Will Gottsegen: Ποιο είναι αυτή τη στιγμή το σχέδιο του Λευκού Οίκου για την Κούβα;
Vivian Salama: Στα τέλη του περασμένου έτους, η κυβέρνηση άρχισε να σφίγγει τον οικονομικό και στρατιωτικό κλοιό γύρω από τη Βενεζουέλα, με τον μελλοντικό στόχο να κάνει το ίδιο και στην Κούβα. Εδώ και δεκαετίες, η Κούβα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη Βενεζουέλα για οικονομικούς λόγους, κυρίως για το πετρέλαιο. Περιορίζοντας τη δυνατότητα της Βενεζουέλας να εξάγει πετρέλαιο, η κυβέρνηση ήλπιζε επίσης ότι θα προκαλούσε έντονο πόνο και τελικά θα οδηγούσε σε δραματική αλλαγή στην κουβανική κυβέρνηση.
Αυτό που θέλει να συμβεί ο Λευκός Οίκος παραμένει κάπως ασαφές. Λέει ότι οι ηγέτες της Βενεζουέλας πρέπει να φύγουν, αλλά δεν μιλά ρητά για αλλαγή καθεστώτος. Είναι σημαντικό να τοποθετήσουμε τη Βενεζουέλα σε αυτό το πλαίσιο, γιατί παρότι η κυβέρνηση απομάκρυνε δυναμικά τον Νικολάς Μαδούρο τον Ιανουάριο, το έκανε διατηρώντας, τουλάχιστον προς το παρόν, το καθεστώς του. Ο Τραμπ συνεργάζεται με τον αντιπρόεδρο του Μαδούρο στη Βενεζουέλα, και θα μπορούσε ενδεχομένως να κάνει κάτι παρόμοιο και στην Κούβα. Θα δούμε χερσαίες εισβολές ή μια θεαματική επιδρομή όπως αυτή που είδαμε στη Βενεζουέλα; Αυτό είναι ένα μεγάλο ερωτηματικό.
Will: Η κυβέρνηση Τραμπ έχει δείξει ότι ενδιαφέρεται περισσότερο να αλλάξει την ηγεσία της Κούβας παρά να ανατρέψει το σημερινό καθεστώς. Γιατί μπορεί αυτός να είναι ο στόχος της κυβέρνησης, αντί για τον τερματισμό του κομμουνισμού στο νησί;
Vivian: Ο στόχος είναι η προώθηση εμπορικών και οικονομικών συμφερόντων για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό είναι στην πραγματικότητα το βασικό μέλημα του προέδρου Τραμπ. Το ιδεολογικό στοιχείο δεν αποτελεί πρωτεύοντα παράγοντα για εκείνον, όπως συμβαίνει με πολλούς Κουβανοαμερικανούς. Ο Τραμπ θα έχει πετύχει κάτι ιστορικό και σημαντικό αν καταφέρει να εγκαταστήσει μια κουβανική κυβέρνηση, ή έστω έναν Κουβανό ηγέτη, που θα είναι περισσότερο συνεργάσιμος με τις ΗΠΑ, ώστε οι ΗΠΑ να μπορέσουν να επενδύσουν στην Κούβα. Οτιδήποτε πέρα από αυτό είναι μάλλον δευτερεύον για εκείνον.
Will: Γιατί ο Τραμπ επιλέγει αυτή τη στιγμή για να δράσει;
Vivian: Κάθε πρόεδρος, Δημοκρατικός και Ρεπουμπλικανός, έχει εξετάσει την ιδέα της αλλαγής καθεστώτος στην Κούβα. Το θέμα ήταν πάντα με ποιον τρόπο θα το πετύχαινε.
Αυτό υπήρξε ένας από τους βασικούς στόχους του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο από τότε που ανέλαβε δημόσιο αξίωμα. Εδώ και καιρό ζητά αλλαγή καθεστώτος στην Κούβα. Επίσης ζητά εδώ και χρόνια μια δημοκρατική μετάβαση στη Βενεζουέλα, και κατάφερε να πείσει τον Τραμπ ότι αυτό συνδέεται με δύο πράγματα: την καταστολή της μετανάστευσης και των ναρκωτικών, και τη γενικότερη φιλοδοξία του οι ΗΠΑ να επαναβεβαιώσουν την κυριαρχία τους στο δυτικό ημισφαίριο. Ο Τραμπ είναι επίσης πολύ προσηλωμένος στην υστεροφημία του. Είναι πρόεδρος δεύτερης θητείας και, εκτός αν υπάρξει μια δραματική αλλαγή στο Σύνταγμα, θα αποχωρήσει από την εξουσία. Θέλει να κάνει πράγματα για τα οποία μίλησαν άλλοι πρόεδροι αλλά δεν τα έκαναν. Ο πόλεμος με το Ιράν είναι ένα από αυτά. Και άλλο ένα είναι μια θεαματική αναδιάταξη της κουβανικής κυβέρνησης.
Will: Τι έχει προκαλέσει στην Κούβα ο σημερινός αποκλεισμός πετρελαίου;
Vivian: Τα σκουπίδια συσσωρεύονται στους δρόμους, επειδή δεν υπάρχει καύσιμο για να κυκλοφορούν τα απορριμματοφόρα και να τα μαζεύουν. Αναφέρεται ότι άνθρωποι πεθαίνουν ή βρίσκονται σε πολύ, πολύ κακή κατάσταση, επειδή οι γεννήτριες των νοσοκομείων πλέον καταρρέουν. Η πόλη της Αβάνας — και γενικότερα η χώρα — έχει βυθιστεί πολλές φορές στο σκοτάδι, επειδή το ηλεκτρικό της δίκτυο έχει καταρρεύσει πλήρως. Αυτός είναι ακριβώς ο αντίκτυπος που ήθελε να πετύχει η κυβέρνηση Τραμπ, ώστε να γονατίσει το κουβανικό καθεστώς.
Οι Κουβανοί έχουν περάσει στο παρελθόν από παρόμοιες περιόδους. Είναι συνηθισμένοι να σφίγγουν τα δόντια και να επιβιώνουν με τα απολύτως αναγκαία. Όμως σε αυτή την περίπτωση, η κατάσταση είναι τόσο κακή, που φαίνεται πως η κυβέρνηση έχει τουλάχιστον αναγκαστεί να αρχίσει διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον.
Will: Ποιος ήταν εδώ ο ρόλος της Ρωσίας, ως μακροχρόνιου συμμάχου της Κούβας; Ξέρω ότι το Κρεμλίνο έχει πει πως θα συνεχίσει να στέλνει βοήθεια στο νησί.
Vivian: Αφού ξεκίνησε ο αποκλεισμός, ένα ρωσικό πετρελαιοφόρο έπλευσε προς την Κούβα. Αυτό συνέβη πριν οι Ηνωμένες Πολιτείες χαλαρώσουν τον περασμένο μήνα τις κυρώσεις στο ρωσικό πετρέλαιο, ώστε να περιορίσουν τις επιπτώσεις του πολέμου με το Ιράν στην παγκόσμια οικονομία. Και το δεξαμενόπλοιο δεν γύρισε πίσω, ακόμη και όταν ο Τραμπ τροποποίησε αργότερα τις κυρώσεις ώστε να απαγορεύει συγκεκριμένα στη Ρωσία να προμηθεύει πετρέλαιο στην Κούβα. Η κίνηση της Ρωσίας θεωρήθηκε ένδειξη ότι η σχέση της με την Κούβα παραμένει αρκετά στενή, αλλά δεν ήταν μια καθαρά ανθρωπιστική χειρονομία. Ήταν επίσης μια προσπάθεια να προκαλέσει τις Ηνωμένες Πολιτείες, και υπήρχαν ερωτήματα για το αν θα υπήρχε ή όχι σύγκρουση.
Έπειτα, ο Τραμπ είπε την Κυριακή ότι θα επέτρεπε στο δεξαμενόπλοιο να φτάσει στην Κούβα, σπάζοντας ουσιαστικά τον δικό του αποκλεισμό. Η αίσθηση που είχαν οι αξιωματούχοι της κυβέρνησης με τους οποίους μίλησα ήταν ότι έχουν ήδη προκαλέσει αρκετό πόνο ώστε η κουβανική κυβέρνηση να θελήσει να συζητήσει — δεν θέλουν η κατάσταση να φτάσει σε σημείο που να προκαλέσει έξοδο Κουβανών από τη χώρα ή να οδηγήσει σε κάποιου είδους πανδημία στο νησί. Υπάρχουν φόβοι ότι μπορεί να ξεσπάσει επιδημία χολέρας εξαιτίας των εκεί συνθηκών.
Η Ρωσία πάντοτε επιδιώκει να ωφελείται όταν υπάρχει γεωπολιτική αναταραχή. Με τις ΗΠΑ τόσο επικεντρωμένες στον πόλεμο με το Ιράν, η Ρωσία έχει κάθε περιθώριο να ωφεληθεί τόσο σε ό,τι αφορά τη δική της σύγκρουση στην Ουκρανία όσο και αλλού στον κόσμο. Η Κούβα είναι ένα πολύ μικρό παράδειγμα αυτού. Ο φόβος είναι ότι, αν οι ΗΠΑ συνεχίσουν να δίνουν άδειες στη Ρωσία ή να κάνουν τα στραβά μάτια απέναντί της, η χώρα αυτή θα μπορούσε να ξαναχτίσει, για άλλη μια φορά, το είδος της παγκόσμιας απειλής που είδαμε στα χρόνια πριν από την εισβολή της στην Ουκρανία.
