του Παντελή Σαββίδη
Η χθεσινή εμφάνιση της Μαρίας Καρυστιανού στο Ολύμπιον δεν ήταν μια συνηθισμένη πολιτική εμφάνιση. Είχε κάτι που σπανίζει στη σημερινή δημόσια ζωή: καθαρότητα, συναισθηματική ένταση, σκηνική πειθαρχία και έναν λόγο που δεν έμοιαζε κατασκευασμένος από επικοινωνιολόγους. Η παρουσία της ήταν εντυπωσιακή όχι επειδή χρησιμοποίησε ρητορικές υπερβολές, αλλά επειδή κατάφερε να μετατρέψει ένα τραύμα σε πολιτική πρόταση. Ηγετική εμφάνιση, καθαρός λόγος, σαφείς θέσεις, αίσθηση μέτρου και ταυτόχρονα αποφασιστικότητα. Το γεμάτο Ολύμπιον και ο κόσμος που βρέθηκε στην πλατεία Αριστοτέλους έδειξαν ότι κάτι κινείται κάτω από την επιφάνεια της ελληνικής κοινωνίας. Κάτι που δεν χωρά εύκολα στις παλιές κομματικές ταξινομήσεις.
Το Κίνημα «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» δεν εμφανίζεται ως απλή διαμαρτυρία. Δεν είναι μόνο η κραυγή μιας κοινωνίας που πληγώθηκε από τα Τέμπη, την ατιμωρησία, τη διαφθορά και την αλαζονεία της εξουσίας. Είναι μια απόπειρα πολιτικής μετάφρασης αυτής της οργής. Και αυτό έχει σημασία.
Διότι η Ελλάδα έχει πολλές φορές γνωρίσει κύματα αγανάκτησης, λίγες όμως φορές αυτά μετατράπηκαν σε συγκροτημένη πολιτική πρόταση.
Οι θέσεις που παρουσίασε η Καρυστιανού έχουν έναν σαφή πυρήνα: Δημοκρατία, ισονομία, κράτος δικαίου, κοινωνική προστασία, παραγωγική ανασυγκρότηση, εθνική αξιοπρέπεια. Το κείμενο της ιδρυτικής διακήρυξης μιλά για αδιαφάνεια, διαφθορά, φτωχοποίηση, υπονόμευση του μέλλοντος της χώρας και πλήγμα στη διεθνή της θέση. Θέτει ως προτεραιότητα την εδραίωση της λαϊκής κυριαρχίας, της ισονομίας, της δικαιοσύνης και της αξιοκρατίας. Επιμένει στη μηδενική ανοχή στη διαφθορά, στην κάθαρση, στην αποκατάσταση της λειτουργίας των θεσμών και στην ευημερία των πολιτών.
Από εκεί και πέρα, το πρόγραμμα απλώνεται σε όλο το φάσμα των μεγάλων κοινωνικών αναγκών: δημόσια παιδεία, δημόσιο και καθολικό ΕΣΥ, στήριξη των ηλικιωμένων, των ΑμεΑ και των ευάλωτων ομάδων, μέριμνα για τη νέα γενιά, ουσιαστική πολιτική για το δημογραφικό, προστασία της πρώτης κατοικίας, έλεγχος τραπεζών, funds και servicers, πάταξη των καρτέλ και της αισχροκέρδειας, παραγωγική και βιομηχανική ανασυγκρότηση, στήριξη μικρομεσαίων, πρωτογενούς τομέα και εργασιακών δικαιωμάτων.
Είναι ένα πρόγραμμα κοινωνικό, παρεμβατικό, αντιολιγαρχικό, αλλά όχι κρατικιστικά παλαιοκομματικό.
Η Καρυστιανού δεν τοποθετείται στη Δεξιά, στην Αριστερά ή στο Κέντρο με τους συμβατικούς όρους. Δεν είναι δεξιά, γιατί η οικονομική της αντίληψη δεν είναι νεοφιλελεύθερη· δεν προτάσσει την αγορά, τις ιδιωτικοποιήσεις και την απορρύθμιση. Δεν είναι ακροδεξιά, γιατί δεν έχει αντιδημοκρατικό, αυταρχικό ή μισαλλόδοξο πρόσημο. Δεν εμφανίζεται ως δύναμη καταστολής, αλλά ως δύναμη αποκατάστασης θεσμών. Δεν είναι ούτε κλασική Αριστερά, γιατί δεν διατυπώνει ταξική θεωρία σύγκρουσης ούτε πρόγραμμα σοσιαλιστικού μετασχηματισμού.
Η ακριβέστερη τοποθέτηση είναι ότι πρόκειται για μια μορφή πατριωτικής κοινωνικής δημοκρατίας. Ή, ακόμη καλύτερα, για έναν δημοκρατικό κοινωνικό πατριωτισμό.
Ο πυρήνας της είναι σοσιαλδημοκρατικός ως προς το κοινωνικό κράτος, θεσμικός ως προς τη Δημοκρατία, αντιολιγαρχικός ως προς την οικονομία και πατριωτικός ως προς την εθνική κυριαρχία. Η αναφορά της στην πατρίδα δεν έχει χαρακτήρα εθνικιστικής έξαρσης, αλλά χαρακτήρα προστασίας: προστασία της κυριαρχίας, των συνόρων, της παραγωγής, της υπαίθρου, του πληθυσμού, του πολιτισμού, της κοινωνικής συνοχής.
Η διακήρυξη μιλά για μια χώρα που πρέπει να σέβεται τις διεθνείς της υποχρεώσεις, αλλά να μη λειτουργεί ως «ακολούθημα» κανενός ξένου εταίρου.
Η σύγκριση με το ΠΑΣΟΚ του 1974 είναι αναπόφευκτη. Όχι επειδή η Καρυστιανού επαναλαμβάνει τη 3η Σεπτέμβρη, αλλά επειδή αγγίζει τον ίδιο ιστορικό νεύρο: την ανάγκη μιας κοινωνίας να ξαναβρεί φωνή, αξιοπρέπεια και πολιτική εκπροσώπηση. Το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου γεννήθηκε μέσα από το τραύμα της δικτατορίας και της Κύπρου. Μίλησε για τιμωρία, κάθαρση, αποκατάσταση, λαϊκή κυριαρχία και εθνική ανεξαρτησία. Κάλεσε τον αγρότη, τον εργάτη, τον βιοτέχνη, τον μισθωτό, τον υπάλληλο και τη νεολαία να συμμετάσχουν σε ένα νέο Κίνημα που θα εξέφραζε τις γνήσια προοδευτικές και δημοκρατικές δυνάμεις της χώρας.
Η Καρυστιανού κινείται σε συγγενές ηθικοπολιτικό πεδίο. Και αυτή μιλά για κάθαρση, για αποκατάσταση, για λαϊκή συμμετοχή, για κοινωνική δικαιοσύνη, για ένα κράτος που υπηρετεί τον πολίτη και όχι την εξουσία. Όμως υπάρχουν και σοβαρές διαφορές. Το ΠΑΣΟΚ του 1974 ήταν ριζοσπαστικό, σοσιαλιστικό και έντονα αντιιμπεριαλιστικό. Μιλούσε για αποχώρηση από το ΝΑΤΟ, για σοσιαλιστικό μετασχηματισμό, για απεξάρτηση από ξένα και ντόπια μονοπώλια. Η Καρυστιανού δεν κινείται σε αυτό το πλαίσιο. Δεν ζητά ρήξη με τη Δύση ούτε σοσιαλιστική κοινωνικοποίηση της οικονομίας.
Ζητά εθνική αξιοπρέπεια μέσα στις διεθνείς δεσμεύσεις, κοινωνικό έλεγχο της οικονομίας, προστασία των αδυνάμων, θεσμική λογοδοσία και παραγωγική ανασυγκρότηση.
Άρα η συγγένεια με το ΠΑΣΟΚ του 1974 είναι υπαρκτή αλλά όχι ταυτοτική. Η Καρυστιανού δανείζεται από την πρώτη Αλλαγή το ήθος της λαϊκής ενεργοποίησης, της κάθαρσης και της κοινωνικής δικαιοσύνης. Δεν δανείζεται όμως τον σοσιαλιστικό ριζοσπαστισμό και την αντιδυτική στρατηγική του Ανδρέα Παπανδρέου. Είναι μια νέα εκδοχή του αιτήματος της Αλλαγής για μια άλλη εποχή: την εποχή της ατιμωρησίας, της θεσμικής παρακμής, της δημογραφικής συρρίκνωσης και της κοινωνικής αποσύνθεσης.
Το κρίσιμο πολιτικό κενό βρίσκεται ακριβώς εδώ. Το ΠΑΣΟΚ, στην ιστορική του διαδρομή, απώλεσε μεγάλο μέρος της κοινωνικής βάσης που το έφερε στην εξουσία και το στήριξε: τους μικρομεσαίους, τους αγρότες, τους εργαζόμενους, τους ανθρώπους της περιφέρειας, τα στρώματα που ζητούσαν αξιοπρέπεια, κοινωνική άνοδο και συμμετοχή. Η βάση αυτή δεν εξαφανίστηκε. Ούτε ενσωματώθηκε οργανικά στην Αριστερά. Μετά την εμπειρία της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, μεγάλα τμήματα αυτών των στρωμάτων δεν εμπιστεύονται την Αριστερά ως δύναμη αξιόπιστης διακυβέρνησης. Δεν εμπιστεύονται όμως ούτε το σημερινό κυβερνητικό σύστημα, το οποίο τα αντιμετωπίζει ως εκλογική μάζα, όχι ως κοινωνικό υποκείμενο.
Η Μεταπολίτευση, ιδίως μετά την οικονομική κρίση και τα μνημόνια, παρήγαγε νέα περιθωριοποιημένα στρώματα. Δεν είναι πια μόνο ο κλασικός εργάτης ή ο αγρότης της δεκαετίας του 1970. Είναι ο μικρομεσαίος που συνθλίβεται από φόρους, τράπεζες, funds και ενεργειακό κόστος. Είναι ο νέος επιστήμονας που έφυγε ή σκέφτεται να φύγει. Είναι η οικογένεια που δεν μπορεί να στεγαστεί. Είναι ο συνταξιούχος που συντηρεί παιδιά και εγγόνια. Είναι ο εργαζόμενος που δουλεύει αλλά δεν ζει αξιοπρεπώς. Είναι η ελληνική επαρχία που ερημώνει. Είναι ο πολίτης που νιώθει ότι το κράτος δεν τον προστατεύει, αλλά τον παρακολουθεί, τον φορολογεί, τον εγκαταλείπει ή τον εξαπατά.
Αυτά τα στρώματα ζητούν πολιτική, κοινωνική και οικονομική έκφραση. Όπως άλλοτε τα στρώματα των μη προνομιούχων βρήκαν έκφραση στην πρώτη Αλλαγή, έτσι σήμερα αναζητούν έναν νέο φορέα που να μιλήσει όχι μόνο για εισόδημα, αλλά για αξιοπρέπεια, ασφάλεια, θεσμούς, πατρίδα και μέλλον. Η Καρυστιανού φαίνεται να αντιλαμβάνεται αυτή τη σύνθεση.
Γι’ αυτό η απήχησή της δεν είναι μόνο συναισθηματική. Είναι βαθύτερη. Αγγίζει ένα κενό εκπροσώπησης.
Η κοινωνία δεν πιστεύει πλέον εύκολα το αφήγημα της επιστροφής στην κανονικότητα. Είναι ανασφαλής, δυσαρεστημένη, φοβισμένη και καχύποπτη. Δεν αγοράζει ούτε το αφήγημα των επιδομάτων ούτε το αφήγημα του επιτελικού κράτους. Η ακρίβεια παραμένει το πρώτο πρόβλημα, αλλά αμέσως μετά έρχονται η Δικαιοσύνη, το κράτος δικαίου και η διαφθορά. Το κοινωνικό πρόβλημα έχει γίνει θεσμικό πρόβλημα.
Το παλιό κοινωνικό συμβόλαιο της Μεταπολίτευσης, όπως λέει και ο Βενιζελος, έχει καταλυθεί και η χώρα χρειάζεται νέο κοινωνικό συμβόλαιο. Όχι ως σύνθημα, αλλά ως νέα συμφωνία ανάμεσα στο κράτος, την κοινωνία, την οικονομία και τους θεσμούς. Όταν οι πολίτες δεν πιστεύουν ότι θα αποδοθεί δικαιοσύνη για τα Τέμπη, τις υποκλοπές ή τον ΟΠΕΚΕΠΕ, δεν έχουμε απλώς πολιτική φθορά. Έχουμε κρίση αποδοχής του κράτους δικαίου. Όταν η κοινωνία θεωρεί ότι οι κανόνες εφαρμόζονται επιλεκτικά, τότε το Σύνταγμα δεν χρειάζεται απλώς αναθεώρηση. Χρειάζεται πρώτα σεβασμό.
Η Καρυστιανού: δεν εμφανίζεται ως αντιθεσμική δύναμη, αλλά ως δύναμη επαναθεμελίωσης των θεσμών. Και εδώ πρέπει να γίνει μια κρίσιμη διάκριση. Ένα Κίνημα που θέλει να ανασυστήσει τους θεσμούς, να λειτουργήσει το Σύνταγμα, να αποκαταστήσει τη διάκριση των εξουσιών, να κατοχυρώσει την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και να επιβάλει ισονομία δεν είναι αντισυστημικό. Αντισυστημικοί είναι όσοι υπονομεύουν τους θεσμούς ενώ τους επικαλούνται. Όσοι μετατρέπουν το κράτος σε μηχανισμό ελέγχου. Όσοι αντιμετωπίζουν τη Δικαιοσύνη ως εργαλείο, τη Βουλή ως επικυρωτικό μηχανισμό και το Σύνταγμα ως διακοσμητικό κείμενο.
Η Ελλάδα σήμερα δεν αντιμετωπίζει πρωτίστως ιδεολογικό πρόβλημα. Αντιμετωπίζει υπαρξιακό πρόβλημα. Η χώρα συρρικνώνεται δημογραφικά, γερνά, αδειάζει από νέους, χάνει παραγωγική βάση και κινδυνεύει να μετατραπεί σε δορυφορικό κράτος: γεωπολιτικά εξαρτημένο, οικονομικά αποδυναμωμένο, κοινωνικά κουρασμένο και θεσμικά ευάλωτο. Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ είναι αμείλικτα: το 2024 καταγράφηκαν 68.467 γεννήσεις και 126.916 θάνατοι, δηλαδή φυσική μείωση πληθυσμού κατά 58.449 άτομα σε έναν χρόνο.
Αυτό δεν είναι απλώς δημογραφικός δείκτης. Είναι πολιτικό καμπανάκι. Μια χώρα που δεν γεννά, δεν παράγει, δεν κρατά τους νέους της, δεν εμπιστεύεται τους θεσμούς της και δεν ελέγχει τον στρατηγικό της ρυθμό, δεν μπορεί να καθησυχάζεται με επικοινωνιακές επιτυχίες. Χρειάζεται πολιτική ανασυγκρότηση. Χρειάζεται κράτος που λειτουργεί. Χρειάζεται οικονομία που παράγει. Χρειάζεται Δικαιοσύνη που πείθει. Χρειάζεται εξωτερική πολιτική που δεν συγχέει τη συμμαχική ευθυγράμμιση με την εθνική ισχύ.
Η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» γεννήθηκε σε αυτό το κενό. Το αν θα αντέξει, αν θα οργανωθεί, αν θα αποκτήσει στελέχη, πρόγραμμα, θεσμική σοβαρότητα και πολιτική διάρκεια, μένει να αποδειχθεί.
Αλλά η χθεσινή εμφάνιση έδειξε ότι η Καρυστιανού διαθέτει κάτι που δεν κατασκευάζεται εύκολα: ηθικό κεφάλαιο. Και σε μια εποχή που η πολιτική έχει χάσει την εμπιστοσύνη της κοινωνίας, το ηθικό κεφάλαιο είναι δύναμη εκκίνησης.
Η νέα Ελπίδα για Αλλαγή θα κριθεί από το αν μπορεί να εκφράσει τη σημερινή Ελλάδα: την Ελλάδα της αδικίας, της ακρίβειας, της φτωχοποίησης, της δημογραφικής αγωνίας, της θεσμικής δυσπιστίας, της εθνικής ανασφάλειας. Θα κριθεί από το αν μπορεί να μετατρέψει την οργή σε σχέδιο, τη συγκίνηση σε πολιτική, την απαίτηση για δικαιοσύνη σε θεσμική αναγέννηση.
Αν το πετύχει, τότε πράγματι θα έχει γεννηθεί κάτι περισσότερο από ένα νέο κόμμα. Θα έχει γεννηθεί μια νέα δυνατότητα για την ελληνική κοινωνία: να πιστέψει ξανά ότι η Δημοκρατία μπορεί να λειτουργήσει, ότι η Αλλαγή μπορεί να έχει περιεχόμενο και ότι η ελπίδα δεν είναι επικοινωνιακό τέχνασμα, αλλά πολιτική πράξη.
Επισκέπτη, θα στηρίξεις;
Ευκαιρία να σηκωθείς από τον καναπέ… τη συγκεκριμένη Κυριακή των εκλογών.
Αν δεν πετύχει,( το σχεδόν βέβαιο….);
Γιατί αγαπητέ Παντελή, όσα περιγράφεις τα προβλήματα είναι γνωστά και σωστά.
Το πώς διαχέονται στην κοινωνία που έχει vertigo , για να συμμετάσχει είναι το ζητούμενο.
Και αυτό δεν φαίνεται από την χθεσινή τελετή..
Έχεις δίκιο κ. Χρήστο Σιδηρόπουλε, ζαλιζόμαστε έξω απ’ το κομματικό μαντρί. Μην ανησυχείς όμως, αυτά αφορούν μόνο εμάς τους ‘παλιούς’. Τα παιδιά μας, οι νέοι που δεν έχουν σχεδόν καμιά προοπτική, δεν είναι σαν τα μούτρα μας. Βιώνουν το vertigo στο ταξικό κυνήγι, ξέρουν ποιοι είναι οι εχθροί. Θα την βρουν την άκρη. Τίποτα δεν αλλάζει απ’ την μια μέρα στην άλλη. Εμείς μόνο να καταθέσουμε την έμπρακτη συγνώμη μας μπορούμε θεμελιώνοντας το κίνημα της Δημοκρατίας, κι αυτό φτάνει. Οι νέοι που -θέλοντας και μη- είναι έξω απ’ το μαντρί, θα το φροντίσουν σταδιακά και με τον τρόπο τους. Σαν την ελιά, που είχαν δίπλα τους χτες οι δικοί μας άνθρωποι, οι άνθρωποι της συγνώμης και της διάθεσης να δώσουμε ότι μπορούμε στο χρόνο που μας έμεινε. Και κυρ’ Παντελή, φτιάξε κάνα video με το θεσμό της Δημοκρατίας που ναι μεν ξέρω αλλά αγνοώ. Και με το συμπάθιο.
Aπό την ανάγνωση των 20 θέσεων του εγχειρήματος της κυρίας Καρυστιανού διαπιστώνω ότι πρόκειται …για άλλα λόγια να αγαπιώμαστε.
Δεν θυμίζει την διακήρυξη της 3ης Σεπτέμβρη, αλλά το η ελπίδα έρχεται του Τσίπρα.
Ότι φαντασιώνεται κάθε πικραμένος άσχετος, το διακηρύσσει η κυρία Καρυστιανού.
Ο Ανδρέας Παπανδρέου, πολιτικός τέτοιου διαμετρήματος, οικονομολόγος τέτοιου διεθνούς κύρους, έχοντας την πλήρη αποδοχή και στήριξη του ελληνικου λαού δεν έχει καμμία σχέση με την κυρία Καρυστιανού, που εξ όσων δηλώνει …έχει βαθειά μεσάνυχτα.
Ένα αρκεί.
Το κρατικό χρέος.
Κατηγορούν και κατηγορούσαν τον Ανδρέα ότι αύξησε το κρατικό χρέος και ότι το κράτος κινδυνευε να πτωχεύσει (όχι να χρεοκοπήσει, γιατί το κούρεμα-απο-κοπή των χρέων είναι ευλογία όχι πρόβλημα).
Και απαντούσε ο Ανδρέας : τα κράτη δεν πτωχεύουν.
Γιατί ο Ανδρέας γνώριζε τους μηχανισμούς παραγωγής του χρήματος.
Και είναι ενδεικτικό του τι ακριβώς είναι ο γραικοφραγκικός λιμπεραλισμός (Μητσοτάκης-πατήρ, Μαρίνος και λοιποί) και της ανιδεότητας ή εθελοτυφλίας όσων τους συμμερίζονται ακόμη και σήμερα, το ότι κατηγορούν ΜΌΝΟΝ τον Ανδρέα για διόγκωση του κρατικού χρέους, την ώρα που το ύψος του κρατικού χρέους όλων των ούτω καλουμένων αναπτυγμένων χωρών, με πρώτο αυτό των ΗΠΑ, είναι δυσθεώρητο.
Για να μην αναφερθώ και στο ιδιωτικό χρέος (την αιτία της κρίσης του 2008).
Όσο ποιο πλούσια ή αναπτυγμένη είναι μια οικονομία, τόσο υψηλότερο συνολικό (κρατικό και ιδιωτικό) χρέος έχει.
Αφήνω δε κατά μέρος το ότι ο Ανδρέας εξέδιδε κρατικά ομόλογα που υπήγοντο στο ελληνικό δίκαιο, γεγονός που αποτελούσε παγκόσμια εξαίρεση-πρωτοτυπία, δεδομένου ότι τα ομόλογα των περισσότερων κρατών υπάγονται στο αγγλικό δίκαιο (το δίκαιο του δανειστή).
Και μπορούσε με “έναν νόμο και με ένα άρθρο” να αθετήσει ή να περικόψει το κρατικό χρέος.
Όπως το περιέκοψαν ή το αθέτησαν τόσοι και τόσοι και απειλούν ότι θα το περικόψουν ή θα το αθετήσουν και εντός ολίγου ίσως και να το κάμουν και οι ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΊ. (Όπως ακριβώς έκαμαν με το ιδιωτικό χρέος το 2008, αφού πρώτα το ειχαν αξιολογήσει με άριστα και κατόπιν το είχαν πουλήσει … στα κορόιδα)
Αυτό είναι που φοβούνται οι πάντες, των Κινέζων περιλαμβανομένων. Την αθέτηση του αμερικανικού κρατικού χρέους.
Γιατί το αμερικανικό κράτος πήρε τα ντόλαρς, η FED πήρε τα ομόλογα και τα πούλησε στα κορόιδα των διεθνών αγορών, ως assets.
Εάν το αμερικανικό κράτος δεν πληρώσει τα ομόλογα ποιός θα χάσει;
Το δυστύχημα για τον Ανδρέα (και για μας) ήταν ότι τον διεδέχθησαν οι Σημίτης, Παπανδρέου (υιός) και Βενιζέλος.
Και ότι την οικονομική πολιτική του την τραυμάτισε ο Σημίτης, την αποτελείωσε ο Καραμανλής και την ενταφίασαν ο υιός του (ΔΝΤ) μετά των Βενιζέλου, Σαμαρά και Καρατζαφέρη (PSI, αγγλικό δίκαιο).
Μεταξύ Ανδρέα και κυρίας Καρυστιανού … χάσμα μέγα ἐστήρικται
Και εγώ -αγαπητέ κύριε Ρωμιέ- ως συνέχεια της τελευταίας φράσεως σας αποφαίνομαι (μετά λόγου γνώσεως) ότι ,
μόνος ένας απόγονος του Ανδρέα με το επώνυμο Παπανδρέου θα σώσει την Ελλάδα , που και τώρα είναι σε αναζήτηση σωτήρων -που συν τοις άλλοις προσφέρονται να εργασθούν ΑΖΗΜΙΩΣ για όλους μας και για τους εαυτούς ,ΚΑΤΙ ΠΟΥ ΟΥΔΕΠΟΤΕ ΞΑΝΑΓΙΝΕ.
Μετά την κυρία Καρυστιανού -που καλά τα είπε ,αλλά δεν μας πως και με ποιους (δικαστές ισόβιους και υπαλλήλους μόνιμους) θα τα κάνει- έρχονται,
το μόρφωμα με τα χρώματα της Μπαρτσελόνα (δεν ξεχνιούνται οι Ισπανοί Ποδέμος) και
ο φερόμενος ως εκπρόσωπος του κ. Τραμπ.
Υ.Γ Για την 2η θέση στις επόμενες εκλογές ”θα πέσουν κορμιά” , εμείς θα απολαμβάνουμε την Βαβέλ όλων στην τηλεόραση και ΤΟΤΕ θα αποφασίσουμε την τρίτη 4ετία της Νέας Δημοκρατίας, για να μη χαθούμε και ξεχασθούμε από όσα θα γίνουν στην Ανατολική Μεσόγειο .
Ο Ανδρέας Παπανδρέου υπήρξε ο άνθρωπος που χρησιμοποίησε την ευφϊα του για τον εαυτό του και μόνο. Σε όλη του την ζωή, αυτός ήταν που τον ενδιέφερε πάνω απ’ όλα. Αμοραλιστής ο ίδιος, δίδαξε την αρπαχτή, το εύκολο κέρδος και την ήσσονα προσπάθεια. Πρωτοτυπών παγκοσμίως, ήταν ο πρωθυπουργός που “νομιμοποίησε” την κλοπή δημοσίου χρήματος, εγκρίνοντας κι “ένα δωράκι για τον εαυτό” εκείνων που διαχειρίζονται δημόσιο χρήμα. Η “ροζ βίλα” κτίστηκε από … δανεικά, που έλαβε από τον Παπούλια, μέχρι και τον διεθνή (λαθρ)έμπορομ όπλων Χάλακ (δείξε μου τον φίλο σου, να σού πω ποιος είσαι).
Διαδίδοντας (πισυεύω ότι ούτε ο ίδιος δεν το πίστευε, άλλως όχι μόνον οικονομολόγος διεθνούς δεν ήταν, αλλά δεν καταλάβαινε τίποτε από οικονομικά(*) ) ότι θα φέρει την ανάπτυξη δια τής καταναλώσεως, δηλαδή ό,τι έκαμε ο Ρούσβελτ το ’32 καθ’ υπόδειξιν τού Κέυνς, άρχισε να δανείζεται αλόγιστα (ο κίνδυνος χρεοκοπίας τού επεσημάνθη τόσον από το Δ. Χαλκιά, όσο και από τον Γιάννη Μαρίνο) ήδη από το 1986, αλλά ο “διεθνούς κύρους” αδιαφόρησε, διότι χρειαζόταν χρήματα για διορισμούς πρασινοφρουρών, αυξάνοντας κατά 800.000 – 1 εκατομμύριο τούς Δ.Υ.). Ο Ρούσβελτ πλήρωσε με αμερικανικά δολλάρια ανέργους,ώστε να αποκτήσουν εισόδημα και να απορροφήσουν το πλεονάζον απόθεμα αμερικανικών εμπορευμάτων, επανεκκινόντας έτσι την οικονομία. Με τα δανεικά τού Παπανδρέου, οι Έλληνες αγόραζαν εισαγώμανα και δαπανούσαν σε ταξείδια (τότε άνθισαν τα ταξειδιωτικά γραφεία), ζώντας πάνω από τις δυνάμεις των. Πολλοί έχουν την εσφαλμένη εντύπωση ότι η οκτατετία 1981-89 ήταν παράδεισος, διότι είχαμε λεφτά. Αυτά τα λεφτά που δανειστήκαμε και ουδέποτε επιστρέψαμε, όπως και τα άλλα όλων των μετέπειτα κυβερνήσεων, που δεν μπορούσαν να κάμουν διαφορετικά, είναι που μάς οδήγησαν στην χρεοκοπία τού 2010. Καλώς, λοιπόν, “Μεταξύ Ανδρέα και κυρίας Καρυστιανού … χάσμα μέγα ἐστήρικται”. Κάκιστα ο Σαββίδης ανακάτεψε τον Παπανδρέου στο κατά τ’ άλλα λαμπρό σχόλιό του. Όχι άλλες … αστακομακαρονάδες!
(*) Οι Έλληνες τον ήξεραν για μέγα οικονομολόγο, αλλά οσάκις ηρωτάτο για οικονομικά, παρέπεμπε στον εκάστοτε αρμόδιο υπουργό, λέγοντας χαρακτηριστικά (με το γνωστό πονηρό χαμογελάκι) ότι αυτό απλώς προεδρεύει.
Η επιστημονική αξία του Ανδρέα ήταν διεθνώς ανεγνωρισμένη.
Ο Ανδρέας δεν ήταν αρθρογράφος του Λαμπράκη, υπήρξε διακεκριμένος ακαδημαϊκός και καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ (University of California, Berkeley), όπου μάλιστα διετέλεσε και πρόεδρος του Τμήματος Οικονομικών.
Και το ότι ήταν αναγνωρισμένος διεθνώς το αποδεικνύει η διεθνής κινητοποίηση του επιστημονικού κόσμου για την απελευθέρωσή του, όταν υπήρξε κρατούμενος του καθεστώτος των συνταγματαρχών.
Τα επιχειρήματα δε του Μητσοτάκη, του Μαρίνου και των άλλων γραικόφραγκων λιμπεραλιστών ήταν και είναι εντελώς έωλα.
Και ήταν και είναι υποστηρικτικά των θέσεων των διεθνών κεφαλαιούχων, γιατί ο Μητσοτάκης, ως υπουργός Οικονομικών του Γέρου, αφού έκαμε την γνωστή “πολιτική των παροχών” μεταξύ Νοεμβρίου 1963 και Φεβρουαρίου 1964 και έφτασε την οικονομία στα όριά της, ανεγνώρισε, μόνος αυτός από όλη την υφήλιο εν χορρδαίς και οργάνοις (βλέπε τις σχετικές τυμπανοκρουσίες της Ελευθερίας του Κόκκα), τα προπολεμικά χρέη της Γραικίας και ως πρωθυπουργός εδανείζετο αφειδώς (τα σχετικά στοιχεία του κρατικού χρέους είναι προσσιτά σε όλους).
Αυτά τα δήθεν λιμπεραλιστικά τα έλεγε όταν έκανε αντιπολίτευση στον Ανδρέα και στους Καραμανλήδες (θείο και ανηψιό), ποτέ στον Σημίτη. Ο Σημίτης ας πούμε δεν… εδανείζετο.
Το ύψος του κρατικού και του ιδιωτικού χρέους όλων των αναπτυγμένων χωρών και όχι μόνον της Αμερικής καταρρίπτει τέτοιου είδους επιχειρήματα.
Στα έχω ξαναγράψει αλλά δεν θέλεις να τα δεχθείς.
Προφανώς αγνοείς ή παριστάνεις ότι αγνοείς (όπως οι Μητσοτάκης και Μαρίνος) τους μηχανισμούς δημιουργίας του χρήματος.
Απάντησα στα λιβανωτά που γράφεις για το αλήστου μνήμης Παπανδρέου κι εσύ επαναλαμβάνεις τα ίδια, χωρίς να απαντάς ευθέως σ’ αυτά που γράφω. Επί πλέον δεν διαβάζεις κι αυτά που γράφω. Παράδειγμα: “Ο Σημίτης ας πούμε δεν… εδανείζετο.”, ενώ εγώ έχω γράψει “όπως και τα άλλα όλων των μετέπειτα κυβερνήσεων“. Απάντήσεις στα πολύ συγκεκριμένα που γράφω χρειάζονται και όχι αόριστα λιβανωτά.
Σου απάντησα ότι αυτά που γράφεις για τον Ανδρέα δεν ισχύουν.
Το να παραδεχθείς ότι ήταν επιστήμονας διεθνούς κύρους δεν συνιστά λιβανωτό.
Το να αναγνωρίσει κανείς το αυτονόητο της επιστημονικής αξίας του Ανδρέα, δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι συμφωνεί με την πολιτική που εφάρμοσε.
Επίσης σου απάντησα συγκεκριμένα ότι αγνοείς ή παριστάνεις ότι αγνοείς τους μηχανισμούς δημιουργίας του χρήματος.
Άλλο οι μηχανισμοί δημιουργίας του χρήματος (fiat money), άλλο το New Deal.
Αυτά που γράφεις επίσης καταρίπτονται από το ύψος του συνολικού χρέους όλων των ανεπτυγμένων χωρών.
Δες πχ το συνολικό χρέος της Ιαπωνίας.
Δεν υπάρχει λόγος αντιδικίας και προσωπικών αιχμών (“επαναλαμβάνεις τα ίδια”, “δεν διαβάζεις κι αυτά που γράφω” ).
Π.χ. Δεν έγραψα ότι εσύ έγραψες ότι ο Σημίτης δεν εδανείζετο, αλλά ότι ο πατήρ Μητσοτάκης ασκούσε κριτική για το χρέος:
α. στον γερο-Καραμανλή μέχρι το 1978 (οπότε μπήκε στην κυβέρνησή του ως υπουργός Συντονισμού και μας σβέρκωσε με τα τεκμήρια, τα οποία είδαμε και πάθαμε να τα βγάλουμε από πάνω μας, μέχρι που τα επανέφερε … η αγία Τρόϊκα),
β.στον Ανδρέα και
γ, στον ανηψιό Καραμανλή.
Αλλά ουδέποτε στον Σημίτη…οσάν ο Σημίτης να μην εδανείζετο.
“Στα έχω ξαναγράψει αλλά δεν θέλεις να τα δεχθείς.”
Δεν θυμούμαι να μού έγραψες τίποτε, εκτός αν εννοείς αυτά που γράφεις παραπάνω, ούτε καταλαβαίνω γιατί πρέπει να δεχτώ ό,τι γράφεις.
Θα σού θυμίσω ότι το άρθρο αφορά στην Καρυστιανού και όχι στον Α. Παπανδρέου. Άδραξες μία άστοχη, κατά την γνώμη μου, παρατήρηση τού Π.Σ. κι έγραψες ένα ολόκληρο κατεβατό, μόνο και μόνο για να μάς αποδείξεις ότι ο Παπανδρέου δεν έφταιξε σε τίποτε για την χρεοκοπία τής Ελλάδος. Ούτε το αντικείμενο τού άρθρου, ούτε τα εδώ σχόλια ενδείκνυνται για το θέμα που άνοιξες.-
Εάν θεωρούσες άσχετο με την κυρία Καρυστιανού και το πολιτικό της εγχείρημα, το ζήτημα της οικονομικής κατάστασης (PSI, αγγλικό δίκαιο, συνολικές δεσμεύσεις της χώρας) και την διαφορά της πολιτικής του Ανδρέα από τους διαδόχους του, τότε γιατί το σχολίασες και γιατί κατεφέρθης με αυτό τον τρόπον κατά της προσωπικότητος και της επιστημονικής αξίας του Ανδρέα;
Δεν καταφέρθηκα κατά τής επιστημονικής του αξίας, η οποία άλλωστε δεν είναι αυταπόδεικτη (εξήγησα το γιατί), αλλά τής προσωπικότητάς του, αυτής που ζήσαμε και γνωρίσαμε. Ακόμη δεν απάντησες επί τής ουσίας. Αναγκάστηκα να σχολιάσω το ότι πάς να βγάλεις λάδι έναν άνθρωπο, ο οποίος έκαμε αναμφίβολα πολλαπλή ζημιά στην χώρα και όχι μόνον οικονομική.
Και σταματώ εδώ, διότι ακριβώς δεν θέλω να ξεφύγει το θέμα περισσότερο. Συμφωνούμε ότι διαφωνούμε και τέρμα.-
Καλά κάνεις και σταματάς γιατί και κατεφέρθης κατά της επιστημονικής αξίας και κατά της προσωπικότητας του Ανδρέα, κατά τρόπον που δεν σε τιμά.
Αλλά ο Ανδρέας δεν ήσκησε μόνον επεκτατική πολιτική αλλά και περιοριστική πολιτική και μάλιστα 2 φορές.
Άρα δεν μπορώ να συμφωνήσω … ότι διαφωνώ μαζί σου για την πολιτική του Ανδρέα.
Ένα Κίνημα που θέλει να ανασυστήσει τους θεσμούς, να λειτουργήσει το Σύνταγμα,
ΣΧΟΛΙΟ:
1. Ένα σύνταγμα που προβλέπει την εγκατάσταση ξένων στρατευμάτων στη χώρα, απορρόφηση του υπάρχοντος κράτους και συντάγματος σε υπερεθνικούς οργανισμούς με πλειοψηφία της βουλής (Άρθρα 27, 28)
2. Ένα σύνταγμα που ορίζει υπάγει τη δικαιοσύνη στη κυβερνητική εξουσία (Άρθρo 90) και παραβιάζει την αρχή της ισονομίας πολιτών/πολιτικών (Άρθρα 61, 62, 86)
Με όλη την ευγνωμοσύνη πρός την ιστοσελίδα σας κ. Σαββίδη που μας δίνει δημόσιο βήμα, σας ρωτώ:
1. Έχετε μελετήσει το υφιστάμενο Ελληνικό Σύνταγμα;
2. Θεωρείτε ότι οι προβλέψεις που ανέφερα παραπάνω είναι πρός το κοινό συμφέρον;
Υ.Γ. Η κα Καρυστιανού έκανε κάτι που δέν έχει γίνει από ιδρύσεως Ελληνικού κράτους:
Κινητοποίησε 1 500 000 Έλληνες να ζητήσουν αλλαγή συνταγματικού άρθρου
Την ευγνωμονούμε για αυτό. Αλλά οι θέσεις της δέν αγγίζουν τον πυρήνα του προβλήματος που είναι το υφιστάμενο πολιτειακό καθεστών της Προεδρευομένης Κοινοβουλευτικής Ολιγαρχίας.
Καλή επιτυχία στη Μαρία Καρυστιανού. Είναι η μόνη που κατόρθωσε να συγκεντρώσει εκατομμύρια Ελλήνων στις πλατείες και στους δρόμους ανεξαρτήτως κομματικης τοποθέτησης. Διότι η ίδια έκφραζε όλα όσα ταλαιπωρούν και στοιχειώνουν τον ελληνικό λαό. Μετουσίωσε τα κοινωνικά προβλήματα σε πολιτικά. Διότι δεν υπάρχει κοινωνικό πρόβλημα που να μην έχει πολιτική αιτία.
Μετά συγχωρήσεως κύριοι αλλά …
Είπαμε να κάνετε ένα δωράκι (σχόλιο) στον εαυτό σας, αλλά όχι και 500 εκατομμύρια (λέξεις)!
Ποιος περίμενε (εγώ όχι) να διαβάσει από τους πολύχρονους αναγνώστες και σχολιαστές των Ανιχνεύσεων μας- και από ποιον να γράψει- τέτοιον (και με ακριβείς λεπτομέρειες) ,Φιλιππικό εναντίον του αείμνηστου Ανδρέα Παπανδρέου;;;.
Υπάρχει ελπίς να ”έλθουν στα συγκαλά τους” πολλοί ακόμη , που ζούσαν στον αέναο μύθο πενήντα χρόνια τώρα.
Γιατί όχι; Δίκαιο έχει.
Ο Παπατζής είναι ο βασικός υπεύθυνος της χρεοκοπίας της χώρας. Όχι μόνο από το γεγονός ότι φόρτωσε με εκατοντάδες χιλιάδες πράσινους κηφήνες το Δημόσιο, αλλά διότι δίδαξε στην ούτως ή άλλως χαμηλής πάστας ελληναρία, στο πως να αυθαιρετεί, να αρπάζει όπου μπορεί και γενικώς να έχει την ανεκδιήγητη συμπεριφορά του Κουτσόγιωργα, του Μαυράκη και των Κουρήδων.
Ακόμα δεν έχουν βγει όλοι στη σύνταξη από τη γενιά του πράσινου ’80 και κάθε ένας από αυτούς, έχει στοιχίσει στη χώρα, 1 εκατομμύριο € μαζί με τις ασφαλιστικές εισφορές – για όλο τον εργασιακό του βίο. 400 χιλιάδες πρασινοφρουροί που δεν έπρεπε ποτέ να διορισθούν σε ΟΤΕ, Ολυμπιακή, ΙΚΑ, Τράπεζες, Δήμους και δε συμμαζεύεται, είναι 400 δις. Όσο το ονομαστικό χρέος της χώρας το 2026 δηλ.
Κατά τα λοιπά, ο τύπος ήταν guru της Οικονομίας. Που του τα έλεγε ο Κουλουριάνος από το 1982 ήδη, αλλά προδήλως η στόχευση ήταν η διάλυση της “δεξάς” (που έλεγε κι ο Γιαννόπουλος), δημιουργώντας μια ατελείωτη γενιά πράσινων ψηφοφόρων. Αυτό το πέτυχε, πράγματι.
Η εκδίκηση όμως είναι ένα πιάτο, που τρώγεται πάντα κρύο. Ουσιαστικά τα παιδιά τους είναι αυτά που λουστήκανε τη χρεοκοπία και πολλά αναγκάσθηκαν να ξενιτευτούν. Ας λουστούν λοιπόν, τον καθηγητή από το Berkeley, όπως λούστηκαν και τον Dr. Mparoufaki με το διδακτορικό απ’ τα Lidl, κάτι δεκαετίες αργότερα.
Προς γνώση και συμμόρφωση.-
Ευπρόσδεκτη από τους σώφρονες Έλληνες κάθε καταφορά εις βάρος του Ανδρέα Παπανδρέου -που ”μας άλλαξε την πίστη και τα φώτα ” την κοινωνία και την οικονομία στην πρώτη 8ετία -,αλλά αυτόν -και βαρέως ασθενούντα τότε -Ανδρέα με την ”αντιπρόεδρο του” κυρία Δήμητρα, τον ξανάφεραν στην εξουσία το 1993 ,όπως ξανάφεραν στην εξουσία το 2000 τον Σημίτη μετά τα Ίμια ,την Μαδρίτη ,το Ελσίνκι και το σκάνδαλο-ποιοι μιλούν τώρα για σκάνδαλα -του Χρηματιστηρίου.
Στην λήθη και την συμπεριφορά αυτών των συνελλήνων ”ποντάρουν” οι θρασείς του μικρού ΠΑΣΟΚ και του αμοιβαδοποιημένου Σύριζα για επαναφορά τους ΑΝΤΑΜΑ στην εξουσία.
Υ.Γ
1.-Προφανώς ,αγαπητέ φίλε , ξεχάσατε τους ”Ομηρικούς” καυγάδες με αγοραίες εκφράσεις εις βάρος μου για την 30ετία (1981-2011) -κοντά δέκα χρόνια- με τον ”ανανήψαντα”, που δεν σας απάντησε , αν παύσει να είναι ακομμάτιστος και να στηρίξει-ψηφίσει την κυρία Καρυστιανού .
2.-Μετά από όλα αυτά δεν δικαιώνεται ο ”δικός μου” Κώστας Καραμανλής ,στον οποίον φόρτωσαν την χρεωκοπία του 2010 ;;;.
ΕΥΧΗ ΜΟΥ ΑΠΟ ΚΑΡΔΙΑΣ ,να είμαστε όλοι καλά.
“Το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου γεννήθηκε μέσα από το τραύμα της δικτατορίας και της Κύπρου.”
Νομίζω ότι το ΠΑΣΟΚ ήταν μεταξέλιξη του ΠΑΚ, ενός αντιστασιακού κινήματος που ιδρύθηκε ήδη επί χούντας, από τον Ανδρέα και μερικά άλλα στελέχη, όπως ο Σημίτης, ο Μιχάλης Χαραλαμπίδης, ο Κίμων Κουλούρης, ο Τσοχατζόπουλος, ο Αλευράς, ο Ρωμαίος κλπ
https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%B7%CE%B3%CE%BF%CF%81%CE%AF%CE%B1:%CE%9C%CE%AD%CE%BB%CE%B7_%CF%84%CE%BF%CF%85_%CE%A0%CE%B1%CE%BD%CE%B5%CE%BB%CE%BB%CE%AE%CE%BD%CE%B9%CE%BF%CF%85_%CE%91%CF%80%CE%B5%CE%BB%CE%B5%CF%85%CE%B8%CE%B5%CF%81%CF%89%CF%84%CE%B9%CE%BA%CE%BF%CF%8D_%CE%9A%CE%B9%CE%BD%CE%AE%CE%BC%CE%B1%CF%84%CE%BF%CF%82
Εἶμαι ἀρκετὰ παλιά, ἔχω τελειώσει θηλέων σχολεῖο πρό …Ἀνδρέα καὶ δὲν μπορεῖ βεβαίως νὰ κατηγορηθεῖ ὅτι τὸ ἄλλαξε αὐτό. Μία ἄλλη Ἑλλάδα τότε. Ἐρχόταν πληγιασμένη ἀπὸ τὸν ἐμφύλιο. Ὅσοι κοιμόντουσαν πρὸς τὰ δεξιὰ δὲν ἔβλεπαν τί γινόταν στὰ ἀριστερά. Καὶ τὸ ἀνάλογο οἱ ἄλλοι. Ἰδεολογίες ζωντανὲς τότε, δυνατὰ ὑπόγεια ρεύματα, συμφέροντα συγκρουόμενα, ἡ Ἀλλαγὴ καὶ τὰ σχέδια τοῦ μεγάλου Ἀνδρέα ἠχοῦσαν διαφορετικὰ στὸν καθένα. Ἄλλαξε τὸ τοπίο στὴ χώρα αὐτὴ τὴν ἐποχή. Ξεπεράσθηκαν τὰ παλιὰ καὶ οἱ ἰδεολογίες ἄλλαξαν παγκοσμίως. Καμμία σχέση μὲ τὴν σημερινὴ κατάσταση. Συμφέροντα συγκρουόμενα καὶ τώρα, πολιτικὴ μὲ ἐπικοινωνιακὰ ἐπιτελεῖα, δημοκρατία ὄχι αὐθεντικῶν προσώπων ἀλλὰ μέσω ΤΝ, ὄνειρα τεχνητὰ προγραμματισμένα ποὺ δὲν ἔχουν ἀνάγκη τοὺς ἀνθρώπους νὰ τοὺς ἐμπνεύσουν γιὰ νὰ τὰ ὑλοποιήσουν. Δὲν μποροῦμε νὰ ποῦμε ὅτι δὲν ὑπάρχουν ὑψηλοὶ ἀδιόρατοι στόχοι, κάτι σὰν τὸν οὐρανοξύστη ποὺ φύτρωσε στό … `Ἑλληνικό `. Τέτοια σύμβολα, που τά φέρνουν ἀπέξω ὡς καινοφανῆ, ἦταν γνωστὰ ἀπὸ τὴν ἀρχαιότητα, ἀφοῦ ὁ Ἔρωτας εἶναι πανάρχαιος. Οἱ πύργοι τῆς Μάνης καὶ ἀλλοῦ συμβόλιζαν τὴν ἀρρενωπότητα, τὴν δύναμη, τὴν ἐξουσία. Ὁ Μανώλης Γλέζος στὸ βιβλίο του «ἡ συνείδηση τῆς πετραίας γῆς» γράφει γιὰ τὶς ἀρχέγονες στῆλες ποὺ συναντᾶς στὶς Κυκλάδες: « Αν τις συναντήσεις στις πλαγιές του Ζα, οι στήλες αυτές είναι χτισμένες από τοὺς βοσκοὺς της περιοχής. Οι Φιλωθίτες, οι Απεραθίτες, οι Δανακιῶτες βοσκοὶ τις ώρες της συλλογής, τότες που τα ζουλοπρόβατα αναχαράζουν τη χορτονομή, αφήνουν τον πλούτο της καρδιάς τους που ξεχειλάει κι αναθυμάται την πλεξούδα της θυατέρας, που πήρε τα συλλοϊκά τους, να πλέκει τις πέτρες και ν` ανορθώνει έναν πέτρινο φαλλό. Αποτυπώνουν την ανατριχίλα του κορμιού τους που το ταράζει σύγκορμα η θύμιση του θηλυκού. Θυμούνται. Μνώνται των γυναικών. Και αφού δεν είναι εφικτό, αφήνουν τα πετραία σήματα της μνηστείας τους.».
Ἴσως ἡ ἐμφάνιση μίας γυναίκας στὰ πολιτικὰ δρώμενα εἶναι μία ἀντίδραση στὰ τεκταινόμενα. Τεκταινόμενα ἀδιόρατα, ποὺ προγραμματίζονται χωρὶς τὴν συμμετοχή μας, σὲ μία κατὰ δήλωσιν δημοκρατία ποὺ μετριέται καὶ προσαρμόζεται καταλλήλως, χωρὶς ρεῦμα πολιτικὸ ποὺ νὰ δονεῖ ὑπαρξιακά, χωρὶς αὐθεντικὴ ἔμπνευση, χωρὶς νὰ καταφεύγουν στοὺς νέους μας ποὺ φεύγουν, ἀζήτητοι στὰ ἐσωτερικά. Πόσα ἔχουν ἀντέξει ἀπὸ τὸ «τίκτειν ἐν καλῷ» εἶναι ἐρώτημα.