του Δημήτρη Τσαϊλά, Υποναυάρχου ε.α.
Η φερόμενη κατάρριψη του αμερικανικού ελικοπτέρου AH-64 Apache από ιρανικές δυνάμεις αποτελεί δυνητικά ένα επικίνδυνο σημείο καμπής στην τρέχουσα κρίση.
Το περιστατικό υπερβαίνει το επίπεδο μιας απλής τακτικής εμπλοκής. Συνιστά άμεση πρόκληση προς την αμερικανική στρατιωτική αξιοπιστία και την ελευθερία δράσης των Ηνωμένων Πολιτειών σε ένα από τα σημαντικότερα θαλάσσια στρατηγικά περάσματα του πλανήτη.
Ο άμεσος πειρασμός στην Ουάσιγκτον θα είναι μια ισχυρή απάντηση. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, δεν είναι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπορούν να κλιμακώσουν. Είναι αν η κλιμάκωση εξυπηρετεί έναν συνεκτικό στρατηγικό σκοπό.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες εξακολουθούν να διαθέτουν συντριπτική στρατιωτική υπεροχή στον Περσικό Κόλπο. Οι ναυτικές και αεροπορικές τους δυνάμεις διατηρούν επιχειρησιακή κυριαρχία στην περιοχή και δεν υπάρχει αμφιβολία ότι μπορούν να πλήξουν εκ νέου κρίσιμες ιρανικές στρατιωτικές υποδομές ή να επιβάλουν σημαντικό κόστος στους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης. Ωστόσο, η στρατιωτική ισχύς δεν ταυτίζεται πάντα με τη στρατηγική αποτελεσματικότητα.
Η βασική πρόκληση παραμένει πώς μπορεί να επιβληθεί αλλαγή συμπεριφοράς χωρίς να πυροδοτηθεί μια ευρύτερη περιφερειακή σύγκρουση. Γι’ αυτό και η συζήτηση για την επόμενη αμερικανική κίνηση πρέπει να εξεταστεί μέσα από τρεις στρατηγικούς φακούς.
Πρώτον: Επανέναρξη στρατιωτικής πίεσης
Πρόσθετα πλήγματα ακριβείας εναντίον πυραυλικών εγκαταστάσεων, υποδομών μη επανδρωμένων συστημάτων, κέντρων διοίκησης και ελέγχου και μέσων θαλάσσιας παρενόχλησης θα ενίσχυαν την αποτροπή και θα έστελναν το μήνυμα ότι οι επιθέσεις κατά αμερικανικών δυνάμεων έχουν κόστος.
Δεύτερον: Εντατικοποίηση της ναυτικής πίεσης
Το Στενό του Ορμούζ παραμένει το κέντρο βάρους της κρίσης. Η διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας, η προστασία της εμπορικής ναυτιλίας και η αποτροπή διαταραχών στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές δεν αποτελούν μόνο αμερικανικό συμφέρον. Αποτελούν διεθνές συμφέρον.
Η ενίσχυση των επιχειρήσεων θαλάσσιας ασφάλειας και των πολυεθνικών αποστολών συνοδείας ενδέχεται να αποδειχθεί στρατηγικά πιο αποτελεσματική από μια ευρύτερη επιθετική εκστρατεία.
Τρίτον: Η διπλωματική διάσταση
Και ίσως η σημαντικότερη.
Η ιστορία έχει αποδείξει ότι η στρατιωτική πίεση παράγει διαρκή αποτελέσματα μόνο όταν συνδέεται με έναν πολιτικό στόχο και μια ρεαλιστική διπλωματική διέξοδο. Χωρίς πολιτικό ορίζοντα, ακόμη και οι πιο επιτυχημένες στρατιωτικές επιχειρήσεις απλώς μεταθέτουν την επόμενη κρίση στο μέλλον.
Από ναυτική και γεωστρατηγική σκοπιά, το διακύβευμα ξεπερνά κατά πολύ το Ιράν. Αυτό που δοκιμάζεται σήμερα είναι η ίδια η αρχή ότι κανένα κράτος δεν μπορεί να ασκεί μονομερώς βέτο στους διεθνείς θαλάσσιους διαδρόμους.
Εάν αυτή η αρχή υπονομευθεί στον Περσικό Κόλπο, οι συνέπειες θα γίνουν αισθητές στην Ερυθρά Θάλασσα, στην Ανατολική Μεσόγειο και τελικά στον Ινδο-Ειρηνικό. Γι’ αυτό η κρίση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένα ακόμη περιφερειακό επεισόδιο.
Πρόκειται για μια συστημική πρόκληση απέναντι στη διεθνή ναυτική τάξη. Ο στόχος, συνεπώς, δεν μπορεί να είναι απλώς η ανταπόδοση. Πρέπει να είναι η διατήρηση της διεθνούς θαλάσσιας τάξης και της ελευθερίας των θαλασσών.
Όπως διδάσκει η στρατηγική ιστορία, η αποτελεσματικότερη χρήση της στρατιωτικής ισχύος δεν είναι η νίκη σε κάθε μάχη, αλλά η διαμόρφωση των συνθηκών που καθιστούν δυνατή μια βιώσιμη ειρήνη.
Οι επόμενες ημέρες θα δείξουν αν η Ουάσιγκτον θα επιλέξει την κλιμάκωση για την ίδια την κλιμάκωση ή αν θα αξιοποιήσει το στρατιωτικό της πλεονέκτημα για να ενισχύσει την αποτροπή, να προστατεύσει την ελευθερία της ναυσιπλοΐας και να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις μιας σταθερής πολιτικής διευθέτησης. Η διάκριση αυτή ίσως καθορίσει αν ο Περσικός Κόλπος θα κινηθεί προς τη σταθερότητα ή προς έναν νέο κύκλο σύγκρουσης.
Τέλος θα υπογράμμιζα ότι η κρίση δεν αφορά μόνο το Ιράν ή τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αφορά την αξιοπιστία του διεθνούς συστήματος ασφάλειας στη θάλασσα και την ικανότητα των δημοκρατικών ναυτικών δυνάμεων να προστατεύσουν τα παγκόσμια κοινά αγαθά από την αναθεωρητική αμφισβήτηση. Σε αυτό το πλαίσιο, η αποτροπή και η διπλωματία δεν είναι αντίθετες έννοιες· είναι οι δύο όψεις της ίδιας στρατηγικής.
Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security(INIS), και του Strategy International (SI) και του Research Institute for European and American Studies (RIEAS).
Αφού τώρα με τους πολέμους δεν καταλαμβάνονται εδάφη και πρωτεύουσες κρατών οι πόλεμοι θα συνεχίζονται όσο τα αμυνόμενα ιδίως κράτη θα έχουν σύγχρονα όπλα και ανυπότακτους-‘αναρχικούς” , που βδελύσσονται την ειρήνη.
Πως να κάνεις ”ζάπι” τους λεγόμενους Φρουρούς της Επανάστασης του Ιράν ,που καλύπτουν τρεις γενιές από τότε που ιδρύθηκαν ,όταν δεν ξεσηκώνεται ακόμη ο Ιρανικός λαός να τους πει ”δεν περνάει ο φασισμός”;;;.
Τον τελευταίο χρόνο, δύο φορές οι ΗΠΑ επιτέθηκαν στο Ιράν εν μέσω διαπραγματεύσεων. Αυτή η πρακτική δεν κάνει τις ΗΠΑ αξιοπιστο συνομιλητή και οι Ιρανοί υποθέτω θα είναι εξαιρετικά δυσπιστοι στις αμερικανικές προτάσεις.
Η τωρινή κατάσταση θυμιζει την περισυνή αντιπαράθεση ΗΠΑ Χούθις, η οποία έληξε με αποχώρηση των Αμερικανών.
Η κλιμάκωση στην οποία αναφέρεστε θα είναι λογικά μία χερσαία επιχείρηση γιατι ήδη οι στρατιωτικοί στοχοι του Ιραν έχουν καταστραφεί απο τις ΗΠΑ χωρις το επιθυμητό πολιτικό αποτέλεσμα.
Οι αναλυτές προβλέπουν οτι απο τα τέλη Ιουλίου οι ελλείψεις πετρελαίου θα γίνουν αντιληπτές και η τιμή του αργού θα αυξηθεί αισθητά με οικονομικές και πολιτικές συνέπειες.
Μήπως οι Ιρανοί μπούν στον πειρασμό να ακολουθήσουν τον δρομο του Κιμ και αναπτύξουν τελικά ατομικά όπλα;
Ποια κυριαρχία διατηρούν οι αεροναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ στην περιοχή ,ούτε ένα θαλάσσιο δίαυλο 6 χιλιομέτρων δεν μπορούν να ελέγξουν .Αν τυχόν κάνουν καμιά χερσαία επέμβαση θα γελάσει ο κάθε πικραμένος ,δεν θα χρειαστεί καν ο Ιρανικός στρατός ,είναι κάτι κτηνοτρόφοι πάνω στα βουνά που ορμάνε πάνω στους λύκους με το μαχαίρι στα δόντια ,πριν τα τσομπανόσκυλα. Σαν τα κατσίκια θα τους σφάξουν .Όλα αυτά τα ξέρουν και για αυτό μένουν στα λόγια, μόνο μεγαλοστομίες ,φανφάρες και πομφόλυγες.