρινή κρίση σε άλλη ήπειρο. Μιλάμε για έναν γείτονα με τον οποίο η ένταση μπορεί να επηρεάσει ζωές μέσα σε λίγες ώρες. Πίσω από κάθε χάρτη υπάρχουν άνθρωποι. Ο ψαράς, ο ναυτικός, ο πιλότος, ο στρατιώτης, η οικογένεια που ακούει τις ειδήσεις και μετρά τις ώρες με αγωνία. Ο αναθεωρητισμός δεν παράγει μόνο διπλωματική ένταση. Παράγει ανασφάλεια και μόνιμη πίεση.
Γι’ αυτό και η ελληνική απάντηση δεν μπορεί να είναι ούτε αδράνεια ούτε υστερία. Χρειάζεται αποτροπή, ψυχραιμία, συμμαχίες, διεθνές δίκαιο και ξεκάθαρη στρατηγική.
Η ισχύς δεν είναι μόνο εξοπλισμοί.Συχνά η άμυνα συζητιέται μόνο με όρους αριθμών. Αεροσκάφη, φρεγάτες, πύραυλοι, drones. Όλα είναι σημαντικά. Αλλά δεν αρκούν. Η πραγματική ισχύς μιας χώρας είναι και άνθρωποι. Είναι εκπαίδευση, ετοιμότητα, πειθαρχία, συνοχή και εμπιστοσύνη. Είναι η βεβαιότητα ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις δεν υπάρχουν για το θεαθήναι, αλλά για να αποτρέπουν και, αν χρειαστεί, να ανταποκρίνονται.
Για την Ελλάδα, το Πολεμικό Ναυτικό έχει ιδιαίτερη σημασία. Δεν είναι απλώς ένας στόλος για το Αιγαίο. Είναι εργαλείο εθνικής αποτροπής σε έναν ευρύτερο θαλάσσιο χώρο όπου διακυβεύονται κυριαρχικά δικαιώματα, ενεργειακές διαδρομές και στρατηγικά συμφέροντα. Η ισχύς αυτή δεν κρίνεται μόνο στο χαρτί. Κρίνεται στη διαθεσιμότητα, στην εκπαίδευση, στη διοίκηση, στη διακλαδικότητα και στην ετοιμότητα και στο ηθικό του προσωπικού.
Το 1938 δεν πρέπει να το θυμόμαστε μόνο ως το «λάθος του Τσάμπερλεν». Πρέπει να το θυμόμαστε ως την αποτυχία ενός ολόκληρου συστήματος να καταλάβει έγκαιρα ότι η λογική του αντιπάλου είχε αλλάξει. Οι παραχωρήσεις δεν λειτούργησαν ως σταθεροποιητικός παράγοντας. Λειτούργησαν ως σήμα ότι μπορούσαν να ζητηθούν κι άλλα.
Αυτό είναι το πραγματικό μάθημα: κάθε υποχώρηση πρέπει να κρίνεται όχι μόνο για το άμεσο αποτέλεσμα, αλλά και για το τι μήνυμα στέλνει για την επόμενη κίνηση.
Γιατί ο τελικός στόχος της ισχύος δεν είναι να οδηγήσει στη σύγκρουση αλλά να την κάνει περιττή. Αυτό να είναι το πιο σημαντικό μάθημα που μας αφήνει η ιστορία. Όταν η ειρήνη θεωρείται δεδομένη, γίνεται εύθραυστη. Όταν όμως προστατεύεται με αποφασιστικότητα, τότε η δύναμη παύει να είναι απειλή και γίνεται εγγύηση.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο ελληνικό πρόβλημα. Αυτό της έλλειψης μιας συνεκτικής υψηλής στρατηγικής. Η Ελλάδα εξακολουθεί να αντιμετωπίζει μια διαχρονική τουρκική αναθεωρητική πολιτική με αποσπασματικές κινήσεις, χωρίς το θεσμικό βάρος ενός πραγματικά ανεξάρτητου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας που θα εξασφάλιζε συνέχεια, συντονισμό και στρατηγική συνοχή.
Όσο η αντίδραση παραμένει κατακερματισμένη και όχι ενιαία, τόσο ο αντίπαλος θα αξιοποιεί τα κενά, τις καθυστερήσεις και τις εσωτερικές ασυνέχειες. Κάθε πρόκληση απαιτεί άμεση απάντηση. Όταν νοιώσουν ότι το τίμημα που θα πληρώσουν είναι πολύ μεγαλύτερο από οποιοδήποτε όφελος, δεν θα τολμήσουν. Η ιστορία αποτελεί την επιβεβαίωση αυτού!
Αχιλλεύς Ταουξής
Ο Αχιλλέας Ταουξής είναι Υποστράτηγος ε.α. του Ελληνικού Στρατού, με πολυετή εμπειρία στους τομείς της αμυντικής πολιτικής, της στρατηγικής και των διεθνών σχέσεων. Έχει διατελέσει Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής Πολιτικής Εθνικής Άμυνας και Διεθνών Σχέσεων του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, καθώς και Διευθυντής της ελληνικής Προεδρίας της Συντονιστικής Επιτροπής της Διαβαλκανικής Υπουργικής Άμυνας (SEDM-CC/PMSC). Το 2023, ως στέλεχος του ΓΕΕΘΑ, διηύθυνε τη Γραμματεία Συντονισμού Διασκέψεων Διεθνών Οργανισμών και εκπροσώπησε τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ στην έναρξη του NATO Training Technology Conference στην Αθήνα. Έχει επίσης συμμετάσχει ως ομιλητής σε ημερίδες για τη διεθνή ασφάλεια, το ΝΑΤΟ, την Ευρωπαϊκή Ένωση και την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Πάλι η επωδός το ”ανεξάρτητο” Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας σε ποια Ελλάδα, αγαπητέ στρατηγέ ;;;.
Αυτήν στην οποίαν από το 1943 υπάρχουν πολιτικοί , που θέλησαν -και με ανταρσία- να την τοποθετήσουν στην Ανατολή , η οποία από το 490 π. Χ επιτίθεται στη Δύση και η Ελλάς είναι το προπύργιο της Δύσης και μάλιστα από το 323 π. Χ ως το 1922 μ .Χ (μέρες που είναι ,αιωνία η μνήμη όλων των Ελλήνων του Ελληνισμού της Ανατολής και ιδίως του Εθνομάρτυρος Χρυσοστόμου Σμύρνης) , είχε υποτάξει πολιτιστικώς και πολιτικώς μεγάλο μέρος της;;; .
ΕΑΜ , ΕΔΑ , ΠΑΣΟΚ ,ΣΥΡΙΖΑ ΚΑΙ ΤΩΡΑ Η ΕΛ.Α. Σ με το κόκκινο αστεράκι δεν θα μας αφήσουν να ομοφρονήσουμε απέναντι και της Τουρκία ,που από το 1923 έχει δύο μονοκράτορες τον Κεμάλ και τον Έρντογαν , που τώρα ”του ήρθε” να ανασυστήσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία (θα φάει τα μούτρα του στο τέλος σαν τον Κεμάλ που είδε την σμίκρυνση της το 1923-ΝΑ ΜΗΝ ΑΜΦΙΒΑΛΛΟΥΜΕ-).
Δεν συγκρίνονται ανόμοια .Ασιάτες αυτοί ,Ευρωπαίοι εμείς.
Υ.Γ Απολύτως συμφωνούμε με την φράση του άρθρου με την έντονη κόκκινη γραφή,
‘Γιαυτό και η ελληνική απάντηση…διεθνές δίκαιοι και ξεκάθαρη στρατηγική” .
ΟΛΑ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΚΑΙ ΘΑ ΓΙΝΟΝΤΑΙ ΑΠΟ ΑΞΙΕΣ -και όχι διχαστικές- ΗΓΕΣΙΕΣ ΠΟΥ ΘΑ ΕΚΛΕΓΟΥΜΕ μέσα στην Ευρωπαϊκή Ένωσή μας.
«από το 1943 υπάρχουν πολιτικοί , που θέλησαν -και με ανταρσία- να την τοποθετήσουν στην Ανατολή» σέ ποιά Ανατολή;
«η οποία από το 490 π. Χ επιτίθεται στη Δύση»
Ὄχι στὴν Δύση τότε, στὸν Ἑλληνισμό. Δὲν πῆγε ὁ Μέγας Ἀλέξανδρος στὴν Ἀνατολὴ ὡς ἐκπρόσωπος τῶν δυτικῶν, ἀλλὰ ὡς ἐκλεγμένος ἀρχηγὸς τῶν Ἑλλήνων. Ὁ Ἑλληνιστικός πολιτισμός στὴν Ἀνατολὴ ἀναπτύχθηκε καὶ ἐκεῖ γεννήθηκε καὶ ἀναπτύχθηκε καὶ ὁ Χριστιανισμός.
«Της Ασίας αν αγγίζει από τη μια της Ευρώπης λίγο αν ακουμπά / στον αιθέρα στέκει να και στη θάλασσα μόνη της!»
Ἡ Ἑλλάδα βρίσκεται στὸ μεταίχμιο μεταξὺ Ἀνατολῆς καὶ Δύσης, προπύργιο τῆς Δύσης ἀπὸ τὴν Ἀνατολὴ καὶ προπύργιο τῆς Ἀνατολῆς ἀπὸ τὴν Δύση.
Εὐρωπαῖοι ἐμεῖς ἀπὸ πότε; Ὑπάρχουν Ἕλληνες γεννημένοι στὰ Μικρασιατικὰ παράλια γενιὲς ὁλόκληρες, ἄλλοι γεννημένοι στὴν Αἴγυπτο, ἄλλοι στὶς Βαλκανικὲς καὶ βορειοανατολικὲς περιοχές, μὲ πολιτισμὸ καὶ ἴχνη ὁρατά καί ἐνεργό ἐπαναστατική δράση γιά τήν ἀπελευθέρωση τό 1821. ῾Ο ῾Ελληνισμός εἶναι ἀρχαιότερος καί εὐρύτερος ἀπό τήν ΕΕ καί δέν πρόκειται νά ἀλλάξουν οἱ ρίζες του. Ἄν ἀναδιπλώθηκε στὴν ἀρχαία κοιτίδα του, ὅπως γράφει ὁ Σεφέρης, αὐτὸ ἔγινε γιὰ νὰ προφυλάξει τὴν αὐθεντικότητά του ὥστε νά προφυλάξει καὶ τὴν συνέχεια καὶ συνοχὴ τῆς ἱστορίας του ἀρχαία, βυζαντινὴ καὶ νεώτερη.
“«από το 1943 υπάρχουν πολιτικοί , που θέλησαν -και με ανταρσία- να την τοποθετήσουν στην Ανατολή» σέ ποιά Ανατολή; η οποία από το 490 π. Χ επιτίθεται στη Δύση»
Δηλαδή οι πολιτκοί αυτοί που λες, έκαμαν ανταρσία για να τοποθετήσουν την Ελλάδα στην Ανατολή των Περσών;; Καταλαβαίνεις καθόλου τι γράφεις;
Βλέπετε αβελοπουλο και Λατινοπουλου στο γιου Τιουμπ και ακούτε focusfm103.5 Θεσσαλονίκη για πατριωτική ενημέρωση.
Κάνουν ό,τι δεν γνωρίζουν -ευτυχώς λίγοι-ότι το ΕΑΜ με το ΚΚΕ μετά το 1943 έκανε τρεις γύρους και το δεύτερο αντάρτικο για να μας πάνε -χωρίς εκλογές- στην κομμουνιστική Ανατολή και με την ευκαιρία προσθέτω ότι,
ο Ανδρέας Παπανδρέου συνέδεσε ιδεολογικά και πολιτικά τους αγώνες της Αριστεράς και της Κεντροαριστεράς ,διακηρύσσοντας ότι το Κίνημα του (ΠΑΣΟΚ) εκπροσωπεί τη συνέχεια των γενεών του ΕΑΜ ,του 1-1-4- και του Πολυτεχνείου.
Υπάρχουν και βιβλία και διαδίκτυο που τα γράφουν όλα αυτά ,εκτός εάν είναι λειτουργικά αναλφάβητοι .
Εκτός από γελοίος, είσαι κι ένα δειλό ανθρωπάριο, που δεν τολμά ν αποταθεί εκεί που ξέρει ότι δεν τον παίρνει. Σε ποια Αναταολή μάς πηγαίνανε και κάνεις μνεία των Περσικών Πολέμων; Εγώ τα έγραψα αυτά, ρε φαιδρέ, που δεν ξέρεις τι σού γίνεται; Και πολύ σωστά σού γράφει η Ελένη, για ποια “Δύση” και πράσσειν άλογα μιλάς; Ρε συ, έχεις αρχίσει να χωλαίνεις άσχημα, το ξέρεις;
Προς ενημέρωση των φίλων αναγνωστών των Ανιχνεύσεων. Λειτουργικά αναλφάβητος είναι ο άνθρωπος που ξέρει να διαβάζει και να γράφει τα βασικά ,αλλά δεν μπορεί να κατανοήσει πλήρως ένα πολύπλοκο κείμενο ,δημόσια έγγραφα ή ειδήσεις ή να εξηγήσει τη γνώμη του με λογικά επιχειρήματα. Καληνύχτα σε όλους .
Ἐκεῖ ποὺ σκοντάφτει ἡ λογική, ὅσο κι ἂν βοηθήσει ἡ ΤΝ, ὁ ἀλφαβητισμός γίνεται ἀλειτούργητος.
Ακριβής περιγραφή τού εαυτού σου.