Ακριβώς όταν, μετά από χρόνια αδράνειας, το ΝΑΤΟ φαίνεται να κερδίζει κάποια στρατηγική σημασία μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, το μόνο μουσουλμανικό μέλος της συμμαχίας κρατά ως ομήρους άλλα 29 μέλη, εμποδίζοντας την πιο κρίσιμη κίνηση στην ιστορία του. Η παράδοση στις γνωστές ανατολίτικες διαπραγματευτικές τακτικές ενός ισλαμιστή θα σημάνει την κατάρρευση της συμμαχίας.

Σε μια ιστορική κίνηση, η Σουηδία και η Φινλανδία υπέβαλαν πρόσφατα τις γραπτές τους αιτήσεις για ένταξη στο ΝΑΤΟ, αλλά ο ισχυρός ισλαμιστής της Τουρκίας, Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, απειλεί να χρησιμοποιήσει το δικαίωμα βέτο της χώρας του για να εμποδίσει τα σκανδιναβικά έθνη να μπουν στη δυτική ομπρέλα ασφαλείας. Αυτό θέτει σε κίνδυνο την ανανεωμένη αξιοπιστία του ΝΑΤΟ, πιθανώς προς τέρψη του εχθρού του ΝΑΤΟ, του Ρώσου Προέδρου Βλαντιμίρ Πούτιν.

Στις 25 Μαΐου, ανώτερες αντιπροσωπείες της Σουηδίας και της Φινλανδίας έφθασαν στην Άγκυρα για να συναντηθούν με τον εκπρόσωπο του Ερντογάν, Ibrahim Kalın, και τον αναπληρωτή υπουργό Εξωτερικών Sedat Önal, με αποστολή να ξεπεράσουν τις αντιρρήσεις της Τουρκίας. Κάθε διπλωμάτης στην τουρκική πρωτεύουσα γνώριζε ότι η αποστολή θα αποτύγχανε πριν καν απογειωθεί. “Δηλώσαμε ότι αυτή η διαδικασία [η ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας στο ΝΑΤΟ] δεν θα ήταν δυνατή μέχρι να αντιμετωπιστούν οι ανησυχίες της Τουρκίας για την ασφάλεια”, δήλωσε ο Καλίν στα μέσα ενημέρωσης μετά τη συνάντηση. Ποιες είναι όμως οι ανησυχίες της Τουρκίας για την ασφάλεια και γιατί σχετίζονται με δύο μικρά έθνη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, το ένα με σύνορα 1.300 km (810 μίλια) με τη Ρωσία;

Επίσημα μιλώντας, η Τουρκία απαιτεί «γραπτή συμφωνία» από τη Φινλανδία και τη Σουηδία για βήματα για τον τερματισμό της «υποστήριξής τους στην τρομοκρατία» — δηλαδή την υποτιθέμενη υλικοτεχνική και πολιτική υποστήριξή τους στους Κούρδους αντάρτες του PKK και το παρακλάδι τους YPG στη Συρία. Κατηγορεί τις δύο χώρες ότι φιλοξενούν μέλη του «κινήματος Γκιουλέν», το οποίο η Άγκυρα ισχυρίζεται ότι ήταν πίσω από την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος το 2016. Επιπλέον, η Άγκυρα απαιτεί από τη Σουηδία και τη Φινλανδία να τερματίσουν την απαγόρευση εξαγωγής όπλων στην Τουρκία, την οποία επέβαλαν μετά την στρατιωτική εισβολή στη βορειοανατολική Συρία το 2019. Η Άγκυρα είπε ότι έχει ζητήσει την έκδοση Κούρδων μαχητών και άλλων υπόπτων από το 2017, αλλά δεν έχει λάβει θετική απάντηση από τη Στοκχόλμη.

Η τουρκική κυβέρνηση ισχυρίστηκε ότι η Σουηδία αποφάσισε να παράσχει 376 εκατομμύρια δολάρια για να στηρίξει τους Κούρδους μαχητές το 2023 και ότι τους παρείχε στρατιωτικό εξοπλισμό, συμπεριλαμβανομένων αντιαρματικών όπλων και drones. Η Σουηδία αρνείται αυτές τις κατηγορίες. Ο Ερντογάν φαίνεται να πιστεύει ότι βρήκε μια χρυσή ευκαιρία να εκβιάσει ολόκληρη τη δυτική συμμαχία και να πάρει το μέγιστο από μια λίστα επίσημων και ανεπίσημων απαιτήσεων. Ο Ερντογάν φαίνεται επίσης να ελπίζει να επαναφέρει τους άσχημα τεταμένους δεσμούς της Τουρκίας με τη Δύση, κυρίως με τις ΗΠΑ.

Φαίνεται να θέλει μια νέα, θερμή πολιτική υποδοχή πίσω στον δυτικό κόσμο, μαζί με μια αφήγηση στις αντιδυτικές μάζες της Τουρκίας για το πώς γονάτισε τη μοχθηρή Δύση — πάντα σίγουρα ψηφοφόρος στην ξενοφοβική Τουρκία. Χρειάζεται πολύ αυτόν τον κατευνασμό από τη Δύση για την εκστρατεία του για επανεκλογή τον Ιούνιο του 2023. Η οικονομία της Τουρκίας, με ετήσιο ποσοστό πληθωρισμού 70%, βρίσκεται σε ύφεση για να το θέσω ήπια. Τι άλλο θέλει ο Ερντογάν; Θα ξεκινήσει τις διαπραγματεύσεις για την επιστροφή στο πρόγραμμα μαχητικών αεροσκαφών F-35 υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, από το οποίο η Τουρκία εκδιώχθηκε αφού απέκτησε το ρωσικής κατασκευής σύστημα εδάφους-αέρος S-400.

Εάν δεν είναι δυνατή η εκ νέου ένταξη στο πολυεθνικό πρόγραμμα για την κατασκευή του πιο προηγμένου μαχητικού αεροσκάφους στον κόσμο, ο Ερντογάν θα διαπραγματευτεί για την έγκριση των ΗΠΑ για την αγορά μιας παρτίδας 40 αεροσκαφών F-16 Block 70 και κιτ αναβάθμισης για 80 ακόμη τζετ. Η ομάδα εξωτερικής πολιτικής του Ερντογάν θα κάνει τη διαδικασία ένταξης στο ΝΑΤΟ όσο το δυνατόν πιο δύσκολη για τη Σουηδία και τη Φινλανδία. «Δεν είναι μια εύκολη διαδικασία», δήλωσε ανώτερος Τούρκος αξιωματούχος στο Reuters, προσθέτοντας ότι η Σουηδία και η Φινλανδία πρέπει να κάνουν «δύσκολα» βήματα για να κερδίσουν την υποστήριξη της Άγκυρας. “Περαιτέρω διαπραγματεύσεις θα συνεχιστούν.

Αλλά η ημερομηνία δεν φαίνεται πολύ κοντά.” Και οι άλλοι 29 σύμμαχοι του ΝΑΤΟ θέλουν να επισφραγίσουν την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας πριν από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη στις 29-30 Ιουνίου. Μετά από συνάντηση στην Ουάσιγκτον με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ, Antony Blinken, ο Φινλανδός υπουργός Εξωτερικών Pekka Haavisto είπε ότι είναι εξαιρετικά σημαντικό να επιτευχθούν αποτελέσματα πριν από τη σύνοδο κορυφής της Μαδρίτης. Αυξάνοντας τα στοιχήματα σε αυτό το παιχνίδι πόκερ, ωστόσο, οι Τούρκοι αξιωματούχοι υποβάθμισαν τις προοπτικές επίτευξης συμφωνίας πριν από τη σύνοδο κορυφής. Σε αντίθεση με τους ανεξάρτητους παρατηρητές, ορισμένοι δυτικοί ηγέτες υποβαθμίζουν το «τουρκικό πρόβλημα».

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ, για παράδειγμα, έγραψε στο Twitter ότι ο ίδιος και ο Ερντογάν «συμφωνούν ότι οι ανησυχίες για την ασφάλεια όλων των Συμμάχων πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι συνομιλίες πρέπει να συνεχιστούν για την εξεύρεση λύσης». Όταν ρωτήθηκε αν θα μπορούσε να κατευνάσει τις τουρκικές ανησυχίες, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν είπε: «Δεν θα πάω στην Τουρκία, αλλά νομίζω ότι θα είμαστε εντάξει». Απηχώντας παρόμοια αισιοδοξία, ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας Τζέικ Σάλιβαν είπε: “Είμαστε βέβαιοι ότι, στο τέλος της ημέρας, η Φινλανδία και η Σουηδία θα έχουν μια αποτελεσματική και αποδοτική ενταξιακή διαδικασία, ότι οι ανησυχίες της Τουρκίας μπορούν να αντιμετωπιστούν. Αισθανόμαστε πολύ καλά για το πού θα ακολουθήσει αυτό.” Οι εκβιαστικές τακτικές του Ερντογάν κινδυνεύουν να πυροδοτήσουν μια συζήτηση εντός του ΝΑΤΟ σχετικά με την ικανότητα της Τουρκίας να παραμείνει σύμμαχος.

«Η Τουρκία του Ερντογάν ανήκει στο ΝΑΤΟ;» ρώτησαν ο πρώην γερουσιαστής των ΗΠΑ Joe Lieberman και ο Mark D. Wallace, πρεσβευτής των ΗΠΑ στον ΟΗΕ για τη Διαχείριση και τη Μεταρρύθμιση, σε άρθρο τους στη Wall Street Journal. Σημείωσαν ότι σε αντίθεση με τη Φινλανδία και τη Σουηδία, η Τουρκία δεν θα πληρούσε τις δημοκρατικές απαιτήσεις του ΝΑΤΟ εάν υποβάλει αίτηση για ένταξη σήμερα. Σύμφωνα με τους Lieberman και Wallace: “Η Τουρκία είναι μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά υπό τον κ. Ερντογάν, δεν προσυπογράφει πλέον τις αξίες που στηρίζουν αυτή τη μεγάλη συμμαχία. Το άρθρο 13 του καταστατικού του ΝΑΤΟ παρέχει έναν μηχανισμό αποχώρησης των μελών.

Ίσως είναι καιρός να τροποποιηθεί το άρθρο 13 και να καθιερωθεί μια διαδικασία για την απέλαση ενός κράτους μέλους». Προσθέτοντας σε αυτό, ο Τούρκος δημοσιογράφος και αναλυτής Cengiz Candar προειδοποίησε: «Η υποχώρηση στις απαιτήσεις της Άγκυρας ισοδυναμεί με το να αφήσουμε έναν αυταρχικό να σχεδιάσει την αρχιτεκτονική ασφάλειας της Ευρώπης και να διαμορφώσει το μέλλον του δυτικού συστήματος». Με το κατά κεφαλήν ΑΕΠ των 8.000 δολαρίων, η ταλαιπωρημένη Τουρκία του Ερντογάν δεν είναι πιο ισχυρή από τους άλλους 29 συμμάχους του ΝΑΤΟ μαζί.