Ο τεκμηριωμένος οδηγός σας για την υγεία και την ευεξία

Sam Wikeley
Επιστημονικός ανταποκριτής

Όλοι φαίνεται να θέλουν να αποφεύγουν το μπλε φως. Μπορεί κανείς να αγοράσει γυαλιά που το εμποδίζουν. Τα κινητά τηλέφωνα και οι φορητοί υπολογιστές διαθέτουν ρυθμίσεις για τον περιορισμό του. Υπάρχουν ακόμη και συμπληρώματα διατροφής που υπόσχονται να προστατεύσουν τα μάτια εκ των έσω από τα υποτιθέμενα επιβλαβή μήκη κύματός του.

Τα προληπτικά αυτά μέτρα υποτίθεται ότι βελτιώνουν τον ύπνο. Η χρήση οθονών πριν από την κατάκλιση έχει συνδεθεί με ύπνο χαμηλής ποιότητας. Και επειδή το τεχνητό φως των ψηφιακών οθονών είναι πλούσιο σε μπλε μήκη κύματος, ορισμένοι έχουν υποδείξει ότι ο ένοχος είναι το συγκεκριμένο χρώμα.

Η στήλη αυτής της εβδομάδας εξετάζει κατά πόσο ευσταθεί πραγματικά η υπόθεση εναντίον του μπλε φωτός. Τα στοιχεία υποδεικνύουν ότι ενδέχεται να έχει κατηγορηθεί άδικα.

Η σύνδεση του μπλε φωτός με τον ύπνο δεν είναι παράλογη. Το ανθρώπινο μάτι περιέχει φωτοευαίσθητα κύτταρα που συμβάλλουν στον συγχρονισμό του οργανισμού με τον ημερήσιο και νυχτερινό κύκλο της Γης. Και τυχαίνει αυτά τα κύτταρα να είναι ιδιαίτερα ευαίσθητα στο μπλε τμήμα του φάσματος του φωτός.

Όπως μου εξήγησε, όμως, ο Russell Foster του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία ώστε να συνδεθεί οριστικά η καθημερινή έκθεση στις ακτίνες αυτού του χρώματος με τον κακό ύπνο. Εξίσου αδύναμα φαίνεται να είναι και τα επιχειρήματα υπέρ των προϊόντων που εμποδίζουν το μπλε φως.

Θα χρειαστεί να διαβάσετε ολόκληρη τη στήλη για τις λεπτομέρειες. Το συμπέρασμα είναι ότι το μπλε χρώμα ίσως επωμίζεται την ευθύνη που ανήκει στην πραγματικότητα στη φωτεινότητα.

Το έντονο λευκό φως κάνει τον οργανισμό να αισθάνεται μεγαλύτερη εγρήγορση, γεγονός που με τη σειρά του δυσκολεύει τον ύπνο. Είναι επομένως ειρωνικό, παρατηρεί ο δρ Foster, ότι το τελευταίο πράγμα που κάνουν οι περισσότεροι άνθρωποι πριν κοιμηθούν είναι να σταθούν στο φωτεινότερο δωμάτιο του σπιτιού —το μπάνιο— και να κοιταχτούν σε έναν φωτισμένο καθρέφτη.

Το βούρτσισμα των δοντιών σε ένα δωμάτιο με χαμηλότερο φωτισμό ίσως αποτελεί φθηνότερο και αποτελεσματικότερο υπνωτικό μέσο από ένα ζευγάρι γυαλιά που μπλοκάρουν το μπλε φως.

Πόσο συχνά κοιτάζετε κάποια οθόνη προτού κοιμηθείτε; Ψηφίστε στην παρακάτω δημοσκόπηση και πείτε μας. Μπορείτε επίσης να μας στείλετε τις απόψεις σας για τα γυαλιά προστασίας από το μπλε φως στη διεύθυνση [email protected]. Ενδέχεται να παρουσιάσουμε την απάντησή σας στο ενημερωτικό δελτίο της επόμενης εβδομάδας.

Την περασμένη εβδομάδα σάς ρωτήσαμε εάν τα παιχνίδια εικονικής πραγματικότητας (VR) πρόκειται να αλλάξουν τον τρόπο με τον οποίο ασκείστε. Συνολικά, το 74% απάντησε αρνητικά: το 45% επειδή θεωρεί ότι η πραγματική άσκηση είναι καλύτερη και το 26% επειδή αρνείται κατηγορηματικά να χρησιμοποιήσει την εικονική πραγματικότητα.

Σχεδόν ένας στους τέσσερις, ωστόσο, δήλωσε ότι τα παιχνίδια VR θα μπορούσαν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά προς την πραγματική άσκηση. Μόνο το 2% θεώρησε ότι θα μπορούσαν να την αντικαταστήσουν.

Ο Alex από τη Σκωτία προειδοποιεί ότι τα παιχνίδια VR δεν προσφέρουν «καθαρό αέρα» ούτε σωματική επαφή με τον πραγματικό κόσμο.

Ο Chris από την Ουάσιγκτον λέει ότι δοκίμασε ένα πρόγραμμα άσκησης σε περιβάλλον VR, το οποίο ήταν διαθέσιμο για το στατικό ποδήλατό του, αλλά «κόστιζε υπερβολικά πολύ» και δεν κατάφερε να τον πείσει. Αντί γι’ αυτό, θα συνεχίσει να κάνει ποδήλατο με τους φίλους του.

Γράφοντας από τη Βόρεια Καρολίνα, η Ramona εκτιμά ότι η εικονική πραγματικότητα θα μπορούσε να «ενισχύσει» την άσκηση αντί να την αντικαταστήσει. Θα μπορούσε να προσφέρει ιδιαίτερα πλεονεκτήματα σε όσους είναι περιορισμένοι στο σπίτι ή υποχρεωμένοι να παραμένουν στο κρεβάτι, επιτρέποντάς τους να συνεχίσουν να ασκούνται μαζί με άλλους ανθρώπους σε έναν εικονικό χώρο.

Η ένταση του φωτός ενδέχεται να έχει μεγαλύτερη σημασία από το μπλε χρώμα του.

Όταν ξαπλώνουν για να κοιμηθούν, αρκετοί άνθρωποι προσπερνούν ένα βιβλίο που παραμένει εδώ και καιρό παραμελημένο και προτιμούν να πιάσουν το κινητό τους. Και κάθε άλλο παρά μόνοι είναι.

Έρευνα σε 122.058 ενηλίκους, η οποία δημοσιεύτηκε το 2025, διαπίστωσε ότι το 41% χρησιμοποιούσε κάποια οθόνη κάθε βράδυ, κατά τη διάρκεια της τελευταίας ώρας πριν από τον ύπνο. Μόνο το 17% δήλωσε ότι δεν χρησιμοποιούσε καθόλου οθόνες πριν από την κατάκλιση.

Οι αρνητικές συνέπειες ενδέχεται να μην περιορίζονται απλώς στην καθυστέρηση της ανάγνωσης του Πόλεμος και Ειρήνη. Αρκετές μελέτες έχουν συνδέσει τη βραδινή χρήση οθονών με κακής ποιότητας ύπνο κατά τη νύχτα που ακολουθεί.