του Αχιλλέα Ταουξή, Υποστρατήγου ε.α.Η Ελλάδα δεν ξεπλήρωσε το ιδιωτικό της χρέος, απλά το πούλησε. Τα «κόκκινα δάνεια» δεν εξαφανίστηκαν όταν οι τράπεζες έδειξαν καθαρούς ισολογισμούς. Τα έκοψαν σε κομμάτια, τα τιτλοποίησαν και το πιο αποδοτικό κομμάτι το πούλησαν σε διεθνή επενδυτικά κεφάλαια.
Σήμερα 79,65 δισεκατομμύρια ευρώ δανείων βρίσκονται στα χέρια εταιρειών είσπραξης και οι τόκοι με τις επιβαρύνσεις τρέχουν πάνω τους, έξω από το επίσημο υπόλοιπο. Αν η συσσωρευμένη επιβάρυνση είναι έστω 10% με 20%, το ποσό που ζητείται από τους οφειλέτες πλησιάζει τα 88 με 96 δισεκατομμύρια. Δηλαδή πάνω από το ένα τρίτο του ελληνικού ΑΕΠ, που το 2025 έφτασε τα 249,7 δισεκατομμύρια. Αυτό ισοδυναμεί να δουλεύει όλη η χώρα πάνω από τέσσερις μήνες χωρίς μισθό, μόνο για να κλείσει αυτόν τον λογαριασμό.
Τώρα ερχόμαστε στον διάσημο «Ηρακλή», που πρέπει να εξηγηθεί απλά. Η τράπεζα μαζεύει τα κόκκινα δάνεια σε ένα πακέτο και το χωρίζει στα δύο. Το ασφαλές κομμάτι παίρνει την εγγύηση του ελληνικού Δημοσίου, έναντι προμήθειας. Το επικίνδυνο και επικερδές κομμάτι πηγαίνει σε επενδυτές. Φυσικά εφόσον το πακέτο αποδώσει, κερδίζει το fund. Αν αποδώσει πολύ λιγότερο από το προβλεπόμενο, ανοίγει ο λογαριασμός του Δημοσίου. Με αυτόν τον τρόπο το κράτος εγγυήθηκε 21,5 δισεκατομμύρια ευρώ σε 23 τιτλοποιήσεις. Οι τράπεζες ξεφορτώθηκαν τα προβληματικά ανοίγματα, τα funds απέκτησαν δικαίωμα είσπραξης και ο φορολογούμενος κράτησε ένα ρίσκο που δεν διάλεξε.
Ας προσπαθήσουμε να εξηγήσουμε τι σημαίνει «τιμή ευκαιρίας», με ένα παράδειγμα με όνομα. Το 2020 η Fortress πήρε από την Alpha Bank χαρτοφυλάκιο απαιτήσεων αξίας περίπου 1,1 δισεκατομμυρίου και πλήρωσε 264 εκατομμύρια. Περίπου στα 24 λεπτά για κάθε ευρώ. Από τον οφειλέτη που βρίσκεται μέσα σε αυτό το πακέτο ζητείται η πλήρης οφειλή, με τους τόκους. Ο επενδυτής αγόρασε φτηνά και ο πολίτης καλείται να πληρώσει ακριβά και κανείς δεν τον ρώτησε αν θα ήθελε να αγοράσει ο ιδιοκτήτης το χρέος του στην τιμή που το πήραν τα funds…
Δυστυχώς δεν πρόκειται για μία εταιρεία ούτε για μία μεμονωμένη συναλλαγή, αλλά πρόκειται για οικοσύστημα. Τα funds αγοράζουν τους τίτλους και οι servicers εισπράττουν, ρυθμίζουν, κυνηγούν δικαστικά και διαχειρίζονται ακίνητα. Η doValue, η Cepal, η Intrum και η QQuant ελέγχουν τη συντριπτική πλειονότητα της αγοράς, και οι τρεις πρώτες μαζί γύρω στο 88%. Η Fortress και η Bain Capital μπήκαν στο παιχνίδι μαζί με την doValue για να αναλάβουν τα 5,7 δισεκατομμύρια της τιτλοποίησης «Frontier» της Εθνικής. Η Intrum πήρε το 80% της πλατφόρμας της Πειραιώς.
Το υπουργείο Ανάπτυξης έχει επιβάλει πρόστιμα σε Cepal, doValue και Intrum για καταχρηστικές πρακτικές και προβληματική ενημέρωση των δανειοληπτών. Ο οφειλέτης δεν μιλά πια με την τράπεζα που του έδωσε το δάνειο, αλλά συνομιλεί με έναν διαχειριστή που έχει εντολή από τους κατόχους των τίτλων να εισπράξει.
Ας έρθουμε στο ερώτημα που κανείς από την εξουσία δεν θέλει να ακούσει. Ποιος τους προστατεύει. Η απάντηση βρίσκεται στο ΦΕΚ και όχι σε καμία συνωμοσία. Ο νόμος 4354/2015 ψηφίστηκε επί ΣΥΡΙΖΑ και άνοιξε τον δρόμο για την πώληση των δανείων και τη νομιμοποίηση των servicers. Ο «Ηρακλής» ψηφίστηκε το 2019 επί Νέας Δημοκρατίας και το 2023 ήρθε ο Ηρακλής ΙΙΙ. Ο Άρειος Πάγος έκρινε με απόφαση της Ολομέλειάς του ότι οι servicers μπορούν να προχωρούν σε δικαστικές ενέργειες επί των απαιτήσεων που τους μεταβιβάστηκαν.
Δύο κυβερνήσεις που εμφανίζονται ως αντίπαλες βρήκαν στην πράξη κοινό έδαφος. Η πρώτη τα έφερε και η δεύτερη τα ενίσχυσε. Η μία μίλησε για ανάγκη και η άλλη για εξυγίανση. Οι τράπεζες και στις δύο περιπτώσεις καθάρισαν τους ισολογισμούς τους, τα funds αγόρασαν τις απαιτήσεις σε εξευτελιστικές τιμές και οι servicers ανέλαβαν την είσπραξη.
Πίσω όμως από τα νούμερα υπάρχουν άνθρωποι. Ο άνθρωπος που ξύπνησε με προθεσμία. Ο γονιός που υπολόγισε αν θα πληρώσει λογαριασμό ή φάρμακα. Ο εργαζόμενος που βλέπει τον μισθό του να εξατμίζεται πριν φτάσει το τέλος του μήνα.
Η στέγη έγινε το πρώτο πεδίο της φτωχοποίησης. Το 2025 το 26,4% του πληθυσμού ζούσε σε νοικοκυριά όπου το κόστος στέγασης ξεπερνούσε το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος, έναντι 7,7% στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα ελληνικά νοικοκυριά έδωσαν κατά μέσο όρο το 34,6% του εισοδήματός τους για στέγαση, σχεδόν διπλάσιο από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Τα ενοίκια αυξήθηκαν κατά 10,1% σε έναν χρόνο. Στην Αθήνα ένα διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου απορροφά το 70,2% του μέσου μηνιαίου εισοδήματος και άλλο με δ’υο υπνοδωμάτια το 93,6%. Το σπίτι έπαψε να είναι καταφύγιο και έγινε μηνιαία εξάντληση.
Όταν η στέγη χάνεται, δυστυχώς χάνεται κάτι περισσότερο από μια διεύθυνση. Το 2025 βγήκαν σε πλειστηριασμό 27.631 κατοικίες σε όλη τη χώρα και μόνο 4.445 βρήκαν αγοραστή. Πίσω από κάθε αριθμό υπάρχει μια οικογένεια που έμαθε ότι το σπίτι της τιμολογείται σε πλατφόρμα. Ο πλειστηριασμός είναι η στιγμή που η οικονομική αποτυχία γίνεται στέρηση στέγης.
Η ενέργεια έκλεισε τον κύκλο. Το 2025 το 18,1% των Ελλήνων δήλωσε ότι δεν μπορούσε να κρατήσει το σπίτι του επαρκώς ζεστό. Η χειρότερη επίδοση στην Ευρωπαϊκή Ένωση, με μέσο όρο 8,8%. Ένας στους πέντε δεν έχει τη δυνατότητα να ζεσταθεί. Το χειμώνα η ζέστη έγινε πολυτέλεια και το καλοκαίρι επιστρέφει ως απειλή. Χωρίς χρήματα για ρεύμα, χωρίς μόνωση και χωρίς περιθώριο, ο άνθρωπος γίνεται όμηρος του θερμομέτρου. Οταν έρχονται πυρκαγιές και πλημμύρες, η «ανθεκτικότητα» μοιάζει χίμαιρα για όσους δεν έχουν ούτε ασφάλεια ούτε αποθεματικό ούτε στέγη να χάσουν ξανά.
Έτσι ο πολίτης ζει πάνω σε τεντωμένο σχοινί. Πρώτα το ενοίκιο ή η δόση, μετά το ρεύμα και μετά το φαγητό. Αν μείνει κάτι, και σπάνια μένει, το ονομάζει προσωπικό χρόνο. Δεν αδιαφορεί για τα κοινά, απλά τα κοινά του ζήτησαν πρώτα τη στέγη, τη ζέστη και την αξιοπρέπειά του. Άνθρωπος που παλεύει κάθε μέρα να επιβιώσει δεν έχει ούτε χρόνο ούτε διάθεση να ρωτήσει ποιος αποφασίζει για τη ζωή του. Η δημοκρατία δεν χάνεται με πραξικόπημα, την παίρνει η κούραση.
Αν αυτό δεν είναι δικτατορία που αλλάζει χρώμα με τις εκλογές, τότε τι είναι; Δεν χρειάζομαι συνωμοσία για να καταλάβω τι συνέβη, αρκεί να κοιτάξω τη συνέχεια. Τι ενώνει δύο παρατάξεις με τόσο διαφορετική ρητορική σε αυτόν τον κοινό δρόμο. Η ανάγκη των τραπεζών να ξεφορτωθούν το χρέος, η επιθυμία να δείξουν ότι η χώρα «προχωρά», η διατήρηση μιας ελίτ που ξέρει πώς λειτουργούν οι διάδρομοι της εξουσίας ή κάτι πιο απλό….Οτι δεν πληρώνω σήμερα θα το πληρώσω αύριο με τόκους.
Δεν θα δώσω εγώ την απάντηση, αλλά αφήνω το ερώτημα στον σκεπτόμενο πολίτη, σε εκείνον που πληρώνει το ενοίκιο, τη δόση, το ρεύμα και τη ζέστη του χειμώνα. Σε εκείνον που βλέπει το σπίτι του να γίνεται αντικείμενο πλειστηριασμού και το χρέος του να αλλάζει αφεντικό χωρίς να αλλάζει το βάρος του.
Όμως, αυτό είναι το πιο πολιτικό ερώτημα που υπάρχει.
Ποιος κερδίζει όταν εγώ χάνω;
Υποστράτηγος ε.α. Αχιλλεύς Ταούξης
Απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων και με 43 χρόνια υπηρεσίας στις Ένοπλες Δυνάμεις, υπηρέτησε σε επιχειρησιακές και επιτελικές θέσεις στην Ελλάδα, στο ΝΑΤΟ και σε διεθνείς αποστολές. Διετέλεσε Εκπαιδευτής και Διευθυντής Σπουδών στη ΣΕΘΑ, Διευθυντής Κέντρου Επιχειρήσεων στο ΝΑΤΟϊκό Στρατηγείο Σκοπίων και στέλεχος του ΓΕΣ, του ΓΕΕΘΑ και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με αντικείμενο την άμυνα, την αμυντική πολιτική, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις διεθνείς σχέσεις.
Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική και Διεθνείς Σχέσεις από το University of Plymouth και έχει συμμετάσχει ως ομιλητής σε ημερίδες και εκδηλώσεις. Αρθρογραφεί για θέματα εθνικής ασφάλειας, άμυνας, στρατηγικής και γεωπολιτικής.
