«Σκανδαλώδη» αποκάλεσε την ιδέα εκτοπισμού των Παλαιστινίων ο Χακάν Φιντάν, ενώ ανακοίνωσε ότι τον Απρίλιο θα βρεθεί στην Τουρκία ο Κ. Μητσοτάκης για συνομιλίες με τον Ταγίπ Ερντογάν.
«Σκανδαλώδες» χαρακτηρίζει η Άγκυρα το σχέδιο εκτοπισμού των ΠαλαιστινίωνΕικόνα: Hatem Khaled/REUTERS
Ανταπόκριση από την Κωνσταντινούπολη
Μιλώντας σήμερα σε δημοσιογράφους του τουρκικού πρακτορείου Αναντολού, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν αξιολόγησε τις τελευταίες διεθνείς εξελίξεις. Χαρακτήρισε «σκανδαλώδες» το σχέδιο του προέδρου Τραμπ για τη Γάζα και τόνισε ότι «Το θέμα της απέλασης είναι κάτι που ούτε η περιοχή ούτε εμείς μπορούμε να δεχθούμε. Είναι λάθος να το φέρουμε ακόμα και για συζήτηση». Ο Φιντάν τόνισε ότι η χώρα του «είναι εναντίον όλων των πρωτοβουλιών που προσπαθούν να αποκλείσουν τον λαό της Γάζας από την εξίσωση» και συμπλήρωσε «Βλέπουμε ότι ο κόσμος κινείται προς έναν νόμο της ζούγκλας, όπου ο καθένας εφαρμόζει τη φιλοσοφία του “το κάνω γιατί είμαι δυνατός”, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις ανάγκες των άλλων», ένας σαφής υπαινιγμός για την πολιτική Τραμπ.
Στη σημερινή δημοσιογραφική ενημέρωση ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών ξεκαθάρισε το θέμα της επόμενης ελληνοτουρκικής συνάντησης. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση δημοσιογράφου, ο Χακάν Φιντάν επιβεβαίωσε ότι ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν θα συναντηθούν τον Απρίλιο στην Τουρκία, στο πλαίσιο του Συμβουλίου Συνεργασίας Υψηλού Επιπέδου.
Ενθουσιασμός στο Ισραήλ, ειδικά από τα κόμματα της Ακροδεξιάς, για την ιδέα Τραμπ να εκτοπίσει τους Παλαιστίνιους. Σοκαρισμένος ο πλανήτης, οργή στον αραβικό κόσμο.
Από τη χθεσινή κοινή συνέντευξη Τύπου Τραμπ και Νετανιάχου στον Λευκό ΟίκοΕικόνα: Chip Somodevilla/Getty Images
Εντύπωση επίσης προκάλεσε απάντηση του Ντόναλντ Τραμπ σε ερώτηση δημοσιογράφου του ισραηλινού ραδιοφωνικού σταθμού «Κανάλι 7», που εκφράζει τις θέσεις των Εβραίων εποίκων που προέρχονται από τον χώρο της εθνοθρησκευτικής Ακροδεξιάς, ως προς το μελλοντικό καθεστώς της Δυτικής Όχθης. Ο Ντόναλντ Τραμπ απάντησε ότι «θα προβεί σε σχετική ανακοίνωση για το ζήτημα εντός των ερχομένων τεσσάρων εβδομάδων». Αυτή η διατύπωση δημιούργησε θετικά σχόλια, αλλά και προσδοκίες εκ μέρους του εκπροσώπου των Εβραίων εποίκων Γιόσι Νταγκάν, ο οποίος κάλεσε σήμερα το πρωί την κυβέρνηση Νετανιάχου να προχωρήσει στην προσάρτηση της Δυτικής Όχθης για να αξιοποιηθεί η «παρούσα εξαιρετικά θετική συγκυρία», όπως δήλωσε χαρακτηριστικά μιλώντας στο κρατικό ισραηλινό ραδιόφωνο.
Θετικά ήταν τα σχόλια από παρατάξεις που συμμετέχουν στην κυβέρνηση Νετανιάχου, καθώς επίσης και από δυνάμεις της αντιπολίτευσης. Ο επικεφαλής του υπερορθόδοξου θρησκευτικού κόμματος Shas, Αριέ Ντέρι, εξέδωσε ανακοίνωση-προσευχή υπέρ της ευόδωσης των πρωτοβουλιών του προέδρου Τραμπ.
Θετική ήταν και η αντίδραση του Μπένι Γκαντς, ηγέτη του κεντροδεξιού κόμματος της αντιπολίτευσης «Παράταξη Εξουσίας» – που ήρθε να προστεθεί σε αντίστοιχη χθεσινή θετική αντίδραση του Αβιγκντόρ Λίμπερμαν, ηγέτη του κόμματος «Ισραήλ το Σπίτι μας» της εκκοσμικευμένης δεξιάς αντιπολίτευσης, που είχε καλέσει τον Νετανιάχου να αδράξει την ευκαιρία και να αποδεχθεί το ‘σχέδιο εκκένωσης’ της Γάζας. Από την άλλη όμως τόσο ο Τραμπ όσο και ο Νετανιάχου, κατά τη χθεσινή τους κοινή συνέντευξη Τύπου, απέφυγαν να εξηγήσουν με ποιον ακριβώς τρόπο ή νομική διαδικασία η Λωρίδα της Γάζας θα περιέλθει «υπό την ευθύνη των Ηνωμένων Πολιτειών» και ποιο ακριβώς θα είναι το καθεστώς που θα διέπει τη διακυβέρνησή της ενόψει της σχεδιαζόμενής της εκκένωσης.
Επικρίσεις, αντιδράσεις και σιγή ασυρμάτου
Εκτοπισμένοι Παλαιστίνιοι περνούν από ερείπια ενώ προσπαθούν να επιστρέψουν στα σπίτια τους στη βόρεια Λωρίδα της ΓάζαςΕικόνα: Khalil Ramzi/REUTERS
Τελείως διαφορετικό όμως είναι το κλίμα στο εξωτερικό, όπου οι χθεσινές δηλώσεις Τραμπ δημιουργούν αντιδράσεις. Χρονικά, η πρώτη αρνητική αντίδραση προήλθε από τη Σαουδική Αραβία, η οποία δήλωσε ότι δεν προτίθεται να εξομαλύνει τις διπλωματικές της σχέσεις με το Ισραήλ «εάν δεν έχει προηγουμένως συσταθεί ανεξάρτητο παλαιστινιακό κράτος με πρωτεύουσά του την Ανατολική Ιερουσαλήμ» – άποψη που απηχεί το περιεχόμενο της σαουδαραβικής ειρηνευτικής πρωτοβουλίας, η οποία είχε υιοθετηθεί το 2002 από τον Αραβικό Σύνδεσμο.
Ταυτόσημη στάση τηρεί και η Παλαιστινιακή Αρχή, ενώ η Χαμάς δηλώνει έτοιμη να προασπίσει τη Γάζα με κάθε τρόπο, εκδίδοντας τα δύο τελευταία εικοσιτετράωρα πέντε ανακοινώσεις, απορρίπτοντας οποιεσδήποτε σκέψεις εκκένωσης του παλαιστινιακού θύλακα από τους κατοίκους του. Ακολούθησαν δημόσιες επικρίσεις από εκπρόσωπο του Κρεμλίνου που τόνισε ότι η επίλυση της διένεξης Ισραήλ-Παλαιστινίων θα πρέπει να τεθεί επί τη βάσει «της αρχής των δύο κρατών». Το Υπουργείο Εξωτερικών της Γαλλίας δήλωσε ότι ο εκτοπισμός του παλαιστινιακού πληθυσμού από τη Γάζα παραβιάζει το διεθνές δίκαιο και έρχεται σε αντίθεση με τις νόμιμες επιδιώξεις του παλαιστινιακού λαού.
Από την άλλη, είναι χαρακτηριστική η προσεκτική σιγή ασυρμάτου που τηρεί η Ιορδανία, προφανώς ενόψει της επικείμενης κατ’ ιδίαν συνάντησης του Βασιλιά Αμπντάλα Β’ με τον πρόεδρο Τραμπ στον Λευκό Οίκο, η οποία προγραμματίσθηκε για την ερχόμενη Τρίτη, 11 Φεβρουαρίου.
Palestinians, who were displaced to the south at Israel's order during the war, make their way back to their homes in northern Gaza, amid a ceasefire between Israel and Hamas, in the central Gaza Strip, January 27, 2025. REUTERS/Ramadan Abed TPX IMAGES OF THE DAY
Palestinians, who were displaced to the south at Israel’s order during the war, make their way back to their homes in northern Gaza, amid a ceasefire between Israel and Hamas, in the central Gaza Strip, January 27, 2025. REUTERS/Ramadan Abed TPX IMAGES OF THE DAY
The story: Did you believe it 30 years ago when they told you that the Oslo Accords would bring peace to the Middle East? That Israel would finally withdraw from the Palestinian territories it had illegally occupied for decades, end its brutal repression of the Palestinian people, and allow a Palestinian state to be created there? That the longest running sore for the Arab and Muslim worlds would finally be brought to an end?
The reality: In fact, during the Oslo period, Israel stole more Palestinian land and expanded the building of illegal Jewish settlements at the fastest rate ever. Israel became even more repressive, building prison walls around Gaza and the West Bank while continuing to aggressively occupy both. Ehud Barak, Israeli prime minister of the time, “blew up” – in the words of one of his own main advisers – the US-backed negotiations at Camp David in 2000.
Weeks later, with the occupied Palestinian territories seething, opposition leader Ariel Sharon, backed by 1,000 armed Israeli troops, invaded occupied Jerusalem’s al-Aqsa mosque – one of the holiest places for Muslims in the world. It was the final straw, triggering an uprising by Palestinians that Israel would crush with devastating military force and thereby tip the scales of popular support from the secular Fatah leadership to the Islamic resistance group Hamas.
Further afield, Israel’s ever-more abusive treatment of the Palestinians and its gradual takeover of al-Aqsa – backed by the West – served only to further radicalize the jihadist group al-Qaeda, providing the public rationale for attacking New York’s Twin Towers in 2001.
The story: Did you believe it in 2001, after the 9/11 attack, when they told you that the only way to stop the Taliban harboring al-Qaeda in Afghanistan would be for the US and UK to invade and “smoke them out” of their caves? And that in the process the West would save Afghanistan’s girls and women from oppression?
The reality: As soon as the first US bombs fell, the Taliban expressed readiness to surrender power to the US puppet Hamid Karzai, stay out of Afghan politics and hand Osama bin Laden, al-Qaeda’s leader, over to an agreed third country.
The US invaded anyway, occupying Afghanistan for 20 years, killing at least 240,000 Afghans, most of them civilians, and spending some $2 trillion on propping up its detested occupation there. The Taliban grew stronger than ever, and in 2021 forced the US army out.
The story: Did you believe it in 2003 when they told you that there were weapons of mass destruction in Iraq that could destroy Europe in minutes? That Iraq’s leader, Saddam Hussein, was the new Hitler, and that he had allied with al-Qaeda to destroy the Twin Towers? And that for those reasons the US and UK had no choice but to invade Iraq pre-emptively, even if the United Nations refused to authorize the attack.
The reality: For years, Iraq had been under severe sanctions following Saddam Hussein’s foolhardy decision to invade Kuwait, and upset the regional order in the Gulf designed to keep the oil flowing to the West. The US responded with its own show of military force, decimating the Iraqi army. The policy through the 1990s had been one of containment, including a sanctions regime estimated to have killed at least half a million Iraqi children – a price the then-US secretary of state Madeline Albright famously said was “worth it”.
Saddam Hussein had also to submit to a program of rolling weapons inspections by UN experts. The inspectors had concluded with a high degree of certainty that there were no usable WMD in Iraq. The report that Saddam Hussein could fire on Europe, hitting it in 30 minutes, was a hoax, it eventually emerged, cooked up by the UK intelligence services. And the claim that Saddam had ties to al-Qaeda not only lacked any evidence but was patently nonsensical. Saddam’s highly secular, if brutal, regime was deeply opposed to, and feared, the religious zealotry of al-Qaeda.
The US-UK invasion and occupation, and the vicious sectarian civil war it unleashed between Sunni and Shi’a Muslims, would kill – on the best estimates – more than 1 million Iraqis and drive from their homes a further 4 million. Iraq became a recruiting ground for Islamic extremism and led to the formation of a new, far more nihilistic, Sunni competitor to al-Qaeda called Islamic State. It also bolstered the power of the Shi’a majority in Iraq, who took power from the Sunnis and forged a closer alliance with Iran.
The story: Did you believe it in 2011 when they told you that the West was backing the Arab Spring to bring democracy to the Middle East, and that Egypt – the largest Arab state – was at the vanguard of change in removing its authoritarian president Hosni Mubarak?
The reality: Mubarak had been propped up by the West as Egypt’s tyrant for three decades, and received billions in “foreign aid” each year from Washington – effectively a bribe to abandon the Palestinians and maintain peace with Israel under the terms of the 1979 Camp David agreement. But the US reluctantly turned its back on Mubarak after assessing that he could not withstand mounting protests sweeping the country from revolutionary forces released by the Arab Spring – a mix of secular liberals and Islamic groups led by the Muslim Brotherhood. With the army holding back, the protesters emerged victorious. The Brotherhood won elections to run the new democratic government.
Behind the scenes, however, the Pentagon was tightening ties to the remnants of Mubarak’s old regime and a new aspirant to the crown, General Abdel Fattah el-Sisi. Reassured that there was no danger of US reprisals, el-Sisi finally launched a coup to return Egypt to military dictatorship in 2013. Israel lobbied to make sure el-Sisi’s military dictatorship would continue to receive its billions in annual US aid. In power, Sisi instituted the same repressive powers as Mubarak, ruthlessly crushed the Brotherhood and joined Israel in choking Gaza with a blockade to isolate Hamas, Palestine’s own version of the Brotherhood. In doing so, he gave a further shot in the arm to Islamic extremism, with the Islamic State establishing a presence in Sinai. Meanwhile, the US further confirmed that its commitment to the Arab Spring and democratic movements in the Middle East was non-existent.
The story: Did you believe it when, also in 2011, they told you that Libyan dictator Muammar Gaddafi posed a terrible threat to his own population and had even given his soldiers Viagra to commit mass rape? That the only way to protect ordinary Libyans was for NATO, led by the US, UK and France, to bomb the country, and directly aid opposition groups to overthrow Gaddafi?
The reality: The claims against Gadaffi, as against Saddam Hussein, lacked any evidence, as a UK parliamentary investigation concluded five years later, in 2016. But the West needed a pretext to remove the Libyan leader, who was seen as a threat to western geopolitical interests. A release by Wikileaks of US diplomatic cables showed Washington’s alarm at Gadaffi’s efforts to create a United States of Africa to control the continent’s resources and develop an independent foreign policy. Libya, with Africa’s largest oil reserves, had been setting a dangerous precedent, offering Russia and China new oil exploration contracts and renegotiating existing contracts with western oil companies on less favorable terms. Gadaffi was also cultivating closer military and economic ties to Russia and China.
Nato’s bombing of Libya was never intended to protect its population. The country was immediately abandoned after Gadaffi’s overthrow and became a failed state of warlords and slave markets. Parts of Libya became a stronghold for Islamic State. Western weapons supplied to “rebels” ended up strengthening Islamic State and fueling the sectarian bloodbaths in Syria and Iraq.
The story: Did you believe it when, again from 2011 onwards, they told you that democratic forces were lined up to overthrow Syria’s dictator Bashar al-Assad, and that the country was on the verge of an Arab Spring-style revolution that would liberate its people?
The reality: There’s no doubt that Assad’s rule – combined with drought and crop failures brought on by climate change – led to growing unrest in parts of Syria by 2011. And it was also true that, like other secular Arab regimes based on the rule of a minority sect, Assad’s government depended on brutal authoritarianism to maintain its power over other, larger sects. But that is not why Syria ended up being plunged into a bloody civil war for 13 years that dragged in actors from Iran and Russia to Israel, Turkey, al-Qaeda and ISIS. That was largely down to Washington and Israel pursuing their geostrategic interests once again.
The real problem for Washington was not Assad’s authoritarianism – the US’s strongest allies in the region were all authoritarian – it was two other critical factors.
First, Assad belonged to the Alawite minority, a sect of Shi’a Islam that had a centuries-long, theological and sectarian feud with a dominant Sunni Islam in the region. Iran was also Shi’a. Iraq’s Shi’a majority had come to power after Washington eviscerated the Sunni regime of Saddam Hussein in 2003. And finally, the Lebanese militia Hizbullah was Shi’a. Together, these comprised what Washington increasingly described as an “Axis of Evil”.
Second, Syria shared a long border with Israel and, pivotally, was the main geographic corridor connecting Iran and Iraq to Hizbullah guerrilla forces north of Israel, in Lebanon. Over decades, Iran had smuggled tens of thousands of increasingly powerful rockets and missiles into southern Lebanon, close to Israel’s northern border. That arsenal served during most of that time as a defensive umbrella, the main deterrence preventing Israel from invading and occupying Lebanon,as it had done for many years until Hizbullah fighters forced it to withdraw in 2000. But it also served to deter Israel from invading Syria and attacking Iran.
Days after 9/11, a senior US general, Wesley Clarke, was shown a paper by an official in the Pentagon setting out the US response to the toppling of the Twin Towers. The US was going to “take down” seven countries in five years. Notably, the bulk of the targets were the Middle East’s Shi’a strongholds: Iraq, Syria, Lebanon and Iran. (The 9/11 culprits, let us note, were Sunni – mostly from Saudi Arabia.) Iran and its allies had resisted Washington’s moves – backed increasingly openly by the Sunni states, especially those in the oil-rich Gulf – to impose Israel as the regional hegemon and allow it to erase unopposed the Palestinians as a people.
Israel and Washington, we might note, are actively seeking to achieve these very goals right at this moment. And Syria was always critically important to realizing their plan. Which is why, as part of Operation Timber Sycamore, the US secretly pumped huge sums of money into training its erstwhile enemies of al-Qaeda into creating an anti-Assad militia that drew in Sunni jihadist fighters from around the region, as well as arms from failed states like Libya. The plan was backed financially by the Gulf states, with military and assistance and intelligence from Turkey, Israel and the UK.
By late 2024 Assad’s main allies were in troubles of their own: Russia was pinned down by a NATO-led proxy war in Ukraine, while Tehran was increasingly on the back foot from Israeli strikes on Lebanon, Syria and Iran itself. It was at this moment that HTS – a rebranded al-Qaeda outfit – seized Damascus at lightning speed, forcing Assad to flee to Moscow.
If you believed all of these stories, and still believe that the West is doing its best to bring to heel Islamic extremism and a supposed Russian imperialism in Ukraine, then you presumably also believe that Israel leveled Gaza, destroyed all its hospitals and starved its entire population of 2.3 million simply to “eliminate Hamas”, even though Hamas has not been eliminated.
You presumably believe that the International Court of Justice was wrong nearly a year ago to put Israel on trial for committing a genocide in Gaza. You presumably believe that even the most cautious Israeli Holocaust experts were wrong back in May to conclude that Israel had indisputably moved into a genocidal stage when it destroyed the “safe zone” of Rafah, where it had herded most of Gaza’s population. And you presumably believe that all the major human rights groups were wrong to conclude late last year, after lengthy research to protect themselves from smears from Israel and its apologists, that Israel’s devastation of Gaza has all the hallmarks of a genocide.
You will doubtless also believe that Washington’s long-held plan for “global full-spectrum dominance” is benign, and that Israel and the US don’t have Iran and China in their sights next.
If so, you will keep believing whatever they tell you – even as we hurtle, lemming-like, over the cliff edge, sure that, this time, it will all turn out differently.
Jonathan Cook is the author of three books on the Israeli-Palestinian conflict, and a winner of the Martha Gellhorn Special Prize for Journalism. His website and blog can be found at www.jonathan-cook.net. This originally appeared on Jonathan Cook’s Blog.
Η Εξωτερική πολιτική την οποία φαίνεται ότι υιοθετεί η διοίκηση Τράμπ, ΔΕΝ είναι μονοδιάστατη ΟΥΤΕ ως προς τον χαρακτήρα και το περιεχόμενο των επιδιώξεών της, ΟΥΤΕ βεβαίως ως προς τα μέσα και τις τακτικές που επιστρατεύονται από τους Αμερικανούς επιτελείς – και πρωτίστως από τον ίδιο τον Τραμπ – προκειμένου να διασφαλιστεί η αποτελεσματικότερη δυνατή εφαρμογή της στην πράξη…
Η Αμερικανική Εξωτερική πολιτική, προβάλλεται ήδη ως μια ολιστική παρέμβαση στα διεθνή και περιφερειακά δρώμενα, που εκδηλώνεται με ιδιαίτερο δυναμισμό, με κυνισμό και αποφασιστικότητα, αλλά και με έναν συνδυασμό πρωτοβουλιών που εργαλειοποιούν πλήρως την προβολή της ισχύος σε όλες της τις εκφάνσεις, ενώ οι στοχεύσεις αυτής της πολιτικής, δεν εξαντλούνται στο επίπεδο της όποιας ευνοϊκής επιμέρους και αποσπασματικής αποτίμησης, αλλά επεκτείνονται σε μια ευρύτερη επιδίωξη που αποσκοπεί στην επαναδιατύπωση των κανόνων του παιγνιδιού και κυρίως του τρόπου ανάγνωσης των προβλέψεων του διεθνούς δικαίου.
Αυτός είναι και ο λόγος που κατά την άποψη του γράφοντος, η Εξωτερική πολιτική την οποία υιοθετεί η διοίκηση Τραμπ, ΔΕΝ θα πρέπει να προσεγγίζεται με τα παραδοσιακά ερμηνευτικά εργαλεία, διότι απλούστατα μια τέτοια τακτική, το μόνο που θα αναπαράξει θα είναι τα αδιέξοδα.
Ταυτόχρονα θα πρέπει να επισημανθεί, ότι οι κρατικοί δρώντες, μεταξύ των οποίων και η χώρα μας, ΔΕΝ είναι δυνατόν να συνεχίσουν να φυγομαχούν εκτοξεύοντας αφορισμούς και αναθέματα για μια Εξωτερική πολιτική με την οποία δεν συμφωνούν, διότι απλούστατα μια τέτοια τακτική ΔΕΝ είναι λύση. Αυτό που οφείλουν να κάνουν είναι να την αναλύσουν διότι τους αγγίζει, να την κατανοήσουν διότι υφίστανται τις επιπτώσεις από την εφαρμογή της στην πράξη, να διεκδικήσουν ρόλο που μπορεί να ενσωματώνεται στον περιφερειακό σχεδιασμό στον οποίο αποβλέπει αυτή η πολιτική και φυσικά να διαμορφώσουν ή να επικαιροποιήσουν το δικό τους Εθνικό όραμα για το περιβάλλον της επόμενης μέρας.
Σε ότι αφορά στον σκληρό πυρήνα της, η νέα Αμερικανική Εξωτερική πολιτική διέπεται πρωτίστως από την απόφαση της διοίκησης Τραμπ για ολική επαναφορά της ηγεμονικής αντίληψης, για την οποία άλλωστε ο ίδιος ο πρόεδρος προϊδέασε κατά την διάρκεια της προεκλογικής περιόδου, ενώ στο πεδίο της εφαρμογής αυτής της πολιτικής, υιοθετούνται μέθοδοι προσωπικής του εμπνεύσεως και «επιχειρηματικής» κοπής, στο πλαίσιο ενός νέου συγκρουσιακού μοτίβου που μεταλαμπαδεύεται στο στενό πολιτικό του επιτελείο και προς το παρόν τουλάχιστον, φαίνεται ότι εξασφαλίζει την αμέριστη ανοχή του βαθέως Αμερικανικού κατεστημένου, το οποίο αναζητεί τρόπους επιθετικής διαφυγής από τα πολλά και ανατροφοδοτούμενα συστημικά του αδιέξοδα.
Το δεύτερο πράγμα που οφείλουμε να παρατηρήσουμε, είναι το γεγονός ότι κατά την άσκηση της νέας Αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, φαίνεται ότι ιεραρχούνται προτεραιότητες που ανησυχούν και προβληματίζουν, διότι υπερβαίνουν την πεπατημένη, ΚΑΙ σε ότι αφορά στην μεθοδολογία τους, αλλά ΚΑΙ ως προς το επιδιωκόμενο αποτέλεσμά τους.
Η νεοαυτοκρατορική αντίληψη από την οποία φαίνεται ότι εκπορεύεται το νέο Αμερικανικό δόγμα διαχείρισης της ισχύος στο πλαίσιο του διεθνούς συστήματος, τοποθετεί στο κέντρο της προσοχής της δυο κρίσιμα στοιχήματα Γεωστρατηγικής, πλήρως αλληλοεξαρτώμενα και αλληλοσυμπληρούμενα, στο πλαίσιο ενός ιδιότυπου και εξαιρετικά επικίνδυνου αναθεωρητισμού.
Το ένα, σχετίζεται με την αναδιατύπωση και επαναβεβαίωση των όρων που διέπουν την συγκρότηση, τις δομέςκαι εν τέλει τηνδιασφάλιση της βιωσιμότητας της ίδιας της δυτικής συμμαχίας. Εδώ οι Αμερικανοί, έχοντας πλήρη επίγνωση του αυξημένου τους ειδικού βάρους στα ζητήματα ασφαλείας πρωτίστως, με τα οποία βρίσκεται έτσι κι αλλιώς αντιμέτωπη η δυτική συμμαχία, απαιτούν και επιδιώκουν να επιβάλουν ανατροπές και πιθανότατα νέους κανόνες σε ένα συμμαχικό περιβάλλον πολλαπλών ταχυτήτων,που προκαλείται να επαναπροσδιορίσει το σύνολο του ρυθμιστικού θεσμικού πλαισίου που κανονικοποίησε την υπόσταση του σύγχρονου κόσμου, από τις αρχές του 20ου αιώνα και εντεύθεν. Πρόκειται για μια σταθερή και επίμονη προσπάθεια η οποία εγκαινιάζεται με ιδιαίτερο δυναμισμό, στρέφεται έναντι πάντων και μέσω αυτής η νέα Αμερικανική διοίκηση προσβλέπει σε συγκεκριμένα ωφελήματα, αλλά και σε έναν πλήρως αναβαθμισμένο ρόλο με πρόδηλα τα ηγεμονικά του χαρακτηριστικά που δεν θα αμφισβητείται από κανέναν στο πλαίσιο του όποιου ενδοσυμμαχικού ανταγωνισμού.
Για την επίτευξη του παραπάνω στόχου, ο ίδιος ο πρόεδρος Τραμπ επιστρατεύοντας την ιδιομορφία του αλλά και έχοντας εξασφαλισμένη την απόλυτη στήριξη του Αμερικανικού κατεστημένου, δεν διστάζει να υιοθετήσει μια εξαιρετικά επιθετική και πλήρως επικαιροποιημένη έκδοση της τακτικής του «Διαίρει και βασίλευε», που διχάζει και επαναδιαπραγματεύεται τους όρους της συνύπαρξης με εμφανώς αποδυναμωμένους έναντι αυτού εταίρους.
Στο πλαίσιο αυτής της θεώρησης, οι παραδοσιακές πολιτικές και οικονομικές καπιταλιστικές ενοποιήσεις, απλώς παραβλέπονται εάν η υπόστασή τους δεν παραπέμπει σε συγκροτημένη και υπολογίσιμη συλλογική ισχύ. Ο τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται η Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και ο ΟΗΕ είναι ενδεικτικός αυτής της τακτικής, ενώ κατά την άποψη του γράφοντος, η τακτική Τραμπ αναμένεται να είναι εξαιρετικά διαφοροποιημένη σε σχέση με την παραπάνω, σε ότι αφορά στον τρόπο της αντιμετώπισης μοντέλων και φόρουμ οικονομικής ισχύος όπως είναι οι G7, G20 κοκ, διότι εδώ είναι διαφορετικό το επίδικο και διαφορετικά τα κριτήρια με τα οποία θα επιδιώκεται να εξειδικεύεται ό όποιος ευρύτερου ενδιαφέροντος ρυθμιστικός ρόλος.
Το δεύτερο κρίσιμο στοίχημα, το οποίο έχει ήδη δρομολογήσει η διοίκηση Τραμπ, επεκτείνεται σε ζητήματα που αφορούν στην κυρίαρχη Αμερικανική αντίληψη για την ίδια την διεθνή τάξη, μέσα από έναν συνδυασμό περιφερειακών στρατηγικών, που φαίνεται ότι έχουν την τάση να μην ακολουθούν την πεπατημένη των προκατόχων της.
Σε ότι αφορά στην διαχείριση αυτών των προκλήσεων, η τακτική η οποία επιλέγεται, φαίνεται ότι εντάσσεται σε μια λογική σύμφωνα με την οποία:
Η πολυπολικότητα του σύγχρονου κόσμου αναγνωρίζεται.
Η αναγνώριση της πολυπολικής φύσης αυτού του κόσμου, συνδυάζεται με την παραδοχή ή εάν θέλετε την επίγνωση της τάσης η οποία χαρακτηρίζει την κυρίαρχη αντίληψη ισχυρών δρώντων, που συνίσταται στην επιδίωξή τους να αναβιώσουν το αυτοκρατορικό τους παρελθόν.
Η παραδοχή αυτής της νέας πραγματικότητας, είναι αυτονόητο ότι τροφοδοτεί με την σειρά της και μια διαφοροποιημένη αντιμετώπιση των άλλων πόλων περιφερειακής και συστημικής ισχύος, μέσα από την οποία επιδιώκεται:
Η απόλυτη οριοθέτηση του κατ’ εξοχήν συστημικού αντιπάλου στο πλαίσιο της κορυφαίας στρατηγικής σύγκρουσης (βλέπε Κίνα)…
Η ελεγχόμενη ουδετεροποίηση λοιπών δρώντων, προκειμένου να αποτραπούν επιλογές τους που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν πολλαπλασιαστικά στην γεωπολιτική ισχύ του συστημικού αντιπάλου (βλέπε Ρωσία, Ινδία κλπ)…
Η επιλεκτική ανακατανομή ευρύτερου περιφερειακού ρόλου σε συγκεκριμένους συμμάχους, που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εγγυητές συστημικής σταθερότητας και αποκεντρωμένης ισχύος, στο πλαίσιο μιας κατ’ ανάθεση γεωπολιτικής «υπεργολαβίας» με συγκεκριμένες αρμοδιότητες και οφέλη (βλέπε Ισραήλ).
Εάν λοιπόν αποδεχτούμε, ότι οι παραπάνω παραδοχές συνθέτουν το περίγραμμα της νέας Αμερικανικής Εξωτερικής πολιτικής την οποία έχει ξεκινήσει ήδη να υλοποιεί η διοίκηση Τραμπ, τότε θα πρέπει να συμφωνήσουμε:
Ότι αυτή η πολιτική ΔΕΝ είναι μονοδιάστατη…
Ότι παρά τις όποιες επικοινωνιακές της μεγαλοστομίες, είναι κατά βάσην μια πολιτική επιλεκτικής ανάθεσης ρόλων και αρμοδιοτήτων στο πλαίσιο μιας νέας αντίληψης που ΔΕΝ συνιστά στην πράξη ολική επαναφορά του δόγματος Μονρόε και μάλιστα στην πιο ακραία του εκδοχή 200 χρόνια μετά την υιοθέτησή του. Άλλωστε όπως ήδη έχουμε τονίσει σε σχετικό μας άρθρο, «η πραγματική πρόκληση για την νέα διοίκηση Τραμπ, ΔΕΝ είναι η μηχανιστική επαναφορά του Δόγματος Μονρόε ως εργαλείο ικανό να διασφαλίσει την πολλαπλή (ενεργειακή, γεωπολιτική, στρατηγική, οικονομική, θεσμική και άλλη) υπερενίσχυση της Αμερικανικής ηγεμονίας στο σύνολο του Δυτικού κόσμου, έναντι των στρατηγικών αντιπάλων της, αλλά η συνδυασμένη εφαρμογή του στην πράξη, με ένα πλήρως επικαιροποιημένο – πρωτίστως ως προς τις απαιτήσεις του – Δόγμα Τρούμαν, που θα μπορεί ωστόσο να μοιράζει ρόλους και αρμοδιότητες, προσαρμοσμένους απόλυτα στις ανάγκες της νέας περιφερειακής και συστημικής Αρχιτεκτονικής». Και…
Ότι το γνωστό M.A.G.A. μπορεί να αναζητήσει την πληρέστερη έκφρασή του, ΜΟΝΟΝ μέσα από την αποτελεσματική διαχείριση των παραπάνω προκλήσεων.
Από αυτήν την άποψη – και σε ότι μας αφορά – θεωρούμε απαραίτητο να επαναλάβουμε ότι η νέα Αμερικανική εξωτερική πολιτική ΔΕΝ μπορεί να υιοθετείται όπως αντίστοιχα ΔΕΝ είναι δυνατόν να καταγγέλλεται, με γνώμονα την αισθητική μας ή με βάση το εάν μας αρέσει ή δεν μας αρέσει, σε ότι αφορά στην ουσία της ή στον τρόπο της άσκησής της. ΔΕΝ είναι αυτό το ζητούμενο και ΔΕΝ είναι δυνατόν να αρκούμαστε σε απλουστευτικές αξιολογικές προσεγγίσεις.
Προφανώς η ρητορική και οι εκδηλώσεις του Αναθεωρητισμού θα πρέπει να καταδικάζονται, διότι έχουμε μπει πλέον σε μια εποχή, το μέλλον της οποίας θα καταστεί απρόβλεπτο, εάν η ανεξέλεγκτη κλιμάκωση της ισχύος τεθεί στην διάθεση περιφερειακών δυνάμεων που υιοθετούν την ανεξέλεγκτη κλιμάκωση της ρητορικής του Αναθεωρητισμού, αλλά σε αυτήν την υποχρέωση ΔΕΝ τελειώνουν τα πάντα.
Ο Αναθεωρητισμός, δυστυχώς έχει καταστεί πλέον συνώνυμο της ισχύος και ενσωματώνεται σταθερά στην φαρέτρα των περιφερειακών και συστημικών δρώντωνπου νέμονται την ισχύ. Επομένως καλό θα ήταν ΚΑΙ σε ότι μας αφορά, να έχουμε επίγνωση τριών τουλάχιστον πραγμάτων:
Οι πολιτικές που υιοθετεί η διοίκηση Τραμπ, συνιστούν συστημική αντίληψη για την διαχείριση της ισχύος, επομένως η κριτική μας τοποθέτηση απέναντι σε αυτές δεν μπορεί να εξαντλείται στα όρια του ρομαντισμού, διότι αυτό απλούστατα δεν ενδιαφέρει κανέναν…
Η εναντίωσή μας στις λογικές του Αναθεωρητισμού και στις δυνάμεις οι οποίες τον κλιμακώνουν ανεξέλεγκτα, θα πρέπει να εκδηλώνεται με πολιτικές και αποφάσεις διεύρυνσης και ενδυνάμωσης της Εθνικής ισχύος, καθώς και της αποτελεσματικής απειλής χρήσης της και όχι με θεωρητικές φλυαρίες που δεν οδηγούν πουθενά. Και…
Το ανακάτεμα που επιχειρείται στην «τράπουλα» της Μ. Ανατολής, παρά τα φαινόμενα ΔΕΝ είναι μια ασυνάρτητη και καιροσκοπική προσέγγιση στην οποία επιδίδεται η διοίκηση Τραμπ. Αντιθέτως, είναι μια εξαιρετικά «παραγωγική» διεργασία που θα τροφοδοτήσει εξελίξεις και ανατροπές. Ο συνδυασμός της με λοιπές ανατροπές που πιθανολογείται ότι θα δρομολογήσει η διευθέτηση του Ουκρανικού, δημιουργεί μια νέα κατάσταση, με πολλές και κρίσιμες παραμέτρους που μας ενδιαφέρουν επειδή ακριβώς μας αγγίζουν.
Η πολιτική τάξη της χώρας μας, οφείλει να διαβάσει σωστά τα τεκταινόμενα, να αφυπνιστεί από τον λήθαργο δεκαετιών, να διεκδικήσει λόγο για όσα σχεδιάζονται, αλλά και ρόλο στην Αρχιτεκτονική της επόμενης μέρας, προκειμένου να καταστεί η πατρίδα μας συμπρωταγωνιστής των εξελίξεων και όχι θύμα του κλιμακούμενου γεωπολιτικού και πολιτισμικού αναθεωρητισμού.
Υ.Γ1.Ο Νετανιάχου γνωρίζει επακριβώς γιατί χαμογελά και προφανώς δεν χαμογελά γιατί κάποιος αδίστακτος θείος Σαμ, θα αποτολμήσει απροκάλυπτα και με θράσος να καταλάβει την χώρα του και να υπεξαιρέσει μια περιοχή φιλέτο που μεταπίπτει δυνητικά στον διοικητικό και πολιτικό έλεγχο του Ισραήλ. Εμείς για ποιον λόγο ακριβώς χάσκουμε και επιδιδόμαστε σε φλύαρες και ανέξοδες αμπελοφιλοσοφίες; Ξέρει κανένας;;;
Υ.Γ2. Στην Ελλάδα του “είσαι όλα όσα δεν σπεύδεις προκαταβολικά να ξεκαθαρίσεις ότι δεν είσαι” θα πρέπει να επισημάνουμε ότι το συγκεκριμένο άρθρο, ΔΕΝ γράφεται για να υποδηλώσει την αποδοχή ή την αποδοκιμασία του συντάκτη του στις επιλογές του νέου Αμερικανού προέδρου. Αυτό που επιδιώκει είναι να συμβάλει, όσο αυτό είναι δυνατόν, στην συλλογική μας σκέψη, διότι αυτό που επείγει, είναι να κατανοήσουμε και να προνοήσουμε. Το να καταδικάσουμε απλώς και να μείνουμε σε αυτό, είναι ένας ρομαντισμός που κρύβει μόνο κακοτοπιές και παγίδες.
Των σημερινών δηλώσεων του νέου Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για την «αναγκαστική μετεγκατάσταση» των Παλαιστινίων της Γάζας σε άλλες χώρες, είχε προηγηθεί πριν από δύο εβδομάδες η πληροφορία ότι σημαντικός αριθμός Παλαιστινίων πρόκειται να μετοικίσει στην Αλβανία!
Συγκεκριμένα, ο Ισραηλινός δημοσιογράφος και πολιτικός σχολιαστής του “Chanel 12”, Αμίτ Σεγκάλ (Amit Segal) με ανάρτηση του στο “Χ” είχε αναφέρει ότι η νέα αμερικανική κυβέρνηση αντιλαμβάνεται τις δυσκολίες για μετεγκατάσταση των εκτοπισμένων Παλαιστινίων της Γάζας στην Αίγυπτο και την Ιορδανία και προσανατολίζεται να ζητήσει ως πιο πιθανά σημεία μετεγκατάστασής τους την Αλβανία και την Ινδονησία.
Τέσσερις μήνες προ των βουλευτικών εκλογών της 11 Μαΐου, ο Αλβανός πρωθυπουργός Έντι Ράμα απάντησε άμεσα με ανάρτηση του, λέγοντας ότι δεν είχε ακούσει «πιο αναληθή πληροφορία απ’ αυτή», επισημαίνοντας ότι η Αλβανία έχει απολύτως φιλικές σχέσεις με τις εμπλεκόμενες χώρες στην μεσανατολική κρίση και πως έχει αναγνωρίσει την Παλαιστινιακή Αρχή. Τέλος, υπενθύμισε ότι η Αλβανία δεν ανήκει στην Μέση Ανατολή, αλλά στην Ευρώπη.
Πληροφορίες
Ωστόσο στα αλβανικά τηλεοπτικά δίκτυα είχε διακινηθεί η πληροφορία ότι Ισραηλινός παράγοντας – συνοδευόμενος μάλιστα από Παλαιστίνιο και σε συνεννόηση με την Ουάσιγκτον – είχαν μεταβεί στα Τίρανα, όπου φέρεται να είχαν αλλεπάλληλες συναντήσεις σε κεντρικό ξενοδοχείο με τον Ράμα και τον επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Σαλί Μπερίσα. Σύμφωνα με πληροφορίες, φέρεται να συζήτησαν να εγκατασταθούν πρόσφυγες από την Γάζα στα παράλια του Δυρραχίου και συγκροτήματα της πρωτεύουσας (αναφέροντας μάλιστα έναν αριθμό περί των 100.000 έως 150.000 ανθρώπων).
Ο εξουσιοδοτημένος αυτός παράγοντας φέρεται να αναφέρθηκε σε οικονομικές εγγυήσεις για την αγορά διαμερισμάτων (εξάλλου είναι γνωστό ότι στην πρωτεύουσα και σε όλη τη αλβανική επικράτεια υφίσταται μεγάλη προσφορά διαμερισμάτων, λόγω του ξεπλύματος μαύρου χρήματος στον τομέα των κατασκευών και του real estate), όπως και στην κάλυψη των εξόδων για την μετεγκατάσταση των παλαιστινιακών οικογενειών.
Όπου υπάρχει καπνός υπάρχει και φωτιά, λέει η γνωστή παροιμία. Και το διακινούμενο σενάριο έχει βάση, δεδομένου ότι ο Τραμπ διαμηνύει ότι δεν πρόκειται να δεχτεί την άρνηση των χωρών και κυβερνήσεων από τις οποίες θα ζητήσει την συνδρομή για την υλοποίηση της πρότασής του.
Τα αλβανικά ΜΜΕ επανέρχονται στην επίσκεψη-αστραπή του Ισραηλινού Προέδρου Ισαάκ Χέρτσογκ (Isaac Hertsogk) στα Τίρανα στις 12 Σεπτεμβρίου του 2024, με «αδιευκρίνιστη» ατζέντα, όπως επισημαίνουν. Ας σημειωθεί ότι ο γαμπρός του Τραμπ Τζάρεντ Κούσνερ, Ειδικός Απεσταλμένος για Μέση Ανατολή στην πρώτη του θητεία, προωθεί ως “στρατηγικός επενδυτής“ ένα σημαντικό τουριστικό project στον Σάσσωνα, στο Κόλπο του Αυλώνα. Σύμφωνα δε με ΜΜΕ είναι αυτός που βρίσκεται πίσω από την τωρινή πρόταση Τραμπ…
Έχει βάση το σενάριο για την Αλβανία;
Σύσσωμη η αλβανική πολιτική τάξη, προκειμένου να δείξει ότι χαίρει της ευμένειας της Ουάσιγκτον, επιδεικνύει λίγη σημασία σε παραμέτρους που επηρεάζουν πτυχές της εσωτερικής συνοχής και της περιφερειακής ασφάλειας της χώρας. Ένα παράδειγμα υπήρξε η αμερικανική πρόταση για την καταστροφή των χημικών όπλων της Συρίας σε αλβανικό έδαφος!
Όμως, το πιο ενδεικτικό παράδειγμα είναι αυτό της ιρανικής αντικαθεστωτικής οργάνωσης των “Μουτζαχεντίν του Λαού”, την φιλοξενία των μελών της σε αλβανικό έδαφος (πάλι κατ’ απαίτηση των ΗΠΑ) είχε αποδεχτεί ο Μπερίσα και υλοποίησε ο Ράμα. Αναφερόμαστε σε πάνω από 3.500 άτομα που διαβιούν σε έναν καταυλισμό σε μέγεθος κωμόπολης και σχεδόν σε καθεστώς αυτοδιοίκησης.
Όμως εκτός των Ιρανών Μουτζαχεντίν, στην Αλβανία βρίσκονται Κινέζοι μουσουλμάνοι-Ουϊγούροι, που μεταφέρθηκαν από τα κρατητήρια του Γκουντάναμο και υπό ειδικό καθεστώς μεταχείρισης, όπως και Αφγανοί που φυγαδεύτηκαν κατά την απομάκρυνση των αμερικανικών δυνάμεων – και δεν έχουν ακόμη αποκτήσει δικαίωμα εισόδου στις ΗΠΑ – καθώς και Αφρικανοί με βάση τη συμφωνία με την Ιταλία. Επομένως, με δεδομένο αυτό το ιστορικό, έχει κάποια βάση το φερόμενο αίτημα για εγκατάσταση Παλαιστινίων προσφύγων στην Αλβανία, όσο και αν το διαψεύδει ο Ράμα…
Η άνθηση των τουρκικών σειρών τα τελευταία χρόνια, πόσα εκατομμύρια απέφεραν το 2024, η «καταιγίδα εκφοβισμού» κατά καλλιτεχνών στην Τουρκία και το… νεοθωμανικό μασάζ
Turkish cuisine cooking classes
Γράφει ο Χρήστος Κωνσταντινίδης
Πρόσφατα στην τουρκική έκδοση της Deutsche Welle δημοσιεύτηκε ένα πολύ ενδιαφέρον και συνάμα αποκαλυπτικό άρθρο με τίτλο «Τουρκικές σειρές: μπίζνες και προπαγάνδα», το οποίο αναφέρεται στη βιομηχανία θεάματος στη γειτονική χώρα. Το δημοσίευμα δίνει πολύ χρήσιμα στοιχεία για τις σειρές που πουλάει η Τουρκία.
Οι τουρκικές σειρές γνωρίζουν μεγάλη άνθηση από τα μέσα της δεκαετίας του 2000 και πωλούνται σε 170 χώρες κάθε χρόνο. Οι παραγωγές έκαναν τζίρο γύρω στα 600 εκατ. δολάρια το 2023 και εκτιμάται ότι θα ξεπεράσουν το 1 δισ. δολάρια το 2024. Σύμφωνα με τον Τούρκο υπουργό Εμπορίου Εμέρ Μπολάτ 800 εκατομμύρια τηλεθεατές σε όλο τον κόσμο παρακολουθούν τουρκικές σειρές. Οι πρώτοι πελάτες που αγοράζουν τέτοιες σειρές ήταν το Καζακστάν και το Αζερμπαϊτζάν. Λίγο αργότερα ακολούθησαν οι αραβόφωνες χώρες, η Λατινική Αμερική, τα Βαλκάνια, η Ρωσία και η Ευρώπη.
Ο Ερντογάν δεν έχει κρύψει ότι δεν εκτιμά τις σειρές, πολλές παραγωγές μάλιστα έχουν χαρακτηριστεί ως απειλή για την εθνική ασφάλεια. Ωστόσο προσπαθεί να εκμεταλλευτεί την απήχηση που μπορεί να δημιουργήσει μια σειρά, μέσα από παραγωγές του κρατικού TRT, οι οποίες παρουσιάζουν τον τουρκικό τρόπο ζωής στα πρότυπα που θέλει να προπαγανδίσει το κυβερνόν κόμμα AKP.
Η θεματολογία των σειρών έχει μεγάλη ποικιλία. Μπορούμε να συναντήσουμε από ερωτικές ιστορίες και κωμωδίες μέχρι ιστορικά και κοινωνικά δράματα. Υπάρχουν όμως και σειρές αστυνομικές ή στρατιωτικές, στις οποίες περνούν κατά κόρον μηνύματα μέσω αναφορών σε ιστορικές προσωπικότητες της οθωμανικής και τουρκικής ιστορίας όπως ο Μωάμεθ ο Πορθητής, ο αρχιτέκτονας Σινάν Μιμάρ, ο Τούρκος ναύαρχος Μπαρμπαρόσα, ο Μουσταφά Κεμάλ και άλλοι.
«Καταιγίδα εκφοβισμού»
Όσον αφορά τα ζητήματα εθνικής ασφάλειας που περνούν σαν προπαγάνδα στη μικρή οθόνη, υπάρχει τουρκική σειρά που κατονομάζει για παράδειγμα τον Οσμάν Καμπαλα, τον φυλακισμένο επιχειρηματία που πρωτοστάτησε το 2013 στις διαδηλώσεις στο πάρκο Γκεζί, ότι είναι εχθρός του κράτους άρα μεγάλη απειλή για την υπόστασή του.
Με αυτό το θέμα σχετίζεται μια εξέλιξη που σχετίζεται με τον καλλιτεχνικό χώρο, αφού πρόσφατα η τουρκική δικαιοσύνη προχώρησε στη σύλληψη της γνωστής μάνατζερ Αϊσέ Μπαρίμ για υποκίνηση και συμμετοχή στις διαδηλώσεις του Γκεζί, μετά από μία άλλη, αρχική κατηγορία για μονοπώλιο στην εκπροσώπηση καλλιτεχνών. Η τουρκική δικαιοσύνη κατηγορεί την Αϊσέ Μπαρίμ πως είχε στενές επαφές με πρόσωπα-κλειδιά της διαμαρτυρίας πριν από 12 χρόνια, όπως τον επιχειρηματία Οσμάν Καβάλα, την παραγωγό ταινιών Τσιγντέμ Ματέρ Ουτκού και τον ηθοποιό Μεμέτ Αλί Αλαμπορά, οι οποίοι φέρεται να είχαν πρωταγωνιστικό ρόλο στις διαδηλώσεις του 2013. Συγκεκριμένα, βρέθηκαν μαγνητοφωνημένες συνομιλίες που υποδεικνύουν ανταλλαγή απόψεων σχετικά με τη δημοσίευση δηλώσεων κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων, οι οποίες, όπως φάνηκε, θα μπορούσαν να εγείρουν νομικές συνέπειες.
Η Μπαρίμ αρνήθηκε τις κατηγορίες μίλησε για διχαστική στάση της κυβέρνησης, που προσπαθεί να εκμεταλλευτεί την ισχύ της δικαιοσύνης για να αποδυναμώσει κάθε φωνή αντίστασης και να ελέγξει πλήρως την καλλιτεχνική και πολιτική σκηνή της χώρας.
Η είδηση της σύλληψης της Μπαρίμ έχει κάνει αίσθηση στην Τουρκία και ο καλλιτεχνικός κόσμος θεωρεί, ότι έχει μπει στο στόχαστρο της τουρκικής κυβέρνησης, γιατί πολλοί καλλιτέχνες αναγνωρίζονται ως διαμορφωτές κοινωνικής συνείδησης. Μάλιστα γνωστοί Τούρκοι αρθρογράφοι, όπως ο Μουράτ Γετκίν, μιλούν για «Καταιγίδα εκφοβισμού», που αφορά δικαστικές αποφάσεις κατά προσώπων με διαφορετική φωνή, όπως η Μπαρίμ αλλά και ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης Εκρέμ Ιμάμογλου.
Πλύση εγκεφάλου στα σύνορα της αγάπης
Για την ιστορία η πρώτη τουρκική σειρά που προβλήθηκε στην ελληνική τηλεόραση ήταν το «Yabancı Damat», το οποίο στα ελληνικά σημαίνει «Ξένος Γαμπρός», στην Ελλάδα όμως τιτλοφορήθηκε ως «Τα σύνορα της αγάπης». Η σειρά, η οποία παρουσιάστηκε την τριετία 2004-2007 περιέγραφε τον έρωτα ανάμεσα σε έναν Έλληνα και μία Τουρκάλα, και τα προβλήματα που δημιουργούνται στη σχέση τους εξαιτίας των συγγενών τους.
Στο τέλος τί γίνεται; Το ζευγάρι παντρεύεται και γεννούν γιο, στον οποίο έδωσαν το όνομα Ege, Αιγαίο δηλαδή. Είδατε πόσο όμορφα μας περνούσαν εδώ και χρόνια το μήνυμα διαμοιρασμού του αρχιπελάγους μας οι γείτονες; Είναι ένα κλασσικό παράδειγμα πλύσης εγκεφάλου. Στη συνέχεια πολύ μεγάλη δημοφιλία κέρδισε η σειρά «Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής», η οποία μας περνούσε κάποια άλλα μηνύματα για την οθωμανοκρατία και πόσο καλά ζούσαν υπό τον τουρκικό ζυγό οι σκλαβωμένοι λαοί.
Νεοθωμανικές ονειρώξεις
Το νεοθωμανικό όραμα του Ερντογάν μέσω των τηλεοπτικών σειρών είχε καταγγελθεί πριν πέντε χρόνια στην Αίγυπτο με αφορμή την προβολή των σειρών Resurrection: Ertuğrul” και “Valley of the Wolves”. Η πρώτη παραγωγή εξετάζει τη ζωή των μουσουλμάνων νομάδων Τούρκων, ιδιαίτερα του Ερτουγρούλ, του πατέρα του ιδρυτή Οθωμανού σουλτάνου Οσμάν Α’. Η «Κοιλάδα των Λύκων», από την άλλη πλευρά, ακολουθεί τη ζωή του Πολάτ Αλεμντάρ, ενός αυτοπροσδιοριζόμενου αφεντικού της μαφίας, του οποίου οι περιπέτειες φτάνουν μέχρι στρατιωτικές αποδράσεις που προστατεύουν την εθνική ασφάλεια της Τουρκίας.
Είναι ο διευθυντής σύνταξης του Geopolitico.gr με ενεργή συμμετοχή στο ιστορικό πλέον Infognomonpolitics.gr από το 2019. Σπούδασε στο τμήμα Επικοινωνίας Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου και διαθέτει μεταπτυχιακό δίπλωμα στη Διοίκηση Επιχειρήσεων με ειδικότητα στο “Ηλεκτρονικό Επιχειρείν” από το Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής. Παράλληλα έχει πιστοποιηθεί ως αμυντικός και αστυνομικός συντάκτης από το Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Γνωρίζει αγγλικά, γερμανικά και τουρκικά.
Pundits around the globe are scratching their heads, trying to guess which way U.S.-China relations will go over the next four years. On the one hand, there’s an effusive Donald Trump who regularly comes up with grandiloquent statements, versus a buttoned-up Xi Jinping who never veers away from his written talking points. On the other hand, the two countries have locked horns in a major power struggle in a framework that’s too complex to authoritatively read through. While nobody has a crystal ball, a look at a sample of views recorded on both sides may give one an initial inkling.
Trump’s team and views on China
There seem to be three factions in the Trump 2.0 team in charge of China policies. Hawks insist that the U.S. needs to confirm its global hegemonic weight, by making the most of its military might, economic heft and international clout. Prioritisers warn that the American lead vis-à-vis China is narrowing, so the Asian giant should be the centre of attention in Washington’s foreign policy, even if at the expense of U.S. allies and partners – primarily Europeans. Restrainers who argue that the new administration should focus on domestic issues are the most fervent supporters of the America First doctrine, largely based on the political energy of the MAGA movement that brought Trump back to power. In any case, there are overlaps between these schools of thought and a clear-cut Trump 2.0 China policy has yet to take shape.
Being highly unpredictable, the U.S. president himself has toggled at times between positive signals and threats to China, though his statements largely suggest that he might be tempted to consider a tough bargain with Beijing rather than a divorce. And, of course, there’s Elon Musk who views China as a key market for his Tesla company and a host to a huge car factory in Shanghai. Yet, he has also stated that, while TikTok has 170 million followers in the U.S., his X (former Twitter) is not allowed to operate in China – a rare occasion of even mild criticism of the Chinese regime voiced by Musk. Notably, president Trump has chosen former Republican senator David Perdue as the U.S. ambassador in Beijing. Critics have complained that in his 40-year career as a business executive, Perdue relied on outsourcing American jobs to Asia, a practice Trump has railed against and vowed to end.
Tensions between the three camps are gradually beginning to surface. Some Republicans are calling for the revocation of China’s most-favoured-nation status and tend to see decoupling as the ultimate objective of the coming trade war. This certainly is the view of Peter Navarro, who was sanctioned by Chinese authorities in 2021 and is now back in the second Trump administration as a senior counsellor for trade and manufacturing. A strong proponent of reducing U.S. trade deficits, he is known for his harsh stance towards China, accusing it of unfair trade practices and describing it as an existential threat to the U.S.
At the same time, there’s the assumption that the president’s obsession with the “beautiful word tariffs” would be checked by traditional conservatives left within the administration. For instance, there have been calls for the new administration to develop a differentiated tariff rate for China, rather than an across-the-board rate, so as to protect the interests of the U.S. and its allies in de-risking from the PRC in critical supply chains.
Things appear to be a bit clearer in the emerging hard core security establishment in Washington, D.C. Marco Rubio doesn’t seem to be fully in line with Trump’s instinctive preference for transactions over military conflicts. The new state secretary is seen by many as a hawk and, while testifying to the Senate Foreign Relations Committee, he painted a dark vision of the consequences of America’s “unbalanced relationship” with Beijing. However, in endorsing Trump’s views and some of the restrainers’ lines, Rubio blames America’s vulnerability to China on the shift to globalism, which he says “is now a weapon being used against us”.
Pete Hegseth, the controversial defence secretary who barely made it through the Senate hearings, is on record stating that threats in the Indo-Pacific, including a potential seizure of Taiwan by the PRC, should motivate U.S. military modernisation. Guam, in his words, is a linchpin for success, and collaboration with Japan will pay deterrence dividends. Mike Waltz, the new national security advisor, prioritises Washington’s partnerships in the Indo-Pacific and stresses that the U.S. should never allow China to turn Taipei into Mariupol, though Trump was conspicuously vague on the Taiwan issue during his campaign.
How does Beijing view Trump?
Expectations within the Chinese strategic community about the path of U.S.–China relations over the next four years appear to oscillate quite a bit, from fatalistic to optimistic. At one extreme, commentators expect bilateral relations to head for a free fall. At the other, pundits argue that Trump the deal maker could come to terms with China on several important issues, including Taiwan.
By and large, among Chinese analysts publishing on Sino-American relations under Trump 2.0 the sentiment is predominantly pessimistic, punctuated by occasional cautious optimism. The general impression is that the flock of China hawks appointed by Trump to key foreign policy and trade positions in his second administration does not bode well for the Washington-Beijing relationship. They opine that, although the U.S. president himself may not want a direct geopolitical and military conflict with Beijing, he is likely to exert geopolitical and military pressure on China in order to win bargaining power in the field of science, technology, economy and trade.
Pessimists go on to point out that, with a few insignificant changes in form, Biden largely inherited Trump’s China policies in substance, as exemplified by the “small yard and high fence“ strategy. In their view, the 47th U.S. president is now back to take on the “unfinished business” he left behind in January 2021. Yet, some scholars and officials in the PRC credit the Biden administration for adjusting its tactics from an intense confrontation to managing competition through guardrails.
Cautious optimists argue that the future of U.S.-China relations is not preordained and their trajectory will largely depend on Trump’s personal decisions. If the U.S. president is in charge of Sino-American relations, the argument goes, a showdown could be avoided and perhaps even a “grand bargain” between the two powers would not be unthinkable. Other commentators hope that there will be backchannel negotiations with China through close advisors and business intermediaries, such as Elon Musk. They argue that the threat of high tariffs may simply be a negotiating tactic, i.e. a so-Donald-Trump bluff, as the risks of inflation could deter the U.S. president from imposing them.
Some observers assert that under Trump 2.0 the U.S. will resume the status of the United States of America and will no longer be the United States of the World. This, in their view, is good news for China, as Trump’s return to the White House will deconstruct America’s alliance and reduce its international influence. In a similar vein, a prominent Chinese international relations scholar writes that, ultimately, Trump’s isolationism will be beneficial to China’s continued rise.
Representatives of both camps expect to see an America characterised by what they view as wildly arrogant and unbridled hegemonic behaviour, even if a full decoupling of the two countries remains an unlikely prospect. Another point they agree on is that Trump will initially focus on the conflicts in Ukraine and the Middle East and may even ask China to play a role, therefore facilitating a ceasefire in Ukraine might emerge as one of the limited opportunities for cooperation between the two powers. Interestingly, however, Trump’s expected contribution to appeasement in Europe and the Middle East is seen by other analysts as a prerequisite that would allow the U.S. to focus resources more effectively on its strategic competition with China. Along this train of thought, Washington will seek to weaken Sino-Russian relations through a ceasefire in Ukraine.
On trade, China clearly wants to avoid a headlong clash with the U.S. This is why Beijing is likely to hold its fire as long as possible, though it may have to hit back in the end. China’s retaliation is likely to target sectors such as critical minerals, where Beijing clearly enjoys a dominant position on a global scale. Furthermore, unlike during Trump’s first presidency, China now appears better prepared to counter U.S. tariffs. Through economic diversification and reduced reliance on American markets, Beijing has bolstered its resilience and this could diminish the effectiveness of Trump’s aggressive economic strategies.
For all that, China needs to strike the right balance. Washington is capable of imposing highly damaging export controls on high-tech industries or exploiting the privilege of owning the greenback as the leading international reserve currency. At the same time, CCP leaders must also recognise unfavourable public opinion towards the U.S. in their own country and will seek to avoid being perceived as weak by Chinese citizens.
A temporary repose?
For the time being, both the U.S. and China are careful to keep temperatures as low as possible. Since the election last November, the two presidents have spoken on the phone. And so have the two countries’ top diplomats – on the face of it, yet another positive sign, despite the very different accounts of what they reportedly said about Taiwan. In an unorthodox move, Trump invited Xi to his inauguration last January. The Chinese supremo did not turn up, but his deputy Han Zheng served as an envoy for him, the first time ever a senior PRC official attended the inauguration ceremony of a U.S. president.
Moreover, the tenor of Trump’s inaugural speech shows that Sino-American relations are unlikely to be on the top of his to-do list over the first several months. The U.S. president’s first priorities are todeport migrantsand get grocery prices down. A spat with Jerome Powell is out in the open, as the Fed chair has not given in to Trump’s call for lower interest rates. And the U.S. president may have to brace for a raft of other domestic battles as well, now that his opening salvo of executive orders is already being challenged in blue states and courtrooms across the nation. So, China can wait for a while.
Tellingly, state-run media outlets in the PRC have been given orders to woo the new occupant of the White House, by putting forward the argument that Republican presidents traditionally tend to focus more on economic and social development while downplaying ideological differences. On some occasions they are even overdoing it by asserting that so far the Trump administration’s statements regarding relations with China are distinctly different from those of its “confrontational predecessor”.
At the same time, while a usually brawly Trump has indeed struck a fairly conciliatory tone towards Xi since winning the presidential election, this does not look very different from the honeymoon the two leaders enjoyed in 2017. In April that year, Trump hosted Xi at Mar-a-Lago, and then reciprocated the state visit in November 2017. Yet, the honeymoon ended abruptly when Trump launched the trade war on China the following year. A replay of the same scenario can all but be ruled out.
Trade will certainly be an area of heated confrontation between the two powers. In 2024, bilateral trade grew by 4.9% year-on-year, with China importing agricultural products, energy, pharmaceuticals, and aircraft from the US, while exporting mostly clothing, consumer electronics, and household appliances. A year earlier, the trade deficit of the U.S. vis-à-vis China amounted to $280 billion and this is a major irritant for Trump and his staff.
However, enacting tariffs on imports from China will be easier said than done and will take time. This may – partly at least – explain why, starting from 1 February 2025, Chinese goods imported into the U.S. are subjected to a relatively modest additional 10% tariff, not as steep as the menacing “up to 60%” Trump spoke about while on the election trail. Exactly how the trade dispute between Washington and Beijing will evolve over the next four years remains to be seen, as it will depend on developments in a number of other policy areas that do not relate exclusively to trade.
On Taiwan, Trump could possibly bully the authorities of the self-ruled island into increasing its defence spending and compel advanced semiconductor manufacturers there to expand their investments in the U.S. Moreover, with geopolitics cutting across an ever-growing spectrum of issues, Trump’s economic toolkit alone will not be a panacea. China’s muscle-flexing in the Taiwan Strait and the South China Sea will remain high on the bilateral agenda, and the U.S. president cannot afford to appear weak in the stand-off with Beijing. Trump’s insistence on American control over the Panama canal or ownership of Greenland also relates to the geopolitical competition between Washington and Beijing.
Technology will definitely be a line of fire between the two powers, artificial intelligence being the new frontier. DeepSeek, a Chinese AI company, sent shock waves through Wall Street recently, causing a significant crash in stocks due to the much lower cost of its software. This is yet another strong indication that China may be closing the gap with the U.S. in areas previously thought to be dominated by American tech giants. A new wave of export controls and sanctions from the U.S. and like-minded western partners cannot be precluded, though these measures could be less effective than they were in the past.
Trump has reportedly expressed interest in visiting China in his first 100 days in office. But a meeting between the two leaders may or may not substantially lift ties after several fractious years. The rivalry between the two countries is structural and much more decisive than a Trump-Xi summit. For now, both powers are trying to second-guess each other’s moves and devise their outsmarting strategies rather than open their cards. Therefore, the relatively calm tone marking the first weeks since Trump’s return to the White House should not be taken at face value and as a harbinger of what’s to come in U.S.-China relations.
* Plamen Tonchev is the Head of Asia Unit, Institute of International Economic Relations, Athens
Είχε πει κοντά σε τόσα άλλα ο μεγάλος Κωνσταντίνος Καραμανλής «Οι Έλληνες ομιλούν ακατάπαυστα και φλυαρούν». Γι΄αυτό και ο ίδιος ήταν δωρικός στην συμπεριφορά του και λακωνικός στον λόγο του.
Φαίνεται πως ο μεγάλος πολιτικός άνδρας δεν αποτελεί παράδειγμα ως όφειλε, για τους επιγόνους του, οι οποίοι δεν σταματούν με δηλώσεις ομιλίες, να παρεμβαίνουν στο έργο της Κυβέρνησης και του σημερινού Προέδρου Κυριάκου Μητσοτάκη, κάτι που ουδέποτε έκανε ο μεγάλος Κωνσταντίνος Καραμανλής.
Αλήθεια, τις παρακαταθήκες του ιδρυτού της ΕΡΕ και της ΝΔ, δεν θα έπρεπε να τις τηρούν οι άλλης εμβέλειας διάδοχοί του και αντ’ αυτού να ομιλούν ακατάπαυστα και να φλυαρούν, όπως είχε πει για τους Έλληνες ο Κωνσταντίνος Καραμανλής;
Κοντά στα σοφά λόγια του μεγάλου πολιτικού άνδρα, υπάρχουν και τόσες άλλες σοφές ρήσεις όπως: «των φρονίμων ολίγα» και το «λακωνίζειν εστί φιλοσοφείν» και «η σιωπή είναι χρυσός».
Αφήστε τον Κυριάκο Μητσοτάκη να πάει πιο μπροστά την μεγάλη φιλελεύθερη παράταξη και μην του βάζετε τρικλοποδιές.
Έχετε μπροστά σας ένα φωτεινό παράδειγμα, δεν έχετε παρά να το ακολουθήσετε.
Έτσι αποχαιρετά τη μητέρα του, τη μεγάλη πολεοδόμο
Σήμερα (04.02.25) έφυγε από τη ζωή η Αλέκα Καραδήμου-Γερόλυμπου, η Αλέκα μας, μετά από πολυετή και άνιση μάχη με τη νόσο του Parkinson και τις επιπτώσεις της. Παρά το γεγονός ότι η ασθένεια της στερήσε τη διαύγεια της σκέψης της που με κόπο, εκπαίδευση και συνεχή μόρφωση εξέλιξε στο υψηλότατο επίπεδο καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής της, έφυγε περιβαλλόμενη με αγάπη, που πρώτη η ίδια έδωσε σε όλους εμάς.
Γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη τον Ιούλιο του 1945. Σπούδασε αρχιτεκτονική στην Πολυτεχνική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και Πολεοδομία στο Ινστιτούτο Πολεοδομίας του Παρισιού. Το 1985 ολοκλήρωσε διδακτορική διατριβή στο ΑΠΘ με θέμα τον επανασχεδιασμό και την ανοικοδόμηση της Θεσσαλονίκης μετά την πυρκαγιά του 1917.
Από το 1969 έως το 1975 εργάστηκε σε αρχιτεκτονικά-πολεοδομικά γραφεία στο Παρίσι και από το 1975 έως το 1981 στη Θεσσαλονίκη.
Δίδαξε Ιστορία της πολεοδομίας και αστικό σχεδιασμό στον Τομέα Πολεοδομικού και Χωροταξικού Προγραμματισμού και Σχεδιασμού του Τμήματος Αρχιτεκτόνων του ΑΠΘ από το 1976 έως το 2012 υπηρετώντας όλες τις βαθμίδες από Λέκτορας έως Καθηγήτρια 1ης βαθμίδας.
Μετά την αφυπηρέτησή της εξελέγη ομότιμη Καθηγήτρια. Σε όλη τη διάρκεια της καριέρας της παρακολούθησε ταυτόχρονα πλήθος ερευνητικών εργασιών και διδακτορικών διατριβών ενώ δίδαξε ως προσκεκλημένη σε πανεπιστήμια της Ευρώπης και των ΗΠΑ, ανάμεσα στα οποία το πανεπιστήμιο της Σορβόννης και του Princeton.
Υπήρξε μία από τις πλέον διακεκριμένες ερευνήτριες της ιστορίας των πόλεων στον ελλαδικό και βαλκανικό χώρο καθώς και στην ευρύτερη περιοχή της ανατολικής Μεσογείου. Είχε πλουσιότατο έργο και δημοσίευσε βιβλία, άρθρα σε επιστημονικά περιοδικά, πρακτικά συνεδρίων, συλλογικούς τόμους και αρχιτεκτονικά περιοδικά, λήμματα σε ειδικευμένες εγκυκλοπαίδειες και βιβλιοκρισίες.
Είχε πάρει μέρος σε πολεοδομικές μελέτες για τη Θεσσαλονίκη και πάντοτε συμμετείχε ενεργά σε κινήσεις και πρωτοβουλίες πολιτών για τη βελτίωση του χώρου της πόλης.
Ήταν παντρεμένη για 56 χρόνια με τον επίσης αρχιτέκτονα Ηρακλή Γερόλυμπο, με τον οποίο απέκτησαν δύο παιδιά, τον Γιώργη και τη Βαλεντίνα, και τρία εγγόνια.
Πέραν από το σημαντικό συγγραφικό της έργο και την πολυετή διδακτική της παρουσία που επηρέασε θετικά πλήθος νέων αρχιτεκτόνων και πολεοδόμων υπήρξε η καλύτερη, τρυφερότερη και γλυκύτερη μαμά, θεία και γιαγιά που μπορούσε να έχει κανείς. Αγαπούσε να βοηθά νέες και νέους μελλοντικούς συναδέλφους, αγαπούσε τα βιβλία, την ιστορία, την έρευνα και τη συγγραφή, τα ταξίδια, τη θάλασσα, την κλασική μουσική, να διαβάζει παραμύθια και ιστορίες στα εγγόνια της, να περνά χρόνο στο οικογενειακό κτήμα στη Χαλκιδική, την οικογένειά της και πολύ μα πολύ τη Θεσσαλονίκη στην οποία αφιέρωσε το μεγαλύτερο κομμάτι της έρευνας και της ζωής της.
Πολλά μπορούν να ειπωθούν για την Αλέκα και τις πολλές αρετές της που αγγίξαν τις ζωές των πολλών ανθρώπων που την γνώρισαν. Απ’ όλα περισσότερο, όμως, θα την θυμόμαστε με απέραντη αγάπη, γιατί η Αλέκα μας, υπήρξε τόσο γλυκιά, τρυφερή και βαθιά καλή με τους ανθρώπους που συνάντησε στη ζωή της, που μόνο μια φράση μπορεί να την περιγράψει με τον καλύτερο τρόπο: η Αλέκα «είχε στη θέση της καρδιάς όλο το φως του ήλιου».
Σύμφωνα με την επιθυμία της θα λάβει χώρα πολιτική κηδεία και θα την αποχαιρετίσουμε την Πέμπτη 6/2 στις 13:00 στο Billy’s Palace απέναντι από τα κοιμητήρια Αναστάσεως του Κυρίου ενώ η καύση της σορού της θα λάβει χώρα στο αποτεφρωτήριο της Ριτσώνας την Παρασκευή 7/2 στις 12:15.
Έναντι στεφάνων, η ίδια ευγενώς ζήτησε να αποσταλούν δωρεές στο Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης, στο οποίο δώρησε μεγάλο μέρος του αρχείου της στο λογαριασμό GR7801101460000014661800780 .
Εκ μέρους της οικογένειας, ο γιος της και η κόρη της Γιώργης και Βαλεντίνα.
Ορισμένες από τις σημαντικότερες δημοσιεύσεις της: -Η ανοικοδόμηση της Θεσσαλονίκης μετά την πυρκαγιά του 1917, 1η έκδ. , Δήμος Θεσσαλονίκης, Θεσσαλονίκη Θεσσαλονίκη 1986, 2η έκδ., University Studio Press, Θεσσαλονίκη 1995. -Μεταξύ Ανατολής και Δύσης, Βορειοελλαδικές πόλεις στην περίοδο των Οθωμανικών μεταρρυθμίσεων, 1η έκδ. Τροχαλία, Αθήνα 1997, 2η έκδ., University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2004. -Urban Transformations in the Balkans, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 1996. -Ερνέστ Εμπράρ 1875-1933, Ernest Hébrard. Εικόνες από τη ζωή ενός αρχιτέκτονα / La vie illustrée d’un architecte. Ποταμός, Αθήνα 2001 (δίγλωσση έκδοση σε συνεργασία με τον Χ. Γιακουμή και τον Christian Pedelahore de Loddis). -Η ανάδυση της σύγχρονης Θεσσαλονίκης. Ιστορίες, πρόσωπα, τοπία, University Studio Press, Θεσσαλονίκη 2013.
«Aποφυγή των συγκρούσεων» και «πολυπολικότητα» υπόσχεται ο νέος υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο.
Ο πρόεδρος Τζο Μπάιντεν έχει επιδείξει μια τρελή πεποίθηση ότι είναι « ο ηγέτης του κόσμου ». Εκτίμησε την παράταση της « μονομερούς εποχής » κατά την οποία οι Ηνωμένες Πολιτείες, μετά την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης, μπορούσαν να ασκήσουν πίεση σε παγκόσμιο επίπεδο, χωρίς περιορισμούς και χωρίς φόβο για συνέπειες.
Στο εξωτερικό, υπάρχουν φόβοι ότι ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, με το απαιτητικό και σκληρό διαπραγματευτικό του στυλ, θα ακολουθήσει και αυτή την άποψη.
Όμως η επιλογή του Τραμπ για υπουργός Εξωτερικών του πρώην γερουσιαστή Μάρκο Ρούμπιο, προσφέρει μια διαφορετική προοπτική. Σε μια μεγάλη συνέντευξη με τη Megyn Kelly , ο Ρούμπιο εγκαταλείπει τη μονόπλευρη εποχή και αρχίζει να υποστηρίζει την πολυπολικότητα.
Του ζητείται το συνολικό του όραμα:
«Αποτροπή συγκρούσεων»
ΕΡΩΤΗΣΗ: Αυτή είναι μια πολύ λεπτή στιγμή για να είσαι υπουργός Εξωτερικών, ειδικά ως Ρεπουμπλικανός, επειδή το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα είναι εσωτερικά διχασμένο ως προς την εξωτερική πολιτική. […] Πώς λοιπόν – απλά δώστε μου μια πανοραματική άποψη για το πώς θα πλοηγηθείτε σε αυτό το εσωτερικό χάσμα.
Ο Ρούμπιο φαίνεται να έχει σκεφτεί πολύ αυτή την ερώτηση. Σύμφωνα με τον ίδιο, η εξωτερική πολιτική, όπως ασκείται τα τελευταία χρόνια, έχει χάσει τον στόχο της:
Νομίζω ότι η αποστολή της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής, και αυτό μπορεί να φαίνεται προφανές, αλλά νομίζω ότι έχει χάσει το νόημά της. Το όλο θέμα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής είναι να προωθήσει το εθνικό συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, σωστά; [..]
Έτσι λειτουργούσε πάντα ο κόσμος. Ο κόσμος λειτουργούσε πάντα έτσι: οι Κινέζοι κάνουν ό,τι συμφέρει στην Κίνα, οι Ρώσοι κάνουν ό,τι συμφέρει τη Ρωσία, οι Χιλιανοί κάνουν ό,τι συμφέρει στη Χιλή, και οι ΗΠΑ πρέπει να κάνουν ό,τι συμφέρει στις ΗΠΑ. Όταν τα συμφέροντά μας είναι ευθυγραμμισμένα, τότε υπάρχουν συνεργασίες και συμμαχίες· όταν οι διαφορές μας δεν ευθυγραμμίζονται, εκεί η δουλειά της διπλωματίας είναι να αποτρέπει τις συγκρούσεις, ενώ παράλληλα προωθεί τα εθνικά μας συμφέροντα και κατανοώντας ότι [οι άλλες χώρες] θα προωθήσουν τα δικά τους. Και αυτό ξεχάστηκε.
Η αναγνώριση ότι η άλλη πλευρά επιδιώκει τα δικά της (τουλάχιστον υποκειμενικά θεμιτά) συμφέροντα είναι πράγματι αυτό που έχει χαθεί ως βάση της αμερικανικής διπλωματίας.
Ο Ρούμπιο επεκτείνεται σε αυτό το σημείο:
Και νομίζω ότι αυτό χάθηκε στο τέλος του Ψυχρού Πολέμου, επειδή ήμασταν η μόνη δύναμη στον κόσμο, και έτσι αναλάβαμε αυτή την ευθύνη να γίνουμε μια παγκόσμια κυβέρνηση σε πολλές περιπτώσεις, προσπαθώντας να λύσουμε όλα τα προβλήματα. Και στον κόσμο συμβαίνουν τρομερά πράγματα. Κάποια είναι τρομερά. Και μετά, υπάρχουν τρομερά πράγματα που έχουν άμεσο αντίκτυπο στο εθνικό μας συμφέρον, και πρέπει να καθορίσουμε ξανά προτεραιότητες. Επομένως, δεν είναι φυσιολογικό ο κόσμος να έχει απλώς μια μονοπολική δύναμη. Δεν ήταν – ήταν μια ανωμαλία. Ήταν προϊόν του τέλους του Ψυχρού Πολέμου, αλλά τελικά χρειάστηκε να επιστρέψουμε σε έναν πολυπολικό κόσμο, με πολλές μεγάλες δυνάμεις σε διάφορα μέρη του πλανήτη. Αυτός είναι ο λόγος που είμαστε αντίπαλοι σήμερα με την Κίνα και, σε κάποιο βαθμό, τη Ρωσία, για να μην αναφέρουμε αδίστακτα κράτη, όπως το Ιράν και η Βόρεια Κορέα.
Αυτή είναι μια εξαιρετική (αν και πολύ καθυστερημένη) σκέψη από έναν Αμερικανό υπουργό Εξωτερικής Πολιτικής.
Η κυβέρνηση Μπάιντεν είχε υπερεκτείνει τη μονομερή εποχή υποτιμώντας τη Ρωσία. Ξεκίνησε τον πόλεμο δι’ αντιπροσώπου στην Ουκρανία, επειδή πίστευε ότι η Ρωσία ήταν αδύναμη. Περιόρισε τις τεχνικές εξαγωγές προς την Κίνα επειδή πίστευε ότι αυτό θα εμπόδιζε την ανάπτυξή της. Ήταν τόσο τυφλή που πίστευε ότι το είχε πετύχει.
Σε μια συνέντευξη στους Financial Times , ο σύμβουλος εθνικής ασφάλειας του Μπάιντεν, Τζέικ Σάλιβαν, συνεχίζει να ισχυρίζεται τα ίδια ( αρχειοθετημένο ):
« Οι συμμαχίες μας είναι ισχυρότερες από ό,τι ήταν εδώ και πολύ καιρό. Οι ανταγωνιστές και οι αντίπαλοί μας είναι επίσης πιο αδύναμοι,ιδίως η Κίνα. Και δημιουργήσαμε αυτό το πολύ δυνατό αμερικανικό χέρι χωρίς να εμπλακούμε σε πόλεμο στο εξωτερικό », ισχυρίζεται ο Σάλιβαν.
Όσοι βλέπουν καλύτερα έχουν διαφορετική γνώμη. Από τότε που οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκίνησαν τον πόλεμο δι’ αντιπροσώπου στην Ουκρανία, τον οποίο η χώρα αυτή χάνει, η Ρωσία έχει σχεδόν τριπλασιάσει τις δυνάμεις της. Ο πρώην βρετανός διοικητής Steve Jermy λέει ότι το ΝΑΤΟ θα έχανε σε μια σύγκρουση εναντίον της:
Εν ολίγοις, το ΝΑΤΟ αναλαμβάνει ως ο υπερασπιστής της Ευρώπης, αλλά δεν έχει τη βιομηχανική ικανότητα να διεξάγει πόλεμο επί ίσοις όροις· εξαρτάται εξ ολοκλήρου από τις αμερικανικές δυνάμεις για να έχει πιθανότητες επιτυχίας, δεν είναι σε θέση να υπερασπιστεί επαρκώς τις θαλάσσιες γραμμές της επικοινωνίας του κατά των ρωσικών υποβρυχίων ή της βιομηχανικής και εκπαιδευτικής του υποδομής κατά των στρατηγικών βαλλιστικών βομβαρδισμών· αποτελείται από ένα ποικίλο μείγμα λιγότερο θανατηφόρων συμβατικών δυνάμεων και δεν έχει την ικανότητα να σκέφτεται και να ενεργεί στρατηγικά.
Αμερικανοί και Σοβιετικοί (Ρώσοι) στρατιώτες δίνουν τα χέρια τους το 1945 στα ερείπια του Βερολίνου.
Θα δούμε στο μέλλον συνεργασία των δύο υπερδυνάμεων;
Δεν μπορούμε να περιμένουμε μια εύκολη νίκη για το ΝΑΤΟ και φοβάμαι ότι το αντίθετο φαίνεται πολύ πιο πιθανό.
Ο «κεραυνός» της DeepSeek
Η ” επιτυχία ” του Sullivan στον περιορισμό της προόδου της Κίνας έληξε επίσης με ήττα ( αρχειοθετημένο ):
Η πολιτική της Κίνας, προσθέτει ο [Sullivan], είναι μια άλλη ιστορία επιτυχίας. « Η Αμερική είναι σαφώς σε καλύτερη θέση στον μακροπρόθεσμο ανταγωνισμό της με την Κίνα και αυτό το πετύχαμε σταθεροποιώντας τη σχέση μας και βρίσκοντας τομείς στους οποίους μπορούμε να συνεργαστούμε ».
Πρόσθεσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Κίνα βρίσκονται σε μια « αποφασιστική δεκαετία » που θα καθορίσει ποια χώρα θα βγει νικήτρια σε βασικούς τομείς, όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η μετάβαση σε μια οικονομία καθαρής ενέργειας. ” Τέσσερα από αυτά τα χρόνια της αποφασιστικής δεκαετίας… κατέληξαν υπέρ της Αμερικής με πραγματικά σημαντικούς τρόπους “, λέει ο Sullivan, προσθέτοντας ότι οι έλεγχοι των εξαγωγών των ΗΠΑ σε τσιπ και εξοπλισμό υψηλής τεχνολογίας είχαν ” αποδείξει τον αντίκτυπο “.
Αυτοί οι έλεγχοι είχαν πράγματι αποδεδειγμένο αντίκτυπο. Ελλείψει πρόσβασης σε εργαλεία αμερικανικής κατασκευής, η Κίνα άρχισε να κατασκευάζει τα δικά της, καλύτερης ποιότητας εργαλεία:
Λίγες μέρες μετά το γεύμα μας, μια κινεζική εταιρεία που ονομάζεται DeepSeek κατέπληξε τη Silicon Valley αποκαλύπτοντας ένα πρότυπο τεχνητής νοημοσύνης που φαίνεται να ανταγωνίζεται τα αμερικανικά πρότυπα. Αφού κυκλοφόρησε η είδηση, έστειλα email στον Sullivan για να λάβω την αντίδρασή του. Είπε ότι αυτό δείχνει ότι οι ΗΠΑ πρέπει να « παραμείνουν στην κούρσα », αλλά είναι « ακόμα σίγουρος για το προβάδισμα των ΗΠΑ » στην τεχνητή νοημοσύνη. Τονίζει ότι αυτό « ενισχύει » την άποψή του για τη σημασία των ελέγχων των εξαγωγών.
Στην πραγματικότητα, η Κίνα κατέρριψε την αμερικανική ιδέα να διαθέτει μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης που είναι ακριβά στη χρήση, ιδιωτικής ιδιοκτησίας και θωρακισμένα από τον δημόσιο έλεγχο. Άνοιξε τα δικά της, πιο αποδοτικά πρότυπα, τα οποία μπορούν πλέον να χρησιμοποιηθούν για λίγα σεντς. Δεν υπάρχει πλέον « αμερικάνικο προβάδισμα » σε αυτόν τον τομέα.
Ο Ρούμπιο φαίνεται να έχει καταλάβει ότι η μονομερής συμπεριφορά έχει αποτύχει και ότι ένας πολυμερής κόσμος απαιτεί πραγματιστικούς συμβιβασμούς:
Σήμερα, περισσότερο από ποτέ, πρέπει να θυμόμαστε ότι η εξωτερική πολιτική πρέπει πάντα να στοχεύει στην προώθηση των εθνικών συμφερόντων των Ηνωμένων Πολιτειών και να το πράττει, όποτε είναι δυνατόν, αποφεύγοντας τον πόλεμο και τις ένοπλες συγκρούσεις, που κόστισαν πολλά χρήματα δύο φορές το τελευταίο αιώνας.
Τώρα μπορούμε να έχουμε ένα πλαίσιο ανάλυσης όχι μόνο της διπλωματίας, αλλά και της ξένης βοήθειας, με ποιες χώρες ευθυγραμμιζόμαστε, και την επιστροφή του πραγματισμού. Και αυτό δεν είναι εγκατάλειψη των αρχών μας. Δεν είμαι οπαδός ή ενθουσιώδης υποστηρικτής οποιουδήποτε φρικτού παραβάτη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάπου στον κόσμο. Ομοίως, η διπλωματία και η εξωτερική πολιτική μας απαιτούσαν πάντα να εργαζόμαστε για το εθνικό συμφέρον, μερικές φορές σε συνεργασία με ανθρώπους που δεν θα προσκαλούσαμε απαραίτητα σε δείπνο ή θα μας καθοδηγήσουν. Επομένως, είναι μια ισορροπία, αλλά είναι το είδος της ρεαλιστικής, ώριμης ισορροπίας που πρέπει να έχουμε στην εξωτερική πολιτική.
Σε αυτή τη μεγάλη συνέντευξη με τον Ρούμπιο, υπάρχουν πολλά σημεία εξωτερικής πολιτικής με τα οποία διαφωνώ πλήρως.
Χαίρομαι όμως που βλέπω ότι έχει κατανοήσει τη βασική αρχή: οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν συμφέροντα, το ίδιο και οι άλλοι (!), και η επιβίωση απαιτεί συμβιβασμούς.
Πριν μερικές ημέρες ο Ερντογάν εξωτερίκευσε για άλλη μια φορά τα αισθήματα της οθωμανικής καρδιάς του η οποία, ως γνωστόν, περιλαμβάνει και τη Θεσσαλονίκη.
Θα έλεγα ότι περιλαμβάνει πρωτίστως την Θεσσαλονίκη αφού η πόλη λειτουργεί στο συλλογικό τουρκικό υποσυνείδητο ως οθωμανική που, κακώς, βρίσκεται στα χέρια των Ελλήνων.
Η Θεσσαλονίκη είναι για τους Τούρκους ό,τι η Αγιά Σοφιά για τους Έλληνες.
Οι εθνικιστές θεωρούν πως στην Θεσσαλονίκη γεννήθηκε ο πατέρας των Τούρκων Μουσταφά Κεμάλ και στην πόλη αυτή απέκτησε συγκεκριμένη υπόσταση η οργάνωση «Ένωση και Πρόοδος», η οργάνωση των Νεοτούρκων, δηλαδή, και η επικρατήσασα τάση τους που οδήγησε στις σφαγές και τις γενοκτονίες σε μια ολοκληρωτική προσπάθεια να αποκτήσουν οι Τούρκοι καθαρό εθνικό κράτος. Προσπάθεια στην οποία εκπαιδεύτηκαν και καθοδηγήθηκαν από τους Γερμανούς.
Η Αθήνα, γενικώς, αδιαφορεί σε τέτοιες προκλήσεις. Ξεπερνούν την δυνατότητα πρόσληψης και ανάλυσης των μηνυμάτων τους και αντίδρασης, φυσικά, αν χρειαστεί. Δίνει την εικόνα μιας παραίτησης από οτιδήποτε αφορά την Τουρκία. Δυστυχώς, όχι, μόνο, αυτό αλλά, όπως αποκάλυψε η «Εστία», φροντίζει να διευκολύνει την διαμόρφωση ενός τοπίου στο Αιγαίο που θα ικανοποιήσει τις επιθυμίες της Άγκυρας.
Πως, αλλιώς, μπορεί να εξηγηθεί η πίεση να εγκαταλείψουν τις περιοχές τους κάτοικοι ακριτικών νησιών με την επίκληση του Οθωμανικού Δικαίου;
Η δήλωση του Ερντογάν δεν έγινε τυχαία. Μπορεί, βραχυπρόθεσμα, να αποβλέπει σε εκλογικά οφέλη αλλά, μακροπρόθεσμα, ο νέο-οθωμανικός αναθεωρητισμός βάζει τους σπόρους για αμφισβήτηση της κυριαρχίας γειτονικών χωρών. Το οθωμανικό όραμα του Ερντογάν είναι ενεργό. Και αν ο τούρκος πρόεδρος έχει ένα χαρακτηριστικό που του αναγνωρίζουν όλοι είναι το σχέδιο και η επιμονή.
Το ιδεολογικό μίγμα του Ερντογάν δεν είναι ακραιφνώς, οθωμανικό. Είναι μια μίξη οθωμανισμού, ισλαμισμού και τουρκισμού.
Ο οθωμανισμός τον εξυπηρετεί να βρει ακροατήριο και υποστήριξη σε λαούς της ευρύτερης περιοχής που έχουν αναμνήσεις και πολιτισμικές επιρροές από την εποχή της οθωμανικής αυτοκρατορίας. Ο ισλαμισμός στο να φέρει κοντά του και να έχει την υποστήριξη του λαού του ισλάμ, ανεξαρτήτως εθνότητας. Και ο τουρκισμός στο να ηγεμονεύσει η Τουρκία στο άτυπο ή, αν υπάρξουν οι προϋποθέσεις, και στο τυπικό χαλιφάτο.
Αυτό το μίγμα επικράτησε όταν από το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα άρχισαν να διαμορφώνονται τα νέα ιδεολογικά ρεύματα για να σταματήσουν την διάλυση της Αυτοκρατορίας. Είναι το ιδεολογικό ρεύμα του πανισλαμισμού το οποίο αποκρυσταλλώθηκε το 1928 από τους Αδελφούς Μουσουλμάνους. Αυτούς με τους οποίους συναλλάσσεται και σήμερα ο Ερντογάν και την ηγεσία των οποίων διεκδικεί.
Υπάρχουν, όμως, και οι τούρκοι οι οποίοι μπορεί να μην δελεάζονται από τον ισλαμισμό αλλά αυτοπροσδιορίζονται ως εθνικιστές. Σε όλες τις δημοσκοπήσεις το ποσοστό τους ξεπερνά το 70%.
Τελευταία έρευνα για την γενιά Ζ (τη γενιά που γεννήθηκε μετά το 2000) έδειξε ότι το 13% υποστηρίζει ένα νεοεμφανιζόμενο κόμμα (εδώ και 3 με 4 χρόνια) με φασιστικά χαρακτηριστικά και την ονομασία «Νίκη». Μαζί με το άλλο ακροδεξιό κόμμα του Ντεβλέτ Μπαχτσελί και μερικά μικρότερα, τα ποσοστά τους φθάνουν στο 23%. Η γενιά Ζ μεγάλωσε με τις γνωστές οθωμανικές σειρές όπως Ertugrul και εθνικιστικές όπως Teskilat και βέβαια με τις καθημερινές ειδήσεις για Γαλάζια Πατρίδα και κλεμμένα από τους Έλληνες νησιά.
Για την λογική του Ερντογάν η αναφορά στην Θεσσαλονίκη και την Κριμαία είναι το ελάχιστο που θα μπορούσε να κάνει για να τραβήξει την προσοχή των νέων ψηφοφόρων στην εκλογή του. Ο Ερντογάν γνωρίζει πολύ καλά την Τουρκία και προσπαθεί να συνδυάσει το οθωμανικό όραμα με τον τουρκικό εθνικισμό.
Αλλά αν αυτός είναι ο μεσοπρόθεσμος στόχος του, ο τουρκικός μακροπρόθεσμος στόχος περιλαμβάνει την Θεσσαλονίκη στην οθωμανική επικράτεια. Πρέπει να διαμορφωθούν όροι και να καλλιεργηθούν συνειδήσεις ώστε αν δοθεί η ευκαιρία η Τουρκία να δράσει με τον γνωστό τρόπο και να εφαρμόσει το «α λα τούρκα» «δίκαιό» της.
Απέναντι σε όλον αυτόν τον ορυμαγδό η Αθήνα δεν είναι σίγουρο ούτε καν ότι παρακολουθεί.
Αντιθέτως, και στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη βλέπουν με συμπάθεια την εισροή τουρκικού κεφαλαίου στη Θεσσαλονίκη, ακόμη, και για την αγορά της βίλας Αλλατίνι από τον όμιλο Κότς, όπως γράφηκε πριν μερικές εβδομάδες, για να γίνει τουρκικό πολιτιστικό κέντρο.
Η αντιπρόταση είναι να αγοράσουν την βίλα Έλληνες επιχειρηματίες και να την κάνουν μουσείο και κέντρο μελέτης των χριστιανικών λαών της Ανατολής οι οποίοι έπεσαν θύματα της τουρκικής γενοκτονίας. Αλλά…
ΥΓ: η Θεσσαλονίκη βρίσκεται στο συλλογικό υποσυνείδητο αρκετών λαών: των Τούρκων, των Βουλγάρων, των Σκοπιανών, των Ισραηλινών κα. Στο συνειδητό ή το υποσυνείδητο των ελληνικών κυβερνήσεων βρίσκεται;
ΠΗΓΗ: Το κείμενο δημοσιεύθηκε στο πρώτο φύλλο της νέας εφημερίδας “Θεσσαλονίκη”.
Ήμουν στην Κύπρο την πρώτη εβδομάδα του Δεκεμβρίου, προσκαλεσμένη από τον Ξενή Ξενοφώντος, πρόεδρο του Ινστιτούτου Ελληνικού Πολιτισμού, με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου μου «Για την Ελλάδα που ματώνει». Η εκδήλωση είχε οργανωθεί με ιδιαίτερη επιμέλεια. Ίσως γι’ αυτό, εκτός της θερμής υποδοχής που δέχτηκε το βιβλίο μου, δόθηκε και σε εμένα, στην τρίτη μου αυτή επίσκεψη στη Μεγαλόνησο, το δικαίωμα να διεισδύσω σε ορίζοντες και εκφάνσεις της ύπαρξής της, ευαίσθητες, συγκινητικές, αλλά και τραγικές, που όμως αποκαλύπτονται στους ολίγους. Σε αυτούς, που δεν αρκούνται στις εξαιρετικές φυσικές ομορφιές της, και στην απαράμιλλη ευγένεια των κατοίκων της, αλλά διαπερνούν την επιφάνεια του πολιτισμένου νησιού, για να φτάσουν στις πληγές της που αιμορραγούν.
Σε αυτούς, που κρίνονται ώριμοι να αποδεχτούν, με τρόμο βέβαια, ότι κάποια απευκταία χαρακτηριστικά της, τής εξασφαλίζουν την πρώτη αρνητική πρωτιά στην υφήλιο. Στους ολίγους, δυστυχώς, που διερωτώνται με απερίγραπτη ανησυχία, πότε και πως θα τελειώσει αυτή η κυπριακή τραγωδία. Σε όσους έχουν συνειδητοποιήσει το, οπωσδήποτε, εμφανές, ότι δηλαδή ένα σημαντικό τμήμα της Ελλάδας, βρίσκεται κάτω από τουρκική κατοχή επί 50 ήδη χρόνια. Και, τώρα, οφείλω να ομολογήσω, ότι κι εγώ, μέχρι αυτή την τρίτη μου επίσκεψη, είχα έρθει σε επαφή μόνο με την επιφάνεια της Κύπρου, και όχι αρκετά με τις λεπτομέρειες του υποστρώματος. Αυτό, δηλαδή, που αγκαλιάζει με αφάνταστη οδύνη τις συχνά ανατριχιαστικές λεπτομέρειες, των ανείπωτων, και των απάνθρωπων μαρτυρίων, που υπέστησαν τα δικά της, τα δικά μας παιδιά, αυτά που τα βάφτισαν «τρομοκράτες» οι «φίλοι» Άγγλοι, επειδή αγωνίζονταν για την απελευθέρωση της πατρίδας τους.
Αυτά, που πάνω στην αγχόνη, άφηναν την τελευταία τους πνοή τραγουδώντας τον εθνικό μας ύμνο. Η απελπισία μου, που δεν άφηνε να στεγνώσουν τα μάτια μου, περιοδεύοντας στην Κύπρο, ήταν για τα αμούστακα παιδιά που θυσιάστηκαν για την ελευθερία, αλλά και για το γεγονός ότι το ολοκαύτωμά τους δεν είχε δικαίωση, επί 50 ολόκληρα χρόνια. Αντιθέτως, μέσα σε αυτό τον μισό αιώνα, φαίνεται να πολλαπλασιάζονται και να εντείνονται οι αιτίες, που οδήγησαν στην αγχόνη τα Ελληνόπουλα, αλλά και αυτές που τα ηρωοποίησαν πολεμώντας για την ελευθερία. Ένα απέραντο νεκροταφείο με ομοιόμορφους άσπρους σταυρούς είναι το δικό τους αποτύπωμα, αναλλοίωτο στο χρόνο.
Α.Οι διαχρονικές εξελίξεις στην Κύπρο φαίνεται να οδηγούν σε αδιέξοδο
Παρότι θέλω να πιστεύω ότι ενδιαφέρομαι και ασχολούμαι, συχνά ίσως υπερβολικά με τα κοινά, ωστόσο, στην τελευταία μου αυτή επίσκεψη διαπίστωσα ότι μου έλειπαν σημαντικές σελίδες, αναφορικά με τα διαχρονικά διογκούμενα προβλήματά της, καθώς και με τις όποιες λύσεις της. Η άγνοια, η ελλιπής ή η επιλεκτική γνώση, παρότι είναι αδικαιολόγητη για αυτή την πολύπαθη ελληνική γωνιά, εξηγείται ωστόσο από ανεπαρκή πληροφόρηση, από απόκρυψη ή περιορισμένη αναφορά στα γεγονότα, αλλά και από διάχυτη πεποίθηση ότι η Κύπρος «κείται μακριά». Σίγουρα, η Κύπρος δεν μονοπωλεί τις αρνητικές συνέπειες των παραπάνω αυτών αρρωστημένων τάσεων και παραλείψεων, δεδομένου ότι μαστίζουν ολόκληρη την ελληνική επικράτεια. Ωστόσο, ενδεχομένως, στην περίπτωση της Κύπρου να καταλήγουν σε βαρύτερες επιπτώσεις, σε σύγκριση με την μητέρα Ελλάδα. Ίσως.
α)Η αιχμή του δόρατος των διαχρονικών εξελίξεων στην Κύπρο
Τα 50 χρόνια αυτής της παράνομης κατοχής του 37% της Κύπρου αναφέρεται σε μισό αιώνα και αποτελεί μεγάλο χρονικό διάστημα. Μέσα σε αυτό, σχεδόν όλα όσα συνέβησαν, δεν έλαβαν χώρα ή συνεχίζονται, στρέφονται, δυστυχώς, εναντίον μας και υπέρ των Τούρκων. Καταρχήν, η τουρκική αυτή εισβολή, εναντίον του διεθνούς Δικαίου, εφόσον δεν αναλαμβάνονται διορθωτικές πρωτοβουλίες της κατάστασης, καθιερώνεται, περίπου, ως ομαλό κατεστημένο. Η κατοχή εισέρχεται στο διεθνές προσκήνιο, σιγά αλλά σταθερά, ως εξέλιξη χρησικτησίας του παρανόμως αποκτηθέντος ελληνικού εδάφους. Το ψευδοκράτος γίνεται ανεκτό, με ίσους όρους με το επίσημο κυπριακό στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Σιωπηρώς αναγνωρίζεται και από τον ΟΗΕ. Τα συρματοπλέγματα, που ματώνουν τη Λευκωσία, σε μόνιμη βάση, γίνονται αποδεκτά ως, περίπου, κανονικότητα. Το ίδιο και η αποδοχή του διαχωρισμού των δρόμων, μέσα από τους οποίους επιτρέπεται ή απαγορεύεται η πρόσβαση πεζών.
Η ανέγερση ξενοδοχείων και άλλων χώρων εξασφάλισης άνετης διαμονής στην Κύπρο, των επιτηρητών του ΟΗΕ έχουν σταδιακά περάσει, και αυτά, στην κανονικότητα. Η πρωτεύουσα της Κύπρου δεν διαθέτει πια αεροδρόμιο. Όσοι την επισκέπτονται, φθάνουν σ’αυτήν, μέσω του αεροδομίου στη Λάρνακα. Οι τραγικοί πρόσφυγες, που αναγκάστηκαν (όσοι διασώθηκαν) να εγκαταλείψουν τα σπίτια και τις περιουσίες τους στα κατεχόμενα, φαίνεται να θεωρούν, πια, οριστική την παραμονή τους στην ελεύθερη Κύπρο, ενώ η προηγούμενη ζωή τους έχει περάσει στον μεγάλο κατάλογο των «χαμένων πατρίδων». Η Λευκωσία, έτσι και με όλα αυτά, διεκδικεί τη μοναδική πρωτεύουσα στην υφήλιο, που φέρει αυτά τα ακραίως ανώμαλα δικά της χαρακτηριστικά.
Αλλά, πως φθάσαμε σε αυτά τα ακραία σημεία. Τις πταιει;
β) Η καταστρεπτική διαχρονική ελληνική πολιτική
Είναι αλήθεια ότι στις συναντήσεις μου με επίλεκτους Κυπρίους πατριώτες, μορφωμένους, αγωνιούντες για το μέλλον του νησιού τους, είχα την αίσθηση ότι με τα λόγια, το ύφος και τη συμπεριφορά τους, μου απόστελλαν μηνύματα μιας διαυγούς ελληνικής καθαρότητας, που σπάνια τη συναντάς στη μητέρα Ελλάδα. Και όσο για τα απολύτως δικαιολογημένα παράπονα εναντίον της κεντρικής ελληνικής πολιτικής, που τόσες φορές στην περίπτωσή τους, τους μάτωσε, τους εγκατέλειψε, αδιαφόρησε, έκανε τραγικά λάθη, αυτά συνήθως τα εκφράζουν μέσα από τις βαριές σκιές των ματιών τους. Σπάνια, πολύ σπάνια ακούγεται σαφής κατηγόρια εναντίον της Ελλάδας, γιατί παρόλα αυτά, το όνειρο της συντριπτικής τους πλειοψηφίας είναι η ένωση μαζί της.
Είναι δεδομένο ότι στις σειρές αυτού του γραπτού, που έχει θέση εντυπώσεων, ευχαριστιών και ανησυχιών για την Κύπρο, με την ευκαιρία της εκεί πρόσφατης επίσκεψής μου, δεν χωρούν διεξοδικές αναλύσεις της ελληνικής πολιτικής των 50 τελευταίων ετών, που την αφορούν. Θα προσπαθήσω, συνεπώς, να γενικεύσω και να συνοψίσω, αυτά που νομίζω σημαντικά, γνωρίζοντας φυσικά ότι πρόκειται για δύσκολο έργο.
Αναζητώντας, λοιπόν, το κύριο αρνητικό χαρακτηριστικό της ελληνικής αντιμετώπισης της Κύπρου θα επέλεγα την αδιαφορία. Μερική, κεκαλυμμένη, σαφώς μη συνειδητή, αλλά οπωσδήποτε εξαιρετικά επικίνδυνη. Η αδιαφορία αυτή αποκαλύπτεται περίτρανα από την απουσία, επί 50 συναπτά έτη, ουσιαστικής αναζήτησης αποτελεσματικών τρόπων για την αντιμετώπιση της παράνομης τουρκικής εισβολής. Η οποία, σαφώς, αντίκειται στο Διεθνές Δίκαιο, στο οποίο οι ελληνικές κυβερνήσεις αναφέρονται, περίπου, ως προσευχή, χωρίς ωστόσο να προσπαθούν να το επικαλεστούν όταν χρειάζεται. Και όντως χρειάστηκε, συνεχώς, η προσφυγή σ’αυτό, τα τελευταία αυτά 50 χρόνια. Έστω και για λόγους εντυπώσεων. Έστω και για την προσπάθεια γνωστοποίησης της τουρκικής εισβολής στην ευρωπαϊκή και διεθνή κοινότητα, με την ελπίδα αντίδρασής τους.
Με αυτή την παραδοχή, σε τι άλλο διαφορετικό συμπέρασμα θα ήταν λογικό να καταλήξει κανείς, εκτός του ότι οι ελληνικές κυβερνήσεις αποδέχθηκαν το γεγονός της τουρκικής εισβολής στην Κύπρο; Και να προσθέσω στο σημείο αυτό ότι, όπως αποκαλύπτεται πρόσφατα, με τη διάνοιξη των ημερήσιων δελτίων πληροφοριών της ΕΥΠ, σχετικά με τη δραματική χρονιά του 1974, ήταν από τότε γνωστά τα σχέδια εισβολής των Τούρκων στην Κύπρο, αλλά η ΚΥΠ δεν απέδωσε ιδιαίτερη σημασία, και κυρίως δεν έλαβε μέτρα.
Ωστόσο, η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, πριν δυόμισι περίπου χρόνια, δεν αντιμετωπίστηκε, από την Ελλάδα, με την ίδια αδιαφορία όπως στην περίπτωση της Κύπρου. Ακριβώς το αντίθετο. Η πατρίδα μας καταδίκασε την εισβολή με όλα τα μέσα στη διάθεσή της, και προέβη σε κάθε ακραίας μορφής θυσίες. Μέχρι σημείου, που να αποστρατικοποιήσει ελληνικά νησιά για να στείλει πολεμοφόδια στην Ουκρανία, μέχρι του σημείου να περικόψει σημαντικές δαπάνες στο εσωτερικό, για να συνδράμει στην άμυνα της Ουκρανίας, αλλά και μέχρι του σημείου να διαρρήξει τις παραδοσιακές της σχέσεις με τη Ρωσία, προκειμένου να φανεί αντάξια των περιστάσεων. Πως να χαρακτηρίσει, και κυρίως πως δικαιολογήσει κανείς αυτή τη διαφοροποίηση συμπεριφοράς της Ελλάδας, προς όφελος ξένης χώρας και σε βάρος της δικής της πατρίδας; Ως υποτέλεια, που ξεπερνά ακόμη και τα όρια της φαντασίας; Ως αδυναμία στοιχειώδους εφαρμογής μέτρου στην εξωτερική μας πολιτική; Ως θλιβερό αποτέλεσμα της μόνιμης απουσίας μακροχρόνιου σχεδιασμού της εξωτερικής μας πολιτικής; Ή, ακόμη, και ως απάντηση σε σκοτεινές απειλές έξωθεν, που αποσιωπούνται σε μόνιμη βάση από το λαό;
Ως δεύτερο αρνητικό χαρακτηριστικό της εξωτερικής μας πολιτικής που, από απόψεως συνεπειών, συμπληρώνει το αμέσως προηγούμενο, είναι η καλλιέργεια της ουτοπίας περί της ύπαρξης «φιλικών σχέσεων με την Τουρκία». Ακόμη και την επομένη ανείπωτης σειράς εχθροπραξιών στο Αιγαίο, στον εναέριο χώρο, στα νησιά μας, από την Τουρκία, ακόμη και την επομένη του παραληρήματος Ερδογκάν και συνεργατών του περί του αφηγήματος της γαλάζιας πατρίδας, ο ελληνικός λαός έκπληκτος πληροφορείται περί των δήθεν καλών σχέσεων μας με την Τουρκία. Πως εξηγείται; Απλώς, δεν εξηγείται με βάση την απλή λογική. Ενδεχομένως, μπορεί να εκληφθεί ως συνέπεια της έλλειψης σχεδίου εξωτερικής πολιτικής και, συνεπώς, ανάγκης κατευνασμού. Ή, σε μια απέλπιδα προσπάθεια απομάκρυνσης από την απειλή πολεμικής σύρραξης. Ή, ακόμη, στην ευθυγράμμιση των έξωθεν απαιτήσεων περί διατήρησης της ηρεμίας στη Μεσόγειο.
Οι παραπάνω γενικές, αν έτσι μπορεί να λεχθούν, κατευθύνσεις της εξωτερικής μας πολιτικής, με άμεσο αντίκτυπο στις διαχρονικές περιπέτειες της Κύπρου, διανθίστηκαν, κατά καιρούς, και από ατυχέστατες εμπνεύσεις πολιτικής, όπως μεταξύ άλλων και η μεταβολή του ενιαίου αμυντικού δόγματος Ελλάδας-Κύπρου (η Κύπρος ανήκει στην αμυντική γραμμή της Ελλάδος) σε δόγμα του ότι η Κύπρος αποφασίζει και η Ελλάδα συμπαρίσταται, και διότι η Κύπρος κείται μακριά. Παρότι, η Τουρκία εκλαμβάνει Ελλάδα και Κύπρο ως ενιαία οντότητα.
Οι άστοχες αυτές πλευρές της εξωτερικής μας πολιτικής, σχετικά με την Κύπρο είχαν, αναπόφευκτα ως συνέπεια τον εφησυχασμό ΕΕ και ΗΠΑ, ως προς τις εξελίξεις στην Κύπρο. Συγκεκριμένα, δηλαδή, την απόλυτη άγνοια και αδιαφορία τους. Θα ήταν, ωστόσο, άστοχη η όποιας μορφής σχετική δική μας δυσφορία, που θα απαιτούσε από αυτούς συμπεριφορά «βασιλικότερη του βασιλέως».
γ) Η σταθερά μακροχρόνια τουρκική εξωτερική πολιτική
Δυστυχώς, οι Τούρκοι, σε αντίθεση με ότι κατά καιρούς αρεσκόμαστε να υποστηρίζουμε, είναι σοβαροί και βαδίζουν ακολουθώντας, κατά γράμμα και χωρίς παρεκκλίσεις, την πάγια εξωτερική τους πολιτική. Η οποία, δεν μεταβάλλεται με το φύσημα του ανέμου, η οποία γίνεται σεβαστή από τις εναλλασσόμενες κυβερνήσεις τους και η οποία καραδοκεί τις κάθε μορφής ευκαιρίες, προκειμένου να υλοποιήσει τις προαποφασισμένες επιδιώξεις της, βήμα προς βήμα. Ειδικότερα, στην περίπτωση της Κύπρου, η Τουρκία επιβάλλει σε κάθε περίπτωση το ψευδοκράτος στη διεθνή κοινότητα, η οποία και δεν αντιδρά, ελλείψει αντίθετων προσπαθειών από την πλευρά μας. Στα 50 χρόνια της παράνομη κατοχής κυπριακού εδάφους, η Τουρκία, σε κάθε ευκαιρία, υποστήριζε το μαύρο σε άσπρο. Και εμφάνιζε την Κύπρο ως υπαίτιο βαρβαροτήτων και αγριοτήτων, τα οποία διέπραττε η ίδια. Ακόμη, στα 50 χρόνια της παράνομης κατοχής κυπριακού εδάφους, η Τουρκία φρόντιζε και εξακολουθεί να φροντίζει μεθοδικά τον εποικισμό του παρανόμως κατεχομένου εδάφους της Κύπρου, με απώτερο εμφανή στόχο την αλλοίωση του πληθυσμού στη Μεγαλόνησο.
Σε αντίθεση με εμάς, οι Τούρκοι δεν θριαμβολογούν με τα επιτεύγματά τους, δεν αντικρούουν άστοχα δικά μας επιχειρήματα, ότι δήθεν είναι απομονωμένοι, ότι δήθεν η οικονομία τους καταποντίζεται, ότι δήθεν μας φοβούνται και άλλα μη σοβαρά, αλλά σταθερά προχωρούν υλοποιώντας έναν προς ένα τους μακροχρόνιους στόχους τους. Οι Τούρκοι, δεν μεταβάλλουν τα σχέδιά τους και δεν δέχονται να θυσιάσουν τα εθνικά τους συμφέροντα υποκλινόμενοι στις απαιτήσεις των συμμάχων τους. Και, δυστυχώς, κερδίζουν, σε αντίθεση με εμάς που παραμένουμε στο περιθώριο, αργοπορημένοι να δράσουμε όταν επιβάλλεται, μονίμως φοβικοί μήπως οι εταίροι μας δυσαρεστηθούν με τη συμπεριφορά μας, αναποφάσιστοι να δράξουμε τις ευκαιρίες, πρόθυμοι να εξυπηρετήσουμε αλλότρια συμφέροντα σε βάρος των δικών μας, και τελειωμένοι μπροστά στις καταστροφές. Όπως, τώρα, που η Τουρκία γίνεται παντοδύναμη στη Συρία και προετοιμάζει μεθοδικά τη διεθνή κοινότητα, για την υπογραφή ΑΟΖ με τη Συρία, που ουσιαστικά θα εξαφανίσει τη δυνατότητα της Κύπρου για ΑΟΖ στις δυτικές ακτές, και θα μεταβάλλει το τουρκικό ψευδοκράτος σε κυρίαρχη κατάσταση στην Κύπρο. Αν, όπως ελπίζουμε, ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει διαφορετικές προτιμήσεις για την περιοχή.
Β. Μπορεί το αδιέξοδο στην Κύπρο να μεταβληθεί σε διέξοδο;
Δύσκολο να το εκστομίσει κανείς, όμως η υπόσταση της Κύπρου βρίσκεται σε υψηλού βαθμού κίνδυνο. Ο κίνδυνος υπήρχε και πριν από τις ανατροπές στη Συρία, με τη μορφή του σταδιακού εποικισμού στα κατεχόμενα, αλλά ήδη η έλευση τους απειλεί με καταστροφή, στην περίπτωση που η κυβέρνηση των τζιχαντιστών στη Συρία επιτύχει διεθνή αναγνώριση.
Το αγωνιώδες ερώτημα, εν προκειμένω, είναι το αν υπάρχει έδαφος για προσπάθειες με θετικό αποτέλεσμα, ικανές να αποτρέψουν την επερχόμενη τραγωδία.
Η προφανής, βέβαια, απάντηση είναι ότι η ελπίδα πεθαίνει τελευταία. Στην περίπτωση όμως αυτήν, ας τολμήσω να το εκστομίσω, δεν υπάρχει ελπίδα με συνεχιζόμενη αδράνεια, αδιαφορία, φοβικά σύνδρομα και δηλώσεις φιλίας με την Τουρκία. Δεν υπάρχει, καθώς και με την εξάλειψή τους, οι πιθανότητες να γυρίσει ο τροχός είναι οριακές.
Τι μπορούμε, λοιπόν, και τι επιβάλλεται να γίνει για την Κύπρο, από τη μητέρα Ελλάδα. Το πρώτο και σπουδαιότερο, αλλά δύσκολο να επιτευχθεί, όχι μόνο εξαιτίας της δικής μας αργοπορίας να το ανακινήσουμε, αλλά και εξαιτίας της εν γένει παρακμιακής κατάστασης την οποία διανύει η ΕΕ, είναι η καταγγελία των όσων συνέβησαν και των όσων συμβαίνουν στην Κύπρο, καθώς και η απαίτηση αναβίωσης του Διεθνούς Δικαίου. Θα επιτύχει η προσπάθεια; Δύσκολα, αλλά επιβάλλεται να γίνει, και να συνεχιστεί με επιμονή και με καταγγελίες και απαιτήσεις λήψης αποφασιστικών μέτρων, ανάλογων αυτών που πάρθηκαν και συνεχίζονται για την Ουκρανία.
Η Κύπρος είναι πολύτιμη, για να αφεθεί στην τύχη της, και για να μην εξαντληθούν όλα τα περιθώρια για να σωθεί και για να μεγαλουργήσει, στην αγκαλιά της Μητέρας Ελλάδας.
Jonathan Cook is the author of three books on the Israeli-Palestinian conflict, and a winner of the Martha Gellhorn Special Prize for Journalism. His website and blog can be found at 
του Κ. ΚΥΡΙΑΚΟΠΟΥΛΟΥ
Μαρίας Νεγρεπόντη-Δελιβάνη
