Νίκος Μιχαλόπουλος
Ψάχνοντας για ένα συγκεκριμένο έγγραφο για τα διάσημα πλέον νησιά Kharg στον Περσικό Κόλπο (το οποίο βρέθηκε και θα παρουσιαστεί σύντομα), βρήκα και παρουσιάζουμε σήμερα ένα μικρό κομμάτι Ιστορίας. Ιστορίας η οποία όπως φαίνεται από τις ημέρες που διανύουμε δεν έχει τελειώσει και απλά η γενιά μας ζει άλλο ένα επεισόδιο.
Το έγγραφο βρέθηκε στις 26 Μαρτίου στο Ηλεκτρονικό Αρχείο της CIA (CIA.gov/FOYA/readingroom) και αποτελείται από μια σελίδα με τον πλήρη τίτλο να αναφέρει: «Οι στόχοι της εισβολής: το νησί Kharg και πιθανώς τα πετρελαϊκά πεδία» ενώ αναφέρεται στην αρχή και στο τέλος «Aποχαρακτηρίστηκε εν μέρει. Εγκρίθηκε προς δημοσίευση η εκδοχή με απάλειψη δεδομένων στις 28/12/2011».
Γίνε μέλος του militaire.gr κάνοντας κλικ ΕΔΩ – Μάθε τι κερδίζεις
Το έγγραφο ουσιαστικά αποτελεί την έρευνα του Τζακ Άντερσον, του στυλοβάτη κατά πολλούς της σύγχρονης ερευνητικής δημοσιογραφίας και αποτελεί μια περιγραφή βήμα-βήμα του άγνωστου σχεδίου εισβολής των Αμερικανών στα νησιά, το οποίο μάλιστα ήταν εν εξελίξει.
Το έγγραφο έχει ημερομηνία 20 Αυγούστου 1980, η οποία είναι κομβική καθώς είναι 4 μήνες μετά την αποτυχημένη στρατιωτική επιχείρηση για την απελευθέρωση των Αμερικανών ομήρων που κρατούνταν στην Τεχεράνη και 5 μήνες πριν την απελευθέρωση των ομήρων μέσω της διπλωματίας.
Το κείμενο με την μορφή ρεπορτάζ δημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Baltimore News-American, μια ιστορική εφημερίδα που εκδιδόταν στο κέντρο της Βαλτιμόρης, στο Μέριλαντ, μέχρι τις 27 Μαΐου 1986.
Αρχεία της εφημερίδας υπάρχουν στην Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Μέριλαντ με ηλεκτρονική αναζήτηση ΕΔΩ.
Το συγκεκριμένο άρθρο δεν υπάρχει στο αρχείο.
Επίσης, το άρθρο δεν υπάρχει ούτε στο εκτενές Αρχείο με τα γραπτά του Τζακ Άντερσον στην Βιβλιοθήκη George Washington University, το οποίο μπορείτε να δείτε ΕΔΩ
Με ημερομηνία στο έγγραφο 20/10/1980 και ημερομηνία εν μέρει αποχαρακτηρισμού 28/12/2011, η CIA κατάφερε να αποκρύψει το περιεχόμενο του κειμένου για σχεδόν 31 χρόνια. Δείγμα της σημασίας του έγγραφου αλλά και της δομικής φοβικότητας των υπηρεσιών ασφαλείας.
Παράλληλα όμως το γεγονός αυτό δείχνει και την δύναμη της ανεξάρτητης ερευνητικής δημοσιογραφίας, όπου υφίσταται και υπηρετεί ως τέτοια.
Το έγγραφο λοιπόν δεν είναι μόνο ένα μικρό κομμάτι Ιστορίας αλλά και ένα μεγάλο κομμάτι δημοσιογραφίας.
Μικρή εισαγωγή στα πρόσωπα που αναφέρονται και στο ιστορικό πλαίσιο της εποχής.
Τα πρόσωπα στο έγγραφο.
Ο Τζακ Άντερσον ήταν Αμερικανός αρθρογράφος και θεωρείται ένας από τους ιδρυτές της σύγχρονης ερευνητικής δημοσιογραφίας. Ο Άντερσον κέρδισε το Βραβείο Πούλιτζερ του 1972 με την δουλεία του στο πολιτικό ρεπορτάζ, μια δουλεία που εξόργιζε πολλούς με πρώτους από όλους τον Νίξον και τον Τζ. Έντγκαρ Χούβερ.
Ο Άντερσον ο οποίος είχε μια παροιμιώδη ικανότητα να αποκαλύπτει πρώτος σημαντικές ειδήσεις, αποκάλυψε τις συνωμοσίες της CIA και της Μαφίας για τη δολοφονία του Φιντέλ Κάστρο, την υπόθεση Ιράν-Κόντρα, και δημοσίευσε απόρρητα έγγραφα του Γουότεργκεϊτ.
Τα άρθρα του ήταν τόσο ενοχλητικά για την Εξουσία, που αργότερα αποκαλύφθηκε συνωμοσία για τη δολοφονία του, η οποία σχεδιάστηκε αφότου έγραψε μια σειρά από αρνητικά άρθρα για την κυβέρνηση Νίξον. Στην συνομωσία αυτή πρωτοστάτησαν οι συνωμότες του Γουότεργκεϊτ, μεταξύ των οποίων και ο Γ. Γκόρντον Λίντι, ο «εγκέφαλος» του σκανδάλου.
Ο Τζακ Άντερσον πέθανε στις 17 Δεκεμβρίου 2005 από επιπλοκές της νόσου του Πάρκινσον.
Ο επικήδειος του στους New York Times την επόμενη ημέρα είχε τίτλο «Ο Τζακ Άντερσον, ο ερευνητικός δημοσιογράφος που εξόργισε τους ισχυρούς, απεβίωσε σε ηλικία 83 ετών»
Ο Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι ήταν Πολωνοαμερικανός διπλωμάτης και πολιτικός επιστήμονας. Διετέλεσε σύμβουλος του Λίντον Μπ. Τζόνσον από το 1966 έως το 1968 και Σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας του Τζίμι Κάρτερ από το 1977 έως το 1981. Ήταν κορυφαίος γεωστρατηγικός αναλυτής, ιδιοφυής και βαθιά αντικομμουνιστής.
Το τελευταίο λειτούργησε ως ελάττωμα, καθώς ο βαθύς αντικομμουνισμός του, θόλωνε πολλές φορές ένα εξαιρετικά αναλυτικό μυαλό, οδηγώντας κάποιες φορές σε λάθος εκτιμήσεις.
Το 1979 ο Μπρεζίνσκι διέπραξε το μεγαλύτερο λάθος του, όταν τάχθηκε υπέρ της αμέριστης υποστήριξης των ΗΠΑ προς τον Σάχη του Ιράν. Ήταν πολυγραφότατος, στην Ελλάδα έγινε ευρύτερα γνωστός με το βιβλίο του «Η Μεγάλη Σκακιέρα» (1997).
Ο Ντέιλ Βαν Άτα ο οποίος είναι σήμερα 75 χρονών, είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος, ο οποίος έχει προταθεί πέντε φορές για το Βραβείο Πούλιτζερ. Ήταν στενός φίλος και ο βασικός συνεργάτης του Τζακ Άντερσον.
Ο Τζέιμς (Τζίμι) Κάρτερ διετέλεσε 39ος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών από το 1977 έως το 1981.
Μια από τις πρώτες του αποφάσεις του Κάρτερ ως Πρόεδρος ήταν να δώσει χάρη χάρισε όλους τους αντιρρησίες συνείδησης του Βιετνάμ ενώ διαπραγματεύτηκε σημαντικές συμφωνίες εξωτερικής πολιτικής, όπως τις Συμφωνίες του Καμπ Ντέιβιντ, τις Συνθήκες της Διώρυγας του Παναμά και τον δεύτερο γύρο των Συνομιλιών για τον Περιορισμό των Στρατηγικών Όπλων, ενώ καθιέρωσε διπλωματικές σχέσεις με την Κίνα.
Ίδρυσε το Υπουργείο Ενέργειας και θέσπισε μια εθνική πολιτική για την αντιμετώπιση της ενεργειακής έλλειψης, ενώ ίδρυσε και το Υπουργείο Παιδείας (Το οποίο κατήργησε ο Ντόναλντ Τραμπ).
Τα τελευταία χρόνια της προεδρίας του σημαδεύτηκαν από διάφορες κρίσεις εξωτερικής πολιτικής, συμπεριλαμβανομένης της σοβιετικής εισβολής στο Αφγανιστάν και των επιπτώσεων της Ιρανικής Επανάστασης, που έφερε με την σειρά της την κρίση των ομήρων στο Ιράν και τημ πετρελαϊκή κρίση του 1979.
Ο Κάρτερ επεδίωξε την επανεκλογή του το 1980, νικώντας τον αντίπαλό του στις προκριματικές, τον γερουσιαστή Τεντ Κένεντι, αλλά έχασε τις εκλογές από τον Ρόναλντ Ρέιγκαν.
Μετά τη λήξη της προεδρικής θητείας του, ο Κάρτερ ίδρυσε το Κέντρο Κάρτερ για την προώθηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ενώ του απονεμήθηκε το Νόμπελ Ειρήνης το 2002
Το ιστορικό πλαίσιο
Η Κρίση των Ομήρων διήρκεσε από τις 4 Νοεμβρίου 1979 μέχρι τις 20 Ιανουαρίου του 1981 και ξέσπασε μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ όταν 52 Αμερικανοί κρατήθηκαν όμηροι στην αμερικανική πρεσβεία στην Τεχεράνη από φοιτητές. Οι Αμερικανοί προχώρησαν άμεσα σε οικονομικές κυρώσεις και δέσμευση Ιρανικών κεφαλαίων στις ΗΠΑ, με παράλληλες απειλές για στρατιωτική επέμβαση.
Στις 24 και 25 Απριλίου 1980 οι ΗΠΑ εκτέλεσαν μια μυστική επιχείρηση διάσωσης των ομήρων, γνωστή με την κωδική ονομασία Operation Eagle Claw, η οποία απέτυχε και κατέληξε στο θάνατο οκτώ Αμερικανών στρατιωτών και ενός ιρανού πολίτη.
(Παρεμπιπτόντως εκεί που απέτυχε ο αμερικάνικος στρατός, πέτυχε ένας απόστρατος Συνταγματάρχης, o Arthur Simons, ο οποίος έφτιαξε μια μικρή ομάδα και οργάνωσε μια αποστολή διάσωσης και τελικά απελευθέρωσε δύο στελέχη της αμερικάνικης Electronic Data Systems που είχαν συλληφθεί λίγο πριν την Ιρανική Επανάσταση. Η επιχείρηση διάσωσης περιγράφεται στο βιβλίο «On Wings of Eagles» (1983) του Βρετανού συγγραφέα Κεν Φόλετ, ενώ έγινε και τηλεταινία με τον Μπαρτ Λάνκαστερ)
Η κρίση έληξε με τη διακήρυξη του Αλγερίου που υπογράφτηκε στις 19 Ιανουαρίου 1981 και η οποία, μεταξύ άλλων, προέβλεπε πως οι ΗΠΑ δεν θα αναμιγνύονταν στρατιωτικά ή πολιτικά στις εσωτερικές υποθέσεις του Ιράν. Οι όμηροι απελευθερώθηκαν την επόμενη ημέρα.
Η κατάληξη της κρίσης χαρακτηρίστηκε ως ήττα της εξωτερικής πολιτικής των ΗΠΑ έχοντας αρνητικές επιπτώσεις στην υποψηφιότητα του Τζίμι Κάρτερ.
Ακολουθεί το έγγραφο μεταφρασμένο. Δεν έχω παρέμβει καθόλου στο κείμενο. Δομή και παράγραφοι είναι όπως δακτυλογραφήθηκαν.
Τζακ Άντερσον: Οι στόχοι της εισβολής: το νησί Kharg και πιθανώς τα πετρελαϊκά πεδία.
Ο εθνικός σύμβουλος ασφαλείας του Προέδρου Κάρτερ, Ζμπίγκνιου Μπρεζίνσκι, είπε πρόσφατα σε επισκέπτες ότι οι ηγέτες του κόσμου θα κάνουν λάθος αν υποθέσουν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι χαλαρές στη χρήση της δύναμής τους. Οι Ηνωμένες Πολιτείες, είπε, απλώς «κάνουν τον πεθαμένο».
Ενώ μιλούσε για αυτά, δεν ανέφερε ότι ο πρόεδρος βιαζόταν να προχωρήσει με σχέδια εισβολής στο Ιράν. Ο συνεργάτης μου Ντέιλ Βαν Άλτα έχει περάσει τρεις μήνες συναρμολογώντας το σχέδιο εισβολής. Για λόγους προστασίας των στρατιωτικών τακτικών, ορισμένες από τις άκρως απόρρητες λεπτομέρειες δεν μπορούν να δημοσιοποιηθούν. Ωστόσο, μπορούμε να αποκαλύψουμε το εξής: ο κύριος στόχος της εισβολής είναι το νησί Kharg στον Περσικό Κόλπο και, ενδεχομένως, ορισμένα από τα πετρελαϊκά κοιτάσματα του νότιου Ιράν.
Το νησί Kharg φιλοξενεί τον τερματικό σταθμό πετρελαίου μέσω του οποίου το 90% του ιρανικού αργού πετρελαίου φορτώνεται σε δεξαμενόπλοια για εξαγωγή. Λίγο μετά τη σύλληψη των αμερικανών ομήρων στο Ιράν, εκπονήθηκαν σχέδια έκτακτης ανάγκης για επίθεση στα νησιά Kharg.
Ετοιμάστηκαν διάφορα εναλλακτικά σχέδια, που κυμαίνονταν από μια στοχευμένη επίθεση στον αγωγό που συνδέει το νησί με τα πετρελαϊκά κοιτάσματα έως μια στρατιωτική κατάληψη του νησιωτικού συγκροτήματος. «Το σχέδιο είχε αρχικά σχεδιαστεί για να αντισταθμίσει τη μη απελευθέρωση των ομήρων, ως μια μορφή ανταπόδοσης», εξήγησε μια υψηλόβαθμη πηγή. «Αυτοί θα είχαν τους ομήρους, εμείς θα είχαμε το βασικό τους αποθηκευτικό κέντρο πετρελαίου».
Οποιαδήποτε στρατιωτική δράση θα έπρεπε να αναληφθεί γρήγορα, σύμφωνα με τους στρατηγικούς αναλυτές, πριν η κατάσταση οξυνθεί. Ωστόσο, ο Κάρτερ δίσταζε, μέχρι που η κατακόρυφη πτώση της πολιτικής του δημοτικότητας τον έκανε να αλλάξει γνώμη. Τότε αποφάσισε να επιχειρήσει τη διάσωση των ομήρων αντί να εισβάλει στο νησί Kharg.
Τώρα τα παλιά σχέδια έκτακτης ανάγκης έχουν ξαναβγεί από το συρτάρι και ο Κάρτερ προετοιμάζεται για μια εισβολή τον Οκτώβριο. Ακολουθούν μερικά από τα κομμάτια του πάζλ
• Ο Κάρτερ πήρε κρυφά την απόφαση τον περασμένο Φεβρουάριο να μετακινήσει έναν κατασκοπευτικό δορυφόρο για να καλύψει την περιοχή. Χρειάστηκαν τέσσερις μήνες για να τεθεί ο δορυφόρος στη θέση του. Μόλις τον Ιούνιο ο δορυφόρος άρχισε να μεταδίδει λεπτομερείς φωτογραφίες, οι οποίες είναι απαραίτητες για τις προετοιμασίες της εισβολής. Οι φωτογραφίες αυτές βρίσκονται ακόμη υπό ανάλυση.
• Πρόσφατα, 500 μέλη του προσωπικού της Πολεμικής Αεροπορίας μετατέθηκαν διακριτικά στην Αίγυπτο. Ακολούθησε μια μοίρα αεροσκαφών F-4, η οποία ξεκίνησε «ασκήσεις εκπαίδευσης» με την αιγυπτιακή Πολεμική Αεροπορία. Το ίδιο τέχνασμα είχε χρησιμοποιηθεί τον περασμένο Δεκέμβριο για να συγκαλύψει αεροπορικές επιχειρήσεις που στη συνέχεια υποστήριξαν την απόπειρα διάσωσης της επιχείρησης «Horse Stage».
• Υπό αυστηρά μέτρα ασφαλείας, οι Ηνωμένες Πολιτείες βοηθούν τους Αιγύπτιους να εκσυγχρονίσουν τις αεροπορικές τους βάσεις, οι οποίες θα αποτελέσουν ζωτικής σημασίας βάσεις εκκίνησης για μια ιρανική επιχείρηση. Επίσης, έχουν αποστείλει στην Αίγυπτο άκρως απόρρητο επικοινωνιακό και στρατιωτικό εξοπλισμό.
• Μια ειδική δύναμη εφοδιασμού έχει αναπτυχθεί στο Ντιέγκο Γκαρσία, τη μοναδική αμερικανική βάση στον Ινδικό Ωκεανό. Τουλάχιστον 6 πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων φορτώθηκαν κρυφά στο Ουίλμινγκτον της Βόρειας Καρολίνας με εξοπλισμό για τις χερσαίες δυνάμεις. «Αυτή η δύναμη εφοδιασμού θα σαλπάρει για ένα καθορισμένο λιμάνι στον Περσικό Κόλπο σε περίπου 5 ημέρες», αναφέρεται σε ένα απόρρητο υπόμνημα προς τον πρόεδρο. «Εκεί θα συναντηθεί με τις μάχιμες δυνάμεις που έχουν φτάσει με αερομεταφορά. Από αυτό το σημείο συνάντησης θα παραλάβουν τον εξοπλισμό τους και θα προχωρήσουν προς την περιοχή-στόχο».
• Τέλος, το σχέδιο προβλέπει την αποστολή τεσσάρων από τις 12 αεροναυτικές ομάδες του Πολεμικού Ναυτικού στον Ινδικό Ωκεανό. Δύο έχουν ήδη φτάσει, μία βρίσκεται στη Μεσόγειο έτοιμη να περάσει γρήγορα από τη Διώρυγα του Σουέζ, ενώ μια τέταρτη θα μπορούσε να φτάσει στον Περσικό Κόλπο εγκαίρως για την επιχείρηση.
«Οι άνεμοι των 120 ημερών», μια περίοδος με ισχυρούς ανέμους και σκόνη που ξεκίνησε τον Μάιο, θα δυσχεράνει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στο Ιράν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Ο πρόεδρος μπορεί επομένως να υποστηρίξει ότι ο Οκτώβριος είναι η κατάλληλη στιγμή για την εισβολή.
Ωστόσο, οι υπεύθυνοι σχεδιασμού πιστεύουν ότι η επιλογή της χρονικής στιγμής έχει ως στόχο να σώσει το πολιτικό τομάρι του Κάρτερ. Υποψιάζονται ότι η πραγματική του πρόθεση είναι να δημιουργήσει μια κατάσταση εθνικής έκτακτης ανάγκης που θα τον κρατήσει στο Λευκό Οίκο. Πολιτικές μελέτες δείχνουν ότι ένας πρόεδρος μπορεί να αυξήσει δραματικά την υποστήριξή του, ξεσηκώνοντας τον πατριωτικό ενθουσιασμό των υποστηρικτών του.
Όπως έχω τονίσει σε προηγούμενες στήλες, το σχέδιο εισβολής δεν θα τεθεί σε εφαρμογή έως ότου ο πρόεδρος δώσει το πράσινο φως.
Σύμφωνα με πηγές, θα χρειαστεί κάποιο πρόσχημα για την εισβολή, όπως η δίκη ή η εκτέλεση ενός ομήρου. Ωστόσο, ένας από τους υπεύθυνους σχεδιασμού παραδέχτηκε ότι «μια δικαιολογία θα μπορούσε εύκολα να δημοσιοποιηθεί εκ των προτέρων».
Εν τω μεταξύ, ο Κάρτερ συνεχίζει τις μυστικές διπλωματικές του προσπάθειες για να εξασφαλίσει την απελευθέρωση των ομήρων. Θα προτιμούσε να τους φέρει πίσω πριν από τις εκλογές με ειρηνικά μέσα. Ωστόσο, πηγές κοντά στην επιχείρηση αναφέρουν ότι, αν οι ειρηνικές προσπάθειες αποτύχουν, όπως αναμένεται, ο πρόεδρος σκοπεύει να θέσει σε εφαρμογή το σχέδιο εισβολής. Ο κίνδυνος, φυσικά, είναι ο πόλεμος.
Ο Τζακ ‘Αντερσον ένας δημοσιογράφος ερευνητικής δημοσιογραφίας που συνεργάζεται με διάφορα μέσα ενημέρωσης
https://www.militaire.gr/eggrafo-cia-oi-stochoi-tis-eisvolis-to-nisi-kharg-kai-i-epicheirisi-toy-1980-poy-mataiothike/
