Αχ. Ταουξής: Πυρηνική ενέργεια, μια στρατηγική επιλογή που η Ελλάδα δεν έχει την πολυτέλεια να αγνοήσει

του Αχιλλέα Ταουξή, Υποστρατήγου ε.α.
Η ενεργειακή ασφάλεια, εδώ και καιρό, έχει πάψει να αποτελεί απλά ένα οικονομικό ζήτημα και έχει γίνει παράγοντας εθνικής ισχύος, γεωπολιτικής αυτονομίας και προστασίας της παραγωγικής βάσης. Οι κρίσεις, οι πόλεμοι, οι διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες και ο ανταγωνισμός για τις ενεργειακές πηγές απέδειξαν ότι όποιος εξαρτάται από τρίτους μπορεί να βρεθεί στο έλεός τους.
Αυτό γνωρίζει το γνωρίζουμε πλέον καλά και στην Ελλάδα, αφού σύμφωνα με την IEEFA, για το 73% του LNG που εισαγάγαμε  από τις ΗΠΑ, το πρώτο τρίμηνο του 2026, πληρώσαμε την υψηλότερη τιμή στην Ευρώπη. Όλοι μας αντιλαμβανόμαστε ότι όποιος εξαρτάται από μία και μόνο ακριβή πηγή καυσίμου δεν ορίζει την τιμή του.
Η Ελλάδα πρέπει λοιπόν να ξαναδεί με σοβαρότητα όλες τις επιλογές της. Μία από αυτές είναι η πυρηνική ενέργεια, που για δεκαετίες έμεινε έξω από τον δημόσιο διάλογο λόγω πολιτικών και κοινωνικών επιφυλάξεων. Η συζήτηση για αυτό το θέμα πιστεύω ότι δεν αντέχει πλέον σε ιδεολογικές προκαταλήψεις. Η πυρηνική ενέργεια δεν είναι πανάκεια, αλλά και οι ανανεώσιμες δεν είναι πλέον λύση χωρίς κόστος.
Η αιολική και η ηλιακή ενέργεια μειώνουν τις εκπομπές και έχουν θέση στο ενεργειακό μείγμα. Δεν είναι όμως περιβαλλοντικά εκ φύσεως αθώες. Η εξόρυξη πρώτων υλών, η κατασκευή, η μεταφορά, η διαχείριση των υλικών όταν τελειώσει η ζωή τους και η αποθήκευση που χρειάζεται, για να καλυφθεί η διακοπτόμενη παραγωγή έχουν πραγματικό κόστος.
Στην δική μας περίπτωση το ζήτημα βαραίνει περισσότερο. Μεγάλα αιολικά πάρκα σε ορεινές, δασικές και οικολογικά ευαίσθητες περιοχές μπορούν να αλλοιώσουν σοβαρά το φυσικό περιβάλλον. Οι δρόμοι πρόσβασης, οι εκσκαφές και οι θεμελιώσεις διασπούν οικοτόπους, πλήττουν την πανίδα και την χλωριδα και αλλάζουν τη λειτουργία του εδάφους. Επιστημονική ανασκόπηση του 2025 στο Nature Reviews Biodiversity δείχνει ότι οι επιπτώσεις των χερσαίων αιολικών εγκαταστάσεων μπορούν να εμφανιστούν σε κάθε στάδιο, από τον σχεδιασμό και την κατασκευή μέχρι την αποξήλωση. Οι ίδιοι οι επιστήμονες παραδέχονται ότι υπάρχει μεγάλη αβεβαιότητα για το συνολικό μέγεθος των επιπτώσεων, και αυτό ακριβώς ζητά περισσότερη μελέτη.
Κάθε ενεργειακή επιλογή πλέον, πρέπει να κρίνεται με βάση το συνολικό περιβαλλοντικό, οικονομικό και γεωπολιτικό αποτύπωμά της. Η προστασία του κλίματος δεν μπορεί να γίνεται άλλοθι για την υποβάθμιση της φύσης.
Ας έρθουμε όμως στην πυρηνική ενέργεια. Η Κομισιόν παρουσίασε τον Μάρτιο του 2026 στρατηγική για την ανάπτυξη των Μικρών Αρθρωτών Αντιδραστήρων (SMR). Το 8ο Πυρηνικό Ενδεικτικό Πρόγραμμα, που τη συνοδεύει, υπολογίζει ότι η δυναμικότητά τους στην Ευρωπαϊκή Ένωση θα μπορούσε να φτάσει τα 17 έως 53 GW μέχρι το 2050, για ρεύμα, θερμότητα και υδρογόνο. Τα πρώτα ευρωπαϊκά έργα στοχεύουν στις αρχές της δεκαετίας του 2030. Η ίδια η Επιτροπή παραδέχεται ότι μένουν ανοιχτά ζητήματα κόστους, αδειοδότησης, χρηματοδότησης και εφοδιαστικής αλυσίδας.
Οι SMR δεν είναι απλώς μικρότεροι συμβατικοί σταθμοί. Η αρθρωτή κατασκευή, η σταδιακή ανάπτυξη και τα χαρακτηριστικά ασφαλείας ορισμένων σχεδίων ανοίγουν νέες προοπτικές. Οι περισσότερες σχεδιάσεις όμως βρίσκονται ακόμη στην ανάπτυξη, στην αδειοδότηση ή στην πρώτη εφαρμογή. Αυτό που χρειάζεται αυτη την στιγμή είναι η τεχνική αυστηρότητα και όχι ο ενθουσιασμός.
Η Ελλάδα έχει ήδη αρχίσει να κινείται. Στις 10 Μαρτίου 2026, στο Παρίσι, ο πρωθυπουργός δήλωσε ότι ήρθε η ώρα να εξερευνήσει η χώρα τις δυνατότητες της πυρηνικής ενέργειας. Μετά τη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου της 30ής Ιουλίου είχαμε τηνη πράξη για τη σύσταση Κυβερνητικής Επιτροπής, που εκδόθηκε τον Σεπτέμβριο. Η Επιτροπή θα εξετάσει τις τεχνικές, οικονομικές, περιβαλλοντικές, θεσμικές και κοινωνικές προϋποθέσεις και μέσα σε 24 μήνες θα εισηγηθεί αν πρέπει να ξεκινήσει εθνικό πυρηνικό πρόγραμμα. Πρόκειται για ένα πρώτο θετικό βήμα. Δεν πρόκειται για απόφαση να χτιστεί σταθμός.
Παράλληλα, μελέτη του Ινστιτούτου Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης (ΙΕΝΕ) εξετάζει πώς η ελληνική βιομηχανία μπορεί να μπει στη διεθνή εφοδιαστική αλυσίδα των SMR. Η ευκαιρία είναι πραγματική και δεν πρέπει να χαθεί. Η Ελλάδα μπορεί να αποκτήσει τεχνογνωσία, να χτίσει βιομηχανικές συνεργασίες, να παράγει εξαρτήματα και να αναλάβει ελέγχους ποιότητας, συντήρηση και υπηρεσίες ασφάλειας, ακόμη και πριν αποφασίσει αν θα έχει δικό της σταθμό.
Την ίδια ώρα οι γείτονες προχωρούν, αφού η Τουρκία χτίζει τον σταθμό του Ακούγιου, που ανήκει και λειτουργεί από τη ρωσική Rosatom, και ο πρώτος αντιδραστήρας αναμένεται μέσα στο 2026. Η Βουλγαρία σχεδιάζει δύο νέους αντιδραστήρες στο Κοζλοντούι. Η Αίγυπτος χτίζει τον σταθμό του Ελ Ντάμπα. Η Τουρκία αποκτά πυρηνική ενέργεια με ρωσικό έλεγχο, ενώ εμείς ακόμη ρωτάμε αν πρέπει να κοιτάξουμε. Δεν χρειάζεται να τους αντιγράψουμε, αλλά να αντιληφθούμε ότι η ισορροπία στην περιοχή αλλάζει και η Ελλάδα δεν έχει δικαίωμα να την παρακολουθεί από μακριά!
Το ηλεκτρικό μας σύστημα αποδεικνύει γιατί το ερώτημα είναι πραγματικό. Οι ανανεώσιμες κάλυψαν πάνω από το μισό του ρεύματος το 2025, και παρ’ όλα αυτά οι περικοπές πράσινης παραγωγής έφτασαν τα 2 TWh και εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 3,5 TWh το 2026. Οι ώρες με μηδενική ή αρνητική τιμή ήταν 168 το 2025 και έφτασαν τις 788 μέχρι το καλοκαίρι του 2026. Η ζήτηση μένει στάσιμη γύρω στις 50 TWh τον χρόνο. Με λίγα λόγια δεν μας λείπει η ισχύς, αλλά συγκεκριμένα η σταθερή και ελεγχόμενη ισχύς.
Οι επικριτές θα πουν το αυτονόητο. Αν το σύστημα παράγει ήδη φθηνή ενέργεια, γιατί να προσθέσουμε πυρηνική. Η αποθήκευση μεγαλώνει, από σχεδόν μηδέν στις αρχές του 2026 σε πάνω από 500 MW το καλοκαίρι, και μπορεί να απορροφήσει μέρος του προβλήματος. Γι’ αυτό η Επιτροπή πρέπει να μετρήσει με αριθμούς αν ένας σταθερός παραγωγός αξίζει το κόστος του απέναντι στις μπαταρίες και στα δίκτυα. Αν δεν αξίζει, οφείλουμε να το γνωρίζουμε. Αν πάλι αξίζει, δεν έχουμε δικαίωμα να το μάθουμε αργά.
Η διερεύνηση πρέπει να έχει συγκεκριμένους όρους. Ανεξάρτητη και ισχυρή ρυθμιστική αρχή, αυστηρά πρότυπα πυρηνικής ασφάλειας, μελέτη σεισμικότητας, σχέδιο για τα αναλωμένα καύσιμα και τα ραδιενεργά απόβλητα, προστασία από κυβερνοεπιθέσεις, εξασφαλισμένη χρηματοδότηση και πλήρης ενημέρωση της κοινωνίας. Στην συζήτηση πρέπει να μπουν και οι πραγματικές ανάγκες του συστήματος, η αποθήκευση, η επάρκεια των δικτύων και το κόστος κάθε εναλλακτικής.
Πάνω απ’ όλα όμως χρειάζεται ένα Εθνικό Σχέδιο Ενέργειας και Τεχνολογίας με ορίζοντα το 2050. Ένα σχέδιο που δεν θα αλλάζει με κάθε κυβέρνηση, θα στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα και θα δεσμεύει τα κόμματα σε κοινό στρατηγικό προσανατολισμό. Η ενέργεια είναι υπόθεση πολύ σοβαρή για να κρίνεται με ορίζοντα τις επόμενες εκλογές.
Η Ελλάδα έχει επιστήμονες, ναυπηγική και βιομηχανική βάση, πανεπιστήμια και ερευνητικά ιδρύματα. Με αυτά μπορεί να μπει στη νέα τεχνολογική αλυσίδα και να αποκτήσει επιλογές που σήμερα δεν έχει. Η απόφαση για σταθμό θα παρθεί μόνο μετά από πλήρη τεχνική, οικονομική, περιβαλλοντική και κοινωνική αξιολόγηση.
Η χώρα δεν έχει την πολυτέλεια να απορρίπτει μια τεχνολογία πριν την εξετάσει, ούτε να βαφτίζει πράσινη κάθε επιλογή χωρίς να μετρήσει το κόστος της. Αν κλείνουμε απλά την πόρτα χωρίς να κοιτάξουμε δεν προστατεύουμε τη χώρα, αλλά την αφηνουμε εκτεθειμένη. Η ενεργειακή ασφάλεια χτίζεται με γνώση, σχέδιο και κυρίως με εθνική συνέχεια.

Υποστράτηγος ε.α. Αχιλλεύς Ταούξης

Απόφοιτος της Σχολής Ευελπίδων και με 43 χρόνια υπηρεσίας στις Ένοπλες Δυνάμεις, υπηρέτησε σε επιχειρησιακές και επιτελικές θέσεις στην Ελλάδα, στο ΝΑΤΟ και σε διεθνείς αποστολές. Διετέλεσε Εκπαιδευτής και Διευθυντής Σπουδών στη ΣΕΘΑ, Διευθυντής Κέντρου Επιχειρήσεων στο ΝΑΤΟϊκό Στρατηγείο Σκοπίων και στέλεχος του ΓΕΣ, του ΓΕΕΘΑ και του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, με αντικείμενο την άμυνα, την αμυντική πολιτική, την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις διεθνείς σχέσεις.

Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στην Εφαρμοσμένη Στρατηγική και Διεθνείς Σχέσεις από το University of Plymouth και έχει συμμετάσχει ως ομιλητής σε ημερίδες και εκδηλώσεις. Αρθρογραφεί για θέματα εθνικής ασφάλειας, άμυνας, στρατηγικής και γεωπολιτικής.

spot_img

ΑΦΗΣΤΕ ΜΙΑ ΑΠΑΝΤΗΣΗ

εισάγετε το σχόλιό σας!
παρακαλώ εισάγετε το όνομά σας εδώ

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

Διαβάστε ακόμα

Stay Connected

2,900ΥποστηρικτέςΚάντε Like
2,767ΑκόλουθοιΑκολουθήστε
51,200ΣυνδρομητέςΓίνετε συνδρομητής

Τελευταία Άρθρα