Η επίσκεψη του Έλληνα Πρωθυπουργού στη Σαουδική Αραβία έχει άμεση σχέση με την υφιστάμενη περίπλοκη γεωπολιτική δυναμική και τον ορισμό του Ντόναλντ Τραμπ ως Προέδρου των ΗΠΑ στις 20 Ιανουαρίου μετά την επανεκλογή του. Αυτή η κίνηση θα μπορούσε να έχει πολύπλευρες επιπτώσεις για τη Σαουδική Αραβία, την Ελλάδα και την ευρύτερη διεθνή κοινότητα.
Καταρχήν οι εδραιωμένες σχέσεις της βασιλικής οικογένειας της Σαουδικής Αραβίας με τον Τραμπ και το δίκτυό του ενδέχεται να διευκολύνουν την προνομιακή πρόσβαση στους κύκλους λήψης αποφάσεων των ΗΠΑ, ωφελώντας, ενδεχομένως, τις διμερείς οικονομικές συνεργασίες και συνεργασίες στον τομέα της ασφάλειας. Αφού ένας φιλικός Λευκός Οίκος θα μπορούσε να παράσχει στη Σαουδική Αραβία μεγαλύτερη επιρροή στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, ιδιαίτερα όσον αφορά το Ιράν και την περιφερειακή σταθερότητα που απασχολεί τον Ελληνισμό στην περιοχή της Ερυθράς και της Ανατολικής Μεσογείου.
Η απρόβλεπτη προσέγγιση του Τραμπ στην περιοχή θα μπορούσε να δημιουργήσει αβεβαιότητες για τους στρατηγικούς στόχους της Σαουδικής Αραβίας. Τα σχέδια για την ενίσχυση της εγχώριας παραγωγής πετρελαίου των ΗΠΑ ενδέχεται να υπονομεύσουν τις παγκόσμιες τιμές πετρελαίου, επηρεάζοντας αρνητικά την οικονομία της Σαουδικής Αραβίας, η οποία εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα έσοδα από το πετρέλαιο. Η συγκρουσιακή στάση του Τραμπ έναντι της Κίνας θα μπορούσε να περιπλέξει τις προσπάθειες της Σαουδικής Αραβίας να διατηρήσει ισορροπημένες σχέσεις με το Πεκίνο, έναν κρίσιμο εταίρο στο αναπτυξιακό της σχέδιο για το Όραμα 2030.
Η Ελλάδα και οι Ευρωπαίοι εταίροι μας μπορούν να αξιοποιήσουν την πιθανή τριβή μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και των ΗΠΑ στο πλαίσιο των πολιτικών του Τραμπ για την ενίσχυση των διπλωματικών και οικονομικών τους δεσμών με το βασίλειο. Οπότε η ενισχυμένη συνεργασία θα μπορούσε να περιλαμβάνει επενδύσεις σε ενεργειακή διαφοροποίηση, έργα υποδομής και αμυντικές συμπράξεις. Επίσης με την εμβάθυνση των δεσμών με τη Σαουδική Αραβία, η Ευρώπη θα μπορούσε να τοποθετηθεί ως μεσολαβητής ή εναλλακτικός εταίρος σε τομείς όπου οι σχέσεις ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας ενδέχεται να υποχωρήσουν. Η Ελλάδα, ειδικότερα, θα μπορούσε να αξιοποιήσει τη γεωγραφική της θέση και την τεχνογνωσία της στη ναυτιλία για να ευθυγραμμιστεί με τους στόχους του Οράματος 2030 της Σαουδικής Αραβίας, ειδικά στον τομέα της εφοδιαστικής και του εμπορίου.
Ένα ακόμη ενδιαφέρον θέμα είναι τα κοινά συμφέροντα στην ισραηλινο-παλαιστινιακή σύγκρουση και η σταθερότητα στη Μέση Ανατολή που προσφέρουν μια βάση για στενότερη συνεργασία, ιδίως για την υποστήριξη μιας λύσης δύο κρατών και της διπλωματικής δέσμευσης με το Ιράν. Η Ελλάδα θα μπορούσε να αξιοποιήσει την ευθυγράμμισή της με το Ριάντ για να υποστηρίξει τη σταθερότητα στον Κόλπο, διασφαλίζοντας ασφαλή ενεργειακό εφοδιασμό και επενδυτικές ευκαιρίες. Επίσης η Ελλάδα μπορεί να εκμεταλλευτεί την απογοήτευση της Σαουδικής Αραβίας με τον ΟΠΕΚ+ για να ενθαρρύνει πολιτικές που περιορίζουν τα έσοδα της Ρωσίας από το πετρέλαιο. Οι συντονισμένες κυρώσεις στις ρωσικές εξαγωγές, που αντισταθμίζονται από την αύξηση της παραγωγής της Σαουδικής Αραβίας, θα προωθήσουν τους ελληνοευρωπαϊκούς στρατηγικούς στόχους, ενώ θα ωφελούσαν οικονομικά το Ριάντ.
Συμπεράσματα
Τόσο η Σαουδική Αραβία όσο και η Ελλάδα θα πρέπει να παραμείνουν ευέλικτες, παρακολουθώντας στενά το εξελισσόμενο πολιτικό τοπίο των ΗΠΑ και τις παγκόσμιες επιπτώσεις του. Η διαφοροποίηση των εταιρικών σχέσεων και η μείωση της εξάρτησης από οποιαδήποτε μεμονωμένη δύναμη -είτε είναι οι ΗΠΑ, η Κίνα ή η Ευρώπη- θα είναι ζωτικής σημασίας και για τα δύο έθνη στη διαχείριση των κινδύνων που σχετίζονται με γεωπολιτικές αλλαγές.
Αυτή η κατάσταση υπογραμμίζει τη διασύνδεση των εσωτερικών πολιτικών των ΗΠΑ, των παγκόσμιων στρατηγικών συμφερόντων και των προσδοκιών περιφερειακών δυνάμεων όπως η Σαουδική Αραβία και η Ελλάδα.
*Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι μέλος και ερευνητής του Institute for National and International Security, του Strategy International και του Research Institute for European and American Studies.
Αν και ο ρόλος του προέδρου είναι, εντελώς, άχρωμος και διακοσμητικός, το στυλ άσκησης της προεδρίας του δίνει χαρακτηριστικά. Και στίγμα.
Η απερχόμενη πρόεδρος δεν διαχειρίστηκε καλά αυτό το είδος. Μια ή ένας πρόεδρος δεν παίρνει θέση σε μείζονος σημασίας ζητήματα που διχάζουν την κοινωνία. Και αν πάρει είναι γεφυροποιός. Ούτε πηγαίνει σε μπαράκια για να γιορτάσει με το κυβερνών κόμμα την έγκριση ενός διχαστικού, επίσης, νομοσχεδίου από την βουλή. Αυτό εννοώ όταν μιλάω για στυλ.
Επίσης, εκεί που ο θεσμός δεν έχει καμιά σχεδόν αρμοδιότητα ο τρόπος ανάδειξης στον προεδρικό θώκο τον υποβαθμίζει, ακόμη, περισσότερο.
Ο υποψήφιος προτείνεται από τον πρωθυπουργό τον οποίο υποτίθεται ότι θα ελέγχει και βρίσκεται πάνω από αυτόν στην κρατική ιεραρχία. Κάτι δεν ακούγεται καλά στην όλη διαδικασία.
Επι του προκειμένου, τώρα, είναι από τις λίγες στιγμές που κατανοώ πολιτικά τον Μητσοτάκη για την επιλογή του. Ο Μητσοτάκης έχει προκαλέσει ένα συνειδητό ρήγμα στις σχέσεις του με την παραδοσιακή δεξιά πτέρυγα του κόμματός του το οποίο δεν θέλει να το καλύψει με αλλαγή πολιτικής. Επέλεξε, λοιπόν, να στηρίξει έναν συμβολικό πρόεδρο που από ό,τι λένε οι πληροφορίες ανήκει στην παραδοσιακή δεξιά της Νέας Δημοκρατίας. Οποιαδήποτε άλλη επιλογή, από όσες ακούστηκαν, θα του δημιουργούσε επιπλέον κομματικά προβλήματα. Και αυτό το στοιχείο είναι άλλη μια αδυναμία της προεδρικής εκλογής.
Ο υποψήφιος για την προεδρία επιλέγεται αναλόγως των κομματικών σκοπιμοτήτων του πρωθυπουργού.
Αν οι δημοσκοπήσεις είναι αληθείς, εκείνο που προκαλεί εντύπωση είναι η μικρή αλλά ενδιαφέρουσα ανάκαμψη του πρωθυπουργού. Από που παίρνει ψήφους όταν η παραδοσιακή δεξιά φαίνεται να τον εγκατέλειψε και η επιρροή του στους άλλους κομματικούς χώρους είχε φθάσει στα όριά της;
Η πρώτη υπόθεση που μπορεί να γίνει είναι ότι η δεξιά πτέρυγα της ΝΔ μπορεί να εκδηλώνει την διαφωνία της με ορισμένες επιλογές του κ. Μητσοτάκη αλλά δεν εγκαταλείπει το κόμμα. Η συμμετοχή σε ένα κόμμα εξουσίας σου προσπορίζει οφέλη τα οποία δεν εγκαταλείπεις εύκολα. Το αναφέρω επανειλημμένως αλλά είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα. Το Σχέδιο Ανάν στην Κύπρο απερρίφθη από την συντριπτική πλειοψηφία των κυπρίων οι οποίοι ψηφίζουν τα δύο μεγάλα κόμματα που το υποστήριξαν.
Υπάρχει μια ακόμη μερίδα παραδοσιακών δεξιών που μπορεί να κάνει κριτική στον κ. Μητσοτάκη για τις πολιτικές επιλογές του στα εθνικά και κοινωνικά θέματα αλλά τον υποστηρίζει διότι θεωρεί επιτυχημένη και προσοδοφόρα για τους ίδιους την οικονομική πολιτική του. Είναι, συνήθως, οικονομικοί παράγοντες με εθνικές ευαισθησίες αλλά και με οικονομικές ανησυχίες. Κατ αυτούς κανείς από το υπάρχον πολιτικό προσωπικό δεν μπορεί να διαχειριστεί καλύτερα την οικονομία. Βεβαίως, σε επίπεδο κοινωνίας η οικονομική κατάσταση είναι τραγική αλλά αυτό δεν τους αφορά. Είναι μεσαίου και ανωτέρου επιπέδου επιχειρηματίες.
Υπάρχει, όμως, και ένα άλλο ζήτημα το οποίο είναι το ουσιαστικότερο της πολιτικής ζωής. Δεν πείθει η αντιπολίτευση. Ακόμη και αν θελήσει κάποιος ψηφοφόρος της ΝΔ να φύγει από το μαντρί, δεν ξέρει που να πάει.
Οι μνήμες από τον Συριζα είναι νωπές και δεν είναι οι καλύτερες. Στο ΠΑΣΟΚ έγιναν εκλογές, εξελέγη η νέα ηγεσία αλλά δεν πείθει ευρύτερα στρώματα πέραν των κομματικών που παρέμειναν στον χώρο ακόμη και με την μεγάλη κρίση που πέρασε η χώρα. Και το ερώτημα είναι γιατί; Φταίει η προσωπικότητα του αρχηγού; Ή κάτι άλλο;
Το πιθανότερο είναι το κάτι άλλο. Το ερώτημα του καθημερινού ανθρώπου που αγωνιά για την ύπαρξή του είναι τι ακριβώς πρεσβεύει το ΠΑΣΟΚ. Τι θα κάνει αν του εμπιστευθεί την ψήφο του;
Η απάντηση στο ερώτημα είναι πως ούτε το ίδιο ξέρει. Οπότε λογικό επακόλουθο είναι η αμφισβήτησή του.
Γιατί κάποιος ψηφοφόρος να φύγει από έναν χώρο που τον γνωρίζει (με όλες τις αρνητικές συνέπειες που υφίσταται από την υποστήριξή του) και να περάσει κάπου αλλού όπου η αβεβαιότητα και η απειρία είναι τα κυρίαρχα χαρακτηριστικά;
Άρα για να τραβήξει την προσοχή των πολιτών το ΠΑΣΟΚ πρέπει να αποκτήσει πολιτική. Και για να αποκτήσεις διακριτή πολιτική πρέπει να έχεις ιδεολογία.
Ιδεολογία δεν είναι η εντύπωση που σχηματίσθηκε στην κοινή γνώμη ότι όποιος την έχει είναι αριστερός. Ιδεολογία είναι το σύνολο των πιστεύω σου. Αυτά που πιστεύεις και θέλεις να υλοποιήσεις. Και το ΠΑΣΟΚ σήμερα στερείται ιδεολογίας και από ό,τι φαίνεται στερείται και προσωπικοτήτων που θα μπορούσαν να του την διαμορφώσουν.
Ο τελευταίος πολιτικός ηγέτης του ΠΑΣΟΚ που είχε ιδεολογία ήταν ο αποθανών Κώστας Σημίτης. Συμμερίστηκε το ιδεολογικό ρεύμα που διαμορφώθηκε από τον βρετανό κοινωνιολόγο Άντονυ Γκίντενς, καθηγητή στο London School of Economics. Το συμμερίστηκαν, επίσης, ο Τόνυ Μπλέρ στη Βρετανία, ο Γκέρχαρντ Σρέντερ στην Γερμανία, ο Κλίντον στις ΗΠΑ και ο Σημίτης στην Ελλάδα.
Ήταν η εποχή που τα καθεστώτα του Ανατολικού Συνασπισμού είχαν καταρρεύσει και το δυτικό σύστημα δεν είχε ανάγκη μια σοσιαλδημοκρατία για να προβάλλει κοινωνικό πρόσωπο ως αντιστάθμισμα στην κοινωνική πολιτική των σοσιαλιστικών χωρών. Η, τότε, σοσιαλδημοκρατία έπρεπε να κινηθεί δεξιότερα για να επιβιώσει. Και ο Γκίντενς έδωσε το ιδεολογικό υπόβαθρο γι αυτήν την μετακίνηση.
Μετά τον Σημίτη κανείς εκ των διαδόχων του δεν μπήκε στον κόπο να αναζητήσει νέες ιδεολογικές αναφορές για έναν πολιτικό χώρο που έφθινε. Με το σημερινό αποτέλεσμα. Να μην γνωρίζουν τι είναι. Τι είναι το ΠΑΣΟΚ σήμερα; Κανείς δεν γνωρίζει. Ούτε το ίδιο. Διότι δεν έχει ιδεολογία. Δεν έχει και διανόηση που θα το βοηθήσει να την αποκτήσει.
Η συντηρητική Νέα Δημοκρατία έχει μείνει στο Πατρίς Θρησκεία Οικογένεια, η Μητσοτακική Νέα Δημοκρατία είναι ένας παραλλαγμένος σημιτισμός, ο Συριζα η προβολή στο σήμερα μερικών σεχτών της μεταπολιτευτικής αριστεράς και το ΠΑΣΟΚ; Τίποτα. Η αναφορά στο κυβερνητικό παρελθόν η οποία πολλές φορές κρίνεται και ως αρνητική δεν αποτελεί ιδεολογία.
Ο μόνος πολιτικός με συγκρότηση που θα μπορούσε να δώσει ιδεολογικό στίγμα σε πολιτικό χώρο φαίνεται να είναι ο Βαρουφάκης. Το τελευταίο άρθρο του στη Le Monde δείχνει να έχει δυνατότητες να ψελλίσει ένα νέο ιδεολογικό πλαίσιο. Φαίνεται, όμως, να είναι μια ιδιόμορφη, ανθρωποδιώκτρα προσωπικότητα με πολλά συμπλέγματα. Και το τελικό του δια ταύτα είναι περισσότερο ριζοσπαστικό από ό,τι αντέχει η ελληνική κοινωνία. Είναι, όμως, μια χρήσιμη προσωπικότητα.
Το τελικό δια ταύτα είναι πως στο πολιτικό φάσμα η εναλλακτική λύση στην μονοκρατορία Μητσοτάκη θα μπορούσε να είναι το ΠΑΣΟΚ. Αλλά ένα ΠΑΣΟΚ που θα αποκτήσει ιδεολογία, πολιτική και όραμα. Αυτό το ΠΑΣΟΚ δεν τα έχει. Και ο κόσμος δεν θα το εμπιστευτεί.
Κάτι άλλο χρειάζεται η χώρα αλλά δεν διακρίνεται στον ορίζοντα.
Η συμφωνία: Ραγδαίες και ιδιαίτερα σημαντικές είναι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή καθώς επετεύχθη συμφωνία μεταξύ Χαμάς και Ισραήλ για κατάπαυση του πυρός. Η συμφωνία περιλαμβάνει και την απελευθέρωση Ισραηλινών ομήρων από τη Χαμάς, ενώ όπως όλα δείχνουν θα τεθεί σε ισχύ την Κυριακή.
Τα στάδια: Η συμφωνία αναμένεται να ολοκληρωθεί σε τρία στάδια, με την πρώτη φάση να αναμένεται να διαρκέσει έξι εβδομάδες και να περιλαμβάνει περιορισμένη ανταλλαγή αιχμαλώτων, μερική αποχώρηση των ισραηλινών στρατευμάτων από τη Γάζα και αύξηση της βοήθειας στον θύλακα. Κατά τη δεύτερη φάση προβλέπεται να υπάρξει απελευθέρωση όλων των ομήρων από τη Χαμάς, με παράλληλη πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από τον παλαιστινιακό θύλακα. Οι λεπτομέρειες της τρίτης φάσης παραμένουν ασαφείς.
Οι αντιδράσεις: Το σύνολο των διεθνών παρατηρητών χαιρέτισε την επίτευξη συμφωνίας, με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, να δηλώνει πως «οι μάχες στη Γάζα θα σταματήσουν και σύντομα οι όμηροι θα επιστρέψουν στις οικογένειές τους». Η Ευρωπαία Επίτροπος, Ντούμπραβκα Σούιτσα, από την πλευρά της, ανέφερε πως «η συμφωνία θα φέρει ανακούφιση στους πληγέντες από αυτή την καταστροφική σύγκρουση». Προτεραιότητα πρέπει να είναι «η ανακούφιση των μεγάλων δεινών που προκαλεί αυτή η σύγκρουση» τόνισε ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες.
Η συμφωνία Ισραήλ – Χαμάς ανοίγει τον δρόμο για τον τερματισμό ενός πολέμου 15 μηνών.
Ισραήλ και Χαμάς κατέληξαν σε συμφωνία για κατάπαυση του πυρός στη Λωρίδα της Γάζας και απελευθέρωση ομήρων, ύστερα από «μαραθώνιες» διαπραγματεύσεις των αντιπροσωπειών τους, στη Ντόχα.
Το Reuters, επικαλούμενο αξιωματούχο ενήμερο για τις διαπραγματεύσεις, τόνισε ότι οι δύο αντιμαχόμενες πλευρές συμφώνησαν για τον τερματισμό του 15μηνου πολέμου.
Η συμφωνία προέκυψε μετά από μήνες διαπραγματεύσεων με μεσολαβητές την Αίγυπτο και το Κατάρ, με την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, και ήρθε λίγο πριν από την ορκωμοσία του εκλεγμένου προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ στις 20 Ιανουαρίου.
Αμερικανός αξιωματούχος, που δεν κατονομάζεται, είπε στον δημοσιογράφο Μπαράκ Ραβίντ του αμερικανικού ειδησεογραφικού ιστότοπου Axios ότι επετεύχθη συμφωνία για τη Λωρίδα της Γάζας.
Το Al Jazzera επικαλέστηκε δήλωση της Χαμάς ότι το παλαιστινιακό ισλαμιστικό κίνημα έδωσε στην αντιπροσωπεία στην Ντόχα το πράσινο φως για να καταλήξει σε συμφωνία. Και το αιγυπτιακό ειδησεογραφικό δίκτυο al Qahera μετέδωσε επίσης την είδηση σύναψης συμφωνίας.
Η Χαμάς, η κυρίαρχη παλαιστινιακή μαχητική ομάδα της Γάζας, δήλωσε στο Reuters ότι η αντιπροσωπεία της παρέδωσε στους διαμεσολαβητές την έγκρισή της για τη συμφωνία κατάπαυσης του πυρός και την επιστροφή των ομήρων.
Στην επίσημη ανακοίνωσή της η Χαμάς τόνισε λακωνικά ότι έστειλε επίσημη απάντηση στην υπό διαπραγμάτευση στην Ντόχα συμφωνία για εκεχειρία στη Λωρίδα της Γάζας και την απελευθέρωση των ομήρων.
Την ίδια στιγμή, ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών Γκίντεον Σάαρ δήλωσε ότι διακόπτει την επίσκεψή του στην Ευρώπη και επιστρέφει στο Ισραήλ κατά τη διάρκεια της νύχτας για να συμμετάσχει στις ψηφοφορίες του υπουργικού συμβουλίου ασφαλείας και της κυβέρνησης για τη συμφωνία, που σημαίνει ότι οι ψηφοφορίες θα γίνουν πιθανότατα μέχρι ή την Πέμπτη.
Τι προβλέπεται στη συμφωνία για Γάζα και ομήρους
Η συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς περιλαμβάνει την κατάπαυση του πυρός στη Λωρίδα της Γάζας για έξι εβδομάδες, κατά την οποία οι ισραηλινές δυνάμεις θα αποσυρθούν σταδιακά από τις κεντρικές περιοχές του θύλακα και οι εκτοπισμένοι Παλαιστίνιοι θα επιστρέψουν στη βόρεια Γάζα, σύμφωνα με έναν Αμερικανό αξιωματούχο που ενημερώθηκε για τις λεπτομέρειές της.
Στην πρώτη φάση θα απελευθερώνονται τουλάχιστον 3 όμηροι κάθε εβδομάδα και συνολικά θα απελευθερωθούν 33, στους οποίους περιλαμβάνονται όλες οι γυναίκες (και εκείνες που υπηρετούν στον ισραηλινό στρατό), τα παιδιά και οι άνδρες άνω των 50 ετών.
Η Χαμάς θα αφήσει αρχικά ελεύθερες τις γυναίκες και τους νέους κάτω των 19 ετών και θα ακολουθήσουν οι άνδρες άνω των 50.
Πρώτα θα απελευθερωθούν οι όμηροι που είναι ακόμη εν ζωή και στη συνέχεια θα παραδοθούν τα λείψανα των υπολοίπων.
Παράλληλα, το Ισραήλ θα απελευθερώνει 30 Παλαιστίνιους κρατουμένους για κάθε πολίτη όμηρο και 50 για κάθε στρατιωτίνα. Μέχρι το τέλος της πρώτης φάσης, το Ισραήλ θα απελευθερώσει επίσης όλες τις Παλαιστίνιες και τους ανήλικους κάτω των 19 ετών που κρατούνται σε ισραηλινές φυλακές μετά την 7η Οκτωβρίου 2023.
Ο συνολικός αριθμός των Παλαιστινίων που θα απελευθερωθούν θα εξαρτηθεί από τον αριθμό των ομήρων που θα αφήσει η Χαμάς. Μπορεί να κυμαίνεται από 990 έως και 1.650.
Η συμφωνία προβλέπει επίσης ότι καθημερινά θα εισέρχονται στη Λωρίδα της Γάζας 600 φορτηγά που θα μεταφέρουν ανθρωπιστική βοήθεια. Τα 50 από αυτά θα εφοδιάζουν τον θύλακα με καύσιμα και τα 300 θα κατευθύνονται στις βόρειες περιοχές της Λωρίδας.
Την εφαρμογή της συμφωνίας θα εγγυηθούν το Κατάρ, η Αίγυπτος και οι ΗΠΑ.
Οι διαπραγματεύσεις για τη δεύτερη φάση της συμφωνίας θα ξεκινήσουν κατά τη 16η ημέρα της πρώτης φάσης και αναμένεται ότι θα περιλαμβάνουν την απελευθέρωση όλων των υπολοίπων ομήρων (περιλαμβάνονται και οι Ισραηλινοί στρατιώτες), τη μόνιμη κατάπαυση του πυρός και την πλήρη αποχώρηση του ισραηλινού στρατού.
Η τρίτη φάση θα περιλαμβάνει την επιστροφή όλων των νεκρών ομήρων και την έναρξη της ανοικοδόμησης της Γάζας, με την επίβλεψη της Αιγύπτου, του Κατάρ και των Ηνωμένων Εθνών.
Η πρώτη αντίδραση Τραμπ μετά την συμφωνία
Ο εκλεγμένος πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ επιβεβαίωσε τη συμφωνία ανάμεσα σε Ισραήλ και Χαμάς για κατάπαυση του πυρός στη Γάζα.
«Έχουμε μια συμφωνία για τους ομήρους στη Μέση Ανατολή. Θα απελευθερωθούν σύντομα», έγραψε ο Ντόναλντ Τραμπ στο TruthSocial για την εκεχειρία στη Γάζα.
Χιλιάδες Παλαιστίνιοι πανηγυρίζουν στο άκουσμα της εκεχειρίας
Χιλιάδες Παλαιστίνιοι ξέσπασαν σε πανηγυρισμούς στη Λωρίδα της Γάζας, στο άκουσμα της επίτευξης συμφωνίας εκεχειρίας μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς, ύστερα από περισσότερους από 15 μήνες πολέμου.
Στην Ντέιρ αλ Μπάλα, στο κεντρικό τμήμα του θύλακα, εκατοντάδες άνθρωποι συγκεντρώθηκαν έξω από το νοσοκομείο των Μαρτύρων του Αλ Άκσα για να γιορτάσουν, χορεύοντας και κυματίζοντας παλαιστινιακές σημαίες, όπως μεταδίδει δημοσιογράφος του Γαλλικού Πρακτορείου Ειδήσεων (AFP).
Αυθόρμητες εορταστικές εκδηλώσεις αναφέρονται επίσης σε πολλά σημεία της Λωρίδας της Γάζας.
Το κόμμα UDC ζήτησε αυτό το Σαββατοκύριακο την παραίτησή της
Η Υπουργός Άμυνας της Ελβετίας, Βιόλα Άμχερντ, ανακοίνωσε σήμερα την παραίτησή της σε δημοσιογράφους.
Η ανακοίνωση της παραίτησης έγινε αφότου η υπουργός παρουσίασε ένα κυβερνητικό σχέδιο για την προσέλκυση περισσότερων γυναικών στις Ένοπλες Δυνάμεις.
«Έπειτα από περισσότερα από 30 χρόνια πολιτικού έργου, εκ των οποίων πάνω από 25 σε ένα εκτελεστικό λειτούργημα, είναι καιρός για εμένα να παραδώσω τη σκυτάλη» δήλωσε, κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στη Βέρνη, η Β.Άμχερντ.
Η ανακοίνωση της παραίτησης της Β.Άμχερντ λαμβάνει χώρα εβδομάδες μετά τη λήξη της θητείας της ως προέδρου του Συμβουλίου, καθώς οι υπουργοί στην Ελβετία εναλλάσσονται στον ρόλο αυτό κάθε χρόνο.
Η παραιτηθείσα υπουργός Άμυνας βρέθηκε στο επίκεντρο σφοδρών επικρίσεων από το κόμμα UDC (Δημοκρατική Ένωση του Κέντρου), πρώτη πολιτική δύναμη της χώρας, που ζήτησε αυτό το Σαββατοκύριακο την παραίτησή της. Το UDC κατηγορεί τη Βιόλα Άμχερντ ότι θέλει να φέρει την Ελβετία, μια ουδέτερη χώρα, κοντύτερα στο ΝΑΤΟ.
Πριν από την ανακοίνωση της παραίτησής της, η Β.Άμχερντ μίλησε για την πτώση που καταγράφεται στο προσωπικό των ενόπλων δυνάμεων.
Το στρατιωτικό προσωπικό έχει μειωθεί τις τελευταίες δεκαετίες, από πολλές εκατοντάδες χιλιάδες μέλη κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου σε σχεδόν 147.000 το 2024 λόγω κυρίως της θέσπισης της πολιτικής θητείας το 1996.
«Η πολιτική προστασία δεν τροφοδοτείται επαρκώς και αυτό το πρόβλημα οξύνεται χρόνο με τον χρόνο. Στο τέλος αυτής της δεκαετίας, ο στρατός θα βρίσκεται αντιμέτωπος με το ίδιο πρόβλημα, ιδίως εξαιτίας του μεγάλου αριθμού αποχωρήσεων για την πολιτική θητεία», εξήγησε η Β.Άμχερντ.
«Δεδομένης της τωρινής κατάστασης της απειλής στην Ευρώπη και στον κόσμο, η ανεπάρκεια του προσωπικού αυτών των δύο οργανισμών δεν μπορεί να γίνει ανεκτή ενώπιον του Ομοσπονδιακού Συμβουλίου (της κυβέρνησης)», συμπλήρωσε η ίδια, υπογραμμίζοντας ότι «συνεπώς, είναι αναγκαίο να αναπτύξουμε το σύστημα της υποχρεωτικής θητείας».
Επιπλέον, η κυβέρνηση «σκοπεύει να καθιερώσει μία υποχρεωτική για τις γυναίκες ημέρα ενημέρωσης» και ανέθεσε στο υπουργείο Άμυνας να αναπτύξει ένα σχέδιο προς αυτήν την κατεύθυνση», αναφέρει σε ένα δελτίο Τύπου.
Έχουν εκπαιδευτεί σε περιοχή που προσομοιάζει τον ποταμό Δνείπερο στα βόρεια του Κιέβου
Ο Ε.Μακρόν είχε ανοίξει από τον Φεβρουάριο του 2024 το ζήτημα της αποστολής γαλλικών στρατευμάτων (ήθελε να είναι σε συνδυασμό με άλλες ευρωπαϊκές χώρες) στην Ουκρανία αρχικά για την προστασία της Οδησσού και στην συνέχεια γενικά για να αντιμετωπίσουν τις προελαύνουσες ρωσικές δυνάμεις.
Πλέον όμως και λίγο πριν την ορκωμοσία του Ν.Τραμπ ο Γάλλος πρόεδρος έχει εκπαιδεύσει 3.000 στρατιώτες για να αντιμετωπίσουν τον ρωσικό στρατό στην περίπτωση που πραγματοποιήσει επίθεση από την Λευκορωσία προς το Κίεβο.
Η επιχείρηση ονομάζεται “Περσέας” και έχει ήδη πραγματοποιηθεί προετοιμασία σε τεράστιο κέντρο εκπαίδευσης που προσομοίαζε την περιοχή του ποταμού Δνειπέρου στα βόρεια του Κιέβου.
Η κακή κατάσταση της γαλλικής οικονομίας και η πολιτική καταβαράθρωση του κόμματος του, ενώ η πρακτικά ακυβερνησία στην χώρα κάνουν τον Γάλλο πρόεδρο να προσπαθεί να στρέψει την εσωτερική κοινή γνώμη σε εξωτερικό εχθρό αλλά ο ρωσικός στρατός μάλλον δεν πρόκειται να χαριστεί στους Γάλλους στρατιώτες που θα έχει στο πεδίο με εντολή του ο Ε.Μακρόν.
Η γεωπολιτική πραγματικότητα και οι αυξανόμενες απειλές και προκλήσεις φαίνεται πως οδηγούν την Ευρωπαϊκή Ενωση (ΕΕ) στην αναγκαία αμυντική της «ενηλικίωση».
Οι ιθύνοντες των Βρυξελλών με ευρωπαϊκούς (δηλαδή αργούς) ρυθμούς αντιλήφθηκαν ότι εάν η Ένωση δεν αποκτήσει μια επαρκή και υπολογίσιμη αμυντική ισχύ, κινδυνεύει να περάσει στο περιθώριο της παγκόσμιας πολιτικής: ως ένας πολύ σημαντικός οικονομικός δρων, ο οποίος ωστόσο δεν έχει την ικανότητα να προστατέψει δυναμικά τα συμφέροντά του, τη στιγμή που το «δίκαιο της ισχύος» καθίσταται όλο και συχνότερα συνέχεια της πολιτικής με άλλα μέσα.
Για την ΕΕ, η έναρξη της δεύτερης θητείας Τραμπ συνοδεύεται από προειδοποιήσεις για φαραωνικούς εμπορικούς δασμούς, απειλές για εξαγορά ή κατάληψη (του ευρωπαϊκού εδάφους) της Γροιλανδίας αλλά και το ενδεχόμενο απαίτησης να ξοδεύουν οι νατοϊκές χώρες το 5% του ΑΕΠ τους στην άμυνα.
Ταυτόχρονα, οι πόλεμοι σε Ουκρανία και Γάζα μαίνονται, η κατάσταση στη Συρία είναι ρευστή, η Ρωσία συνεχίζει να ασκεί κακόβουλη επιρροή σε χώρες της γηραιάς ηπείρου, ενώ οι «ευρωπαϊκές ατμομηχανές», Γαλλία και Γερμανία, βρίσκονται σε ασταθή πολιτικά κατάσταση.
Υπό το πρίσμα αυτό, στις 3 Φεβρουαρίου αναμένεται να πραγματοποιηθεί το προγραμματισμένο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο με αντικείμενο αποκλειστικά και μόνο την ευρωπαϊκή άμυνα.
Η συνεδρίαση, που θα πραγματοποιηθεί σε ένα κάστρο εκτός Βρυξελλών, θα εκκινήσει το πρωί και στη συνέχεια οι 27 ηγέτες των κρατών-μελών της ΕΕ θα δειπνήσουν δύο φορές: αρχικά με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε και εν συνεχεία με τον Βρετανό πρωθυπουργό, Κιρ Στάρμερ.
Στη Σύνοδο Κορυφής του περασμένου Δεκεμβρίου, η Ελλάδα, διά στόματος του πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, είχε επισημάνει την ανάγκη για μια Σύνοδο με μόνη θεματική την άμυνα της Ένωσης.
Στην επιστολή του προς τους «27», ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, σημείωσε ότι η Ευρώπη «χρειάζεται να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη σε σχέση με την άμυνά της», ξεκαθαρίζοντας ταυτόχρονα ότι τα κράτη-μέλη «θα έχουν πάντα την ευθύνη των ενόπλων δυνάμεών τους».
Έμπειροι παρατηρητές του ευρωπαϊκού γίγνεσθαι υπογράμμιζαν στο «Μανιφέστο» ότι η εν λόγω Σύνοδος προσφέρεται για μια παραγωγική ανταλλαγή ιδεών (brainstorming) μεταξύ των ηγετών, στη διάρκεια της οποίας θα τεθούν και τα ουσιώδη ζητήματα όπως η ανάγκη για επιπρόσθετες αμυντικές επενδύσεις, το σχέδιο για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Άμυνας και άλλα ζητήματα που συνδέονται με την άμυνα.
Σημειώνεται ότι την 1η Ιανουαρίου 2025, η Πολωνία ανέλαβε την προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ. Το μότο της πολωνικής προεδρίας είναι η ασφάλεια (security) και τους επόμενους μήνες αναμένεται να αναλυθούν οι επτά διαστάσεις της: εξωτερική, εσωτερική, οικονομική, ενεργειακή, υγειονομική, διατροφική και πληροφοριακή.
Η Αθήνα βγαίνει μπροστά
Τόσο αυτοτελώς, όσο και σε συντονισμό με τη Βαρσοβία, η Αθήνα έχει βγει «μπροστά» στα ζητήματα της άμυνας, τονίζοντας την ανάγκη μιας πιο «ενεργού αμυντικής πολιτικής της ΕΕ».
Τον περασμένο Μάιο, οι πρωθυπουργοί Ελλάδος και Πολωνίας, Κυριάκος Μητσοτάκης και Ντόναλντ Τουσκ, έστειλαν κοινή επιστολή στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, τονίζοντας την ανάγκη για μια ευρωπαϊκή ασπίδα αεράμυνας, «ένα ολοκληρωμένο σύστημα αεράμυνας για την προστασία του κοινού εναέριου χώρου της ΕΕ απ’ όλες τις εισερχόμενες απειλές – συμπεριλαμβανομένων αεροσκαφών, πυραύλων, μη επανδρωμένων αεροσκαφών και άλλων».
Ειδικότερα, οι δύο ηγέτες υποστήριζαν ότι η ευρωπαϊκή ασπίδα αεράμυνας «πρέπει να είναι ένα πρόγραμμα που θα αντιμετωπίζει αυτό το μείζον τρωτό σημείο της ασφάλειάς μας».
Επιπλέον, επισημάνθηκε ότι αυτό το πρόγραμμα θα ενισχύσει τις συνολικές αμυντικές δυνατότητες της ΕΕ και θα δώσει κίνητρα στις ευρωπαϊκές αμυντικές εταιρίες να γίνουν «παγκόσμιοι ηγέτες» στον τομέα τους.
«Σε αυτήν τη νέα γεωπολιτική εποχή, η οικονομική και νομισματική μας ένωση πρέπει να συνοδεύεται από μια ισχυρή αμυντική ένωση», κατέληγε η επιστολή Μητσοτάκη και Τουσκ. Το πόσο σοβαρά υπόψη της έλαβε η Κομισιόν την επιστολή θα φανεί (και) στις 3 Φεβρουαρίου.
Πάντως, μοιάζει πιο ξεκάθαρο από κάθε άλλη φορά το ότι η ΕΕ και τα κράτη της πρέπει να κάνουν περισσότερα για την ασφάλεια και την άμυνά τους.
Ισραηλινό άρμα μάχης στη Λωρίδα της Γάζας / Φωτογραφία αρχείου: Israel Defense Forces via AP
15/01/2025 18:51
Το Ισραήλ και η Χαμάς συμφώνησαν σε κατάπαυση του πυρός στη Γάζα και στην ανταλλαγή Ισραηλινών ομήρων με Παλαιστίνιους κρατούμενους, δήλωσε στο Reuters αξιωματούχος που έχει ενημερωθεί για τη συμφωνία.
Η συμφωνία Ισραήλ-Χαμάς ανοίγει το δρόμο για τον πιθανό τερματισμό ενός πολέμου 15 μηνών, που έθεσε σε συναγερμό τη Μέση Ανατολή.
Προηγήθηκαν μήνες διαπραγματεύσεων με τη μεσολάβηση Αιγυπτίων και Καταριανών διαμεσολαβητών, με την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών, και η συμφωνία ήρθε λίγο πριν από την ορκωμοσία του εκλεγμένου προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, στις 20 Ιανουαρίου.
Reuters: Τα βασικά σημεία της συμφωνίας Ισραήλ-Χαμάς
Η συμφωνία Ισραήλ-Χαμάς περιγράφει ένα αρχικό στάδιο κατάπαυσης του πυρός, διαρκείας έξι εβδομάδων, που περιλαμβάνει τη σταδιακή αποχώρηση των ισραηλινών δυνάμεων από την κεντρική Γάζα και την επιστροφή των εκτοπισμένων Παλαιστινίων στη βόρεια Γάζα, λέει αξιωματούχος που ενημερώθηκε για τη συμφωνία.
Η συμφωνία απαιτεί να επιτραπεί η είσοδος 600 φορτηγών με ανθρωπιστική βοήθεια στη Γάζα κάθε ημέρα της κατάπαυσης του πυρός, εκ των οποίων τα 50 θα μεταφέρουν καύσιμα, με 300 από τα φορτηγά να διατίθενται στο βόρειο τμήμα.
Η Χαμάς θα απελευθερώσει 33 Ισραηλινούς ομήρους, συμπεριλαμβανομένων όλων των γυναικών (στρατιωτών και πολιτών), των παιδιών και των ανδρών άνω των 50 ετών.
Η Χαμάς θα απελευθερώσει τους ομήρους σε διάστημα έξι εβδομάδων, με τρεις ομήρους να απελευθερώνονται κάθε εβδομάδα και τους υπόλοιπους πριν από το τέλος της περιόδου.
Το Ισραήλ θα απελευθερώσει 30 Παλαιστίνιους κρατούμενους για κάθε άμαχο όμηρο και 50 Παλαιστίνιους κρατούμενους για κάθε Ισραηλινή στρατιώτη που απελευθερώνει η Χαμάς.
Πρώτα θα απελευθερωθούν όλοι οι ζωντανοί όμηροι και στη συνέχεια τα λείψανα των νεκρών ομήρων.
Την εφαρμογή της συμφωνίας θα εγγυηθούν το Κατάρ, η Αίγυπτος και οι ΗΠΑ.
Οι διαπραγματεύσεις για τη δεύτερη φάση της συμφωνίας θα αρχίσουν έως τη 16η ημέρα της πρώτης φάσης.
Η δεύτερη φάση αναμένεται να περιλαμβάνει απελευθέρωση όλων των υπόλοιπων ομήρων, μόνιμη κατάπαυση του πυρός και πλήρη αποχώρηση των ισραηλινών στρατιωτών.
Το CBS News μετέδωσε ότι προέκυψε ένα πρόβλημα της τελευταίας στιγμής σχετικά με τον Διάδρομο της Φιλαδέλφειας – μια στρατηγικής σημασίας λωρίδα γης κατά μήκος των νότιων συνόρων της Γάζας με την Αίγυπτο – το οποίο όμως επιλύθηκε.
«Έχουμε συμφωνία για τους ομήρους τη Μέση Ανατολή. Θα απελευθερωθούν σύντομα. Σας ευχαριστούμε», έγραψε ο εκλεγμένος Αμερικανός πρόεδρος.null
Αύριο οι ψηφοφορίες στο Ισραήλ
Σε ψηφοφορία τίθεται αύριο στο Ισραήλ η έγκριση της συμφωνίας για την κατάπαυση του πυρός στη Γάζα και την απελευθέρωση των ομήρων.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ισραήλ, Γκίντεον Σάαρ, ανακοίνωσε ότι διακόπτει την περιοδεία του στην Ευρώπη ώστε να συμμετάσχει αύριο στις ψηφοφορίες που θα διεξαχθούν στο Συμβούλιο Ασφαλείας και στην κυβέρνηση.
«Μετά την πρόοδο των διαπραγματεύσεων, ο υπουργός Σάαρ διέκοψε τη διπλωματική επίσκεψή του, που ήταν προγραμματισμένο να συνεχιστεί αύριο στην Ουγγαρία. Θα επιστρέψει στο Ισραήλ απόψε για να συμμετάσχει στις προγραμματισμένες συζητήσεις και τις ψηφοφορίες στο Συμβούλιο Ασφαλείας και την κυβέρνηση», ανέφερε το υπουργείο στην ανακοίνωσή του.
Η Χαμάς ενέκρινε προφορικά τη συμφωνία κατάπαυσης πυρός και ανταλλαγής ομήρων με το Ισραήλ
Η παλαιστινιακή οργάνωση Χαμάς και ο σύμμαχός της, ο Ισλαμικός Τζιχάντ, ενέκριναν τη συμφωνία που είναι υπό διαπραγμάτευση στην Ντόχα για μια εκεχειρία στη Λωρίδα της Γάζας και την απελευθέρωση των ομήρων, ανέφεραν στο Γαλλικό Πρακτορείο δύο παλαιστινιακές πηγές προσκείμενες στις συνομιλίες.
«Οι ομάδες της αντίστασης κατέληξαν μεταξύ τους σε συμφωνία και ενημέρωσαν τους μεσολαβητές ότι εγκρίνουν τη συμφωνία ανταλλαγής (των Ισραηλινών ομήρων με Παλαιστίνιους κρατούμενους) και την κατάπαυση του πυρός», είπε η μία από τις πηγές αυτές που μίλησε τηλεφωνικά από το Κάιρο.
Μια δεύτερη παλαιστινιακή πηγή, προσκείμενη στις συνομιλίες, επιβεβαίωσε αυτή τη δήλωση.
Σύμφωνα με το πρακτορείο Reuters, που επικαλείται επίσης έναν μη κατονομαζόμενο Παλαιστίνιο αξιωματούχο, η Χαμάς έδωσε την προφορική έγκρισή της στη συμφωνία και αναμένει περισσότερες πληροφορίες για να δώσει και την τελική, γραπτή έγκρισή της.
Καθηγητής Νομικής Σχολής FPSP Πανεπιστημίου Ούνιον Νίκολα Τέσλα Βελιγραδίου, Δ/ντής E.P.L.O. στη Βοσνία – Ερζεγοβίνη).
Στιγμιότυπο προεδρικό μέγαρο
Eurokinissi
Το 2025 είναι το έτος της εκλογής νέου προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας και έχει αρχίσει η εκλογολογία και μια άτυπη κούρσα διεκδίκησης υποψηφίων. Λόγω αυτής της πολιτικής ελληνικής πραγματικότητας έχουν εμφανιστεί και κάποιες τάσεις, απόψεις, ιδέες και πολιτικοκοινωνικές αποκλίσεις.
Μας έχει κάνει μεγάλη εντύπωση, όπως και σε αρκετούς συνομιλητές μας, το γιατί οι πολιτικοί μας, όλων των πολιτικών χώρων και αποκλίσεων, δεν σκέφτονται πολιτικά στο να προτείνουν για αυτόν τον υψηλό θεσμό, της υψηλής πολιτειακής λειτουργίας και κάποιους ως υποψηφίους για προέδρους της Δημοκρατίας, έλληνες, εκ του ακαδημαϊκού χώρου της Ακαδημίας των Επιστημών, εκ της ημεδαπής ή εκ της αλλοδαπής.
Εάν αυτός ο θεσμός και η θέση του ΠτΔ είναι συνταγματικά η υψηλότερη μέσα στην ελληνική πολιτεία και πολιτειακή τάξη, τότε θα πρέπει να καταλαμβάνεται από αντίστοιχο πρόσωπο του υψηλότερου διανοητικού κόσμου της χώρας, δηλ. από έλληνα ακαδημαϊκό μέλος της Ακαδημίας των Επιστημών της ημεδαπής ή αλλοδαπής.
Οι προτάσεις κάποιων πολιτικών χώρων για υποψηφιότητες που έχουν διακριθεί στον επαγγελματικό ή κοινωνικό ή πολιτικό βίο, εύλογα δεν είναι ικανά επαρκείς, γι’ αυτό το μεγάλο αξίωμα και θα πρέπει να τους προβληματίσει, αυτή η πολιτική συμπεριφορά της χαμηλής πολιτειακής συν-αντίληψης, καθώς και τον κοινό νομοθέτη, ώστε να οριοθετήσει νομοθετικά τα προσόντα για το υψηλό του θεσμού.
Τα τελευταία χρόνια έχει προταθεί από πολιτικούς χώρους των κομμάτων, ώστε να καταληφθεί ο ανώτατος αυτός θώκος, από πρώην προέδρους των ανωτάτων δικαστηρίων ή δικαστικών χώρων της χώρας, καθώς και ο διορισμός ως υπηρεσιακών πρωθυπουργών ομοίων προσώπων, όμως που δεν έχουν αποφύγει ούτε τα σχόλια εκ του Τύπου, ότι πιθανώς, κάποια τέτοια πρόσωπα να υπηρέτησαν το σύστημα, κι όχι το λαό, κι ότι η θέση πιθανώς να ήταν απόρροια πολιτικής εκδούλευσης.
Ομοίως έχει σχολιαστεί στο Τύπο, ότι και κάποια πολιτικά πρόσωπα, που προτείνονται, υπηρέτησαν κυρίως τα κομματικά συμφέροντα, κι όχι τον ελληνικό λαό.
Άραγε, τα πρόσωπα αυτά, απ’ το πολιτικό ή ανώτατο δικαστικό χώρο της ελληνικής πολιτείας, άραγε συνταυτίζουν και συνενώνουν, αυτή την προαπαιτούμενη υψηλή διάκριση, για την ανώτατη διάκριση της διακεκριμένης προσωπικότητας, είναι δηλαδή αυτά τα πρόσωπα ακαδημαϊκά μέλη της Ακαδημίας των Επιστημών της ημεδαπής ή της αλλοδαπής;
Ας το διευκρινήσουμε αναλύοντάς το περισσότερο, αφού τίθεται το ερώτημα, εάν λοιπόν ο ανώτατος θώκος του ΠτΔ θα πρέπει ή όχι, να καταλαμβάνεται από την ύψιστη ιεραρχία εκ των διακεκριμένων προσωπικοτήτων της χώρας μας, που αυτοί δεν είναι άλλοι, παρά οι έλληνες ακαδημαϊκοί, τα μέλη της Ακαδημίας των Επιστημών της ημεδαπής ή της αλλοδαπής;
Δεδομένου ότι η ύψιστη διάκριση σε όλον τον κόσμο πάνω στο πλανήτη Γη και σε κάθε χώρα του κόσμου είναι κάποιο πρόσωπο να έχει διακριθεί και να έχει εκλεγεί ως ακαδημαϊκός, δηλαδή μέλος κάποιας Ακαδημίας των Επιστημών. Εάν λοιπόν αυτή η διάκριση είναι η ύψιστη στον κόσμο όλο, τότε απ’ αυτόν τον διακεκριμένο χώρο, θα πρέπει να επιλέγονται και οι υποψηφιότητες των κομμάτων για τη θέση και του ΠτΔ.
Άς μη μας πουν τώρα ότι τα κόμματα της ελληνικής πολιτείας αδυνατούν, στα μέλη της Ακαδημίας των Επιστημών, δηλαδή στους ακαδημαϊκούς, δεν μπορούν να βρουν πρόσωπα που να συγκλίνουν στις πολιτικές απόψεις των πολιτικών κομμάτων. Η, ας μην ειπωθεί ούτε ότι οι ακαδημαϊκοί, τα μέλη της Ακαδημίας των Επιστημών, ημεδαπής ή αλλοδαπής, είναι υπέργηροι, γιατί δεν ισχύει, υπάρχουν ακαδημαϊκοί Ακαδημίας των Επιστημών και νεώτεροι και νεώτατοι!
Mόνο ο χώρος των ελλήνων ακαδημαϊκών της Ακαδημίας των Επιστημών της ημεδαπής ή αλλοδαπής, διαθέτει στο χώρο του, εκ της φύσης του, τις διακεκριμένες προσωπικότητες από όλο το φάσμα και χώρο των επιστημών, των τεχνών, του πολιτισμού, των γραμμάτων. Καθώς επίσης ακαδημαϊκούς, ως διακεκριμένες προσωπικότητες, απ’ το χώρο των θεσμών, της δικαιοσύνης, του δικαίου, της νομικής επιστήμης και των πολιτειολογικών και πολιτικών επιστημών, έλληνες Ακαδημαϊκούς Ακαδημίας των Επιστημών ημεδαπής ή αλλοδαπής.
Να διευκρινίσουμε για το πολύ κόσμο, όπου υπάρχει μία παρεξήγηση, την οποία δυστυχώς καλλιεργούν, αρκετοί πανεπιστημιακοί διδάσκαλοι. Λοιπόν, ακαδημαϊκός ονομάζεται το μέλος κάποιας Ακαδημίας των Επιστημών ημεδαπής ή αλλοδαπής, που έχει αποκτήσει αυτόν τον τίτλο, εκ της Ακαδημίας των Επιστημών. Ο πανεπιστημιακός διδάσκαλος, εάν δεν έχει αποκτήσει αυτόν το τίτλο του ακαδημαϊκού, ως μέλος κάποιας Ακαδημίας των Επιστημών ημεδαπής ή αλλοδαπής (προσοχή) δεν δικαιούται να αυτο-τιτλοφορείται ως ακαδημαϊκός, ούτε να διασύρει αυτό το τίτλο, μεταξύ των φοιτητών του, ως συνηθίζουν εσφαλμένα να λένε ”εμείς οι ακαδημαϊκοί δάσκαλοι” ενώ δεν είναι ακαδημαϊκοί δηλ. μέλη Ακαδημίας των Επιστημών, αλλά είναι μέλη κάποιας συγκεκριμένης πανεπιστημιακής κοινότητας ως πανεπιστημιακοί διδάσκαλοι, κι άρα εδώ δεν γίνεται λόγος γι’ αυτή την κατηγορία.
Συνοψίζοντας τα ως άνω, εάν τα πολιτικά κόμματα επιθυμούν να σταθούν στο ύψος των ιστορικών περιστάσεων και του κύρους που απαιτεί ο θεσμός του ΠτΔ, οφείλουν να προτείνουν για το θώκο αυτό, διακεκριμένες προσωπικότητες απ’ το χώρο των επιστημών, των γραμμάτων, της παιδείας, της τέχνης, του δικαίου, της νομικής, της πολιτειολογίας, της πολιτικής επιστήμης, που ως διακεκριμένες προσωπικότητες, τέτοιοι είναι οι έλληνες ακαδημαϊκοί, δηλαδή τα μέλη Ακαδημίας των Επιστημών ημεδαπής ή αλλοδαπής, κι αυτό καλό θα ήταν να το συμπεριλάβουν τα κόμματα στις καταστατικές τους διατάξεις και για ευρύτερη χρήση και αξιοποίηση. Μάλιστα και η εκλογή απευθείας από το Λαό κι αυτή δεν θα ήταν άσχημη νομοθετική ενέργεια!
Επισήμανση – παράλληλα καλό θα ήταν όλα τα πολιτικά κόμματα να ζητήσουν απ′ την κυβέρνηση και το υπουργείο Παιδείας της Ελλάδας να αναβαθμίσει και αναδιοργανώσει ουσιαστικά και πρακτικά, με ειδικό ΦΕΚ ή Προεδρικό Διάταγμα, το πρωτόκολλο τιμής για τους Ελληνες Ακαδημαϊκούς μέλη Ακαδημίας των Επιστημών ημεδαπής ή αλλοδαπής στη χώρα μας (όπως, και για π.χ. όταν θα είναι υποψήφιος ένας ’Ελλην ακαδημαϊκός, ως μέλος Ακαδημίας των Επιστημών ημεδαπής ή αλλοδαπής, αυτός να καταλαμβάνει τη θέση του καθηγητή ελληνικού πανεπιστημίου, αυτοδικαίως, λόγω της τιμής, ως προσωποπαγές νομικό δικαίωμα θέσης αναγνώρισης της διακεκριμένης διεθνούς προσωπικότητας, που και μέσω αυτής διακρίθηκε η Ελλάδα όλη!), εάν θα θέλουμε να λέμε ότι είμαστε η χώρα της παιδείας, των γραμμάτων και η χώρα που γέννησε τη δημοκρατία, τους θεσμούς, και την Ακαδημία Πλάτωνος, ας τα προσέξουμε κι αυτά.
Υ.Γ. Ο γράφων είναι έλληνας ακαδημαϊκός, δηλαδή εκλεγμένο μέλος ακαδημιών της αλλοδαπής, συγκεκριμένα της γνωστής διεθνώς, της Ευρωπαϊκής Ακαδημίας των Επιστημών και Τεχνών, Σάλζμπουργ Αυστρίας Τάξης V., ως καθηγητής δρ. νομικών/πολιτικών επιστημών, δρ. βιοηθικής, δρ. θρησκειολογίας. Επίσης Ακαδημαϊκός της Διεθνούς Σλαβικής Ακαδημίας των Επιστημών (7 κρατών, σλαβικών), και της Ακαδημίας Βιοηθικής της Ινδίας.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Hakan Fidan συνομιλεί με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Antony Blinken κατά τη διάρκεια συνάντησης με τους υπουργούς Εξωτερικών της Αραβικής Ομάδας Επαφής για τη Συρία στην παράκτια πόλη Άκαμπα της νότιας Ερυθράς Θάλασσας της Ιορδανίας, στις 14 Δεκεμβρίου 2024. ANDREW CABALLERO-REYNOLDS/Pool μέσω REUTERS /Φωτογραφία αρχείου
Ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Hakan Fidan συνομιλεί με τον υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Antony Blinken κατά τη διάρκεια συνάντησης με τους υπουργούς Εξωτερικών της Αραβικής Ομάδας Επαφής για τη Συρία στην παράκτια πόλη Άκαμπα της νότιας Ερυθράς Θάλασσας της Ιορδανίας, στις 14 Δεκεμβρίου 2024. ANDREW CABALLERO-REYNOLDS/Pool μέσω REUTERS /Φωτογραφία αρχείου
Για να αντιμετωπίσει το ζήτημα των YPG/SDF, η Ουάσιγκτον πρέπει να εφαρμόσει μια πολύπλευρη στρατηγική που εξισορροπεί τους αντιτρομοκρατικούς στόχους με την ανάγκη διατήρησης ισχυρών διμερών σχέσεων με την Άγκυρα.
Η κυβέρνηση Μπάιντεν ήταν σαφής στην υποστήριξή της στους SDF, με την κύρια αντίληψη της απειλής στη Συρία να επικεντρώνεται στο ISIS. Ωστόσο, η επιστροφή του Τραμπ εγείρει ερωτήματα σχετικά με το πόσον καιρό η Ουάσιγκτον θα συνεχίσει την υποστήριξή της.
Εάν ο Ερντογάν καταφέρει να πείσει τον Τραμπ ότι μια κοινή δύναμη που αποτελείται από τον τουρκικό στρατό και τις συριακές ομάδες πιστές στην Άγκυρα μπορεί να αντιμετωπίσει το ISIS και να περιορίσει τον κίνδυνο αναζωπύρωσης των τζιχαντιστών, είναι πιθανό οι SDF να χάσουν την υποστήριξη των ΗΠΑ.
Η νέα συριακή κυβέρνηση θα βρεθεί διχασμένη ανάμεσα στις αντικρουόμενες προτεραιότητες της Ουάσιγκτον και της Άγκυρας. Ενώ η Ουάσιγκτον θα έχει μόχλευση σε κρίσιμα ζητήματα, όπως η άρση των κυρώσεων, το νέο καθεστώς στη Δαμασκό μπορεί να κλίνει περισσότερο προς τις προτεραιότητες της Τουρκίας.
Τώρα που το καθεστώς Άσαντ έχει φύγει και η υπό την ηγεσία των ισλαμιστών κυβέρνηση της Hay’at Tahrir al-Sham (HTS) είναι επικεφαλής της Δαμασκού, η μοίρα του ISIS και των Κούρδων της Συρίας θα επηρεάσει σε μεγάλο βαθμό τη φύση του νέου συριακού καθεστώτος καθώς και τις μελλοντικές τουρκοαμερικανικές σχέσεις. Ο Συριακός Εθνικός Στρατός (SNA), μια ανταρτική ομάδα που υποστηρίζεται από την Τουρκία, αντιμετωπίζει επί του παρόντος τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) υπό την ηγεσία των Κούρδων, μια πολιτοφυλακή που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ που έπαιξε κρίσιμο ρόλο στην ήττα και τον περιορισμό του ISIS. Η Άγκυρα βλέπει τους SDF ως επέκταση του εκτός νόμου Κουρδικού Εργατικού Κόμματος (PKK) της Τουρκίας. Ενώ οι ΗΠΑ χαρακτηρίζουν επίσης το PKK ως τρομοκρατική οργάνωση, θεωρούν τις SDF ως ξεχωριστή οντότητα, δικαιολογώντας έτσι τη συνεχή υποστήριξή τους προς τις SDF.
Σε μεγάλο μέρος του συριακού εμφυλίου πολέμου, ο οποίος ξεκίνησε το 2011, οι Κούρδοι πολιτοφύλακες έδωσαν προτεραιότητα στον έλεγχο του εδάφους τους αντί να πολεμούν τον Άσαντ. Οι ΗΠΑ τους αναγνώρισαν ως στρατηγικούς συμμάχους στη μάχη κατά του ISIS, το οποίο κατέλαβε μεγάλες εκτάσεις εδάφους στη Συρία και το Ιράκ το 2014. Η Ουάσιγκτον εξόπλισε και εκπαίδευσε τις Μονάδες Άμυνας του Λαού (YPG). Αφού εκμεταλλεύτηκαν το χάος του εμφυλίου πολέμου της Συρίας και τη μάχη κατά του ISIS, οι SDF ανέλαβαν τον έλεγχο του 25% έως 30% της βορειοανατολικής Συρίας, συμπεριλαμβανομένων βασικών κοιτασμάτων πετρελαίου και γεωργικών περιοχών, παρέχοντάς τους ουσιαστική μόχλευση στο γεωπολιτικό τοπίο της χώρας.
Οι Κούρδοι της Συρίας, οι οποίοι με 2,5 εκατομμύρια ανθρώπους αποτελούν περίπου το 10 τοις εκατό του πληθυσμού της χώρας, δημιούργησαν το δικό τους έδαφος κατά τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου και φοβούνται ότι μπορεί να καταλήξουν σε χειρότερη κατάσταση υπό την κυβέρνηση μετά τον Άσαντ υπό την ηγεσία του HTS.
Ενόψει των νέων εξελίξεων, φοβούνται ότι οι ΗΠΑ θα πάψουν να τους υποστηρίζουν. Αυτές οι ανησυχίες ενισχύονται από ιστορικά προηγούμενα όπου οι μεγάλες δυνάμεις υποστήριξαν τους Κούρδους για γεωστρατηγικούς σκοπούς μόνο για να τους εγκαταλείψουν μόλις εκπληρωθούν οι στόχοι τους.
Πλοήγηση των ΗΠΑ μεταξύ Κούρδων της Συρίας και Άγκυρας
Η πλοήγηση στο θέμα YPG-PKK απαιτεί από την Ουάσιγκτον να εφαρμόσει μια πολύπλευρη στρατηγική που εξισορροπεί τους αντιτρομοκρατικούς στόχους με την επιτακτική ανάγκη διατήρησης ισχυρών διμερών σχέσεων με την Τουρκία. Αυτό περιλαμβάνει συνεχή διπλωματική δέσμευση, στρατηγική στρατιωτική συνεργασία και λεπτή κατανόηση του περιφερειακού γεωπολιτικού τοπίου.
Η πρόσφατη γεωπολιτική αλλαγή στη Συρία προσθέτει νέα επίπεδα πολυπλοκότητας για την Ουάσιγκτον όσον αφορά το εάν το YPG/SDF θα είναι σε θέση να διατηρήσει τα όπλα και το αυτόνομο καθεστώς του σε ένα ομοσπονδιακό-αποκεντρωμένο συνταγματικό πλαίσιο.
Ο Μαζλούμ Άμπντι, επικεφαλής των SDF, λέει ότι είναι έτοιμος να διαλύσει την ομάδα του, να αλλάξει το σήμα της δύναμης των 100.000 ατόμων και να ενταχθεί σε έναν νέο συριακό στρατό υπό την ηγεσία των αρχών μετά τον Άσαντ στη Δαμασκό. Αλλά πρώτα θέλει να διαπραγματευτεί τα δικαιώματα των Κούρδων που αποτελούν περίπου το 10 τοις εκατό του πληθυσμού της Συρίας. «Θέλουμε η Συρία να είναι αποκεντρωμένη, με βάση τις δημοκρατικές πλουραλιστικές αρχές, με τα τοπικά συμβούλια να μοιράζονται ορισμένες από αυτές τις εξουσίες σε συμφωνία με την κεντρική αρχή».
Η πτώση του καθεστώτος Άσαντ πρόσθεσε ένα νέο επίπεδο πολυπλοκότητας για την Ουάσιγκτον σχετικά με το καθεστώς των Σύριων Κούρδων συμμάχων της (AFP).
Ενώ οι ΗΠΑ συνεχίζουν να συνεργάζονται με τις κουρδικές δυνάμεις στη Συρία και αναγνωρίζουν τη συμβολή τους στην περιφερειακή ασφάλεια, δεν υποστηρίζουν επίσημα την κουρδική αυτονομία στο αναδυόμενο συριακό πολιτικό τοπίο. Η προσέγγιση των ΗΠΑ φαίνεται να επικεντρώνεται στη διατήρηση της ασφάλειας και της σταθερότητας, στην αντιμετώπιση της αναζωπύρωσης του ISIS και στη διαχείριση πολύπλοκων περιφερειακών σχέσεων αντί να υποστηρίζει συγκεκριμένες πολιτικές ρυθμίσεις στη Συρία. Η κυβέρνηση Μπάιντεν ξεκίνησε γρήγορα διάλογο με το HTS και θέλει να διατηρήσει τη μόχλευση του νέου καθεστώτος στη Δαμασκό. Αντιπροσωπεία των ΗΠΑ, με επικεφαλής τη Βοηθό Υπουργό Εξωτερικών για τη Μέση Ανατολή, Barbara Leaf, συναντήθηκε με τον Ahmad al-Sharaa, τον αρχηγό του HTS.
Η νέα κυβέρνηση στη Δαμασκό γνωρίζει πλήρως ότι η διεθνής της νομιμοποίηση θα ενισχυθεί με τον τερματισμό από την Ουάσιγκτον του χαρακτηρισμού της HTS ως Ξένης Τρομοκρατικής Οργάνωσης και την άρση των κυρώσεων που επιβλήθηκαν στη Συρία προκειμένου να ξεκινήσει η διαδικασία ανοικοδόμησης.
Παρόλο που οι ΗΠΑ άρουν την επιβράβευση μιας αποκήρυξης που προσφέρθηκε για τη σύλληψη του ηγέτη του HTS αλ-Σαράα και το Υπουργείο Οικονομικών εξέδωσε ανακοίνωση περιορισμού κυρώσεων για να επιτρέψει βασικές ανθρώπινες ανάγκες στη Συρία για ένα εξάμηνο, η τάση στην Ουάσιγκτον είναι να περιμένουμε και να δούμε ενέργειες στο έδαφος. Πολλά θα εξαρτηθούν από το αν και πόσο κοινό έδαφος μπορεί να βρεθεί με το καθεστώς μετά τον Άσαντ.
Εάν το καθεστώς διαιωνίσει έναν εμφύλιο πόλεμο, ιδρύσει ένα ισλαμιστικό κράτος με βάση τη Σαρία ή αποτύχει να προστατεύσει τα δικαιώματα των γυναικών και των εθνικών μειονοτήτων, η Ουάσιγκτον είναι απίθανο να αφαιρέσει τον χαρακτηρισμό ως τρομοκρατικού του HTS. Σε ένα τέτοιο σενάριο, το HTS θα αγωνιζόταν επίσης να εξασφαλίσει βοήθεια και επενδύσεις που είναι απαραίτητες για την ανοικοδόμηση της χώρας και τη διευκόλυνση της επιστροφής εκατομμυρίων Σύριων προσφύγων από τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη. Επιπλέον, η σκέψη της Ουάσιγκτον για άρση του χαρακτηρισμού της τρομοκρατίας και των κυρώσεων εξαρτάται από στρατηγικά ζητήματα, όπως η διασφάλιση ότι το Ιράν δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τη Συρία ως χερσαία γέφυρα για την υποστήριξη της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Όσον αφορά την Τουρκία, οι προτεραιότητές της στη Συρία είναι δύο:
Πρώτον, η Άγκυρα επιδιώκει την αναγνώριση του YPG ως παράνομης οντότητας από το HTS και τη διάλυσή του ως ενόπλου κινήματος. Η Τουρκία φοβάται ότι η αυτοδιοίκηση των Κούρδων στη Συρία θα μπορούσε να πυροδοτήσει τις αποσχιστικές φιλοδοξίες στον δικό της, πολύ μεγαλύτερο κουρδικό πληθυσμό. Ως εκ τούτου, η Τουρκία είναι αποφασισμένη να αποτρέψει ένα παρακλάδι του PKK -μια ομάδα την οποία πολέμησε για 40 χρόνια- να γίνει κυρίαρχη αρχή πέρα από τα σύνορά της. Αν και οι SDF δεν αποτελούν άμεση στρατιωτική απειλή για την Τουρκία, η επιτυχία τους θα αντιπροσώπευε πολιτική ήττα για την Άγκυρα.
Η Τουρκία φαίνεται να είναι ανοιχτή σε μια μελλοντική φόρμουλα που θα ενσωματώνει τις κουρδικές δυνάμεις σε έναν συριακό στρατό στο πλαίσιο ενός ενιαίου κρατικού πλαισίου, διατηρώντας την εδαφική ακεραιότητα και την εθνική ενότητα της Συρίας.
Δεύτερον, η Άγκυρα ανυπομονεί να δει την επιστροφή περισσότερων από τεσσάρων εκατομμυρίων Σύριων πολιτών που έλαβαν καθεστώς πρόσφυγα στην Τουρκία από το 2012. Η Άγκυρα φαίνεται επίσης να εκμεταλλεύεται την προθυμία του φυλακισμένου ηγέτη του PKK Abdullah Ocalan, ο οποίος εκτίει ισόβια κάθειρξη, να υποστηρίξει τον αφοπλισμό του PKK και της συριακής του πτέρυγας, του YPG, σε αντάλλαγμα για μια πιθανή αμνηστία.
Για τον Ερντογάν, το ιδανικό αποτέλεσμα θα συνεπαγόταν σημαντική πρόοδο στον επαναπατρισμό Σύριων προσφύγων και την κατάθεση των όπλων των YPG-PKK.
Ωστόσο, δεν είναι σίγουρο αν ο Mazloum Abdi, ο ηγέτης του YPG, θα άκουγε το αίτημα του Οτσαλάν για αφοπλισμό, καθώς η συριακή οργάνωσή του διατηρεί επιχειρησιακή αυτονομία από το PKK και θεωρεί τον φυλακισμένο ηγέτη του PKK κυρίως ως τιμητικό πρόσωπο. Ο Abdi έχει καθιερωθεί ως ένας χαρισματικός στρατιωτικός ηγέτης που έχει επιδείξει εντυπωσιακές ικανότητες στον πόλεμο κατά του ISIS και έτσι κατάφερε να διατηρήσει την υποστήριξη της CENTCOM.
Η αντίληψη για την απειλή της Ουάσιγκτον: ISIS
Η κυβέρνηση Μπάιντεν ήταν ξεκάθαρη για την υποστήριξή της στους SDF και την ιεράρχηση της απειλής του ISIS. «Η μόνη μεγαλύτερη ανησυχία που έχω είναι η αναζωπύρωση του ISIS», δήλωσε ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ Τζέικ Σάλιβαν στο CNN στις 22 Δεκεμβρίου.
Ωστόσο, η επιστροφή του εκλεγμένου προέδρου Τραμπ εγείρει τώρα ερωτήματα σχετικά με το μέλλον της υποστήριξης της Ουάσιγκτον.
Κατά την πρώτη του θητεία, ο Τραμπ διέταξε τις αμερικανικές δυνάμεις να αποχωρήσουν από τη βόρεια Συρία, αφήνοντας τους SDF ευάλωτους σε τουρκική εισβολή. Η Τουρκία, η οποία διατηρεί χιλιάδες στρατεύματα στη βόρεια Συρία, έχει εξαπολύσει αρκετές επιθέσεις εναντίον Κούρδων μαχητών την τελευταία δεκαετία. Ανώτεροι αξιωματούχοι των ΗΠΑ, συμπεριλαμβανομένου του τότε υπουργού Άμυνας Τζιμ Μάτις, παραιτήθηκαν σε ένδειξη διαμαρτυρίας για αυτή την απόφαση.
Στις 19 Δεκεμβρίου, το Πεντάγωνο αποκάλυψε ότι περίπου 2.000 στρατιώτες σταθμεύουν στην ανατολική Συρία – υπερδιπλάσιοι από τους 900 στρατιώτες που είχαν αναφερθεί προηγουμένως. Η επερχόμενη κυβέρνηση Τραμπ θα αντιμετωπίσει ένα πρώιμο τεστ εξωτερικής πολιτικής σχετικά με τη συνέχιση αυτής της παρουσίας στρατευμάτων τόσο στη Συρία όσο και στο Ιράκ. Μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2025, οι ΗΠΑ πρόκειται να μειώσουν την αποστολή του συνασπισμού τους στο Ιράκ, αν και ορισμένα στρατεύματα θα παραμείνουν για συνεχή συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας. Στη Συρία, οι αμερικανικές δυνάμεις συνεχίζουν την αποστολή τους χωρίς συγκεκριμένη ημερομηνία λήξης. Καθώς το καθεστώς Άσαντ έπεφτε τον Δεκέμβριο, ο Τραμπ έδειξε ξανά την αποστροφή του για τη συνεχιζόμενη παρουσία της Ουάσιγκτον στη Συρία. «ΟΙ ΗΝΩΜΕΝΕΣ ΠΟΛΙΤΕΙΕΣ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΚΑΜΙΑ ΣΧΕΣΗ ΜΕ ΑΥΤΟ…. ΜΗΝ εμπλακείτε!» δημοσίευσε σε μια έκρηξη με κεφαλαία γράμματα στο X.
Είναι λογικό να υποθέσουμε ότι ο εκλεγμένος Πρόεδρος Τραμπ θα ενημερωθεί από τους διοικητές της CENTCOM σχετικά με τη στρατηγική ανάγκη διατήρησης κάποιας παρουσίας στρατευμάτων τόσο στο Ιράκ όσο και στη Συρία, ώστε να διασφαλιστεί ότι το ISIS, το οποίο εξακολουθεί να αποτελεί απειλή χαμηλού επιπέδου, δεν θα μετατραπεί σε μεγάλη απειλή για άλλη μια φορά. Λόγω των τρομοκρατικών επιθέσεων υψηλού προφίλ, όπως η πρόσφατη στη Νέα Ορλεάνη και προηγούμενες το 2024 στο Ιράν, καθώς και των ευρέως δημοσιευμένων συνωμοσιών που ακυρώθηκαν, μεγάλο μέρος της παγκόσμιας προσοχής των μέσων ενημέρωσης έχει επικεντρωθεί και πάλι στο ISIS. «Η τρομοκρατική επίθεση στη Νέα Ορλεάνη απλώς επιβεβαιώνει αυτό που πολλοί στην αντιτρομοκρατική κοινότητα έχουν πει τον περασμένο χρόνο, ότι το ISIS παραμένει μια πεισματική και επίμονη απειλή και μια απειλή που απλά δεν πρόκειται να εξαφανιστεί», δήλωσε ο Colin Clarke απο την Soufan Group, μια συμβουλευτική εταιρεία που εστιάζει σε παγκόσμια θέματα ασφάλειας.
Ο αρχιστράτηγος των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) Mazloum Abdi. (Φωτογραφία Delil SOULEIMAN / AFP)
Η κουρδική ηγεσία ανησυχεί ότι μπορεί να μην είναι σε θέση να βασιστεί στην υποστήριξη της Ουάσιγκτον στο άμεσο μέλλον (AFP).
Το Πεντάγωνο ανησυχεί βαθιά ότι το ISIS στη Συρία ανασυγκροτείται αργά και υπομονετικά. Τα τελευταία πέντε χρόνια, καθώς η ισχύς της ομάδας υποχωρούσε στη Συρία, διατήρησε μια σταθερή παρουσία στην κεντρική έρημο Badia, δείχνοντας κατά καιρούς σημάδια αναζωπύρωσης. Τον Ιανουάριο του 2022, μαχητές του ISIS εισέβαλαν σε μια φυλακή στην αλ-Χασάκα, πυροδοτώντας μια μάχη 10 ημερών στην οποία σκοτώθηκαν εκατοντάδες μαχητές του ISIS, αλλά και εκατοντάδες απελευθερώθηκαν από την αιχμαλωσία.
Η ομάδα εξακολουθεί να υπερηφανεύεται για αρκετές χιλιάδες μαχητές και πιθανότατα θα χρησιμοποιήσει το τρέχον χάος για να στρατολογήσει νέα μέλη, συμπεριλαμβανομένων δυνητικά σκληροπυρηνικών μαχητών που ήταν μέρος της ευρύτερης επίθεσης του HTS αλλά που διαφωνούν με την έμφαση του ηγέτη al-Sharaa στο μέτρο, την ένταξη και τον πραγματισμό. Από την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, ο αμερικανικός στρατός έχει πραγματοποιήσει αρκετές βομβαρδιστικές επιδρομές εναντίον θέσεων του ISIS στη Συρία. Στο πρώτο κύμα στις αρχές Δεκεμβρίου, τα βομβαρδιστικά B-52, τα μαχητικά F-15 και τα A-10 Warthog επιτέθηκαν σε 75 στόχους του ISIS, συμπεριλαμβανομένων ηγετών, χειριστών και στρατοπέδων εκπαίδευσης. Μια εβδομάδα αργότερα οι αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ σκότωσαν άλλους δώδεκα μαχητές του ISIS, στοχεύοντας περισσότερους μαχητές και στρατόπεδα εκπαίδευσης. Και πιο πρόσφατα, χωριστές πυραυλικές επιθέσεις των ΗΠΑ και της Γαλλίας στόχευσαν θέσεις του ISIS στη Συρία. Στις 26 Δεκεμβρίου, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε την εξάλειψη του ηγέτη του ISIS Abu Yusuf στην επαρχία Deir ez-Zor στον τελευταίο γύρο χτυπημάτων ακριβείας κατά της ηγεσίας του Ισλαμικού Κράτους.
Η πιο κραυγαλέα ευπάθεια σήμερα βρίσκεται στα στρατόπεδα φυλακών και στα κέντρα κράτησης όπου κρατούνται εκατοντάδες μαχητές του ISIS. Περίπου 9.000 μαχητές του ISIS παραμένουν σε αυτούς τους καταυλισμούς και περισσότερα από 40.000 μέλη των οικογενειών τους, συμπεριλαμβανομένων γυναικών και παιδιών, κρατούνται σε άθλιες συνθήκες. Τα στρατόπεδα φυλάσσονται από τις SDF.
Θα πείσει ο Ερντογάν τον Τραμπ να φύγει από τη Συρία;
Παρά την παρουσία του ISIS στη Συρία, η Άγκυρα θεωρεί την αμερικανική υποστήριξη στους SDF ως περιττή και θεωρεί την Ουάσιγκτον υπεύθυνη για την υποστήριξη μιας κουρδικής τρομοκρατικής ομάδας, παραβιάζοντας τη δέσμευσή της να σταματήσει τη συνεργασία με αυτήν την κουρδική πολιτοφυλακή. Οι ΗΠΑ πράγματι προσπάθησαν συχνά να κατευνάσουν την τουρκική οργή παρουσιάζοντας τη στρατιωτική υποστήριξη προς την κουρδική ομάδα ως «προσωρινή, τακτική και συναλλακτική».
Δεδομένης της προτίμησης του εκλεγμένου προέδρου Τραμπ για τον τερματισμό αυτής της εμπλοκής στη Συρία, είναι πιθανό η κυβέρνηση Τραμπ να αφήσει το μεγαλύτερο μέρος του αγώνα κατά του ISIS στη Συρία στον τουρκικό στρατό.
Δεν είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς τον Τούρκο Πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν να πείθει τον Τραμπ ότι σε αντάλλαγμα για την απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Συρία, ο τουρκικός στρατός θα κρατήσει μακριά το ISIS.
Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν ήταν ο πρώτος ανώτερος ξένος αξιωματούχος που ταξίδεψε στη Συρία για να συναντηθεί με τον αλ-Σαράα, επιβεβαιώνοντας αυτό που πολλοί γνώριζαν ήδη: η Άγκυρα ασκεί τη μεγαλύτερη επιρροή στο HTS και θα είναι ο σημαντικότερος παίκτης δύναμης στη συριακή πολιτική, διαμορφώνοντας αυτό που έρχεται.
Ο Φιντάν είπε πρόσφατα, «Όταν το βλέπεις αυτό από την οπτική των συμφερόντων των ΗΠΑ, όταν κάνεις τα μαθηματικά, είναι πιο σημαντική η Τουρκία ή μια τρομοκρατική ομάδα όπως το PKK; Ο κ. Τραμπ βλέπει τα μαθηματικά αμέσως».
Η ηγεσία των SDF ανησυχεί βαθιά για το ενδεχόμενο να χάσει την υποστήριξη της Ουάσιγκτον, μια προοπτική που θεωρούν υπαρξιακή. Εάν ο Ερντογάν καταφέρει να πείσει τον Τραμπ ότι ένας συνδυασμός τουρκικών στρατευμάτων στη Συρία, τουρκικών πληρεξουσίων, όπως ο Συριακός Εθνικός Στρατός και το ίδιο το HTS, μπορούν να πάρουν τη μάχη κατά του ISIS και να περιορίσουν την αναζωπύρωση των Τζιχαντιστών, οι SDF θα έχουν χάσει την αμερικανική υποστήριξή τους.
Η νέα συριακή κυβέρνηση θα βρεθεί ανάμεσα στις αντικρουόμενες προτεραιότητες της Ουάσιγκτον και της Άγκυρας (AFP).
Συμπεράσματα
Παρά τη δυναμική αυτή που ευνοεί την Άγκυρα, είναι πρόωρο να συμπεράνουμε ότι το HTS θα ελέγχεται από την Τουρκία ή ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αποσύρουν γρήγορα τα στρατεύματά τους από τη Συρία. Όπως συμβαίνει συχνά με το αμερικανικό πολιτικό σύστημα, η Δαμασκός πιθανότατα θα λάβει ανάμεικτα μηνύματα από την Ουάσιγκτον, αντανακλώντας τις εσωτερικές συζητήσεις και μια δυνητικά χαοτική διαδικασία χάραξης πολιτικής. Το Πεντάγωνο πιθανότατα θα πείσει τον Λευκό Οίκο ότι μια γρήγορη αποχώρηση των ΗΠΑ θα είναι η λάθος απόφαση και θα προσφέρει μια διετή διαδικασία σταδιακής και υπό όρους αποχώρησης από τη Συρία. Η επιτυχία του νέου συριακού καθεστώτος στην καταπολέμηση του ISIS, το καθεστώς των Κούρδων και άλλων μειονοτήτων και ορισμένα βασικά δικαιώματα των φύλων που βασίζονται στη χρηστή διακυβέρνηση είναι πιθανό να είναι τα κύρια αμερικανικά μέτρα για την πλήρη αποχώρηση.
Το HTS θα βρεθεί επομένως διχασμένο μεταξύ των διαφορετικών προτεραιοτήτων της Ουάσιγκτον και της Άγκυρας. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ υπό την ηγεσία του Μάρκο Ρούμπιο και το Πεντάγωνο υπό την πίεση της CENTCOM πιθανότατα θα επιμείνουν σε κάποια επιχειρησιακή αυτονομία των δυνάμεων των YPG/SDF στον αγώνα τους κατά του ISIS με την αμερικανική στρατιωτική υποστήριξη για το μεγαλύτερο μέρος του 2025 ως υπό όρους σημείο αναφοράς για μερική αποχώρηση . Εάν οι νέες συριακές στρατιωτικές μονάδες αποδειχθούν ικανές να πολεμήσουν αποτελεσματικά το ISIS μόνες τους, οι ΗΠΑ μπορούν να ολοκληρώσουν την απόσυρσή τους στα τέλη του 2026.
Εάν αυτή η σταδιακή και υπό όρους αμερικανική έξοδος γίνει η πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ, είναι πιθανό να γίνουμε μάρτυρες μιας σύγκρουσης τουρκικών και αμερικανικών προτεραιοτήτων στη Συρία. Ο λόγος είναι απλός: η Άγκυρα θα πιέσει τον αλ-Σαάρα να διαλύσει την κουρδική πολιτοφυλακή, να τερματίσει το κουρδικό σχέδιο αυτονομίας και να επιβάλει κεντρική εξουσία στα πλούσια σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο και γεωργικούς πόρους εδάφη της βορειοανατολικής Συρίας.
Το HTS, δεδομένων των ισχυρών σχέσεών του με την Άγκυρα και της φυσικής του τάσης να επιβάλλει τον πλήρη έλεγχο όλων των πολιτοφυλακών στη Συρία, μπορεί να κλίνει προς την ευθυγράμμιση με τις προτεραιότητες της Τουρκίας. Ωστόσο, η Ουάσιγκτον διατηρεί σημαντική μόχλευση μέσω κρίσιμων ζητημάτων όπως η άρση των κυρώσεων και η διαγραφή του HTS ως τρομοκρατικής οργάνωσης. Όπως υποστηρίχθηκε προηγουμένως, αυτές οι ενέργειες είναι ζωτικής σημασίας για τη Συρία να έχει πρόσβαση σε ξένη βοήθεια από διεθνείς οργανισμούς όπως η Παγκόσμια Τράπεζα, η Ευρωπαϊκή Ένωση και το Αναπτυξιακό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών (UNDP). Το πιο σημαντικό είναι ότι θα είναι αδύνατο για το νέο καθεστώς να λάβει ξένες επενδύσεις όσο ισχύουν κυρώσεις. Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι επίσης ο μεγαλύτερος χορηγός ανθρωπιστικής βοήθειας για την κρίση στη Συρία, διαθέτοντας περισσότερα από 17,8 δισεκατομμύρια δολάρια από το 2012 για ανθρωπιστικές προσπάθειες στη Συρία και σε γειτονικά κράτη που φιλοξενούν Σύρους πρόσφυγες.
Ο Τραμπ από την πλευρά του θα βρίσκεται υπό την πίεση του αμερικανικού Κογκρέσου όπου οι Κούρδοι έχουν ισχυρούς συμμάχους.
Ο γερουσιαστής Lindsey Graham, Ρεπουμπλικανός από τη Νότια Καρολίνα, εξέδωσε πρόσφατα μια αυστηρή προειδοποίηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, απειλώντας να πιέσει για οικονομικές κυρώσεις κατά της Τουρκίαςεάν επιτεθεί στις κουρδικές δυνάμεις. Προειδοποίησε ότι τέτοιες ενέργειες θα μπορούσαν να «θέσουν σε κίνηση ένα jailbreak του ISIS». Και πρόσθεσε: «Εάν η Τουρκία αναλάβει στρατιωτική δράση κατά των κουρδικών δυνάμεων στη Συρία, θα θέσει σε δραματικό κίνδυνο τα συμφέροντα της Αμερικής».
Ομοίως, ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Chris Van Hollen τόνισε τη σημασία της διατήρησης της υποστήριξης των ΗΠΑ προς τους Κούρδους της Συρίας. «Θα πρέπει να επικεντρωθούμε καθαρά στα συμφέροντά μας για την εθνική μας ασφάλεια και στην κορυφή αυτής της λίστας είναι η αποτροπή της αναζωπύρωσης του ISIS. Θα είναι ιδιαίτερα σημαντικό να συνεχίσουμε να υποστηρίζουμε τους εταίρους μας, τους Κούρδους της Συρίας, και να καταστήσουμε σαφές ότι δεν θα τους εγκαταλείψουμε».
Προσθέτοντας σε αυτή τη δυναμική, ο Mazloum Abdi, ο ηγέτης του YPG,φέρεται να έχει προσκληθεί να παραστεί στην ορκωμοσία του Τραμπ στις 20 Ιανουαρίου.
Το ισραηλινό λόμπι με επιρροή στο Κογκρέσο είναι επίσης σθεναρά φιλοκουρδικό. Ομοίως, η υποστήριξη προς τους Κούρδους στο Ισραήλ διασχίζει ένα κατά τα άλλα πολωμένο πολιτικό φάσμα με δικομματικό τρόπο.
Ακόμη και η ισραηλινή αριστερά που ασκεί κριτική στον Νετανιάχου πιστεύει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να υποστηρίξουν τους Κούρδους και ότι το Ισραήλ πρέπει επίσης να βοηθήσει τους Κούρδους της Συρίας.
Όπως υποστηρίζει η Haaretz: «Οι φίλοι του Ισραήλ στο Κογκρέσο των ΗΠΑ μπορούν να πειστούν να πιέσουν για κατάπαυση του πυρός ή να πείσουν τους Αμερικανούς να παραμείνουν στη βόρεια Συρία και να μην εγκαταλείψουν τους Κούρδους όταν ο Ντόναλντ Τραμπ γίνει πρόεδρος. Και πολλά περισσότερα μπορούν να γίνουν στις μυστικές υπηρεσίες, τον κυβερνοπόλεμο και τα όπλα».
*Ο Ömer Taşpınar είναι Μη κάτοικος Ερευνητής στο Κέντρο Πολιτικής της Emirates (EPC). Είναι Καθηγητής Σπουδών Ασφάλειας στο Εθνικό Κολλέγιο Πολέμου (National Defense University, πανεπιστημιούπολη DC), Senior Fellow στο Brookings Institution.
Αποποίηση ευθύνης: Οι απόψεις και οι απόψεις που εκφράζονται στο περιεχόμενο είναι αποκλειστικά των συγγραφέων και δεν αντικατοπτρίζουν απαραίτητα τη θέση του Κέντρου Πολιτικής της Emirates.
Syria ΑΑΝΕΣ -Tisreen φραγμα SDF: Χθες το απόγευμα, τρομοκράτες που υποστηρίζονται από την Τουρκία υποστηριζόμενοι από πολεμικά αεροσκάφη και drones εξαπέλυσαν επίθεση μεγάλης κλίμακας στον λόφο Syriatel. Δύο τεθωρακισμένα οχήματα καταστράφηκαν και ένα άλλο υπέστη ζημιές. Επιβεβαιώθηκε ότι 18 SNA τρομοκράτες σκοτώθηκαν και άλλοι 9 τραυματίστηκαν, ενώ οι υπόλοιποι τράπηκαν σε φυγή. Οι SNA επιχείρησαν μια δεύτερη επίθεση στο λόφο Συριαντέλ, αλλά οι δυνάμεις των SDF κατέστρεψαν ένα όχημα που μετέφερε πολυβόλο DShK και ένα άλλο τεθωρακισμένο όχημα BMB, ανατρέποντας την επίθεση.
Συνολικά οι δυνάμεις SDF πραγματοποίησαν 19 επιχειρήσεις εναντίον των SNA, οι οποίες συνοψίζονται ως εξής: Καταστροφή 7 τεθωρακισμένων BMB. Καταστροφή 3 δεξαμενών. Καταστροφή 6 οχημάτων εξοπλισμένων με πολυβόλα DShK. Στόχευση 3 εχθρικών συγκεντρώσεων.
Μετά την απόκρουση των επιθέσεων, η τουρκική κατοχή και οι SNA τρομοκρατες της κατέφυγαν, ως συνήθως, σε βομβαρδισμούς με drones και βαρύ πυροβολικό, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 5 μαχητές SDF.
Το μετωπο εχει λιγη ηρεμια τωρα..
-Syria -Ένα US drone στόχευσε μια μοτοσυκλέτα στην περιοχή της Sarmada κοντά στα σύνορα Τουρκίας-Συρίας στο βόρειο Idlib και 2 HTS τρομοκρατες σκοτωθηκαν ,οι Mohammad Fayyad Al-Theiban και Nayef Hammoud Aloui.
-Syria- Τρομοκράτες του HTS επιτέθηκαν σήμερα το πρωί σε σπίτια Κούρδων στη συνοικία Ζοράβα της Δαμασκού και συνέλαβαν 100 κουρδους πολιτες.
-Iraq- Αυτονομη περιοχη Κουρδισταν.ΗPG δυναμεις Πραγματοποιήσαν 5 επιχειρήσεις drones Kamikaze με στόχο Τούρκους εισβολείς στο Xakurkê και στο Δυτικό Zap και καταστρέψαν 1 ραντάρ, 1 οχύρωση, 1 εκσκαφέα και 1 άρμα υπέστη ζημιές.
-Syria -Οι τρομοκράτες του Jolani HTS (Hayat Tahrir al-Sham) στη Συρία, που υποστηρίζονται από την Αλ Κάιντα, συνέλαβαν αρκετούς πολίτες στη συριακή πόλη Hama και τους υπέβαλαν σε βασανιστήρια χρησιμοποιώντας μαχαίρια και αιχμηρά εργαλεία.
-Syria-Tishreen .Τουρκικό πολεμικό αεροσκάφος στόχευσε μια συνοδεία ανθρώπων που κατευθύνονταν προς το Φράγμα #Tishreen . Το πολεμικό αεροσκάφος βομβάρδισε και έκοψε τον κεντρικό δρόμο που οδηγεί στο φράγμα, αναγκάζοντας τον κόσμο να εγκαταλείψει τα οχήματά του και να συνεχίσει με τα πόδια. Λίγο αργότερα, το Tουρκικό πολεμικό αεροσκάφος βομβάρδισε ξανά την ομάδα….
Οι τρομοκρατες SNA ξεκινησαν πριν λιγο ακομα μια μεγαλη επιθεση για να καταλαβουν τον στρατηγικο λοφο Syriatel στο φραγμα Τishreen.
Syria -Ghadir Al-Bustan, νότια της Quneitra. Το Ισραήλ πραγματοποίησε επίθεση με drone σε οχήματα τρομοκρατών του HTS που μετεφεραν οπλα, στο Ghadir al-Bustan σκοτώνοντας τουλάχιστον τρεις.
ΠΕΡΙΛΗΨΗ: Η πτώση του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία αναβίωσε τα σχέδια της Τουρκίας να κατασκευάσει αγωγούς πετρελαίου και φυσικού αερίου μέσω της χώρας, μετατρέποντάς την σε περιφερειακό «ενεργειακό διάδρομο» για τα γειτονικά κράτη. Μερικά από αυτά τα σχέδια θα προσφέρουν στα κράτη του Αραβικού Κόλπου μια πιο βολική χερσαία οδό για την εξαγωγή ενέργειας στην Ευρώπη μέσω της Τουρκίας, θέτοντας μια πρόκληση στις παρόμοιες φιλοδοξίες του Ισραήλ. Το Ισραήλ έχει άλλες ευκαιρίες να εξάγει το φυσικό του αέριο σε νέες αγορές μέσω αγωγού, αλλά ενέχουν τον κίνδυνο να υπονομεύσουν τη σχέση του Ισραήλ με την Ελλάδα και την Κύπρο. Το Ισραήλ θα πρέπει να ακολουθήσει στενά το «παιχνίδι του αγωγού» στη Συρία για να διασφαλίσει ότι οι νέες οικονομικές ευκαιρίες στην περιοχή δεν θα το παρακάμψουν.
Η κατάρρευση του καθεστώτος Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024 αναβίωσε αρκετά έργα ενεργειακής υποδομής υπό την ηγεσία της Τουρκίας που είχαν εγκαταλειφθεί λόγω του συριακού εμφυλίου πολέμου. Ενώ ορισμένα από αυτά τα έργα υπονομεύουν το συμφέρον του Ισραήλ να γίνει «ενεργειακός διάδρομος» μεταξύ της Ευρώπης και των Αραβικών κρατών του Κόλπου, άλλα έχουν τη δυνατότητα να ανοίξουν νέες αγορές στην περιοχή για ισραηλινές εξαγωγές φυσικού αερίου και ηλεκτρικής ενέργειας. Αυτό το άρθρο θα επισημάνει τρία από αυτά τα πιθανά έργα και θα εξετάσει τις επιπτώσεις τους στα ισραηλινά περιφερειακά συμφέροντα: 1) ένας κοινός αγωγός φυσικού αερίου Τουρκίας-Κατάρ μέσω της Συρίας. 2) επέκταση του αραβικού αγωγού φυσικού αερίου προς την Τουρκία. και 3) νέους αγωγούς πετρελαίου από τα κράτη του Αραβικού Κόλπου στη Συρία για να αντικαταστήσουν τις ιρανικές προμήθειες πετρελαίου.
1.- Το έργο του αγωγού φυσικού αερίου Τουρκίας-Κατάρ μέσω της Συρίας
Αμέσως μετά την πτώση του καθεστώτος Άσαντ, τα τουρκικά μέσα ενημέρωσης άρχισαν να αναφέρουν την επιθυμία της κυβέρνησής τους να αναβιώσει ένα παλιό σχέδιο για την κατασκευή αγωγού φυσικού αερίου μεταξύ Κατάρ και Τουρκίας μέσω της Συρίας. Ο αγωγός ανακοινώθηκε για πρώτη φορά το 2009 και προωθήθηκε κυρίως από την Τουρκία. Το Κατάρ τελικά εγκατέλειψε την ιδέα λόγω τεχνικών και πολιτικών δυσκολιών, συμπεριλαμβανομένης της έκρηξης του εμφυλίου πολέμου στη Συρία, υψηλών διαφορών μεταξύ Κατάρ και Σαουδικής Αραβίας και μεταξύ της Τουρκίας και του καθεστώτος του Άσαντ, και της πτώσης των τιμών του πετρελαίου το 2014 που έριξαν σε αναμονή τα σχέδια υποδομής σε πολλές περιφερειακές πηγές ενέργειας. Τώρα που το καθεστώς Άσαντ έχει πέσει και οι σχέσεις μεταξύ του Κατάρ και της Σαουδικής Αραβίας έχουν θερμανθεί, η Τουρκία ενδιαφέρεται και πάλι για την προώθηση του έργου του αγωγού φυσικού αερίου Τουρκίας-Κατάρ.
Ένας κοινός αγωγός φυσικού αερίου με το Κατάρ θα εξυπηρετούσε πολλά σημαντικά τουρκικά συμφέροντα. Θα επέτρεπε στην Τουρκία να ενισχύσει τη θέση της ως η κύρια χώρα διέλευσης μη ρωσικού φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. να παρέχει στην Τουρκία μια πρόσθετη πηγή φθηνού φυσικού αερίου για την εξυπηρέτηση της νοτιοανατολικής Τουρκίας, η οποία υποφέρει από διακοπές ρεύματος το χειμώνα λόγω της αναξιόπιστης προμήθειας από το Ιράν και το Ιράκ· και να ενισχύσει τους δεσμούς Τουρκίας και Κατάρ με το νέο καθεστώς στη Συρία.
Σε αυτό το στάδιο, δεν υπάρχει σαφές χρονοδιάγραμμα για την κατασκευή του αγωγού και καμία εκτίμηση σχετικά με την αναμενόμενη δυναμικότητα ή το κόστος ενός τέτοιου έργου. Το Κατάρ πιθανότατα θέλει να περιμένει και να δει ότι το νέο καθεστώς στη Συρία θα είναι σε θέση να αποκτήσει τον έλεγχο του κέντρου της χώρας προτού λάβει επενδυτικές αποφάσεις. Κατά κανόνα, οι εταιρείες ενέργειας δεν επενδύουν σε διασυνοριακούς αγωγούς φυσικού αερίου πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων εάν δεν είναι βέβαιοι ότι η χώρα διέλευσης θα παραμείνει σταθερή και αξιόπιστη για τα επόμενα 10-15 χρόνια, που είναι η απαραίτητη περίοδος για την ανάκτηση του κόστους του αγωγού. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό σε περιοχές της κεντρικής Συρίας όπου θα πρέπει να περάσει ο προτεινόμενος αγωγός – περιοχές που εξακολουθούν να παρουσιάζουν δραστηριότητα από το ISIS και παρόμοιες ομάδες και ως εκ τούτου θα απαιτούν ισχυρές εγγυήσεις ασφαλείας.
Εν τω μεταξύ, το Κατάρ προτιμά να επικεντρωθεί στην εξασφάλιση των θαλάσσιων μεταφορών του προς την Ευρώπη, καθώς έχει γίνει ένας σημαντικός προμηθευτής LNG στην Ευρώπη μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία. Το Κατάρ επενδύει επίσης σε μεγάλο βαθμό σε πιθανά έργα παραγωγής φυσικού αερίου στην Ανατολική Μεσόγειο, τα οποία θα του δώσουν στενότερη πρόσβαση στην Ευρώπη και θα του παράσχουν κάποια μόχλευση στη συνεχιζόμενη θαλάσσια διαμάχη Τουρκίας-Κύπρου. Αυτές οι επενδύσεις περιλαμβάνουν την πρόσφατη απόκτηση μεριδίου 23% σε ένα κοίτασμα φυσικού αερίου στην Αίγυπτο και μια συνεργασία σε δύο νέες εργασίες γεώτρησης στα κυπριακά ύδατα.
Για το Ισραήλ, η ενεργειακή σύνδεση που δημιουργήθηκε μεταξύ Τουρκίας και Κατάρ μέσω της Συρίας θα μπορούσε να υπονομεύσει ορισμένες από τις φιλοδοξίες του να γίνει μέρος ενός οικονομικού διαδρόμου μεταξύ της Ευρώπης και των Αραβικών κρατών του Κόλπου, γνωστού και ως Διάδρομος Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης (IMEC).
Εάν εγκατασταθεί επιτυχώς ένας νέος αγωγός φυσικού αερίου μεταξύ Κατάρ και Τουρκίας, θα είναι πολύ πιο εύκολο να συμπληρωθεί αυτή η διαδρομή με πρόσθετες υποδομές, όπως δρόμους, σιδηροδρομικές γραμμές και καλώδια ηλεκτρισμού.
Θα ήταν επομένως πιο εύκολο για τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και άλλα κράτη του Αραβικού Κόλπου να συνδεθούν με αυτά και να εξάγουν ξηρό αέριο και άλλα προϊόντα στην Ευρώπη μέσω Τουρκίας παρά να κατασκευάσουν έναν ολοκαίνουργιο διάδρομο μέσω της Ιορδανίας και του Ισραήλ για να φτάσει στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ενώ είναι σαφές ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα δεν θα θέλουν να εξαρτώνται από το Κατάρ ή την Τουρκία ως εταίρους διαμετακόμισης, η απήχησή τους ως εναλλακτικής λύσης θα αυξηθεί για τα ΗΑΕ όσο ο πόλεμος στη Γάζα συνεχίζεται και το καθεστώς του Ισραήλ ως νησίδας περιφερειακής σταθερότητας συνεχίζει να αμφισβητείται. Το Ισραήλ θα πρέπει να έχει υπόψη του ότι η συνέχιση του πολέμου και οι επακόλουθες καθυστερήσεις στην ομαλοποίηση των σχέσεων Σαουδικής Αραβίας-Ισραήλ θα μπορούσαν τελικά να οδηγήσουν σε ένα σημείο όπου ένα επικερδές περιφερειακό οικονομικό σχέδιο θα παρακάμψει εντελώς το Ισραήλ στο δρόμο του προς την Ευρώπη.
Το Ισραήλ θα πρέπει να συνεχίσει να προωθεί την ιδέα ενός διαδρόμου Ανατολής-Μεσογείουμε την Κύπρο και την Ελλάδα, ιδιαίτερα σε πιθανούς επενδυτές στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ, ως ουσιαστικό στοιχείο των περιφερειακών οικονομικών σχεδίων.
2.-Τουρκική σύνδεση με τον αραβικό αγωγό φυσικού αερίου στη Συρία
Ενώ τα σχέδια αγωγών της Τουρκίας με το Κατάρ μπορεί να υπονομεύσουν τα ισραηλινά συμφέροντα, ένα άλλο τουρκικό σχέδιο μπορεί να βοηθήσει το Ισραήλ να ανοίξει νέες αγορές για τις εξαγωγές φυσικού αερίου του. Τον τελευταίο μήνα, η Τουρκία επανεξετάζει τη δυνατότητα σύνδεσης με τον αραβικό αγωγό φυσικού αερίου μέσω του κυρίως παραμελημένου τμήματός του στη Συρία. Ο αραβικός αγωγός φυσικού αερίου, που εγκαινιάστηκε το 2003, σχεδιάστηκε αρχικά για να επιτρέψει στην Αίγυπτο να εξάγει φυσικό αέριο προς τα βόρεια προς την Ιορδανία και τη Συρία. Τα σχέδια για περαιτέρω επέκταση του αγωγού προς την Τουρκία υπογράφηκαν το 2006 και το 2008, αλλά εγκαταλείφθηκαν το 2009, κυρίως λόγω οικονομικών διαφορών και του γεγονότος ότι η Αίγυπτος δεν είχε άλλο αέριο προς εξαγωγή. Σήμερα, ο αγωγός εξυπηρετεί κυρίως το Ισραήλ, καθώς διοχετεύει ισραηλινό αέριο στην Ιορδανία και νότια στην Αίγυπτο, ενώ το τμήμα της Συρίας παραμένει αχρησιμοποίητο. Ο αγωγός μπορεί να μεταφέρει περίπου 10 BCM φυσικού αερίου ετησίως, αλλά αυτή η ποσότητα μπορεί να αυξηθεί στα 15 BCM, δεδομένης της αναβάθμισης του αγωγού με πρόσθετους σταθμούς συμπίεσης.
Εάν η Τουρκία συνδεθεί στην πραγματικότητα με τον αραβικό αγωγό φυσικού αερίου στο συριακό τμήμα του, το Ισραήλ θα μπορούσε θεωρητικά να μεταφέρει αέριο προς τα βόρεια μέσω της Ιορδανίας στην Τουρκία και από εκεί στην Ευρώπη (είτε απευθείας είτε μέσω συμφωνιών ανταλλαγής).
Ένα τέτοιο σχέδιο δεν είναι πιθανό να συμβεί χωρίς σημαντική βελτίωση στις διπλωματικές σχέσεις Ισραήλ-Τουρκίας, καθώς και εξομάλυνση των σχέσεων μεταξύ του Ισραήλ και του νέου καθεστώτος στη Συρία.
Αλλά ακόμα κι αν δεν συμβεί τίποτα από αυτά, το ισραηλινό αέριο μπορεί να φτάσει στην Τουρκία εάν η Ιορδανία ή η Αίγυπτος χρησιμεύουν ως «τελικός χρήστης» του ισραηλινού φυσικού αερίου που στη συνέχεια θα το πωλούν στην Τουρκία. Μια παρόμοια ρύθμιση υπήρξε τα τελευταία δύο χρόνια: το ισραηλινό αέριο εξάγεται στην Αίγυπτο, η οποία στη συνέχεια το υγροποιεί και το εξάγει στην Τουρκία και σε άλλους προορισμούς.
Υπάρχει ένα εμπόδιο, ωστόσο. Οποιαδήποτε συμφωνία δημιουργήσει το Ισραήλ για την πώληση αερίου με αγωγό στην Τουρκία, έστω και έμμεσα, θα μπορούσε να εκληφθεί από την Κύπρο και την Ελλάδα ως υπονόμευση των συμφερόντων τους με το Ισραήλ.
Επιπλέον, η νέα σύνδεση με τον αγωγό ενδέχεται να υπονομεύσει ορισμένους από τους στόχους του Φόρουμ Αερίου της Ανατολικής Μεσογείου (EMGF). Το τουρκικό σχέδιο σύνδεσης με τον αραβικό αγωγό φυσικού αερίου στη Συρία είναι μόνο ένα από τα πολλά σχέδια για σημαντικές συνδέσεις υποδομής μεταξύ των δύο χωρών. Τούρκοι αξιωματούχοι έχουν ήδη συζητήσει έργα που προάγουν τις διασυνοριακές οδικές, σιδηροδρομικές και επικοινωνιακές υποδομές με το νέο συριακό καθεστώς. Τέτοια έργα θα ενισχύσουν περαιτέρω την επιρροή της Τουρκίας στη Συρία και θα μπορούσαν να προσφέρουν στην Άγκυρα αρκετά οφέλη.
Το ένα θα ήταν η σύνταξη μιας νέας συμφωνίας για τα θαλάσσια σύνορα μεταξύ Τουρκίας και Συρίας που θα αμφισβητούσε τις θαλάσσιες διεκδικήσεις της Κύπρου και θα υπονόμευε τη συνεργασία στο EMGF.
Το Ισραήλ θα πρέπει να λάβει μέτρα για να κατευνάσει τέτοιες ανησυχίες από την Κύπρο και την Ελλάδα. Θα πρέπει να καταστήσει σαφές ότι οποιαδήποτε ευκαιρία μπορεί να έχει το Ισραήλ να εξάγει φυσικό αέριο μέσω της Τουρκίας δεν θα έρχεται σε αντίθεση με τα σχέδιά του για την ανάπτυξη κοινών υποδομών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Ακόμη και αν υλοποιηθούν τα σχέδια του αγωγού στη Συρία, οι ισραηλινές εταιρείες φυσικού αερίου δεν θα θέλουν να βασίζονται στη Συρία και την Τουρκία ως τις κύριες χώρες διέλευσης για το φυσικό αέριο τους και θα το χρησιμοποιούν μόνο προσεκτικά και σε περιορισμένες ποσότητες. Επιπλέον, οι ισραηλινές ενεργειακές εταιρείες δεν θέλουν να βασίζονται στην Αίγυπτο και την Ιορδανία ως τελικούς χρήστεςγια να πουλήσουν ισραηλινό αέριο στην Τουρκία, εν μέρει για ζητήματα πληρωμής χρέους. Θα προτιμούσαν ακόμη μια πιο άμεση διαδρομή προς νέες αγορές για να διαφοροποιήσουν το χαρτοφυλάκιό τους, όπως ένα κοινό έργο LNG με την Κύπρο.
3.-Μη ιρανικοί αγωγοί πετρελαίου και συνδέσεις ηλεκτρικής ενέργειας με τη Συρία
Το νέο καθεστώς στη Συρία έχει ενεργειακά συμφέροντα πέρα από τη χρήση της χώρας ως περιοχής διέλευσης για αγωγούς φυσικού αερίου. Η Συρία έχει απεγνωσμένη ανάγκη από σταθερό εφοδιασμό πετρελαίου τώρα που δεν διαθέτει τακτικό εφοδιασμό ιρανικού αργού πετρελαίου και καυσίμων. Κατά τη διάρκεια του καθεστώτος του Άσαντ, η Συρία λάμβανε περίπου το 90% της προμήθειας πετρελαίου της από το Ιράν (60.000-70.000 βαρέλια την ημέρα), ενώ ένα άλλο 10% προερχόταν από τοπικά συριακά κοιτάσματα πετρελαίου. Επιπλέον, η Χεζμπολάχ μετέφερε λαθραία καύσιμα στη Συρία μέσω του Λιβάνου (παρά τα προβλήματα του ίδιου του Λιβάνου με σοβαρές ελλείψεις πετρελαίου). Η νέα πραγματικότητα της Συρίας είναι πολύ διαφορετική. Αμέσως μετά την κατάρρευση του καθεστώτος του Άσαντ, το Ιράν διέκοψε όλες τις αποστολές πετρελαίου στη Συρία. Την ίδια στιγμή, το Ισραήλ βομβάρδισε τις διαδρομές λαθρεμπορίου της Χεζμπολάχ προς τη Συρία, εμποδίζοντας έτσι τη λαθραία εισαγωγή καυσίμων από τον Λίβανο.
Αγωγοί πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Συρία
Πηγή: U.S. Energy Information Administration
Υπό αυτές τις νέες συνθήκες, η Συρία αναζητά τώρα συμφωνίες συνεργασίας για να λαμβάνει τακτικές προμήθειες πετρελαίου από έναν ή περισσότερους γείτονές της. Το πιο άμεσο μέσο θα ήταν οι διασυνοριακές αποστολές με φορτηγά, οι οποίες είναι ακριβές και σπάνιες. Μακροπρόθεσμα, η Συρία θα αναζητήσει νέα έργα αγωγών για να εξασφαλίσει μια συνεπή ροή.
Η πιο προφανής πηγή θα ήταν ο υπάρχων αγωγός πετρελαίου μεταξύ Συρίας και Κιρκούκ στο Ιράκ, ο οποίος σταμάτησε τη λειτουργία του στη δεκαετία του 1980 και θα απαιτούσε αποκατάσταση.
Ωστόσο, αυτά τα κοιτάσματα πετρελαίου βρίσκονται τώρα υπό τον έλεγχο της Κουρδικής Περιφερειακής Κυβέρνησης (KRG) στο βόρειο Ιράκ, κάτι που μπορεί να προκαλέσει την αντίθεση της Τουρκίας.
Επιπλέον, το Κατάρ, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Σαουδική Αραβία εξετάζουν την πιθανότητα να γίνουν ο νέος προμηθευτής πετρελαίου της Συρίας ως μέρος του περιφερειακού παιχνιδιού για να αποκτήσουν πολιτική βάση με το νέο συριακό καθεστώς.
Τους επόμενους μήνες θα πρέπει να περιμένουμε να δούμε πολλές κινήσεις προς αυτή την κατεύθυνση.
Η Σαουδική Αραβία έχει υψηλά κίνητρα να προμηθεύσει πετρέλαιο στη Συρία αντί για το Κατάρ και ενδεχομένως να αποτρέψει άλλα σχέδια του Κατάρ να ενισχύσει την παρουσία της στη Συρία μαζί με την Τουρκία.
Η Σαουδική Αραβία έχει υψηλά κίνητρα να προμηθεύσει πετρέλαιο στη Συρία αντί για το Κατάρ και ενδεχομένως να αποτρέψει άλλα σχέδια του Κατάρ να ενισχύσει την παρουσία της στη Συρία μαζί με την Τουρκία.
Φαίνεται ότι σε αυτή τη φάση, το Ισραήλ δεν έχει λάβει ακόμη σαφή απόφαση σχετικά με τη φύση της σχέσης του με το νέο καθεστώς στη Συρία. Αυτό είναι κατανοητό, λαμβάνοντας υπόψη τα πολυάριθμα πολιτικά σενάρια που θα μπορούσαν ακόμη να συμβούν στη Συρία που θα άλλαζαν εντελώς τους υπάρχοντες υπολογισμούς. Ωστόσο, όσον αφορά τις δυνατότητες, μια συμφωνία εξομάλυνσης μεταξύ Ισραήλ και Συρίας θα μπορούσε να ανοίξει νέους ενεργειακούς δρόμους και οικονομικές ευκαιρίες για το Ισραήλ, συμπεριλαμβανομένων των εξαγωγών φυσικού αερίου, της βοήθειας στον εφοδιασμό πετρελαίου, της δημιουργίας κοινών ανεμογεννητριών στα Υψίπεδα του Γκολάν και πολλά άλλα.
Εάν το Ισραήλ αργήσει να αντιδράσει στις εξελίξεις σχετικά με τις νέες ενεργειακές υποδομές στη Συρία, ειδικά εκείνες υπό την ηγεσία της Τουρκίας, μπορεί να χάσει μια πολύτιμη οικονομική και πολιτική ευκαιρία να γίνει αναπόσπαστο μέρος ενός νέου περιφερειακού ενεργειακού διαδρόμου.
*Ο Δρ Elai Rettig είναι επίκουρος καθηγητής στο Τμήμα Πολιτικών Σπουδών και ανώτερος ερευνητής στο Κέντρο Στρατηγικών Σπουδών Begin-Sadat στο Πανεπιστήμιο Bar-Ilan. Ειδικεύεται στην ενεργειακή γεωπολιτική και την εθνική ασφάλεια.
του Δημήτρη Τσαϊλά, Υποναυάρχου ε.α.
*Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι μέλος και ερευνητής του Institute for National and International Security, του Strategy International και του Research Institute for European and American Studies.
