(Ανανέωση από αρχική δημοσίευση: 10:08): Ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης, κατά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου χθες, για πρώτη φορά δημοσίως μίλησε για «διακηρύξεις και πρωτοφανείς εξαγγελίες για γεωστρατηγικές μεταβολές και αλλαγές στις ζώνες επιρροής» στρεφόμενος εμμέσως κατά του εκλεγμένου προέδρου των ΗΠΑ, Ν.Τραμπ!
Είναι ξεκάθαρο ότι αναφέρεται στις δηλώσεις του Ν.Τραμπ για απόκτηση της Γροιλανδίας και της Διώρυγας του Σουέζ από τις ΗΠΑ και ενσωμάτωση του Καναδά στην αμερικανική επικράτεια ως μία νέα πολιτεία (ή ως πολλές πολιτείες καθώς πρόκειται για μία πολύ μεγάλη χώρα).
Την δήλωση αυτή την έκανε στην εισαγωγική του τοποθέτηση στο υπουργικό συμβούλιο, ενώ ταυτόχρονα προχώρησε εμμέσως, καθώς δεν κατονόμασε, σε επίθεση κατά του Έλον Μασκ, στενού συνεργάτη του νέου Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Με λίγα λόγια ο πρωθυπουργός επέλεξε δημοσίως να ταχθεί «απέναντι» στον μετά τις 20 Ιανουαρίου (σε εννέα ημέρες) νέο Αμερικανό πρόεδρο!
Συγκεκριμένα είπε:
«Βρισκόμαστε σε ένα τοπίο που δεν το σκιάζουν μόνο διακηρύξεις και πρωτοφανείς εξαγγελίες για γεωστρατηγικές μεταβολές και αλλαγές στις ζώνες επιρροής αλλά και σε ένα πρωτόγνωρο σκηνικό όπου παγκόσμιοι οικονομικοί παράγοντες διεκδικούν ρόλο διαμορφωτή κοινής γνώμης σε πολλές χώρες».
Ενοχλημένος μάλιστα για την αλλαγή στάσης του Facebook, το οποίο δεν θα επιτρέπει πλέον την ύπαρξη «αυτοκρατορικών λογοκριτών» που θα λένε στον κόσμο τι να διαβάζει και τι όχι, μίλησε για μία «ακόρεστη κατανάλωση fake news» που πολιορκεί τον δυτικό πολιτισμό και τον ορθό δημοκρατικό λόγο!
Προφανώς κατά την γνώμη του, δημοκρατία υπάρχει μόνο αν ακούγονται και διαδίδονται απόψεις σύμφωνες με τις δικές του, ή εκθειάζουν τις πολιτικές του ιδίου και του επικρατούντος μέχρι πριν την εκλογή Τραμπ, διεθνούς πολιτικού συστήματος.
Σε αυτό το σημείο αναφέρθηκε στον Έλον Μασκ (πλαγίως):
«Αυτοί οι παράγοντες προσπαθούν να επηρεάσουν τις πολιτικές εξελίξεις και αυτό απασχολεί και την Ε.Ε. σε ανώτατο επίπεδο».
Ο πρωθυπουργός όπως και οι ομοϊδεάτες του στην Ευρώπη ανησυχούν περισσότερο από οτιδήποτε άλλο για το γεγονός ότι χάνεται «ο πόλεμος του ελέγχου της πληροφόρησης».
Το 2025 θα είναι χρονιά εκλογών σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες και εκατομμύρια πολιτών θεωρούν τα ΜΜΕ, ότι σκοπίμως παραπλανούν τους ψηφοφόρους εξυπηρετώντας τα συμφέροντα των ελίτ που σημαίνει ότι θα επιλέξουν εναλλακτικούς τρόπους ενημέρωσης.
Τα τρία σημεία στα οποία εστιάζει η απόφαση, τα επιχειρήματα της Αθήνας και οι λόγοι που απορρίφθηκαν οι θέσεις της Αγκυρας – Πρώτη «νίκη» και στις ΗΠΑ όπου έχει κατατεθεί αντίστοιχη προσφυγή από το υπουργείο Ανάπτυξης
Χρειάστηκαν περίπου δύο χρόνια απ’ την προσφυγή του υπ. Ανάπτυξης υπό τον Άδωνι Γεωργιάδη-τότε – προκειμένου να φθάσουμε στη χθεσινή απόφαση του του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ε.Ε. ( EUIPO) για την ακύρωση του εμπορικού σήματος «Turkaegean».
Το γραφείο έκανε τελικώς δεκτά τα ελληνικά επιχειρήματα και πλέον το τουρκικό εμπορικό σήμα δεν θα μπορεί να χρησιμοποιείται επί ευρωπαϊκού εδάφους για το σύνολο των έξι χρήσεων (διαφήμιση, ΜΜΕ, υπηρεσίες μεταφορών, εκπαίδευση, ξενοδοχεία-εστίαση, νομικές υπηρεσίες) για τις οποίες είχε κατοχυρωθεί από τον τουρκικό οργανισμό. Ένα σημαντικό πλήγμα για τη γειτονική χώρα καθώς εξελίσσονται δυναμικά οι καμπάνιες προώθησης του τουρκικού Οργανισμού.
Πλέον, οι τουρκικές αρχές έχουν περιθώριο δύο μηνών για να ασκήσουν έφεση κατά της απόφασης του EUIPO και τεσσάρων για να υποβάλουν τη γραπτή αιτιολόγηση αυτής.
Αντίστοιχες προσφυγές έχουν κατατεθεί και εξελίσσονται και σε άλλες μεγάλες αγορές του κόσμου όπου η Τουρκία χρησιμοποιεί τον όρο Turkaegean στην τουριστική καμπάνια της, όπως στις ΗΠΑ.
Το EUIPO στην 19 σελίδων απόφαση του, που έχει στη διάθεση του το protothema.gr και μπορείτε να δείτε ΕΔΩ, στέκεται κυρίως σε τρία σημεία για την ακύρωση του εμπορικού σήματος «Turkaegean» απορρίπτοντας παράλληλα τα επιχειρήματα της τουρκικής πλευράς.
Πρώτον, ότι το σήμα περιέχει έντονα γεωγραφικές ενδείξεις, γεγονός που προσκρούει στην κοινοτική νομοθεσία για την κατοχύρωση εμπορικών σημάτων. Έπειτα ότι το επίμαχο σήμα δεν είχε διακριτό χαρακτήρα ή ιδιαιτερότητα, δεν παρέπεμπε σε κάτι καινούριο. Το ίδιο επίσης και η κόκκινη καρδουλα που συνοδεύει τη λέξη και είναι συνήθης πρακτική στη διαφήμιση, χωρίς μάλιστα να είναι ικανή να στρέψει την προσοχή του καταναλωτή πέραν του «Turkaegean».
Πέραν όμως των στενών κανονισμών για τα εμπορικά σήματα όπου «πατάει» η απόφαση του Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ε.Ε. στην απόφαση υπάρχουν και ‘πολιτικά μηνύματα’ που έχουν να κάνουν κυρίως με την τοποθέτηση του EUIPO επί της επιχειρηματολογίας που ανέπτυξαν το υπ. Ανάπτυξης δια μέσω των νομικών του εκπροσώπων (των νομικών γραφείων Βενιέρη – Αλεξανδροπούλου και Πατρινού – Κιλιμίρη) και ο Οργανισμός Τουρισμού της Τουρκίας.
Η μεν ελληνική πλευρά ισχυρίστηκε ότι η κίνηση των Τούρκων είναι αντίθετη με τη δημόσια τάξη και τις αποδεκτές αρχές ηθικής και ότι υποβλήθηκε κακή τη πίστει. Από την άλλη, η τουρκική πλευρά ισχυρίστηκε πως η αίτηση ακύρωσης που κατατέθηκε από την Ελλάδα συνιστά κατάχρηση δικαιωμάτων και πως η χώρα μας επιχειρεί να μονοπωλήσει τον τουρισμό στην περιοχή του Αιγαίου.
Σχολιάζοντας την απόφαση ο υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, δήλωσε: «Η Ελλάδα με την κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη είναι ισχυρή στο διεθνές στερέωμα και υπερασπίζεται με αποφασιστικότητα και αποτελεσματικότητα τα εθνικά της συμφέροντα και στο εμπορικό πεδίο. Διεκδικούμε το δίκιο μας με όλες μας τις δυνάμεις και με κάθε έννομο μέσο. Ετσι φτάσαμε και στη δικαίωση με την προσβολή του Ευρωπαϊκού Εμπορικού Σήματος “Turkaegean’’».
Την ικανοποίησή του για την απόφαση της Γραφείου Διανοητικής Ιδιοκτησίας της Ε.Ε. να κάνει δεκτή την αίτηση ακύρωσης της Ελληνικής Δημοκρατίας, κατά του σήματος «Turkaegean» εκφράζει με εκτενή ανάρτησή του και ο κ. Άδωνις Γεωργιάδης δηλώνοντας πλέον δικαιωμένος από τις εξελίξεις.
Πρώτη «νίκη» και στις ΗΠΑ
Την ίδια ώρα πάντως η μάχη για την ακύρωση του εμπορικού σήματος και σε άλλες μεγάλες αγορές του κόσμου συνεχίζεται. Μάλιστα προ ημερών υπήρξε μία σημαντική εξέλιξη στις ΗΠΑ, όπου το Γραφείο Εμπορικών Σημάτων των ΗΠΑ κάλεσε τον Τουρκικό Οργανισμό Τουριστικής Ανάπτυξης (TGA) να δώσει περισσότερες διευκρινίσεις για ποιο λόγο και με τι σκοπό επελέγη ο όρος TurkAegean για να προωθήσει τον τουρισμό στην Τουρκία.
Η ελληνική πλευρά τα τελευταία περίπου δύο χρόνια έχει καταθέσει πλήρη φάκελο με σκοπό να αποδείξει ότι η προσπάθεια κατοχύρωσης του εμπορικού σήματος «TurkΑegean» από την Τουρκία συνιστά ενέργεια γεωπολιτικής σκοπιμότητας.
Σημαντικό για την ελληνική πλευρά είναι το γεγονός ότι μένει ανοιχτό το ενδεχόμενο η προσφυγή να μετατραπεί σε πολιτική αγωγή στην ομοσπονδιακή δικαιοσύνη προκειμένου να αναζητηθούν τα «απώτερα κίνητρα» για την υιοθέτηση του όρου «TurkAegean».
Επώνυμοι αρθρογράφοι και «αναλυτές» παντός επιστητού, δεν διστάζουν ακόμη και να αυτοσχεδιάζουν με την αλόγιστη επίκληση κάθε λογής προσχημάτων,προκειμένου να ξεπλύνουν τους τραγικούς διπλωματικούς χειρισμούς του Έλληνα πρωθυπουργού, ο οποίος, μαζί με το επιτελείο του, φροντίζει να υπενθυμίζει προς πάσαν κατεύθυνση, ότι είναι πρόθυμος και κυρίως ότι είναι «ανοικτός» σε κάθε απόπειρα εξωγενούς χειραγώγησης, προσφέροντας έτσι στους καλοθελητές απλόχερα, το κίνητρο αλλά και την απεριόριστη δυνατότητα να σπεύσουν να αξιοποιήσουν την ομολογημένη του προθυμία…
Πρόκειται για μια αρθρογραφία γλοιώδη, προκλητική, χυδαία και από κάθε άποψη εμετική, που δεν διστάζει να υποβαθμίσει το πρόβλημα και τις καταστροφικές συνέπειές του για την χώρα, προκειμένου να στηρίξει έτσι ένα πολιτικό επιτελείο που στην επιεικέστερη των αναγνώσεων επιμένει να λειτουργεί χωρίς στρατηγική στόχευση και να ερωτοτροπεί με εξαιρετικά επικίνδυνους και παραλυτικούς τακτικισμούς που ακυρώνουν στην πράξη ολόκληρο το διπλωματικοπολιτικό οπλοστάσιο της πατρίδας μας…
Ο αδίστακτος γενίτσαρος Χακάν Φιντάν, πιεζόμενος αφόρητα από τις καταιγιστικές εξελίξεις στην Μ. Ανατολή και κυριευμένος από το άγχος της Τουρκικής Εξωτερικής πολιτικής, η οποία επιδιώκει πάση θυσία να αποκτήσει την πρωτοβουλία των κινήσεων και κυρίως να εξασφαλίσει για λογαριασμό της τον έλεγχο των εξελίξεων στην ευρύτερη περιοχή, έσπευσε να αξιοποιήσει την επικοινωνιακή πάσα που προσφέρουν απλόχερα στην Τουρκική εξωτερική πολιτική οι εκφραστές του ντόπιου γενιτσαρισμού, και επιστρατεύοντας το θράσος δεκάδων καρδιναλίων, καλεί τον Έλληνα πρωθυπουργό να κάνει την προσωπική του υπέρβαση, να αγνοήσει τις εσωτερικές πιέσεις και να έλθει τολμηρά και αποφασισμένα «εις γάμου κοινωνίαν με τον Ερντογάν» για να τοποθετήσουν από κοινού στο κρεβάτι του Προκρούστη την αξιοπρέπεια και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας…
Καραμέλα στο στόμα αυτών των αθλίων πολιτικών αβανταδόρων, είναι τα εξοπλιστικά προγράμματα που βρίσκονται σε εξέλιξη και το φτηνό επιχείρημα που επιστρατεύουν με αποδέκτες τους αφελείς, είναι το γεγονός ότι αυτά τα εξοπλιστικά προγράμματα παραπέμπουν σε πολιτική αποφασιστικότητα της Κυβέρνησης και όχι σε κάποια κυβερνητική ατζέντα υποχωρήσεων και συμβιβασμών με τις απαιτήσεις της Τουρκίας. Άρα, καλά κάνουμε και συζητάμε με τους πλιατσικολόγους της απέναντι ακτής του Αιγαίου…
Υπάρχουν βέβαια δυο πράγματα τα οποία φροντίζουν επιμελώς να αποσιωπούν οι εργολάβοι της εμετικής αρθρογραφίας του πλυντηρίου και του διαφαινόμενου συμβιβασμού…
Το πρώτο πράγμα που αποσιωπούν, είναι το περιεχόμενο αυτής της κατά τα λοιπά καλοδεχούμενης (από αυτούς) συζήτησης. Και δεν είναι διόλου τυχαίο που το αποσιωπούν. Το αποσιωπούν διότι γνωρίζουν πάρα πολύ καλάότιεάν μιλήσουν γι’ αυτό, εάν μιλήσουν δηλαδή χωρίς προσχήματα και φερετζέδες, για την πραγματική ταυτότητα αυτής της διόλου αθώας και ουδέτερης συζήτησης, τότε θα πρέπει να αναγνωρίσουν ευθέως ότι το μοναδικό για το οποίο συζητούμε με τους Τούρκους, είναι το εύρος των Ελληνικών υποχωρήσεων. Άλλωστε εμείς, σπεύδουμε να δηλώσουμε προκαταβολικά, επαναλαμβανόμενα και σε όλους του τόνους, ακόμη και απέναντι σε αυτούς που διεκδικούν απροκάλυπτα τμήματα της Ελληνικής επικράτειας, ότι “δεν διεκδικούμε τίποτε και από κανέναν”…
Σε αυτήν την συζήτηση λοιπόν, ΔΕΝ υπάρχει τίποτε που να είναι Τουρκικό και ως τέτοιο να τοποθετείται προς διαπραγμάτευση στο τραπέζι του διαλόγου. Σε αυτό το τραπέζι υπάρχει ΜΟΝΟΝ Ελλάδα… ΜΟΝΟΝ Ελληνική κυριαρχία…. ΜΟΝΟΝ Ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα… ΜΟΝΟΝ Ελληνικό έδαφος και ΜΟΝΟΝ Ελληνική θάλασσα τα οποία οι «συνομιλητές» μας απαιτούν να διαμοιραστούν και καλούν την Ελληνική κυβέρνηση να βρει το θάρρος να προσυπογράψει αυτήν την μοιρασιά, ώστε να μην αναγκαστούν να της το επιβάλλουν με το «έτσι θέλω» οι λατρεμένοι μας γείτονες. Και φυσικά…
Το δεύτερο πράγμα που επιμένουν να αποσιωπούν οι επαγγελματίες εξωραϊστές που πρωταγωνιστούν στην πιο εκφυλιστική και χυδαία εκδοχή της συστημικής «δημοσιογραφίας», είναι το γεγονός ότιτα εξοπλιστικά προγράμματα ως γαρνιτούρα Εθνικών υπαναχωρήσεων, ΔΕΝ αποτελούν αποκλειστικό «προνόμιο» της Μητσοτακικής πρωθυπουργίας.
Άλλωστε το μεγάλο «πακέτο» των απαράδεκτων Εθνικών υπαναχωρήσεων, με γκριζάρισμα εθνικού εδάφους και αναγνώριση ζωτικών συμφερόντων της Τουρκίας στο Αιγαίο, η Ελληνική πολιτική τάξη το έκανε όταν ήταν πλήρως εξοπλισμένη έως υπερεξοπλισμένη μετά από την «αγορά του αιώνα» και προετοιμαζόμενη στο παρασκήνιο για τις φοβερές και τρομερές συμβάσεις που αφορούσαν στην προμήθεια των υποβρυχίων αλλά και των TOR M1.
Τα εξοπλιστικά προγράμματα λοιπόν, ως μέρος της προσφοράς των υποτελών στο παίγνιο της εξοπλιστικής Διπλωματίας, ΔΕΝ αποτελούν από μόνα τους ικανή (αν και αναγκαία) συνθήκη που μπορεί να εγγυηθεί την άσκηση σοβαρής και υπεύθυνης Εξωτερικής πολιτικής που δεν θα διαπραγματεύεται Εθνική κυριαρχία και Εθνική αξιοπρέπεια με κανέναν.
Στην Ελλάδα, η σιωπή, το συστημικό πλυντήριο των πολιτικών ευθυνών και η συγκάλυψη της αλήθειας, προσέφεραν πάντα ασφαλές καταφύγιο στον Ενδοτισμό, προνομιακή θέση στους αντιπάλους της χώρας, ενώ μετέτρεπαν σταθερά, ακόμη και την εξοπλιστική της υπεροπλία, σε φερετζέ που αποκοίμιζε την κοινωνία και καθιστούσε εύπεπτες τις εθνικές υπαναχωρήσεις.
Δυστυχώς αλλά το ίδιο ακριβώς έργο στήνεται ΚΑΙ αυτήν την φορά,με πρωταγωνιστή την κυβέρνηση των πρόθυμων και των δεδομένων και αβανταδόρους όλους αυτούς που σπεύδουν να ενορχηστρώσουν την μαζική πολιτική εξαπάτηση.
Αν αυτό το ολέθριο σκηνικό δεν ανατραπεί σήμερα, τότε το αύριο θα είναι εξαιρετικά δύσκολο για όλους. Η Ελλάδα θα έχει απωλέσει οικειοθελώς ολόκληρο το διπλωματικοπολιτικό της κεφάλαιο και θα παραδοθεί σούμπητη και εγκαταλελειμμένη από τους πάντες, στην νεο-οθωμανική γεωπολιτική βουλιμία…
Υ.Γ. Πάντως εμείς έκτακτες κρίσεις κάναμε. Υποτίθεται ότι ΚΑΙ αυτό το ανελέητο έκτακτο θέρισμα αξιωματικών, εξυπηρετεί στο ακέραιο τις Εθνικές αμυντικές μας ανάγκες. Όπως τις εξυπηρετεί και το ξερίζωμα των στρατοπέδων μας σε ολόκληρη την Επικράτεια. Όπως τις εξυπηρετούν και οι μαζικές παραιτήσεις αξιωματικών από το Ελληνικό πολεμικό ναυτικό. Στο τέλος ξυρίζουν τον γαμπρό…
Για μια δίκαιη και βιώσιμη λύση των ελληνοτουρκικών διαφορών, η οποία θα προσφέρει πολιτική, κοινωνική και, κυρίως, οικονομική ενδυνάμωση στην Ελλάδα και στην Κύπρο, χρειάζεται μια διμερής συμφωνία που θα εμπεριέχει:
Άρση του casus belli σε περίπτωση επέκτασης των χωρικών μας υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια.
Εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου στις διμερείς σχέσεις.
Εφαρμογή του Διεθνούς Δικαίου στον καθορισμό της υφαλοκρηπίδας.
Ρητή αναγνώριση του διασυνοριακού καθεστώτος.
Αποζημίωση των ομογενών της Κωνσταντινούπολης για τα γεγονότα των Σεπτεμβριανών του 1955 και των απελάσεων του 1964.
Εφαρμογή της Συνθήκης της Λωζάννης για την Κωνσταντινούπολη, την Ίμβρο και την Τένεδο.
Αναγνώριση της γενοκτονίας του ποντιακού και μικρασιατικού ελληνισμού το 1922.
Αποχώρηση των τουρκικών στρατευμάτων και των εποίκων από την Κύπρο.
Αποκατάσταση της ενιαίας Κυπριακής Δημοκρατίας.
Τερματισμό των ανθελληνικών δράσεων του τουρκικού Προξενείου της Κομοτηνής.
Γιώργος Κωνσταντινίδης, οικονομολόγος, διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου, συγγραφέας του βιβλίου «Συσσώρευση Κεφαλαίου και Παγκοσμιοποίηση στην Τουρκία Διαχρονικά», εκδόσεις Παπαζήση και του βιβλίου «Ψηφίδες Διεθνούς Οικονομίας, Γεωπολιτικής και Γεωστρατηγικής. Ελλάδα, Τουρκία και Παγκόσμια Κοινότητα στην Σύγχρονη Εποχή της Διεθνούς Οικονομικής, Ενεργειακής, Κλιματικής και Υγειονομικής κρίσης», Εκδόσεις Λειμών, 2023.
Παρακολουθώ όλη αυτή τη δημοσιογραφική καθημερινή παραπολιτική πλημμύρα ονοματολογίας περί του νέου/-ας Προέδρου της Δημοκρατίας (ΠτΔ). Εν πολλοίς, βέβαια, προκαλούμενη κι από σκοπιμότητες φιλοδοξιών πολιτικών παραγόντων που, ως γνωστόν, δεν μπορούν να (συγ)κρατηθούν έξω από θέσεις εξουσίας ικανοποιώντας το ‘’θαυμαστό εγώ’’ τους.
Ωστόσο, και πέρα από όσα ορθά έχουν υποσημειωθεί από ορισμένους νουνεχείς περί άτοπης και άστοχης συζήτησης που θίγει το θεσμό της Προεδρίας, καθώς και το υπαρκτό πρόσωπό της ευπρεπούς σημερινής Προέδρου της Δημοκρατίας, υπάρχουν ορισμένα πολιτικής φύσεως ζητήματα που κρίνω σκόπιμο να αναδείξω.
1ο. Σχετικά με τη θέση ότι ο κ. Μητσοτάκης οφείλει να επιλέξει πρόσωπο από την Κεντροαριστερά (ως ‘’θεσμικό αντίβαρο’’).
(α). Η θέση αυτή εμφανίζει ως κύριο επιχείρημα της ότι με αυτόν τον τρόπο (επιλογή προσωπικότητας από την Κεντροαριστερά) θα υπάρχει θεσμικό αντίβαρο απέναντι στην εξουσία της Κυβέρνησης. Πρόκειται περί αυταπάτης ή περί σκοπιμότητας για πιθανή προετοιμασία στο παρασκήνιο άλλων πρωτοβουλιών συναίνεσης. Και εξηγούμαι: ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν είναι και δεν μπορεί να αποτελέσει θεσμικό αντίβαρο εξουσίας διότι δεν έχει και δεν περιβάλλεται από ουσιαστικές και σημαντικές εξουσίες! Το θέμα αυτό είναι γνωστό τοις πάσι και όσοι χρησιμοποιούν επιχειρήματα με ένα τέτοιο περιεχόμενο στοχεύουν στην παγίδευση της κοινής γνώμης, ιδιαίτερα δε της δημοκρατικής, διότι τα επιχειρήματα αυτά, στη σημερινή συγκυρία, προς αυτήν απευθύνονται (θα μπορούσα για περιπτώσεις στελεχών να σημειώσω ότι, εν τη αφελεία τους και πιθανής ανεπάρκειας τους, προκαλούν και την αυτοπαγίδευσή τους κάνοντας χρήση αυτού του επιχειρήματος).
(β). Η θέση αυτή (ο Μητσοτάκης να επιλέξει από την Κεντροαριστερά) εμφανίζει, επίσης ως επιπλέον υποστηρικτικό της επιχείρημα, το λεγόμενο ‘’ιστορικό κεκτημένο’’. Δηλαδή, ότι με αυτόν τον τρόπο έχει θεσμικά/κοινοβουλευτικά ρυθμιστεί η εκλογή αυτή (του ΠτΔ) τα χρόνια της Μεταπολίτευσης. Αυτό όμως δεν είναι ακριβές. Με την έννοια ότι οι σημαντικές εκλογές Κωνσταντίνου Καραμανλή (1980-1985 και 1990-1995) και Χρήστου Σαρτζετάκη (1985-1990) σε καμία περίπτωση δεν πιστοποιούσαν λογική ‘’αντίβαρου’’ ή ‘’θεσμικής (εξ)ισορρόπισης’’, κινούνταν σε λογικές των μεγάλων αντίπαλων (συμ)παρατάξεων. Ενώ, αν δούμε με ειλικρίνεια και αντικειμενικότητα, και οι ΠτΔ που ακολουθήσαν είχαν περισσότερο τα χαρακτηριστικά επιδίωξης μιας εξωτερικής πολιτικής συμμαχίας εκ μέρους της εκτελεστικής εξουσίας (δηλαδή, της κάθε φορά Κυβέρνησης και του Πρωθυπουργού) παρά τη λογική της ‘’εξισορρόπησης’’ που λανθασμένα προβάλλεται.
2ο.Σχετικά με τη θέση ότι ο κ. Μητσοτάκης έχει την πρωτοβουλία της απόφασης επί του θέματος.
(α). Αν περιοριστεί κανείς στα τυπικά οριζόμενα, ο κ. Μητσοτάκης πρέπει να καταθέσει σχετική πρόταση για ΠτΔ. Όμως, πρέπει να κατανοηθεί ότι δεν μπορεί ο Δημοκρατικός Χώρος, και κατά βαρύνουσα σειρά αυτή της κοινοβουλευτικής δύναμης κάθε κόμματος της Αντιπολίτευσης, να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες -χρήσιμες ασφαλώς, επαινετές και αναγκαίες- π.χ., για τα ασφάλιστρα, και να επιφυλάσσετε για το μείζον θέμα του ΠτΔ. Όχι απλώς να επιφυλάσσετε, αλλά να έχει παραδώσει αποκλειστικά την ευθύνη επ΄ αυτού στον κ. Μητσοτάκη. Ο Δημοκρατικός Χώρος, και ιδιαίτερα το ΠΑΣΟΚ στην ευρύτερη απήχησή του, έχει εξέχουσες και σπουδαίες προσωπικότητες όλων των πεδίων (ασφαλώς ικανών και με πληρότητα και για τα πολιτειακά καθήκοντα) και μπορεί να προβάλλει με αυτοπεποίθηση και δυναμισμό τη δική του αυτόνομη -και γιατί όχι, και αυτοδύναμα- πρόταση!
(β). Επίσης, λαμβανομένου υπόψη ότι το πλαίσιο εκλογής έχει αλλάξει, και ότι οι απαιτούμενοι ψήφοι εκλογής ΠτΔ είναι 151, γεγονός που δίδει έτσι και αλλιώς ΠτΔ από τη ”Ν.Δ.” σύμφωνα με την πρόταση-υπόδειξη Μητσοτάκη. Θα ήταν πολιτικό σκόπιμο και δημοκρατικό σωστό να ελεγχθούν τα πραγματικά ανακλαστικά -και οι πραγματικές διαθέσεις περί συναίνεσης της ‘’ΝΔ’’ και του κ. Μητσοτάκη- επάνω σε μια ελκυστική, υψηλού κύρους και ευρείας κοινωνικής αποδοχής πρόταση, την οποία με πρωτοβουλία του θα κατέθετε ο Δημοκρατικός Χώρος, και για την οποία το ΠΑΣΟΚ θα έπρεπε και θα μπορούσε να έχει τη σχετική δημιουργική πρωτοβουλία. Μια τέτοια πρωτοβουλία, περνάει το κέντρο βάρος των κινήσεων, στη Δημοκρατική πλευρά περιορίζοντας τον κ. Μητσοτάκη, ο οποίος θα αναγκάζονταν να κινηθεί αμυνόμενος…
3ο. Μεγάλο λάθος να ζητάνε -αυτοί που το ζητάνε- από τον ίδιο τον κ. Μητσοτάκη να επιλέξει πρόσωπο από την Κεντροαριστερά για ΠτΔ.
(α). Δεν έχει, νομίζω κανείς αμφιβολία, ότι ο κ. Μητσοτάκης σε κάθε περίπτωση, και ασφαλώς και στην περίπτωση της αναζήτησης προσωπικότητας από την Κεντροαριστερά θα επιλέξει -με προσοχή, ασφαλώς, αλλά πάντως με μεροληψία- πρόσωπο στοχεύοντας μελετημένα στα ιδιαίτερα πολιτικά του συμφέροντα και τις προοπτικές του ιδίου και της ‘’ΝΔ’’.
(β). Με δεδομένο τον τρόπο που ο κ. Μητσοτάκης έχει κινηθεί προς τον λεγόμενο χώρο της Κεντροαριστεράς -εκμεταλλευόμενος και τους αρκετούς επιρρεπείς για σύμμαχους του εντός της ευρείας κεντροαριστεράς- θα έπρεπε αυτοί που του προτείνουν να επιλέξει εκείνος ο ίδιος από την Κεντροαριστερά ΠτΔ, να καταλάβουν ότι τον καθιστούν με δική τους ευθύνη κυρίαρχο παίχτη στο Χώρο τους!! Υπάρχει μια σκληρή λαϊκή παροιμία για την περίπτωση: ’’Σφάξε με, αγά μ΄, ν΄αγιάσω’’…
(γ). Η θέση μας δεν μπορεί παρά να είναι ξεκάθαρη: η Κεντροαριστερά δεν μπορεί να κηδεμονεύεται και μάλιστα από τον κ. Μητσοτάκη (και το ‘’βαθύ κράτος του Μαξίμου’’). Αυτή, όμως (η μη κηδεμονία της και η πολιτική της αυτονομία), δεν είναι αυτονόητη, ούτε αυτοπραγματοποιήσιμη, αλλά προέρχεται και επιβάλλεται μέσα από πρωτοβουλίες, αποφάσεις και ανάλογου ύψους και ταυτότητας αυτόνομη ηγεσία. Συνολικότερα, λοιπόν, και, συνεπώς, και στο μείζον θέμα του ΠτΔ η Κεντροαριστερά -με πρωταγωνιστή το ΠΑΣΟΚ που θέλει να εννοεί τον εαυτό του ως κορμό της- πρέπει να προχωρήσει στη δική της πρόταση, αφού μάλιστα τονίζει ότι ο ΠτΔ θα πρέπει να προέρχεται από το Χώρο της (από την Κεντροαριστερά). Ας μιλήσει η Κεντροαριστερά για τον εαυτό της, για τη δική της πρόταση, του δικού της Χώρου!
Πολιτικός σεισμός στην Τουρκία ή απλώς μία καινούρια, προεκλογική συμμαχία; Ο “Νέος Δρόμος” ενδέχεται να αποδειχτεί χρήσιμος υπερασπιστής της υφιστάμενης κυβερνητικής συμμαχίας.
Νταβούτογλου και ΜπαμπατζάνΕικόνα: Adem Altan/AFP/Getty Images
Ανταπόκριση από την Κωνσταντινούπολη
Κάποιοι μιλούν για σεισμό στην πολιτική σκηνή της Τουρκίας, κάποιοι άλλοι βλέπουν καινούργιες συμμαχίες και στο βάθος εκλογές. Η Άγκυρα αυτόν τον καιρό αναλώνεται στο Συριακό και κατ’ επέκταση στο Κουρδικό που περιλαμβάνει τις κουρδικές δυνάμεις της Συρίας, το ΡΚΚ της Τουρκίας, τον Αμπτουλάχ Οτσαλάν αλλά και το φιλοκουρδικό κόμμα DEM, που συνδιαλέγεται με το τουρκικό κράτος για την απελευθέρωση του αρχηγού και την διάλυση του ΡΚΚ. Πρόκειται για μια διαδικασία υψηλού πολιτικού ρίσκου που συνδέει την εσωτερική με την εξωτερική πολιτική της χώρας και που στο τέλος του δρόμου έχει στόχο την διάρκεια της κυριαρχίας του ΑΚΡ και του Ταγίπ Ερντογάν.
Αυτή ακριβώς της στιγμή επέλεξαν 3 μικρά πολιτικά κόμματα με άθροισμα 25 βουλευτών να ενωθούν σε ένα ενιαίο σχήμα -ομπρέλας υπό την επωνυμία Νέος Δρόμος (Yeni Yol) και να προχωρήσουν στη δημιουργία κοινής κοινοβουλευτικής ομάδας. Είναι ενδιαφέρον ότι οι ηγέτες των δυο από τα τρία αυτά κόμματα μας είναι πολύ γνωστοί. Πρόκειται για τον πρώην πρωθυπουργό Αχμέτ Νταβούτογλου, που ηγείται του “Κόμμα του Μέλλοντος” και του πρώην υπουργού οικονομικών και ιδρυτικού στελέχους τους ΑΑΚΡ Αλί Μπαμπατζάν, αρχηγού τώρα του Κόμματος Δημοκρατίας και Προόδου (DEVA), με τρίτο το παλαιό Ισλαμικό Κόμμα Ευτυχίας του Ερμπακάν (SP).
Oι πρόσφατες δημοσκοπήσεις δίνουν στο κόμμα του Ερντογάν 30,2% σε 41 επαρχίες της ΤουρκίαςΕικόνα: Murad Sezer/REUTERS
Σύμφωνα με την πρώτη δημοσκόπηση της νέας χρονιάς, σε 41 επαρχίες της Τουρκίας το κόμμα του προέδρου Ερντογάν ήταν πρώτο με 30,2%, το ΡΛΚ ήλθε δεύτερο με 29% , ενώ το κόμμα του κυβερνητικού εταίρου του Τούρκου προέδρου ανέβηκε στο 9.2%. Για να προχωρήσει σε μια τροποποίηση του συντάγματος που θα επιτρέψει στον Ερντογάν να βάλει εκ νέου υποψηφιότητα, πολιτικά σχήματα με παρόμοια ιδεολογία θα ήταν χρήσιμα. Ο Νταβούτογλου δήλωσε ότι ο ίδιος δεν έφυγε ποτέ από το ΑΚΡ, το ΑΚΡ απομακρύνθηκε από τις ρίζες του. Με άλλα λόγια ο Νέος Δρόμος Νταβούτογλου-Μπαμπατζάν μπορεί να αποδειχτεί χρήσιμος υπερασπιστής της υφιστάμενης κυβερνητικής συμμαχίας στο άμεσο μέλλον.
Το τελευταίο διάστημα γίνονται βήματα συμφιλίωσης Κούρδων και Τούρκων. Υπάρχει πρόταση ακόμα και να μιλήσει στο κοινοβούλιο ο φυλακισμένος αρχηγός του PKK Οτσαλάν. Γιατί όλα αυτά τώρα;
Συνάντηση εκπροσώπων φιλοκουρδικού κόμματος DEM με εκπροσώπους του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος CHPΕικόνα: ANKA
«Στο μέλλον, θα λάβουμε αποφασιστικά μέτρα για να πραγματοποιήσουμε το όραμά μας για μια Τουρκία και την ευρύτερη περιοχή χωρίς τρομοκρατία», δήλωσε ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στη φετινή πρωτοχρονιάτικη ομιλία του. Επρόκειτο για μια αναφορά στην τρέχουσα διαδικασία συμφιλίωσης μεταξύ Τούρκων και Κούρδων , η οποία ξεκίνησε πριν από περίπου τρεις μήνες από τον κυβερνητικό του εταίρο Ντεβλέτ Μπαχτσελί, ηγέτη της «Εθνικιστικής Δράσης» (MHP).
Ο υπερεθνικιστής Μπαχτσελί πριν από τρεις μήνες, αιφνιδιάζοντας την τουρκική κοινή γνώμη πρότεινε να καλέσει τον Οτσαλάν στο κοινοβούλιο για να εκφωνήσει ομιλία καλώντας τους μαχητές του PKK να καταθέσουν τα όπλα. Πριν αναλάβει αυτή την πρωτοβουλία, το κόμμα του Μπαχτσελί ζητούσε επί χρόνια την επαναφορά της θανατικής ποινής, κυρίως για να εκτελεστεί ο φυλακισμένος ηγέτης του απαγορευμένου Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK), Αμπντουλάχ Οτσαλάν.
Αλλαγή εποχής;
Διαδήλωση υπέρ του Οτσαλάν στην Κωνσταντινούπολη, 17.03.2024Εικόνα: Umit Bektas/File Photo/REUTERS
Το παραστρατιωτικό PKK ιδρύθηκε το 1978 και έχει χαρακτηριστεί ως τρομοκρατική οργάνωση από την ΕΕ και τις ΗΠΑ. Ο ιδρυτής του ΡΚΚ Αμπντουλάχ Οτσαλάν εκτίει την ποινή του σε φυλακή στο νησί Ιμραλί στη Θάλασσα του Μαρμαρά από το 1999. Μετά την έκκληση του Ντεβλέτ Μπαχτσελί, δύο εκπρόσωποι τoυ φιλοκουρδικού κόμματος DEM επισκέφθηκαν τον Οτσαλάν στη φυλακή στο Ιμραλί στις 28 Δεκεμβρίου και δήλωσαν στη συνέχεια ότι ήταν «γεμάτοι ελπίδα». Οι πολιτικοί του DEM διεξάγουν διαβουλεύσεις με εκπροσώπους της κυβέρνησης Ερντογάν και της αντιπολίτευσης.
Πολιτικοί παρατηρητές εικάζουν ότι πίσω από αυτή την πρωτοβουλία κρύβεται η επιθυμία του Ερντογάν να διεκδικήσει νέα θητεία μετά το 2028, κάτι που θα ήταν αδύνατον με βάση το ισχύον Σύνταγμα. Τεχνικά, υπάρχουν δύο δυνατότητες για τον Ερντογάν να θέσει εκ νέου υποψηφιότητα για το ύπατο αξίωμα. Είτε να τροποποιηθεί το Σύνταγμα είτε το κοινοβούλιο να αποφασίσει υπέρ πρόωρων εκλογών. Το πρόβλημα όμως είναι ότι ο κυβερνητικός συνασπισμός έχει 45 έδρες λιγότερες από όσες απαιτούνται. Το φιλοκουρδικό κόμμα DEM έχει συνολικά 57 βουλευτές στο κοινοβούλιο και με τη βοήθειά τους θα μπορούσαν να προκηρυχθούν πρόωρες εκλογές.
Σύμφωνα με διάφορες εκτιμήσεις, οι Κούρδοι αποτελούν περίπου το 15-20% του τουρκικού πληθυσμού και σύμφωνα με τον Μπερκ Εζέν, πολιτικό επιστήμονα από το Πανεπιστήμιο Σαμπαντσί της Κωνσταντινούπολης ο κυβερνητικός συνασπισμός θα πρέπει να κάνει κάτι για να σταματήσει την πτωτική τάση στις δημοσκοπήσεις.
Είναι η συμφιλίωση μια ψευδαίσθηση;
Κούρδοι στρατιώτες στη ΣυρίαΕικόνα: Baderkhan Ahmad/dpa/AP/picture alliance
Στο παρελθόν έχουν υπάρξει επίσημες πρωτοβουλίες για την ικανοποίηση των κουρδικών αιτημάτων. Οι προσπάθειες αυτές ονομάστηκαν «άνοιγμα», «λύση» ή «διαδικασία εξομάλυνσης», αλλά μέχρι στιγμής έχουν όλες αποτύχει.
Ποιες είναι λοιπόν οι προοπτικές επιτυχίας αυτή τη φορά; Σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα Ντενίζ Γιλντιρίμ, όπως λέει «η Τουρκία πρέπει να λύσει αυτό το χρόνιο πρόβλημα με ειρηνικά μέσα ώστε να μην χυθεί άλλο αίμα. Ωστόσο, θα ήταν αφελές να περιμένουμε ότι αυτό θα γίνει σε μια εποχή αυταρχικού συγκεντρωτισμού ενώ ταυτόχρονα η ελευθερία του Τύπου και η ελευθερία της έκφρασης ξεριζώνονται στη χώρα και τα πανεπιστήμια αποδυναμώνονται».
Όσον αφορά τους Κούρδους, η Τουρκία ακολουθεί επίσης σήμερα μια διπλή στρατηγική. Ενώ στο εσωτερικό επιδιώκεται η συμφιλίωση με τον Οτσαλάν και το ΡΚΚ, οι υποστηριζόμενες από την Τουρκία πολιτοφυλακές αναλαμβάνουν δράση εναντίον των Κούρδων μαχητών του YPG στα σύνορα με τη Συρία. Η Άγκυρα ζητά από τη μεταβατική κυβέρνηση της Συρίας να διαλύσει την κουρδική πολιτοφυλακή YPG, η οποία ελέγχει μεγάλα τμήματα της βόρειας Συρίας. Οι απαιτήσεις της Τουρκίας είναι μη ρεαλιστικές από κουρδική σκοπιά, εξηγεί ο πολιτικός επιστήμονας Μπερκ Εζέν: «Μετά από πολλά χρόνια αιματοχυσίας, το YPG έχει καθιερωθεί ως παράγοντας ισχύος στη βορειοανατολική Συρία. Ανεξάρτητα από το τι είδους συμφωνία θα μπορούσε να επιτευχθεί στην Τουρκία, είναι εξαιρετικά απίθανο να καταθέσουν τα όπλα».
Αξιωματικοί των τριών όπλων
11/01/2025 12:20
Το Κυβερνητικό Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας (ΚΥΣΕΑ) στην 1η/2025 Συνεδρίαση του αποφάσισε την τοποθέτηση των Αντιστρατήγων, Αντιναυάρχων, Αντιπτεράρχων και Υποπτεράρχου σε θέση Αντιπτεράρχου.
Χθες το Συμβούλιο Αρχηγών Γενικών Επιτελείων (ΣΑΓΕ) υπό τον αρχηγό ΓΕΕΘΑ Δημήτριο Χούπη αποφάσισε να αποστρατευτούν 47 ανώτατοι αξιωματικοί.
Συγκεκριμένα πρόλκειται για 22 από το Στρατό Ξηράς, 11 από το Πολεμικό Ναυτικό, 12 από την Πολεμική Αεροπορία και 2 από το Κοινό Σώμα Στρατιωτικών Δικαστικών Γραμματέων.
Αναλυτικά οι αποφάσεις:
α. ΣΤΡΑΤΟΣ ΞΗΡΑΣ
(1) Τον Αντιστράτηγο Ανδρέα Κορωνάκη, ως Γενικό Επιθεωρητή Στρατού και Υπαρχηγό ΓΕΣ.
(2) Τον Αντιστράτηγο Σταύρο Παπασταθόπουλο, ως Διοικητή 1ηςΣτρατιάς.
(3) Τον Αντιστράτηγο Δημήτριο Βακεντή, ως Διοικητή ΑΣΔΥΣ.
(4) Τον Αντιστράτηγο Γεώργιο Μανουρά, ως Διοικητή ΔΕΠ.
(5) Τον Αντιστράτηγο Παναγιώτη Καβιδόπουλο, ως Διοικητή Δ΄ ΣΣ.
(6) Τον Αντιστράτηγο Γρηγόριο Μπουντλιάκη, ως Επιτελάρχη ΓΕΣ.
β. ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ
(1) Τον Αντιναύαρχο Χρήστο Σασιάκο ΠΝ, ως Αρχηγό Στόλου.
(2) Τον Αντιναύαρχο Θεόδωρο Μικρόπουλο ΠΝ, ως Υπαρχηγό ΓΕΕΘΑ.
γ. ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ
(1) Τον Αντιπτέραρχο (Ι) Κωνσταντίνο Μπούζο, ως Επιτελάρχη ΓΕΕΘΑ.
(2) Τον Αντιπτέραρχο (Ι) Ιωάννη Κωτσάκη, ως Υπαρχηγό ΓΕΑ.
(3)Τον Υποπτέραρχο (Ι) Βασίλειο Μπρούμα, ως Διοικητή ΔΑΥ.
Το ΚΥΣΕΑ αποφάσισε τη διατήρηση στη θέση τους, των παρακάτω:
Α. ΣΤΡΑΤΟΣ ΞΗΡΑΣ
(1) Τον Αντιστράτηγο Εμμανουήλ Θεοδώρου, ως Διοικητή ΑΣΔΕΝ.
(2) Τον Αντιστράτηγο Αθανάσιο Σαρδέλλη, ως Διοικητή ΣΕΘΑ.
(3) Τον Αντιστράτηγο Μιχαήλ Κλούβα, ως Επιθεωρητή Αναδιοργάνωσης ΣΞ στο ΓΕΕΘΑ – Διοικητή Διοίκησης Κατασκευών και Αντιμετώπισης Φυσικών Καταστροφών.
(4) Τον Αντιστράτηγο Αθανάσιο Γαρίνη, ως Διοικητή Γ΄ ΣΣ / NRDC-GR.
Β. ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ
(1) Τον Αντιναύαρχο (Μ) Παναγιώτη Δημητρόγλου ΠΝ, ως Διοικητή ΔΔΜΝ.
Γ. ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΑΕΡΟΠΟΡΙΑ
(1) Τον Αντιπτέραρχο (Ι) Παναγιώτη Γεωργακόπουλο, ως Αρχηγό Τακτικής Αεροπορίας.
(2) Τον Αντιπτέραρχο (ΜΗ) Κωνσταντίνο Κλενιάτη, ως Γενικό Επιθεωρητή ΓΕΑ.
Προεδρικό Μέγαρο
11/01/2025 12:32
Οι συζητήσεις και τα σενάρια για την εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας συνεχίζονται την ώρα που στο Μέγαρο Μαξίμου τα στόματα παραμένουν κλειστά για το πρόσωπο που θα προτείνει ο Κυριάκος Μητσοτάκης.
Η θητεία της Προέδρου της Δημοκρατίας Κατερίνας Σακελλαροπούλου λήγει στις 13 Φεβρουαρίου και πλέον ο χρόνος μετράει αντίστροφα για την ανακοίνωση της πρότασης του πρωθυπουργού για τον/την επόμενο/η ένοικο του Προεδρικού Μεγάρου.
Οι ψηφοφορίες στη Βουλή για την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας
Οπως ορίζει το Σύνταγμα για την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας απαιτούνται αρχικά 200 ψήφοι. Αν δεν συγκεντρωθούν διεξάγεται μετά από πέντε ημέρες νέα ψηφοφορία πάλι με όριο τις 200 ψήφους. Αν δεν επιτευχθεί γίνεται τρίτη ψηφοφορία -μετά από πέντε ημέρες- με όριο τις 180 ψήφους. Αν δεν επιτευχθεί η εκλογή, μετά από πέντε ημέρες γίνεται τέταρτη ψηφοφορία και Πρόεδρος της Δημοκρατίας εκλέγεται το πρόσωπο που συγκέντρωσε την απόλυτη πλειοψηφία του αριθμού των βουλευτών δηλαδή τουλάχιστον 151 ψήφους. Το Σύνταγμα προβλέπει και μια πέμπτη ψηφοφορία αν δεν υπάρξει εκλογή, στην οποία εκλέγεται ΠτΔ όποιος συγκεντρώσει την σχετική πλειοψηφία.
Με τηλεοπτικό μήνυμα θα ανακοινώσει ο πρωθυπουργός την πρότασή του για τον ΠτΔ
Στη συνάντηση που θα έχει ο Κυριάκος Μητσοτάκης με την Κατερίνα Σακελλαροπούλου την ερχόμενη Τετάρτη στο Προεδρικό Μέγαρο, αναμένεται να την ενημερώσει ο ίδιος θεσμικά, εκφράζοντας και με αυτόν τον τρόπο τον σεβασμό του στο αξίωμά της και τον τρόπο με τον οποίο το υπηρέτησε, για την απόφασή του -όπως όλα δείχνουν- να μην ανανεωθεί η θητεία της. Αργότερα την ίδια μέρα ή την αμέσως επόμενη, 16 του μήνα, ο πρωθυπουργός θα ανακοινώσει με τηλεοπτικό μήνυμα την πρότασή του και «θα την αιτιολογήσει στους πολίτες, όπως κάνει πάντα», σημειώνουν συνεργάτες του.
Συνεχίζεται η ονοματολογία
Την ίδια ώρα πάντως η ονοματολογία συνεχίζεται με την ανακύκλωση των ίδιων ονομάτων. Το ένα σενάριο είναι αυτό που δίνει προβάδισμα σε στελέχη που προέρχονται από την Κεντροαριστερά, εκπροσωπούν ευρύτερες συναινέσεις και έχουν αναγνωρισιμότητα, όπως ο Γιάννης Στουρνάρας, ο Λουκάς Παπαδήμος και ο Ευάγγελος Βενιζέλος ή η Άννα Διαμαντοπούλου, η οποία φαίνεται να συγκεντρώνει τις λιγότερες πιθανότητες, όπως εκτιμούν κοινοβουλευτικά στελέχη, κυρίως λόγω της υποψηφιότητάς της για την προεδρία του ΠΑΣΟΚ.
Ωστόσο από την άλλη δεν μπορεί να αποκλειστεί και κάποια έκπληξη με ένα πρόσωπο ευρύτερης κοινωνικής αποδοχής και ειδικών χαρακτηριστικών από την Κεντροδεξιά, ειδικά «αν δεν υπάρχουν ουσιαστικές ελπίδες για εκλογή προσώπου από το αντίπαλο στρατόπεδο από την πρώτη ψηφοφορία με 200 ψήφους», σημειώνουν στελέχη της γαλάζιας παράταξης που επιθυμούν μια τέτοια εξέλιξη.
ΠΑΣΟΚ: «Θέλουμε Πρόεδρο από τον προοδευτικό χώρο να εκλεγεί, όχι να καταγραφεί»
Το θέμα του Προέδρου της Δημοκρατίας θα συζητηθεί και στο Πολιτικό Κέντρο του ΠΑΣΟΚ, που συγκαλεί τη Δευτέρα ο Νίκος Ανδρουλάκης.
Κορυφαίο στέλεχος του ΠΑΣΟΚ, μιλώντας στο iefimerida.gr, περιέγραψε τους δύο άξονες της στρατηγικής του ενόψει προεδρικής εκλογής:
«Πρώτον, εμείς θέλουμε να εκλεγεί Πρόεδρος της Δημοκρατίας από τον προοδευτικό χώρο. Αν θέλει ο κ. Μητσοτάκης ευρεία πλειοψηφία, ας επιλέξει κάποιον από αυτόν. Εμείς δεν έχουμε στρατηγική καταγραφής, εμείς έχουμε στρατηγική εκλογής.
Δεύτερον, εάν δεν επιλέξει τη νυν Πρόεδρο της Δημοκρατίας κα Σακελλαροπούλου, ο κ. Μητσοτάκης οφείλει να εξηγήσει το γιατί, δεδομένου ότι ο ίδιος την είχε προτείνει για την πρώτη θητεία».
Χθες ο εκπρόσωπος Τύπου του ΠΑΣΟΚ Κώστας Τσουκαλάς επανέλαβε πως «εμείς θέσαμε ένα πολιτικό ζήτημα, διότι η κυρία Σακελλαροπούλου αποτελούσε μια προσωπική επιλογή του πρωθυπουργού και σε περίπτωση που δεν την ανανεώσει, θα πρέπει να εξηγήσει για ποιο λόγο δεν το κάνει και πώς αξιολόγησε την θητεία της» και προσέθεσε: «Αν την ανανεώσει, θα πρέπει πάλι να εξηγήσει για ποιο λόγο άφησε τρεις μήνες να αποδυναμώνεται το πρόσωπο της Προέδρου της Δημοκρατίας. Διότι όλες τις φορές που ένας πρωθυπουργός ανανέωσε τη θητεία του εκάστοτε Προέδρου αυτό έγινε πάρα πολύ έγκαιρα ώστε να μην υπάρχει αυτή η παραφιλολογία. Για ποιο λόγο λοιπόν, αν έρθει και πει “Σακελλαροπούλου” δεν το είπε νωρίτερα και άφησε να υπάρχει αυτή η αμφισβήτηση; Αν ο κ. Μητσοτάκης προτείνει την κυρία Σακελλαροπούλου, εμείς θα αξιολογήσουμε την πρόταση και θα πάρουμε θέση».
Αναφορικά με το γεγονός ότι ακούγεται έντονα το όνομα του κ. Βενιζέλου, ο κ. Τσουκαλάς τόνισε: «ο Ευάγγελος Βενιζέλος είναι σάρκα από τη σάρκα της παράταξής μας και τον τιμούμε. Δεν είναι απλά ένα πρόσωπο προερχόμενο από την Κεντροαριστερά αλλά υπήρξε και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ. Η θετική μας γνώμη αξιολογικά για τον Ευάγγελο Βενιζέλο είναι δεδομένη. Εμείς όμως δεν θέλουμε να μπούμε σε ονοματολογία καθώς θεσμικά και σύμφωνα με το Σύνταγμα η κυβέρνηση θα προτείνει και εμείς θα αξιολογήσουμε την πρόταση αυτής».
ΣΥΡΙΖΑ: Τη Δευτέρα στην Π.Γ. η απόφαση για το όνομα που θα προταθεί -Φαβορί η Λούκα Κατσέλη
Τη Δευτέρα θα πραγματοποιηθεί η συνεδρίαση της Πολιτικής Γραμματείας του ΣΥΡΙΖΑ και αναμένεται να ληφθεί η τελική απόφαση για τη στάση της Κουμουνδούρου για το όνομα που θα προταθεί για τη θέση του/της Προέδρου της Δημοκρατίας. Σύμφωνα με κομματικές πηγές, τα μέλη της Π.Γ. θα εξετάσουν την εισήγηση του προέδρου Σωκράτη Φάμελλου για κοινή υποψηφιότητα από τον προοδευτικό χώρο.
Φαβορί για να προταθεί από την πλευρά του ΣΥΡΙΖΑ είναι η Λούκα Κατσέλη, πρώην υπουργός των κυβερνήσεων του Γιώργου Παπανδρέου, αλλά και Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου της Εθνικής Τράπεζας Ελλάδος, επί διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ. Παράλληλα στην Κουμουνδούρου εξετάζουν και άλλα πρόσωπα όπως ο Νίκος Κοτζιάς και ο Γιάννης Δραγασάκης.
Σύμφωνα με κομματικές πηγές, τα μέλη της Π.Γ. θα εξετάσουν στη συνεδρίαση της Δευτέρας την εισήγηση του προέδρου Σωκράτη Φάμελλου για κοινή υποψηφιότητα από τον προοδευτικό χώρο.
Η Ζωή Κωνσταντοπούλου πρότεινε τον πατέρα
Από την πλευρά της η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας Ζωή Κωνσταντοπούλου υπέδειξε τον πατέρα της Νίκο Κωνσταντόπουλο ως το καταλληλότερο πρόσωπο για Πρόεδρο της Δημοκρατίας.
Ο κυρία Κωνσταντοπούλου μιλώντας μέσα στην εβδομάδα στο Action 24 ανέφερε πως ο πρόεδρος της Δημοκρατίας δεν μπορεί να είναι ένα πρόσωπο που είναι αποτέλεσμα παζαριών και ισορροπιών. Στη συνέχεια, η κ. Κωνσταντοπούλου είπε πως ο πατέρας της Νίκος Κωνσταντόπουλος είναι το καταλληλότερο πρόσωπο για το ύπατο πολιτειακό αξίωμα ξεκαθαρίζοντας πως πρόκειται για μία προσωπική της άποψη που όμως, όπως υποστήριξε, βρίσκει πολλούς σύμφωνους.
Η Νέα Αριστερά πρότεινε τον Χρ. Ράμμο, εκείνος αρνήθηκε
Η Νέα Αριστερά είχε προτείνει από τον Δεκέμβριο τον Πρόεδρο της ΑΔΑΕ Χρήστο Ράμμο για υποψήφιο Πρόεδρο της Δημοκρατίας, ωστόσο ο ίδιος ανακοίνωσε πως δεν επιθυμεί να είναι υποψήφιος. Μάλιστα η Νέα Αριστερά είχε κάνει κάλεσμα στα κόμματα του Κέντρου και της Αριστεράς να στηρίξουν την πρόταση, όμως τόσο το ΠΑΣΟΚ όσο και ο ΣΥΡΙΖΑ αρνήθηκαν.
Οι δύο μεγάλοι πόλεμοι που βρίσκονται σε εξέλιξη, στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, η έλευση του νέου Αμερικανού προέδρου με τις περίεργες απόψεις περί παγκόσμιας σταθερότητας, η παντελής έλλειψη γεωπολιτικού βάρους εκ μέρους της ΕΕ, και η εμφανής αδυναμία της Ελλάδας στο νέο διεθνές περιβάλλον, δημιουργούν ανησυχία στους πολίτες για την ασφάλεια των συνόρων.
Η Ουκρανία δεν θα είναι η ίδια χώρα όπως πριν από τον πόλεμο, όχι μόνο με τις απώλειες που θα έχει από τη Ρωσία. Υπάρχουν και δυνάμεις γειτονικών της χωρών· για παράδειγμα, ο ηγέτης του δεξιού βουλγαρικού κόμματος «Αναγέννηση» Κωνσταντίν Κωνσταντίνοφ ζήτησε από τη βουλγαρική κυβέρνηση να θέσει θέμα προσάρτησης της Νότιας Βεσσαραβίας που σήμερα, όπως είπε, ανήκει στην Ουκρανία.
Ο Κωνσταντίνοφ εξήρε τις δηλώσεις του νέου Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να διεκδικήσει τον Καναδά και τη Διώρυγα του Παναμά, και σε ανάρτησή του σε κοινωνικά δίκτυα υπογράμμισε πως «δεν υπάρχει τίποτα πιο λογικό ή φυσιολογικό από το να γίνουν μία χώρα δύο χώρες με κοινή ιστορία, κοινή καταγωγή, κοινή γλώσσα, και σε μεγάλο βαθμό κοινό λαό, όπως οι ΗΠΑ και ο Καναδάς. Το ίδιο ισχύει και για τη Διώρυγα του Παναμά».
Αλλά εκείνο που τον καίει περισσότερο είναι τα Σκόπια. «Το ίδιο ισχύει και για τη “Μακεδονία”», έγραψε χαρακτηριστικά.
«Δεν υπάρχει τίποτα πιο λογικό από την ενοποίηση της Βουλγαρίας και της “Μακεδονίας” σε ένα ενιαίο κράτος, καθώς και την επιστροφή της Νότιας Βεσσαραβίας στη Βουλγαρία. Η Ουκρανία αποσυντίθεται και στο μελλοντικό συνέδριο ειρήνης όπου θα αποφασιστεί η τύχη της λεγόμενης “ουκρανικής κρατικής υπόστασης” η Βουλγαρία πρέπει να διεκδικήσει τις αξιώσεις της στη βουλγαρική Βεσσαραβία», πρόσθεσε.
Θα έλεγε κανείς πως ο κ. Κωνσταντίνοφ θεωρείται ακροδεξιός πολιτικός στη χώρα του, οπότε τέτοιες δηλώσεις από τον πολιτικό του χώρο δεν είναι κάτι ασυνήθιστο. Η νέα αμερικανική κυβέρνηση όμως, όπως έδειξε και σε άλλες περιπτώσεις, όχι μόνο δεν έχει πρόβλημα με κόμματα τέτοιας ιδεολογίας, αλλά τα ενθαρρύνει κιόλας, όπως στην περίπτωση του γερμανικού AfD.
Αλλά και πέραν αυτού, στον Κωνσταντίνοφ απάντησε το υπουργείο Eξωτερικών των Σκοπίων, με δήλωσή του με την οποία «καταδικάζει έντονα την ανακοίνωση του ηγέτη του βουλγαρικού πολιτικού κόμματος “Αναγέννηση”, που εκφράζει σαφείς εδαφικές διεκδικήσεις κατά της χώρας μας». Που σημαίνει ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο επιπόλαια.
Στη Μέση Ανατολή το μέλλον της Συρίας είναι άδηλο, με την κυρίαρχη σαλαφιστική τάση που κατέχει την εξουσία να εκδηλώνει καθημερινά τις προθέσεις της. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι στο βάθος της αντίληψης της ηγετικής της ομάδας κυριαρχούν η Σαρία και ο Ιερός Νόμος, και πως οι σημερινές μεταλλάξεις γίνονται λόγω της ασταθούς ακόμη παρουσίας της στην κυβέρνηση.
Οι αξιωματούχοι του Χαγιάτ Ταχρίρ αλ Σαμ (HTS) έχουν αφήσει ένα ανησυχητικό ίχνος αποδεικτικών στοιχείων:
Ο μεταβατικός υπουργός Δικαιοσύνης κατηγορείται ότι επέβλεπε δημόσιες εκτελέσεις γυναικών από τη Συρία.
Ο Ανάς Χασάν Χατάμπ, ο οποίος κατηγορείται από τα Ηνωμένα Έθνη ως τρομοκράτης και είχε στρατολογηθεί στο παρελθόν από την τουρκική υπηρεσία πληροφοριών MIT, διορίστηκε προσωρινός αρχηγός πληροφοριών της Συρίας. Επιπλέον, είχε δεσμούς με το μέτωπο της Αλ Νούσρα που συνδέεται με το ISIS.
Η προσωρινή επικεφαλής των Γυναικείων Υποθέσεων της Συρίας δήλωσε: «Δεν θα αφήσω χώρο σε όσους διαφωνούν με τις απόψεις μου [σ.σ. για τις γυναικείες υποθέσεις]».
Υπάρχουν πολλοί άλλοι μεταβατικοί αξιωματούχοι του υπουργικού συμβουλίου με γνωστούς δεσμούς με την Αλ Κάιντα, την Τζαμπχάτ αλ-Νούσρα και το HTS. Πολλά από τα μέλη του υπουργικού συμβουλίου πιστεύεται ότι έχουν διπλή συροτουρκική υπηκοότητα, συμπεριλαμβανομένου του προσωρινού υπουργού Εξωτερικών.
Εν τω μεταξύ, οι ελίτ του HTS έχουν δηλώσει ότι η προσωρινή κυβέρνηση της Συρίας θα λειτουργήσει σύμφωνα με τον ισλαμικό νόμο και θα καθυστερήσει τις δημοκρατικές εκλογές για έως και τέσσερα χρόνια. Μια τέτοια καθυστέρηση εγείρει σοβαρές αμφιβολίες σχετικά με τη δέσμευσή τους για αντιπροσωπευτική διακυβέρνηση.
Αλλά και τα όρια του νέου συριακού κράτους είναι ακόμη ασαφή.
Στο βορρά η Τουρκία έχει καταλάβει τρεις ζώνες και έχει επιβάλλει δικούς της ρυθμούς, δικό της εκπαιδευτικό σύστημα – γενικώς, αναπαράγει τον τουρκισμό. Ανατολικά οι Κούρδοι και νότια οι Δρούζοι αναμένουν και αυτοί να δουν τις εξελίξεις και αναλόγως να δράσουν στα εδάφη που κατέχουν.
Οι Ισραηλινοί Σοφοί της Σιών με τις τυφλές και χωρίς καμιά στρατηγική ενέργειές τους, αντί να ελέγξουν έναν ξεδοντιασμένο Άσαντ διατεθειμένο να εγκαταλείψει και τη Ρωσία και το Ιράν, δημιούργησαν ένα σαλαφιστικό μόρφωμα το οποίο θα τους απειλεί. Το μόρφωμα αυτό εγκαθιστά στενές σχέσεις με την Άγκυρα, με αποτέλεσμα οι Σοφοί της Σιών να φέρουν και την Τουρκία στα σύνορά τους.
Η Τουρκία απειλεί στη Συρία τους Κούρδους και οι ΗΠΑ προς το παρόν τους υποστηρίζουν. Το αν θα συνεχίσουν να το κάνουν θα εξαρτηθεί από τη νέα αμερικανική κυβέρνηση.
Ο κουρδικός παράγων αποτελεί αναγκαιότητα για την αμερικανική αλλά και ισραηλινή πολιτική στη Μέση Ανατολή. Και το Ισραήλ είναι διατεθειμένο να τον υποστηρίξει, αλλά αν αποχωρήσουν οι ΗΠΑ δύσκολα το Τελ Αβίβ να επιμείνει σε μια πολιτική ανοιχτής και άμεσης υποστήριξής τους.
Όλα λοιπόν θα εξαρτηθούν από το τι θα κάνουν οι Ηνωμένες Πολιτείες με τη νέα κυβέρνηση.
Αναλυτές που γνωρίζουν καλά τη Μέση Ανατολή εκτιμούν πως για να υλοποιηθεί το αμερικανικό σχέδιο περί Μεγάλης Μέσης Ανατολής είναι αναγκαία η αποδόμηση δύο μεγάλων κρατών που φαίνεται δύσκολη: του Ιράν και της Τουρκίας. Δύσκολη υπόθεση μπορεί να είναι, δεν είναι όμως αδύνατη. Ο κουρδικός παράγων μπορεί να λειτουργήσει ως πληρεξούσιος των Αμερικανών. Προς όφελός του φυσικά.
Στην Τουρκία, οι Κούρδοι είναι η μεγαλύτερη εθνοτική ομάδα της χώρας και το ζητούμενο και για τους ίδιους αλλά και για άλλους δρώντες δεν είναι η διάλυση της Τουρκίας, αλλά ο έλεγχος της εξουσίας από μια νέα εθνοτική σύνθεση που θα εγκαταλείψει το ιδεολόγημα του τουρκισμού. Το οποίο, για ειρωνεία της τύχης, διατύπωσε πρώτος ένας Κούρδος συγγραφέας, ο Ζιγιά Γκιοκάλπ.
Το ποίημά του «Τουράν» δημοσιεύθηκε το 1911 στο περιοδικό Γκεντζ Καλεμλέρ της Θεσσαλονίκης και συνέβαλε στη διαμόρφωση του ιδεολογικού ρεύματος του Τουρανισμού.
Το μίγμα της Μέσης Ανατολής μπορεί να είναι δύσκολο να διαχωρισθεί αλλά δεν έχει γίνει –και δεν μπορεί να γίνει– χημική ένωση. Θα παραμείνει μίγμα με τα συστατικά του να αναζητούν το διαχωρισμό τους. Οι εξελίξεις θα δείξουν.
Ακροδεξιά πολιτικά κόμματα, που πέραν του φασιστικού και μισαλλόδοξου λόγου που ενσταλάζουν στο κοινωνικό σώμα τοποθετούν ψηλά στην πολιτική ατζέντα τους την περιστολή των ατομικών και πολιτικών ελευθεριών και την αποδυνάμωση των αντίβαρων της δημοκρατίας στην πρωταρχία των πλειοψηφιών που κυβερνούν, επελαύνουν στα τελευταία χρόνια ή απειλούν να επελάσουν ολοένα συχνότερα στην κυβερνητική εξουσία της μιας ή της άλλης χώρας της Ευρώπης και, ευρύτερα, του Δυτικού κόσμου.
Σπανίζουν οι αποφάσεις των δημοκρατικών πολιτευμάτων με τις οποίες να θέτουν εκτός νόμου ακροδεξιά κόμματα ή πολιτικά μορφώματα ή να αποκλείουν αξιωματούχους αυτών από το να είναι υποψήφιοι για οποιοδήποτε πολιτειακό αξίωμα. Στην Ευρώπη, στο δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, μόνον η παλιά Δυτική Γερμανία και η Ελλάδα ήταν οι δύο χώρες που έθεσαν εκτός νόμου τους εχθρούς της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας: η μεν πρώτη όταν απαγόρευσε στη δεκαετία του 1950 το Sozialistische Reichspartei Deutschlands και το ΚΚ Γερμανίας, η δε χώρα μας όταν έθεσε εκτός νόμου, από το 1945 έως το 1974, το ΚΚΕ, ως συνέπεια της βίαιης κατάλυσης του δημοκρατικού πολιτεύματος που επιχείρησε και της συντριβής του στον εμφύλιο πόλεμο που ακολούθησε (1944-1949).
Το έργο της αποτροπής των κινδύνων για τη δημοκρατία, τους οποίους συνεπάγεται η ακροδεξιά πολιτική πράξη και ρητορία, φέρουν σε πέρας τα συστημικά κόμματα ή κόμματα του δημοκρατικού τόξου, που απομονώνουν τις αντιδημοκρατικές δυνάμεις είτε μέσω της μεταξύ τους συμμαχίας και της δημιουργίας «υγειονομικών ζωνών» είτε αναθεωρώντας δημόσιες πολιτικές τους σε τρόπο ώστε να μειώνονται οι κοινωνικές ανισότητες και η κοινωνική δυσφορία, οι οποίες, διαφορετικά, τροφοδοτούν την εκλογική δεξαμενή της αντιδημοκρατικής ακροδεξιάς.1 Αρκετά πρόσφατα είναι τα παραδείγματα της Πολωνίας και της Βραζιλίας, όπου αποκαθηλώθηκαν από την κυβερνητική εξουσία, τα πολιτικά καθεστώτα αντίστοιχα του κόμματος Νόμου και Δικαιοσύνης (PiS) και του Jair Bolsonaro χάρη στη συσπείρωση, εναντίον τους, των δημοκρατικών κομμάτων με τις δυνάμεις της κοινωνίας των πολιτών.
Στον αντίποδα αυτού του υποδείγματος της «ανεκτικής», απέναντι στους αντιπάλους και τους υπονομευτές της, ευρωπαϊκής-δυτικής δημοκρατίας, σκιαγραφείται στην κοιτίδα του σύγχρονου ρεπουμπλικανισμού, στη Γαλλία, εδώ και λίγο περισσότερο από ένα χρόνο, με έναν ιδιότυπο για τα ευρωπαϊκά πολιτικά δεδομένα τρόπο, το περίγραμμα μιας «μαχόμενης» (εναντίον των εχθρών της) δημοκρατίας.
Η έννοια της μαχόμενης δημοκρατίας επινοήθηκε το 1930 από τον Γερμανό νομoμαθή Karl Lowenstein, με την προσδοκία να αποκτoύσε αυτή την ιδιότητα η δημοκρατία της Βαϊμάρης καταπολεμώντας και διαλύοντας το ναζιστικό κόμμα το οποίο απεργαζόταν την οριστική της κατάλυση.2 Την μαχόμενη δημοκρατία αναπαριστάνουν οι αποφάσεις της νομοθετικής ή/και της εκτελεστικής εξουσίας μιας χώρας, με τις οποίες εισάγονται δραστικοί περιορισμοί στις ατομικές και πολιτικές ελευθερίες (στο παθητικό εκλογικό δικαίωμα, στην ελευθερία της έκφρασης) προσώπων ή συλλήβδην πολιτικών δυνάμεων που αποδεδειγμένα απεργάζονται την υπονόμευση ή την κατάργηση του δημοκρατικού πολιτεύματος· την αντικατάστασή του από μια «αντιφιλελεύθερη» (illiberal) δημοκρατία ή από ένα ωμά απολυταρχικό σύστημα διακυβέρνησης.
H προσφυγή στις νομικές κατά βάση ρυθμίσεις που εισάγουν την «μαχόμενη» δημοκρατία στη Γαλλία θα έμοιαζε με απόλυτο αναχρονισμό, αν δεν διεκδικούσε το πρωτείο αυτό η Ελλάδα: το 2023 αναθεωρήθηκε ο εκλογικός νόμος με αντικείμενο την κατάργηση του δικαιώματος καθόδου στις ευρωεκλογές κομμάτων που η ηγεσία τους έχει καταδικαστεί ακόμη και πρωτόδικα σε ποινή κάθειρξης για εγκλήματα κατά της ζωής, ώστε να αποτραπεί η συμμετοχή στις ευρωεκλογές της περιβεβλημένης με την ιδιότητα του πολιτικού κόμματος εγκληματικής οργάνωσης «Χρυσή Αυγή».3 Περαιτέρω, με την ίδια διάταξη του εκλογικού νόμου έχει ασκηθεί δίωξη εναντίον των 11 βουλευτών του κόμματος «Σπαρτιάτες» και του ήδη έγκλειστου ιθύνοντα νου της Χρυσής Αυγής Κασιδιάρη για εξαπάτηση του εκλογικού σώματος, που μπορεί να καταλήξει στην ποινική καταδίκη και την έκπτωση των βουλευτών από το αξίωμά τους, επειδή η εισαγγελική έρευνα απέδειξε ότι ο έγκλειστος εγκληματίας καθοδηγούσε και καθοριστικά συνέβαλε, το 2023, στην εκλογική κάθοδο και την εκλογή των «Σπαρτιατών» στην Βουλή.4
Στη Γαλλία, στη διαρκή εκλογική άνοδο του προπύργιου της ρατσιστικής και αντιδημοκρατικής ακροδεξιάς «Εθνικής Συσπείρωσης», κυρίως δε στην αταλάντευτη επιδίωξη της ηγέτιδας του κόμματος Μαρίν Λε Πεν να εκλεγεί πρόεδρος της Γαλλίας (με ορίζοντα, πλέον, τις προεδρικές εκλογές του 2027), τείνει να ορθωθεί ένα εμπόδιο όχι από τη νομοθετική ή την εκτελεστική εξουσία, αλλά από τη δικαστική. Οι δυο πρώτες εξουσίες φαίνεται να έχουν εξαντλήσει την παρέμβασή τους για την «μαχητική» διάταξη της δημοκρατίας απέναντι στις δυνάμεις που την υπονομεύουν, με τη θέσπιση του νόμου 2021-1109 για την υποστήριξη του σεβασμού στις αρχές του ρεπουμπλικανισμού.5 Ο Γάλλος νομοθέτης θεωρεί ότι η ταυτοτική αναδίπλωση στην οποία ενδίδουν πολλοί πολίτες υπό την επίδραση θρησκευτικών δογμάτων, κυρίως δε το ριζοσπαστικό ισλάμ, προάγουν τον «αποσχισμό» (séparatisme) και αποτελούν τους δυο κύριους εχθρούς των βασικών αρχών του ρεπουμπλικανισμού (της δημοκρατικής διακυβέρνησης ως συστήματος δικαιοσύνης, της συμμετοχής των πολιτών στη λήψη των αποφάσεων, της στήριξης των κοινών αγαθών), προς απάντηση των οποίων επιστρατεύονται μέτρα ευρείας κλίμακας, που αφορούν τόσο στη δημόσια όσο και την ιδιωτική ζωή.
H δόλια υπεξαίρεση κονδυλίων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου από την Μαρίν Λε Πεν, όταν ήταν αρχηγός της Εθνικής Συσπείρωσης και ευρωβουλευτής, την οδήγησε στο ειδώλιο του κατηγορουμένου. Μετά από ακροαματική διαδικασία που διήρκεσε περισσότερο από τρεις μήνες, ο εισαγγελέας της έδρας πρότεινε στο δικαστήριο την καταδίκη της Λε Πεν σε φυλάκιση πέντε χρόνων(εκ των οποίων τα δυο σε κατ’ οίκο περιορισμό), σε πρόστιμο 300 χιλιάδων ευρώ και, ως παρεπόμενη ποινή, σε έκπτωση, προσωρινά εκτελεστή, από το δικαίωμα του εκλέγεσθαι για μια πενταετία. Η απόφαση του δικαστηρίου θα εκδοθεί στις 31 Μαρτίου 2025. Αν οι δικαστές καταδικάσουν τη Λε Πεν, συν τοις άλλοις, στην πενταετή έκπτωση από το παθητικό εκλογικό δικαίωμα, η κάθοδος της ως υποψήφιας στις εκλογές του 2027 για την ανάδειξη του νέου προέδρου της Γαλλικής δημοκρατίας θα είναι αδύνατη.
Η ακροδεξιά πολιτικός χαρακτήρισε την πρόταση του εισαγγελέα και, ακόμη χειρότερα, το ενδεχόμενο του ενστερνισμού της από τη δικάζουσα σύνθεση, ως «θανάσιμο πλήγμα στη δημοκρατία». Ο επικοινωνιακός μηχανισμός της Εθνικής Συσπείρωσης ανέσυρε από το χρονοντούλαπο της ιστορίας το φόβητρο εγκαθίδρυσης μιας «κυβέρνησης των δικαστών»,6 που θα διώκει πολιτικά πρόσωπα τα οποία έλκουν τη νομιμοποίησή τους ευθέως από τη λαϊκή ετυμηγορία. Για την ακροδεξιά και τον λαϊκισμό, ευρύτερα, οι επιδέξιοι θεσμοί του κράτους δικαίου, με πρώτο και καλύτερο την ανεξάρτητη και αμερόληπτη δικαιοσύνη, που στις φιλελεύθερες δημοκρατίες έχουν σχεδιαστεί για να ελέγχουν το πολιτικό προσωπικό και να δημιουργούν μηχανισμούς εξισορρόπησης, εμποδίζουν τη μόνη νομιμοποίηση που μετράει: αυτήν του κυρίαρχου λαού. Ο Βούλγαρος πολιτειολόγος Ivan Kratsev, συνοψίζει ως εξής τη «φιλοσοφία» της «αντιφιλελεύθερης δημοκρατίας»:
υπόσχεται στους πολίτες ό,τι η φιλελεύθερη δημοκρατία δεν μπορεί να τους προσφέρει: η πλειοψηφία, έτσι και εκλεγεί, να μπορεί να κάνει ό,τι θέλει.
Η πολιτικά φορτισμένη νομική συζήτηση στη Γαλλία για την υποθήκευση της πολιτικής φιλοδοξίας της Μαρίν Λε Πεν στην τελεσίδικη δικαστική κρίση για την εκλογιμότητά της, φαίνεται ομόφωνα να καταλήγει στο πόρισμα ότι η δικαστική κρίση δεν θα επιφέρει την έκπτωση της Λε Πεν από το βουλευτικό αξίωμα που ήδη κατέχει, παρά μόνο θα φράξει το δρόμο της προς την προεδρία της Γαλλίας.7 Η ισχύουσα νομοθεσία, από τη μεριά της, η αποκαλούμενη “νόμος Sapin II” του 2016, προφανώς διαισθανόμενη τον κίνδυνο η επιβολή ποινής στέρησης του εκλογικού δικαιώματος ως παρεπόμενης ποινής μιας σοβαρής ποινικής καταδίκης να ταυτιστεί στη συνείδηση των πολιτών ως ενσάρκωση, ειδικά από τη δικαστική εξουσία, της δημοκρατίας ως «μαχόμενης», τροποποίησε τον ποινικό νόμο ορίζοντας ότι η στέρηση του εκλογικού δικαιώματος ως παρεπόμενη ποινή μπορεί να μην επιβάλλεται κατόπιν, όμως, απόφασης ειδικά αιτιολογημένης, για λόγους που έχουν να κάνουν με τις ιδιαίτερες περιστάσεις του διωκόμενου εγκλήματος και με την προσωπικότητα του κατηγορουμένου. Της νομοθεσίας αυτής είχε προηγηθεί απόφαση του Συνταγματικού Συμβουλίου , με την οποία είχε κριθεί ότι η επιβολή της παρεπόμενης ποινής, για να συνάδει προς το Σύνταγμα, πρέπει να προβλέπεται κλιμακωτά (από 1 έως 5 χρόνια).8
François Bayrou
Η κατεύθυνση της επιείκειας του δικαστή στην επιβολή της παρεπόμενης ποινής στέρησης του δικαιώματος του εκλέγεσθαι, την οποία άνοιξε ο νομοθέτης, εμφανώς τηρήθηκε από το δικαστήριο που απάλλαξε «λόγω αμφιβολιών», τον Φεβρουάριο 2024, τον σημερινό πρωθυπουργό της Γαλλίας François Bayrou, από κατηγορίες για εγκλήματα ανάλογα με εκείνα που εικάζεται ότι διέπραξε η Λε Πεν. Ωστόσο, στην ίδια υπόθεση, οκτώ πρόσωπα που συνέπραξαν με τον Bayrou στην υπεξαίρεση ευρωπαϊκών κονδυλίων καταδικάστηκαν σε ποινές φυλάκισης και στέρησης του δικαιώματος του εκλέγεσθαι με αναστολή.
Επίσης, ο τέως πρόεδρος της Γαλλίας Ζακ Σιράκ δεν διέτρεξε τον κίνδυνο να καταδικαστεί σε στέρηση του εκλογικού του δικαιώματος όταν δικάστηκε για υπεξαίρεση δημόσιων πόρων, όταν ήταν δήμαρχος του Παρισιού, αφού διώχτηκε 22 χρόνια (!) μετά τα επίδικα περιστατικά κι ενώ, πλέον, βρισκόταν σε βιολογική αδυναμία να ασκήσει τα εκλογικά του δικαιώματα.
Όμως, ανάλογη επιείκεια δεν επιδείχτηκε από το δικαστήριο που καταδίκασε, τον Δεκέμβριο 2024, τον τέως πρόεδρο Νικολά Σαρκοζί για τις παράνομες τηλεφωνικές παρακολουθήσεις. Ο Σαρκοζί καταδικάστηκε σε τρία χρόνια φυλάκιση (εκ των οποίων το ένα σε κατ’ οίκο περιορισμό), καθώς και σε τρία χρόνια στέρησης του παθητικού εκλογικού δικαιώματος. Κι αυτός θα εμποδιστεί να θέσει υποψηφιότητα για την προεδρία της Γαλλίας το 2027, αν βέβαια υποτεθεί ότι μέχρι τότε θα έχει διατηρήσει αλώβητο το πολιτικό κύρος που απαιτείται για ένα τέτοιο αξίωμα: την επαύριον της καταδίκης του ανακοίνωσε ότι θα ενάγει τη Γαλλική Δημοκρατία ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου των δικαιωμάτων του Ανθρώπου για παραβίαση, εξ αιτίας της «άδικης» καταδίκης του, της Ευρωπαϊκής Σύμβασης των δικαιωμάτων του ανθρώπου· αν όντως προσφύγει στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, θα είναι ο μοναδικός πολιτικός που ενώ στη διάρκεια που ασκούσε το ύπατο πολιτειακό αξίωμα υπερασπίστηκε τη χώρα του, ως όφειλε εκ του Συντάγματος, ενώπιον του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου από παραβάσεις της Σύμβασης, μετά την αφυπηρέτησή του επιδιώκει την καταδίκη της από το ίδιο Δικαστήριο.
Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων
Οι Γάλλοι δικαστές, είτε καταδικάσουν την Μαρίν Λε Πεν σε ένα χρόνο στέρησης του δικαιώματος του εκλέγεσθαι είτε σε πέντε χρόνια, είτε της επιτρέψουν να είναι υποψήφια στις προεδρικές εκλογές του 2027 είτε την εμποδίσουν, εκτίθενται στην κρίση των πολιτών, στο όνομα των οποίων εκδίδουν τις αποφάσεις τους, και στους οποίους λογοδοτούν με τους συντεταγμένους, στη δημοκρατία, τρόπους (την τήρηση της νομιμότητας, την ειδική και εμπεριστατωμένη αιτιολόγηση των αποφάσεων, τη δημοσίευση της γνώμης της μειοψηφίας στις αποφάσεις, την τήρηση δικαιικού λόγου θεμελιωμένου σε επιχειρήματα, την αρχή της δημοσιότητας).9 Όπως και αν αποφασίσουν στη συγκεκριμένη υπόθεση, θα έχουν κάνει ένα αποφασιστικό βήμα για να ικανοποιήσουν την διάχυτη στο δικαστικό σώμα της χώρας ανάγκη χειραφέτησής τους από την πολιτική εξουσία.10
Οι δικαστές εν μέσω πολιτικής (και θεσμικής) κρίσης
Το δικαστικό σώμα της Γαλλίας είναι επιβαρυμένο με την κληρονομιά του βοναπαρτισμού, ως επιβοηθητικός παράγοντας της εκτελεστικής εξουσίας και της ισχυρής, δημόσιας και ιδιωτικής διοίκησης. Δεν είναι τυχαίο ότι το Σύνταγμα του 1958 της 5ης Γαλλικής Δημοκρατίας εξακολουθεί να μην θεωρεί τα δικαστήρια ως «εξουσία» (pouvoir), αλλά ως «αρχή» (autorité), εγγυητής της οποίας είναι ο ίδιος ο πρόεδρος της δημοκρατίας (άρθρο 64).
Το ανώτατο διοικητικό δικαστήριο της Γαλλίας, το Conseil d’ État, εξακολουθεί από τον 19ο αιώνα να προεδρεύεται από τον εκάστοτε πρωθυπουργό της χώρας. Η μομφή «κυβέρνηση των δικαστών» δεν του αποδίδεται μόνο από την άκρα δεξιά της Μαρίν Λε Πεν. Ο χαρακτηρισμός προσάπτεται στο δικαστικό σώμα από κάθε μερίδα της πολιτικής τάξης που, ανεξάρτητα από την ιδεολογική της ταυτότητα, θεωρεί ότι αυτό υφαρπάζει, με αποφάσεις του, τη δική της εξουσία.
Παλιότερα, στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, ο σοσιαλιστής πολιτικός André Philip διακήρυττε ότι «η κυριαρχία ανήκει στο λαό, όχι στους δικαστές»· ο στρατηγός de Gaulle του αποκρινόταν λέγοντας «στη Γαλλία, το καλύτερο ανώτατο δικαστήριο είναι ο λαός».11
Στις μέρες μας, ο Σαρκοζί, επί της προεδρίας του (2007-2012), θεωρούσε ότι στοχοποιούνταν από τη δικαστική εξουσία και ότι τα μέλη της ήταν «αμείλικτα» (sans relâche) εναντίον του, χωρίς μάλιστα να έχει μεταβάλει τη στάση του ούτε επ’ αφορμή της νέας δίκης στην οποία σύρεται εντός του 2025 για την παράνομη χρηματοδότηση της προεκλογικής του εκστρατείας του 2007 από τον τότε δικτάτορα της Λιβύης Καντάφι.
Επί της προεδρίας Μακρόν, ο υπουργός Εσωτερικών της προηγούμενης κυβέρνησης Bruno Retailleau, o οποίος προέρχονταν από το κεντροδεξιό ντεγκωλικό κόμμα, είχε δηλώσει επ’ αφορμή δικαστικών αποφάσεων που δεν διατάσσουν την απέλαση αντικανονικών μεταναστών ότι «η ασφάλεια των Γάλλων είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να αφεθεί (στα χέρια) του κράτους δικαίου», εισπράττοντας μεταξύ άλλων απαντήσεων κι εκείνη του προέδρου του Συνταγματικού Συμβουλίου Laurent Fabius,ότι «το κράτος δικαίου με την ανεξάρτητη δικαιοσύνη ως έμβολό της, είναι η προϋπόθεση της δημοκρατίας».12
Conseil d’ État
H τάση χειραφέτησης των δικαστών από την κηδεμονία της πολιτικής οξύνθηκε τον τελευταίο χρόνο, μέσα στις συνθήκες πολιτικής αστάθειας την οποία προκάλεσε ο πρόεδρος Μακρόν με την απόφασή του να προκηρύξει πρόωρες βουλευτικές εκλογές, τον Ιούλιο 2024, αφού προηγουμένως το κόμμα που τον υποστηρίζει είχε υποστεί σημαδιακή ήττα στις ευρωεκλογές του Ιουνίου 2024, θεωρώντας (εσφαλμένα, εκ του αποτελέσματος) ότι με τον τρόπο αυτό θα θωράκιζε την πολιτική ηγεμονία του απέναντι στην άνοδο των λαϊκιστικών δυνάμεων των δυο άκρων του πολιτικού φάσματος. Απέναντι σε μια νομοθετική εξουσία παραλυμένη από την τριχοτόμηση του κομματικού συστήματος και σε διαδοχικές κυβερνήσεις που αδυνατούν να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των πολιτών αφού βρίσκονται «στο έλεος» της καταψήφισής τους από ετερόκλιτες πλειοψηφίες, οι Γάλλοι δικαστές, επιλαμβανόμενοι ζητημάτων που είτε συνεγείρουν ολόκληρη την κοινωνία είτε ανήκουν στον σκληρό πυρήνα της κρατικής κυριαρχίας (στις εξωτερικές σχέσεις της χώρας), καλύπτουν τα κενά ρύθμισης ή πολιτικής απόφασης που αφήνουν στο διάβα τους οι δυο άλλες εξουσίες, εμποτίζοντας έτσι το κοινωνικό σώμα με την ήρεμη δύναμη την οποία αποπνέει μια αληθινή εξουσία.
Στην πρόσφατη δίκη των βιαστών, στο Μαζάν, της Ζιζέλ Πελικό, που συγκλόνισε όχι μόνο τη Γαλλία αλλά και ολόκληρη την Ευρώπη, οι δικαστές υπερέβησαν το γράμμα του ποινικού νόμου, ο οποίος ως μόνα αποδεικτικά στοιχεία του βιασμού αναγνωρίζει την άσκηση βίας, καταναγκασμού, απειλής ή αιφνιδιασμού (άρθρο 222-23 του Ποινικού Κώδικα), και καταδίκασαν σε βαριές ποινές φυλάκισης τον σύζυγο της Πελικό και τους λοιπούς 50 κατηγορούμενους με μόνο αποδεικτικό στοιχείο την έλλειψη συναίνεσης της Πελικό στη σεξουαλική πράξη, αφού ο σύζυγός της Ντομινίκ Πελικό την είχε προηγουμένως ναρκώσει. Ένα μικρό απόσπασμα της μείζονος δικαστικής σκέψης, επέχει θέση ιστορικού ντοκουμέντου:
«Διαπιστώθηκε ότι το προηγούμενο σχέδιο του Ντομινίκ Πελικό να καταστρέψει την ικανότητα της Ζιζέλ Πελικό να σκέφτεται και να διακρίνει ωφέλησε πλήρως κάθε έναν από τους συγκατηγορουμένους του, ότι καθένας από αυτούς, έχοντας ενημερωθεί επαρκώς για την κατάσταση αναλγησίας της Ζιζέλ Πελικό και έχοντας τη δυνατότητα να διακόψει τη δράση του ανά πάσα στιγμή ενόψει μιας αδρανούς και αναίσθητης γυναίκας, παρέκαμψε σκόπιμα την ελεύθερη συναίνεση του θύματος, επιβάλλοντάς της πράξεις σεξουαλικής φύσης, παρουσία και με την ενεργό συμμετοχή του Ντομινίκ Πελικό».13
Ίσης αξίας ιστορικό ντοκουμέντο με την ετυμηγορία για τους βιασμούς στο Μαζάν, είναι και η απόφαση του Εφετείου του Παρισιού του Αυγούστου 2024, με την οποία επικυρώθηκε το ένταλμα σύλληψης του (έκπτωτου σήμερα) δικτάτορα της Συρίας Μπασάρ Αλ Άσαντ για την ευθύνη που υπέχει στον βομβαρδισμό, το 2013, των προαστίων της Δαμασκού με το θανατηφόρο χημικό όπλο σαρίν και τη δολοφονία χιλιάδων αμάχων πολιτών. Η σύλληψη του Άσαντ είχε εκζητηθεί από επιζώντες του βομβαρδισμού και τέσσερις μη κυβερνητικές οργανώσεις, κατ’ εφαρμογή της γαλλικής νομοθεσίας που επιτρέπει τη δίωξη εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και γενοκτονίας που έχουν διαπραχθεί εκτός της γαλλικής επικράτειας. Η οριστική κρίση επί του εντάλματος εκκρεμεί ενώπιον του γαλλικού Αρείου Πάγου. H στέρεη νομική επιχειρηματολογία της εφετειακής απόφασης, σύμφωνα με την οποία η απόδοση ευθυνών για διεθνή εγκλήματα υπερισχύει οποιουδήποτε ισχυρισμού περί ασυλίας «ακόμη και από έναν εν ενεργεία αρχηγό κράτους» (η Εθνική Εισαγγελία κατά της τρομοκρατίας είχε ζητήσει από το εφετείο την ακύρωση του εντάλματος σύλληψης, επικαλούμενη την ασυλία του αρχηγού κράτους, η οποία παραδοσιακά προστατεύει τους εν ενεργεία αρχηγούς κρατών από την ξένη δικαιοδοσία), εικάζεται ότι δεν θα αφήσει πολλά περιθώρια στο Ακυρωτικό Δικαστήριο να αποφασίσει (τον Μάρτιο 2025) υπέρ της ακύρωσης του εντάλματος σύλληψης του Άσαντ.14 Αν το ένταλμα επικυρωθεί, οι Γάλλοι δικαστές θα έχουν σταθεί στο ύψος που απαιτεί το κρίσιμο λειτούργημα της απονομής διεθνούς δικαιοσύνης, πολλώ δε μάλλον που η γαλλική κυβέρνηση κατάφερε στον διεθνή αυτό θεσμό ένα σοβαρό πλήγμα, αρνούμενη κατηγορηματικά, το Νοέμβριο 2924, κάθε προοπτική να εφαρμόσει στο εθνικό έδαφος το ένταλμα σύλληψης του Ισραηλινού πρωθυπουργού Νετανιάχου που εξέδωσε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο για τα εγκλήματα γενοκτονίας και κατά της ανθρωπότητας, τα οποία εικάζεται ότι αυτός έχει διαπράξει σε βάρος των Παλαιστινίων της Λωρίδας της Γάζας, επειδή θεώρησε ότι ο Νετανιάχου καλύπτεται, ως εν ενεργεία πρωθυπουργός, από διπλωματική ασυλία.
Απέναντι στην ακεραιότητα και την ανεξαρτησία που επιδεικνύουν οι Γάλλοι δικαστές όταν στοιχίζονται με την πολιτική εξουσία, η προεδρία του Μακρόν τείνει να αντιτάξει μια αμήχανη «φυγή προς τα εμπρός». Η δικαστής Magali Lafourcade, που είναι μέρος της ελίτ η οποία περιστοιχίζει τον Γάλλο πρόεδρο, με πρόσφατη αρθρογραφία της επιχειρεί να «αναθέσει» τη «μαχητική» στάση της δημοκρατίας απέναντι στους εχθρούς της, στους ίδιους τους πολίτες, καθιστώντας τους «αληθινούς πρωταγωνιστές του πολιτικού συστήματος».15 Οι αναφορές της Lafourcade ήταν ευθής στην εμπειρία αναζωογόνησης του δημοκρατικού πολιτεύματος που προώθησε ο Μακρόν μέσω του θεσμού των συνελεύσεων πολιτών (conventions citoyennes). Για συγκεκριμένα θέματα δημόσιας πολιτικής συγκροτήθηκαν, καθόλη τη διάρκεια της προεδρίας του, συνελεύσεις αποτελούμενες από ολιγάριθμο μεν, αλλά αντιπροσωπευτικό δείγμα πολιτών, οι οποίοι επιλέγονταν με κλήρωση και με τη βοήθεια αλγορίθμου, με αντικείμενο την επεξεργασία προτάσεων (στην οποία οι πολίτες επικουρούνταν από ανεξάρτητους εμπειρογνώμονες) που, στη συνέχεια, η κυβέρνηση διαβίβαζε στην Εθνοσυνέλευση για να καταστούν νόμος του κράτους.16 Για τη δικαστή Lafourcade, η νομοθετική κατοχύρωση της σύγκλισης συνελεύσεων πολιτών θα παράσχει μια νέα νομιμοποίηση στο δημοκρατικό σύστημα διακυβέρνησης: η κοινωνιολογική αναντιστοιχία μεταξύ των βουλευτών και της υπόλοιπης κοινωνίας, η δύναμη των λόμπι και ο υποβιβασμός της Εθνοσυνέλευσης σε θάλαμο καταγραφής των επιθυμιών της κυβέρνησης, σημαίνουν ότι είναι αναγκαία η υπέρβαση της «εκλογικής δημοκρατίας».
Σε όλη τη διάρκεια της πολιτικής κρίσης που πρόκυψε από τις ευρωεκλογές του Ιουνίου 2024 και συνεχίζεται μέχρι σήμερα, πρόσθετες συνηγορίες υπέρ της νομοθετικής κατοχύρωσης του θεσμού των συνελεύσεων πολιτών κατατέθηκαν στο δημόσιο διάλογο, όμως η στάση απέναντί τους του προέδρου Μακρόν ήταν αντιφατική. Ο δεύτερος από τους πρωθυπουργούς που διόρισε κατά τη δεύτερη προεδρική θητεία του, ο Gabriel Attal, είχε φτάσει στο σημείο να εισηγηθεί την κατάρτιση, για το 2025, ενός «συμμετοχικού κρατικού προϋπολογισμού» (budget participatif), υπό την έννοια ότι θα δίνεται σε κάθε φορολογούμενο πολίτη η δυνατότητα να καθορίζει σε ποιες δημόσιες δαπάνες θα κατευθύνεται ένα συγκεκριμένο ποσοστό των αμέσων φόρων που καταβάλει. Από την άλλη όμως μεριά, το επίσημο κρατικό όργανο που είναι θεσμοθετημένο για να συντονίζει τις συγκροτήσεις συνελεύσεων πολιτών, η Εθνική Επιτροπή για τον Δημόσιο Διάλογο, πρόσφατα αποδυναμώθηκε, καθώς η κυβέρνηση Barnier αποφάσισε ότι ούτε συνελεύσεις πολιτών ούτε άλλες μορφές άμεσης συμμετοχής των πολιτών στη λήψη δημόσιων αποφάσεων θα είναι επιτρεπτή, όταν οι αποφάσεις αυτές αφορούν θέματα βιομηχανικών εγκαταστάσεων (παραγωγής ενέργειας ιδίως, είτε από εναλλακτικές πηγές, είτε πυρηνικής ενέργειας).
Από τη μεριά τους, οι συνταγματολόγοι διερευνούν και προτείνουν συντεταγμένες οδούς εξόδου από την πολιτική και θεσμική κρίση στην οποία έχει εμπλακεί η 5ηΓαλλική Δημοκρατία. Για τον πιο επικοινωνιακά προβεβλημένο από αυτούς, τον καθηγητή Dominique Rousseau, η διέξοδος θα πρέπει να συνίσταται σε μια δραστική αναθεώρηση του Συντάγματος του 1958, που να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την κατοχύρωση του θεσμού των συνελεύσεων πολιτών, αλλά και την επανίδρυση του Συνταγματικού Συμβουλίου ως «καθαρόαιμου» συνταγματικού δικαστηρίου, στο οποίο άμεσα οι πολίτες θα μπορούν να προσφεύγουν αμφισβητώντας της συνταγματικότητα ενός νόμου.17 Άλλος,18 πάλι, ισχυρίζεται ότι η διέξοδος από την κρίση θα επέλθει όταν όλοι οι πολιτειακοί παράγοντες της χώρας ασκήσουν με συνέπεια μόνο τις εξουσίες που το ισχύον Σύνταγμα τους έχει χορηγήσει: ο πρόεδρος να ασκεί τις αποκλειστικές εξουσίες που του αναγνωρίζονται στο πεδίο της εθνικής άμυνας και της εξωτερικής πολιτικής και να παύσει να «μάχεται» εναντίον των άκρων του πολιτικού φάσματος σαν κοινός «κομματάρχης», η δε κυβέρνηση και η Εθνοσυνέλευση «να καθορίζουν και να καθοδηγούν», όπως επί λέξει επιτάσσει το Σύνταγμα (άρθρο 20), την πολιτική στην καθημερινότητά της· ή, απλοϊκά ειπωμένο, ο πρόεδρος να ασχολείται με τη Γαλλία και η κυβέρνηση και η Εθνοσυνέλευση με τους Γάλλους!
Πάντως, μέχρι να δοθεί η δέουσα συντεταγμένη λύση στην πολιτική και θεσμική κρίση που καταπονεί σήμερα τη Γαλλία, οι δικαστές της είναι βέβαιο ότι θα «ασχολούνται» και με τη Γαλλία και με τους Γάλλους!
2 Βλ. σχετικά HeinrichA. Winkler, Βαϊμάρη. Η ανάπηρη δημοκρατία 1918-1933, 2017, ιδ. σελ. 311 επ.
3 Πρόκειται για διάταξη που τροποποιεί τον εκλογικό νόμο (π.δ. 26/2012, Α΄57), ενταγμένη ως άρθρο 102 στον άσχετο με το θέμα ν. 5019/2023 (Α΄27), ο οποίος αφορά στην ενσωμάτωση στην έννομη τάξη ενωσιακής οδηγίας για την προστασία των καταναλωτών.
6 Στην γαλλόφωνη, τουλάχιστον, εργογραφία, ο χαρακτηρισμός «κυβέρνηση των δικαστών» (gouvernementdesjuges) χρονολογείται προ εκατονταετίας: την επινόησε, το 1921, ο «πατέρας του συγκριτικού δικαίου» στη Γαλλία EdouardLambert (1866-1947), για να αξιολογήσει τη μεγάλη επιρροή στην πολιτική ζωή των ΗΠΑ που ασκεί το Ανώτατο Δικαστήριο, πολύ προτού, δηλαδή, να προσαποκτήσει ο χαρακτηρισμός αυτός πολιτική σημασία, όπως παρατηρεί ο δικαστής VincentSizaire (στο έργο του Gouvernerlesjuges. Pour un pouvoir judiciaire pleinement démocratique, 2024), ως καταγγελία σφετερισμού της λαϊκής βούλησης.
7 Βλ. την αναλυτική αρθρογραφία της CamilleAynès στο https://blog.juspoliticum.com/ της 3.12.2024 («‘L’affaireMarineLePen’(1/2). Tenants et aboutissants de la peine complémentaire d’inéligibilité exécutoire par provision») και της 4.12.2024 (« ‘L’affaire Marine Le Pen’ (2/2). Les conséquences redoutables d’une hypothétique peine complémentaire d’inéligibilité exécutoire par provision»).
9 Μιχάλης Πικραμένος, Η λογοδοσία των δικαστών στη δημοκρατία. Δημόσια εμπιστοσύνη στη δικαιοσύνη, 2022, σελ. 35 επ.
10 Vincent Sizaire, « Le gouvernement des juges, mythes et réalités », Le Monde Diplomatique, décembre 2024, σελ. 3.
11 Αναφ. από τον Guillaume Boudon, « De Chatenet à de Gaulle : la perspective d’un contrôle a posteriori de constitutionnalité des lois », Revue française de droit constitutionnel, vol. 3, n°107, 2016, σελ. 27 επ.
15 Βλ. την αρθρογραφία της στην Le Monde της 18.6.2024 (“Deux dangers menacent notre consensus démocratique ; l’angélisme et le cynisme”) και της 28.11.2024 (“La force d’une démocratie se jauge à sa capacité à faire appliquer ses principes”). Η MagaliLafourcade είναι γενική γραμματέας της λίαν επιδραστικής στο γαλλικό πολιτικό σύστημα Εθνικής Επιτροπής των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, καθώς και πρόεδρος της Επιτροπή ηθικής και δεοντολογίας τηςLeMonde.
16 Οι τρεις conventionscitoyennes που σχηματίστηκαν αφορούσαν τα μέτρα αντιμετώπισης της κλιματικής κρίσης, τη νομική κατοχύρωση του υποβοηθούμενου τερματισμού της ζωής και τα ζητήματα ηθικής που προκάλεσε ο υποχρεωτικός εμβολιασμός αντί-Covid.
17 Πηγή των προτάσεων που δημοσίευε στον ημερήσιο Τύπο ο καθηγητής Rousseau τον τελευταίο χρόνο, ήταν το πόνημά του, του 2022, Sixthèsespourladémocratiecontinue.
18 Ο ιστορικός του συνταγματικού δικαίου JeanCarrigues, στηνLeMonde, 25.12.2024.
Από καιρό ήθελα να γράψω για την εμπειρία μου από το ΑΠΘ, του οποίου είμαι απόφοιτος. Δυστυχώς για κάποιους, το ΑΠΘ δεν διαφέρει σε τίποτα από την υπόλοιπη Ελλάδα, όπως ακριβώς την ξέρουμε. Εισήλθα λοιπόν στην φιλοσοφική σχολή του ΑΠΘ μέσα από το σύστημα των πανελλαδικών εξετάσεων, μια διαδικασία και μια νοοτροπία που απλά δεν θα σχολιάσω.
Οι σπουδές στο πανεπιστήμιο ξεκινάνε με τα λεγόμενα εισαγωγικά μαθήματα, τα οποία είσαι υποχρεωμένος να παρακολουθήσεις στα τρία πρώτα εξάμηνα. Μπορείς να τα μεταφέρεις και στα επόμενα εξάμηνα, αλλά στα τρία πρώτα δεν μπορείς να παρακολουθήσεις μαθήματα ανώτερου επιπέδου. Το πόσο ανώτερο είναι αυτό το επίπεδο το διαπιστώσαμε αργότερα και κλάψαμε παρέα με την αθωότητα που χάσαμε.
Στα εισαγωγικά μαθήματα, που συνήθως γίνονται στο αμφιθέατρο, θα δεις κάθε καρυδιάς καρύδι. Παιδιά που μόλις μπήκαν στο πανεπιστήμιο, άλλα που ξέχασαν σε ποιό εξάμηνο βρίσκονται, καθώς και μερικούς με άσπρα μαλλιά που ξεροσταλιάζουν για ένα-δυο εισαγωγικά μαθήματα, ώστε να πάρουν πτυχίο (είτε τα είχαν φορτώσει τότε που θα έπρεπε να διαβάζουν, είτε εργαζόντουσαν παράλληλα).
Οι καθηγητές στον κόσμο τους, κάτι ανεκδιήγητοι, αγενέστατοι τύποι οι περισσότεροι, που δεν ξέρουν ούτε καλημέρα να σου πουν, αλλά που είχαν την τύχη να έχουν χρήματα και γνωριμίες, ώστε να κάνουν διδακτορικό και ένα σωρό άλλες σπουδές στα καλύτερα πανεπιστήμια, για να γίνουν στην συνέχεια μέλη ΔΕΠ με τις γνωστές διαφανείς και αμερόληπτες διαδικασίες (μαζεύονται όλοι από όλα τα ελληνικά πανεπιστήμια και ψηφίζουν ο ένας τον άλλον- μια μεγάλη κλίκα δηλαδή που την λένε “εκλεκτορικό σώμα”).
Πολλοί εξ αυτών έχουν συγγενικές σχέσεις μεταξύ τους, ακόμα και εντός της ίδιας σχολής. Οι περισσότεροι έρχονται στο πανεπιστήμιο για να διδάξουν το πολύ τρεις φορές την εβδομάδα, ενώ ως φοιτητής μπορείς να τους συναντήσεις στο γραφείο τους, συνήθως, μόνο δύο μέρες και σε πολύ συγκεκριμένες ώρες (είναι οι γνωστές “ώρες συνεργασίας”). Εννοείται πως δεν απαντούν στην ηλεκτρονική τους αλληλογραφία, ούτε στα τηλέφωνά τους. Η γραμματεία του τμήματος απαγορεύεται να δώσει τον αριθμό του κινητού τους τηλεφώνου, ακόμα και αν απουσιάζουν από το πανεπιστήμιο, δικαιολογημένα ή μη. Πολλοί επίσης βρίσκονται κατά καιρούς σε εξαμηνιαίες ή και ετήσιες άδειες.
Αυτά είναι τα αθώα, φυσικά (ω, ναι), γιατί υπάρχουν και χειρότερα. Καθηγητές που δεν πατάνε καν στο πανεπιστήμιο, άλλοι που σε κόβουν συστηματικά, γιατί σε έβαλαν στο μάτι επειδή έτσι απλά δεν σε γουστάρουν, ή γιατί τους πήγες κόντρα και τόλμησες να αυθαδιάσεις απέναντι στην αυθεντία της αλαζονείας τους.
Μιλάω φυσικά για την φιλοσοφική σχολή και πάντα σε γενικές γραμμές. Ενδεχομένως οι καθηγητές στις άλλες σχολές να φοράνε φωτοστέφανο, που το ελπίζω άλλωστε (δείτε τί γίνεται πχ. με τις διοικήσεις των πανεπιστημιακών κλινικών και γενικά με τις πανεπιστημιακές κλινικές- για τους δύσπιστους έχουμε και ονομαστικά παραδείγματα).
Εξαίρεση στον κανόνα των διαπλεκόμενων μελών ΔΕΠ, η Σεμέλη Πινγιάτογλου. Μια αξιόλογη δασκάλα και ευγενής άνθρωπος, την οποία χάσαμε στις 24 Δεκεμβρίου, πριν από μερικές μέρες δηλαδή. Με αφορμή αυτό το κείμενο, εκφράζω την βαθιά λύπη μου για την απώλειά της και αφιερώνω στην μνήμη της όλες τις ελάχιστες καλές αναμνήσεις που έχω από το ΑΠΘ.
Προχωρώντας στα επόμενα εξάμηνα, δεν άλλαξε τίποτα προς το καλύτερο. Μερικά μαθήματα απλώς ήταν πλέον πιο ενδιαφέροντα, από άποψη περιεχομένου ή/και τρόπου διδασκαλίας. Ξεχωριστή αναφορά οφείλω στον Ηλία Μυκονιάτη, καθηγητή Ιστορίας της Τέχνης, που αν έβαζα “Άριστα” σε ένα μάθημα, από όλα όσα έχω υποχρεωθεί να παρακολουθήσω (περίπου 50), θα ήταν το δικό του μάθημα για την τέχνη της πρώιμης Αναγέννησης.
Στο θέμα των πανεπιστημιακών ανασκαφών έχω επίσης αρκετά ράμματα για την γούνα πολλών καθηγηταράδων. Οι περισσότεροι εκ των μελών του τομέα αρχαιολογίας της φιλοσοφικής σχολής έχουν υπό την διεύθυνσή τους μια ανασκαφή. Η ανασκαφή αυτή θεωρείται προσωπική τους έρευνα. Στην βάση αυτή, κάνουν απλά ό,τι τους καπνίσει. Επιλέγουν με εντελώς αδιαφανείς διαδικασίες τους φοιτητές που θα πάρουν μαζί τους στην ανασκαφική ομάδα, που εργάζεται κάθε καλοκαίρι (συνήθως όχι πάνω από έναν μήνα, που ο ένας μήνας αντιστοιχεί σε έναν διευθυντή και την ομάδα του, πχ. η ανασκαφή της Βεργίνας διαρκεί τρεις μήνες, γιατί έχει τρεις διευθυντές).
Δεν υπάρχουν δηλαδή δεσμευτικά κριτήρια επιλογής. Εναπόκειται στην καλή προαίρεση κάποιων εξ αυτών να είναι πιο αντικειμενικοί- και σίγουρα κάποιοι είναι. Φυσικά σχεδόν πάντα θα βρεθεί μια θέση για κάποιον/α που θέλει να συμμετάσχει σε ανασκαφή, αλλά συνήθως δεν θα είναι της πρώτης επιλογής του.
Έχει τύχει όμως να απορριφθώ από συμμετοχή σε ανασκαφή, ενώ ήμουν στα τελευταία εξάμηνα και πιθανότατα να μην είχα άλλη ευκαιρία (και όντως δεν είχα). Η απόρριψη, τουλάχιστον στην μία περίπτωση, ήταν παντελώς ατεκμηρίωτη. Αυτή η περίπτωση ήταν της ανασκαφής ενός βυζαντινού οχυρού στην Φλώρινα, υπό την διεύθυνση της Μελίνας Παϊσίδου. Με την Παϊσίδου είχαμε λογομαχήσει στο παρελθόν, οπότε λίγο δύσκολο να πιστέψω ότι είχε αντικειμενικούς λόγους να με απορρίψει. Απλώς κινήθηκε εγωϊστικά και δεν κατάφερε και τίποτα επί της ουσίας.
Οι περισσότεροι συμφοιτητές, από την άλλη, ήταν κάτι κακομαθημένα, ανώριμα παιδάκια, που αντάλλασσαν φιλοφρονήσεις με τους καθηγητές, με σκοπό έναν καλύτερο βαθμό ή μια προοπτική εισόδου στο μεταπτυχιακό (ακόμα-ακόμα και μια ενδεχόμενη τακτοποίηση μετά τις σπουδές). Στις εξετάσεις του μεταπτυχιακού υπάρχει η διαδικασία της προφορικής συνέντευξης, η οποία βαθμολογείται εντελώς υποκειμενικά. Επίσης, αν έχεις “καλές σχέσεις” με τους καθηγητές, είναι λίγο πιο εύκολο να πάρεις υποτροφία. Ξέρω περιπτώσεις που ο/η καθηγητής/καθηγήτρια έβαζε μεγαλύτερο από τον βαθμό που έπρεπε κάποιος να πάρει, με βάση τις επιδόσεις του, απλά και μόνο επειδή η μεγαλύτερη βαθμολογία ξεκλειδώνει την υποτροφία. Τόσο απλά.
Ο μόνος διαφορετικός κόσμος που άνοιξε για εμένα στο πανεπιστήμιο, υπό την έννοια ότι δεν υπήρχε στο πλάνο μου, είναι ο κόσμος του πεδίου της κοινωνικής Ανθρωπολογίας. Στο πεδίο αυτό ανήκει και η Λαογραφία, που είναι η μελέτη του λαϊκού πολιτισμού, αν και ως ορολογία θεωρείται πλέον παρωχημένη και από πολλούς απορρίπτεται. Ωστόσο συνεχίζουμε να την χρησιμοποιούμε, κυρίως εκ του γεγονότος ότι η έδρα της Λαογραφίας ήταν μέσα στις πρώτες έδρες του ιδρυθέντος κατά το 1925 πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και μετέπειτα ΑΠΘ.
Πρώτος καθηγητής της έδρας ο Στίλπων Κυριακίδης, το έργο του οποίου διασώζεται στο Λαογραφικό Μουσείο του πανεπιστημίου. Το μουσείο στεγάζεται στην αίθουσα 8, στο υπόγειο του παλαιού κτηρίου της φιλοσοφικής σχολής. Η αναδιοργάνωση του χώρου και η επιμέλεια της μόνιμης έκθεσης έγινε από την καθηγήτριά μου, Ελεωνόρα Σκουτέρη-Διδασκάλου. Το μουσείο επαναλειτουργεί από το 2010, πλην όμως χωρίς τις απαραίτητες θεσμικές εγγυήσεις. Έχει πολλά προβλήματα λειτουργίας, ένα από τα οποία είναι και το γεγονός ότι η Ελεωνόρα Σκουτέρη-Διδασκάλου έχει απόλυτη εξουσία επάνω του. Το μεγαλύτερο όμως πρόβλημα είναι ότι οι διαδοχικές διοικήσεις του πανεπιστημίου δεν έχουν καταλάβει την αξία αυτού του χώρου, αφήνοντάς το στην τύχη του.
Ξεχωριστή αναφορά οφείλω στον Παναγιώτη Φάκλαρη. Ο άνθρωπος αυτός πολεμήθηκε ίσως όσο κανένας άλλος Έλληνας αρχαιολόγος. Πολεμήθηκε τόσο εντός, όσο και εκτός πανεπιστημίου. Στην κατεύθυνση αυτή, τροφή για σκέψη αποτελεί το άρθρο του στην “Καθημερινή”, στις 17-8-2019, με τίτλο “Ακαδημαϊκό άσυλο και ενδοπανεπιστημιακές απειλές” (το άρθρο αναδημοσιεύθηκε από την ιστοσελίδα “Ανιχνεύσεις” του Παντελή Σαββίδη).
Ο λόγος φυσικά είναι ότι τόλμησε να εκφράσει δημοσίως την αντίθεσή του στα χιλιάδες ψέματα που έχουν διατυπωθεί για την Βεργίνα, από τους περισσότερους Έλληνες συναδέλφους. Δυστυχώς, οι γενιές που ακολούθησαν της γενιάς του Φάκλαρη, ακόμα και οι ίδιοι οι φοιτητές του (όχι όλοι φυσικά), έπεσαν στην παγίδα της ευκολίας του να λες ό,τι συμφέρει και όχι ό,τι ισχύει.
Αυτό το διαπιστώνουμε περίτρανα, κάθε χρόνο, στο συνέδριο για το αρχαιολογικό έργο στην Μακεδονία και την Θράκη (ΑΕΜΘ), όπου η αντίθετη άποψη καταπνίγεται, απλά, με κάθε τρόπο. Στο τελευταίο ΑΕΜΘ δεν έγινε καν συζήτηση, όπως προβλέπεται, με αποτέλεσμα πολλοί να αποχωρήσουν με τις εντυπώσεις.
Σε ερώτημα που υπέβαλα αμέσως μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας των παρουσιάσεων, το οποίο απηύθυνα προς τους συνέδρους και το οποίο επίσης κοινοποίησα σε αρχαιογνωστικού ενδιαφέροντος ιστοσελίδα (το “Αρχείον Πολιτισμού” του Γιώργου Λεκάκη), δεν έλαβα ποτέ καμία απάντηση.
Το ΑΕΜΘ είναι ένα συνέδριο που οργανώνεται από μια μικρή παρεούλα, την ίδια πάνω-κάτω εδώ και δεκαετίες. Αν λοιπόν είχα την ωριμότητα που έχω σήμερα, την στιγμή που πέρασα στο πανεπιστήμιο, δεν θα επέλεγα ποτέ το ΑΠΘ για τις σπουδές μου. Σίγουρα πάντως δεν θα επιστρέψω εκεί για περαιτέρω σπουδές, αλλά και ακόμα πιο σίγουρα λυπάμαι για την απίστευτη κατάντια της τριτοβάθμιας και της εκπαίδευσης γενικότερα στην Ελλάδα. Από τις μέρες μου στο ΑΠΘ κρατάω μόνο το πρόωρο θάρρος που είχα να αντιμετωπίσω μόνος μου μια απέραντα παρακμιακή κατάσταση, μέσα στην οποία πρέπει τελικά να ζήσεις και να επενδύσεις. *O κ. Γ. Τσίπης έχει διατελέσει αιρετός τοπικός σύμβουλος νέων (ΤΟ.ΣΥ.Ν.) του πρώην δήμου Αντιγονιδών.
*Οι Ανιχνεύσεις δημοσιεύουν το άρθρο του κ. Τσίπη, το οποίο εκφράζει, όπως είναι εύλογο τον συντάκτη του. Δεν έχουμε άμεση εμπειρία όσων θίγει. Ευχαρίστως, θα φιλοξενήσουμε και τον αντίλογο αν υπάρξει.
του Κ. ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
Γιώργος Κωνσταντινίδης, οικονομολόγος, διδάκτωρ Παντείου Πανεπιστημίου, συγγραφέας του βιβλίου «Συσσώρευση Κεφαλαίου και Παγκοσμιοποίηση στην Τουρκία Διαχρονικά», εκδόσεις Παπαζήση και του βιβλίου «Ψηφίδες Διεθνούς Οικονομίας, Γεωπολιτικής και Γεωστρατηγικής. Ελλάδα, Τουρκία και Παγκόσμια Κοινότητα στην Σύγχρονη Εποχή της Διεθνούς Οικονομικής, Ενεργειακής, Κλιματικής και Υγειονομικής κρίσης», Εκδόσεις Λειμών, 2023.
