του Αχιλλέα Ταουξή, Υποστρατήγου ε.α. Η πολύχρονη εμπειρία μου και τα βιώματά μου όταν βρισκόμουν στην ενέργεια, με έχουν οδηγήσει στην άποψη ότι η Ελλάδα δεν είναι φτιαγμένη για να σκέφτεται την άμυνά της σαν να είναι μια στεριανή χώρα, με ένα δύσκολο σύνορο. Όποιος κοιτάξει τον χάρτη, χωρίς ιδεολογικές παρωπίδες, βλέπει κάτι πολύ πιο απαιτητικό και πολύ πιο καθαρό. Βλέπει ένα αρχιπέλαγος, έναν θαλάσσιο κόσμο, έναν ενιαίο χώρο, όπου το Αιγαίο δεν είναι το τέλος της ευθύνης μας, αλλά η καρδιά της και μαζί η πύλη προς κάτι πολύ μεγαλύτερο, την Ανατολική Μεσόγειο και τις θαλάσσιες προσβάσεις που συνδέουν τον ελληνικό χώρο με τη Μαύρη Θάλασσα. Αν αυτό δεν το καταλάβουμε, τότε θα συνεχίσουμε να σχεδιάζουμε άμυνα με όρους που ανήκουν σε άλλες γεωγραφίες και σε άλλες εποχές.
Το πρώτο και πιο απαιτητικό δεδομένο πιστεύω ότι είναι πως η γεωγραφία δεν επιτρέπει αυταπάτες. Τα νησιά δεν είναι απλώς “σημεία στον χάρτη”, που πρέπει να φυλάγονται από χερσαίες δυνάμεις, αλλά αποτελούν προωθημένες θέσεις, φυσικές βάσεις, κόμβοι αισθητήρων, θέσεις αντιαεροπορικής και αντιπλοϊκής απαγόρευσης, εφόσον όμως ενταχθούν σε ένα ενιαίο θαλάσσιο σχέδιο επιχειρήσεων.
Η άμυνα ενός νησιού σίγουρα δεν αρχίζει όταν πατήσει ο αντίπαλος στην ακτή. Αρχίζει πολύ νωρίτερα, στη θάλασσα, στην ακτίνα εντοπισμού, στην αλληλουχία δεδομένων, στο ποιος βλέπει πρώτος, ποιος στοχεύει πρώτος και ποιος μπορεί να χτυπήσει πρώτος.
Γι’ αυτό το Πολεμικό Ναυτικό δεν είναι απλώς ένα Όπλο ανάμεσα σε άλλα. Είναι το φυσικό εργαλείο που μπορεί να συνθέσει αυτόν τον θαλάσσιο πόλεμο σε ένα ενιαίο επιχειρησιακό σύνολο. Στο σημείο αυτό συναντάμε το δεύτερο, ακόμη πιο κρίσιμο επιχείρημα.
Ο σύγχρονος πόλεμος δεν μοιάζει πια με τον πόλεμο των μεγάλων σχηματισμών, που περίμεναν να βρεθούν αντικριστά και να μετρηθούν σε τόνους και πυροβόλα. Στη Μαύρη Θάλασσα, ο κόσμος είδε κάτι που πρέπει να μας κάνει όλους να ξανασκεφτούμε τα στερεότυπα. Μια ναυτική δύναμη μπορεί να περιοριστεί σοβαρά, όχι μόνο από άλλη κλασική ναυτική δύναμη, αλλά από ένα πλέγμα land-based πυραύλων, drones, UAV, USV, ηλεκτρονικού πολέμου, πληροφοριών σε πραγματικό χρόνο και ταχύτατης προσαρμογής. Το μάθημα δεν αφήνει περιθώρια, καθόσον δεν αρκεί να “έχεις πλοία”, αλλά χρειάζεσαι δικτύωση, επιβίωση, διασπορά, διακλαδικότητα και κυρίως μια κουλτούρα που ξέρει να σκέφτεται θαλάσσια. Το Ναυτικό έχει αυτή τη νοοτροπία, γιατί ζει μέσα σε αυτήν.
Εδώ πιστεύω ότι υπάρχει και κάτι που συχνά αποφεύγουμε να πούμε καθαρά. Όταν ο αντίπαλος σε αναγκάζει να σπαταλάς δυνάμεις σε στατική, αποσπασματική άμυνα νησί προς νησί, τον εξυπηρετείς. Όταν όμως τον αναγκάζεις να αντιμετωπίσει έναν ενιαίο θαλάσσιο τομέα, με συνεχές πεδίο παρακολούθησης, με ομογενοποιημένο διοικητικό κέντρο, με δυνατότητα άμεσης κατανομής πυρός και με αέρα, επιφάνεια και υποβρύχια διάσταση να λειτουργούν σαν ένα σύστημα, τότε αλλάζεις το παιχνίδι. Αυτή είναι η ουσία της αποτροπής. Να κάνεις τον αντίπαλο να καταλάβει ότι η προσπάθεια θα είναι πολύ ακριβή, αργή και αβέβαιη.
Η εκτίμησή μου είναι ότι αυτό το μήνυμα το εκπέμπει πολύ πιο πειστικά ένα Πολεμικό Ναυτικό σε κεντρικό ρόλο, όχι ένας διάσπαρτος χερσαίος σχεδιασμός που αντιμετωπίζει τη θάλασσα σαν δευτερεύον πρόβλημα.
Δεν μιλάω, βέβαια, για παραγκωνισμό του Στρατού Ξηράς, τον οποίο υπηρέτησα 43 χρόνια και ίσως σας φαίνεται παράδοξη η τοποθέτησή μου αυτή. Το αντίθετο. Οι δυνάμεις ξηράς στα νησιά είναι απαραίτητες και μάλιστα απολύτως κρίσιμες. Χωρίς αυτές, καμία άμυνα δεν είναι πλήρης. Όμως πιστεύω, ότι είναι άλλο πράγμα η εγγύηση ότι κανείς δεν θα πατήσει έδαφος και άλλο πράγμα η συνολική ευθύνη για τη θαλάσσια περιοχή που θα καθορίσει, αν αυτό το έδαφος θα δεχθεί ποτέ επίθεση.
Για πραγματική ασφάλεια, δεν αρκεί να φυλάς το τελευταίο μέτρο της ακτής. Πρέπει να ελέγχεις τη θάλασσα που προηγείται της ακτής, και επειδή η Ελλάδα δεν τελειώνει στο Αιγαίο, αυτό το σκεπτικό πρέπει να διευρυνθεί.
Η Ανατολική Μεσόγειος αποτελεί πεδίο ενεργειακών, εμπορικών και γεωπολιτικών ανταγωνισμών. Η Μαύρη Θάλασσα είναι κρίσιμος κόμβος, που συνδέεται με την περιφερειακή ασφάλεια και με τις ροές ισχύος που επηρεάζουν και τον ελληνικό χώρο. Αν θέλουμε ισχυρή εθνική στρατηγική, δεν μπορούμε να σκεφτόμαστε σαν να έχουμε μια στενή λωρίδα θάλασσας μπροστά από τις ακτές μας. Αυτό που μας χρειάζεται είναι η ναυτική αντίληψη, σε όλο το εύρος του ελληνικού θαλάσσιου ενδιαφέροντος, από το Αιγαίο έως την Ανατολική Μεσόγειο και προς τις φυσικές θαλάσσιες συνδέσεις που αγγίζουν τη Μαύρη Θάλασσα. Γι’ αυτό η συζήτηση δεν είναι συντεχνιακή ούτε δογματική και καθένας μας πρέπει να σκέφτεται έξω από το κουτί του. Απλά είναι θέμα ρεαλισμού.
Αν θέλουμε να μιλάμε σοβαρά για άμυνα, πρέπει να μιλάμε με όρους γεωγραφίας, τεχνολογίας και πραγματικών lessons learned. Όλα αυτά λένε καθαρά ότι το Πολεμικό Ναυτικό πρέπει να έχει τον κεντρικό ρόλο στη θαλάσσια άμυνα της χώρας. Όχι επειδή “κερδίζει” από τα άλλα Όπλα, αλλά επειδή η θάλασσα είναι το πεδίο όπου κρίνεται η ασφάλεια της Ελλάδας. Όποιος το αρνείται, απλώς αρνείται τον ίδιο τον χάρτη.
Τέλος, η άμεση ανάγκη για ισχυροποίηση του Πολεμικού Ναυτικού, θα χτίσει την πιο αποτελεσματική αποτροπή για τους κινδύνους που έρχονται και η ισχυροποίηση ξεκινά πάντα από την ενίσχυση του ηθικού του προσωπικού, που αποτελεί πάντα τον πιο ισχυρό πολλαπλασιαστή ισχύος, πράγμα που έχουμε ξεχάσει για το προσωπικό και των τριών κλάδων των Ενόπλων Δυνάμεων μας.
Αχιλλεύς Ταουξής
Ο Αχιλλέας Ταουξής είναι Υποστράτηγος ε.α. του Ελληνικού Στρατού, με πολυετή εμπειρία στους τομείς της αμυντικής πολιτικής, της στρατηγικής και των διεθνών σχέσεων. Έχει διατελέσει Αναπληρωτής Γενικός Διευθυντής Πολιτικής Εθνικής Άμυνας και Διεθνών Σχέσεων του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας, καθώς και Διευθυντής της ελληνικής Προεδρίας της Συντονιστικής Επιτροπής της Διαβαλκανικής Υπουργικής Άμυνας (SEDM-CC/PMSC). Το 2023, ως στέλεχος του ΓΕΕΘΑ, διηύθυνε τη Γραμματεία Συντονισμού Διασκέψεων Διεθνών Οργανισμών και εκπροσώπησε τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ στην έναρξη του NATO Training Technology Conference στην Αθήνα. Έχει επίσης συμμετάσχει ως ομιλητής σε ημερίδες για τη διεθνή ασφάλεια, το ΝΑΤΟ, την Ευρωπαϊκή Ένωση και την ελληνική εξωτερική πολιτική.
Επιτέλους εγράφη κάτι για την ενίσχυση του ηθικού του προσωπικού των Ενόπλων Δυνάμεων, το οποίο χρόνια τώρα εκπροσωπείται από συνδικαλιστές-ποιος τους καθιέρωσε- ,συμμετέχει διαχρονικά με στολή σε αντικυβερνητικές συγκεντρώσεις και πορείες και ΝΤΡΕΠΕΤΑΙ να φορέσει την τιμημένη στολή -πότε του επέτρεψαν να μη την φορεί-κινούμενο και εντός Μονάδων με πολιτικά και διαφημιστικά ρούχα και εμφάνιση αρκετές φορές απαράδεκτη για το ΠΝΕΥΜΑ ΜΟΝΑΔΟΣ , που πρέπει να το διέπει και σχεδόν πάντα με το σύγχρονο κινητό .
”Εξ όνυχος τον λέοντα” στρατηγέ.
Σταύρος Αθαν. Ναλμπάντης