Πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, σήμερα, στην έναρξη της συνεδρίασης της κυβέρνησης:
«Σήμερα το πρωί θα μιλήσω για τις τρεις λέξεις που αρχίζουν από “Χ”: Πρώτα η Χαμάς, μετά η Χεζμπολάχ και στη συνέχεια οι Χούθι.
Σε ό,τι αφορά τη Χαμάς στη Γάζα – η στρατιωτική πίεση αποδίδει. Αποδίδει επειδή ασκείται ταυτόχρονα: Από τη μία πλευρά πλήττει τις στρατιωτικές και διοικητικές ικανότητες της Χαμάς, και από την άλλη δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την απελευθέρωση των ομήρων μας. Αυτό ακριβώς κάνουμε.
Χθες το βράδυ συνεδρίασε το Συμβούλιο Ασφαλείας και αποφάσισε την αύξηση της πίεσης, η οποία είχε ήδη ενταθεί, προκειμένου να εντείνουμε περαιτέρω τα πλήγματα κατά της Χαμάς και να δημιουργήσουμε τις βέλτιστες συνθήκες για την απελευθέρωση των ομήρων μας.
Μιλώντας για τη Χαμάς, θέλω να απαντήσω σε τρεις ψευδείς ισχυρισμούς που επαναλαμβάνονται συνεχώς ως μέρος ενός συνεχούς ψεύδους:
Πρώτον – ότι δεν διεξάγουμε διαπραγματεύσεις. Αυτό είναι αναληθές. Διεξάγουμε διαπραγματεύσεις υπό πυρά· και γι’ αυτό είναι και αποτελεσματικές. Βλέπουμε ξαφνικά ότι υπάρχουν ρωγμές.
Δεύτερον – ότι δεν είμαστε διατεθειμένοι να συζητήσουμε για την τελική φάση. Κι αυτό είναι ψέμα. Είμαστε διατεθειμένοι. Η Χαμάς θα καταθέσει τα όπλα της. Οι ηγέτες της θα μπορέσουν να αποχωρήσουν. Εμείς θα εγγυηθούμε τη γενική ασφάλεια στη Λωρίδα της Γάζας και θα επιτρέψουμε την υλοποίηση του σχεδίου Τραμπ για εθελοντική μετανάστευση. Αυτό είναι το σχέδιο. Δεν το κρύβουμε και είμαστε έτοιμοι να το συζητήσουμε ανά πάσα στιγμή.
Τρίτον – ότι δεν νοιαζόμαστε για τους ομήρους. Αυτό είναι ψευδές για τους υπουργούς που βρίσκονται εδώ και συναντούν τακτικά τις οικογένειες των ομήρων, και για τη σύζυγό μου και εμένα. Την περασμένη εβδομάδα συναντήσαμε και μιλήσαμε με τέσσερις οικογένειες. Μιλήσαμε εις βάθος και νιώσαμε τον τεράστιο πόνο τους. Ο ισχυρισμός ότι δεν νοιαζόμαστε είναι αντήχηση της προπαγάνδας της Χαμάς. Αυτά λέει η Χαμάς στα βίντεό της για να προκαλέσει εσωτερική διχόνοια και να δημιουργήσει μια ψευδή εικόνα.
Δεσμευόμαστε να επιστρέψουμε τους ομήρους και εργαζόμαστε για την επιστροφή τους. Μέχρι στιγμής, ο συνδυασμός στρατιωτικής και διπλωματικής πίεσης είναι ο μόνος που έχει οδηγήσει σε επιστροφές ομήρων, όχι τα κούφια συνθήματα και ισχυρισμοί που ακούω στα στούντιο από αυτοαποκαλούμενους ειδικούς.
Για τη Χεζμπολάχ: Στον Λίβανο εφαρμόζουμε πολύ αυστηρή και αδιάλλακτη τακτική. Αυτή είναι η εντολή που έχουν λάβει ο Υπουργός Άμυνας, το Συμβούλιο Ασφαλείας κι εγώ προς τις Ισραηλινές Ένοπλες Δυνάμεις (IDF), και οι IDF την υλοποιούν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο. Δεν θα επιτρέψουμε σταδιακή φθορά, “εκπτώσεις” ή συμβιβασμούς.
Το κράτος του Λιβάνου είναι υπεύθυνο για ό,τι προέρχεται από το έδαφός του και οφείλει να διασφαλίσει ότι δεν θα υπάρξουν επιθέσεις κατά του Ισραήλ. Σεβόμαστε το κράτος του Λιβάνου και τον στρατό του – γι’ αυτό απαιτούμε από αυτούς αυτά που απαιτείς από κάποιον που σέβεσαι.
Για τους Χούθι: Εκτιμώ ιδιαίτερα τις ενέργειες του συμμάχου μας, των ΗΠΑ. Αντιμετωπίζουν τους Χούθι με μεγάλη αποφασιστικότητα. Φυσικά, κι εμείς δρούμε για την αυτοάμυνά μας, όπως συνέβη πρόσφατα. Όμως το γεγονός ότι οι ΗΠΑ επενέβησαν δυναμικά συνιστά μια σημαντική αλλαγή.
Πάντα εκτιμούμε τις συμμαχίες. Έχουμε μια συμμαχία με την ισχυρότερη υπερδύναμη στον κόσμο, η οποία μάς στηρίζει τόσο εκεί όσο και σε άλλα μέτωπα.
Σε γραπτή ανακοίνωση σχετικά με την φοβερή ανάρτηση του υπουργού Εξωτερικών του Ισραήλ Γκίντεον Σάαρ, προσωπικά για τον ισλαμιστή πρόεδρο Ταγίπ Ερντογάν, προέβη το υπουργείο Εξωτερικών της Τουρκίας (ΥΠΕΞ), προσπαθώντας να απαντήσει στην οργή του αξιωματούχου του Εβραϊκού Κράτους.
Νωρίτερα, ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών, είχε κάνει ανάρτηση στο Χ κατά του ισλαμιστή προέδρου της Τουρκίας και στην οποία ανέφερε:
«Ο δικτάτορας Ερντογάν αποκάλυψε το αντισημιτικό του πρόσωπο. Ο Ερντογάν είναι επικίνδυνος για την περιοχή, αλλά και για τον ίδιο του το λαό, όπως αποδείχθηκε τις τελευταίες ημέρες. Ας ελπίσουμε ότι τα μέλη του ΝΑΤΟ θα το καταλάβουν αυτό κατά προτίμηση μία ώρα νωρίτερα».
ΑΚΟΜΑ: Το υπουργείο Εξωτερικών του Ισραήλ, επιτέθηκε με σφοδρότητα στους Τούρκους. Τόνισε τα εξής:
Τι ενόχλησε το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών;
Να ένας τρόπος για να διευκρινιστούν τα λόγια του δικτάτορα: Δηλώστε ξεκάθαρα ότι ο Ερντογάν δεν είναι αντισημίτης, ότι δεν είναι έμμονος μισητής του εβραϊκού κράτους.
Όλοι γνωρίζουν τι έχει κάνει ο Ερντογάν σε έθνη και λαούς στην περιοχή — από την Κύπρο μέχρι τη Συρία. Ο καθένας βλέπει τι κάνει στους δικούς του ανθρώπους (και στον Πικάτσου).
Και όλοι ακούνε τι θέλει να κάνει στο εβραϊκό κράτος. Το αληθινό του πρόσωπο έχει εκτεθεί σε όλους.
Diktatör Erdoğan antisemitik yüzünü ortaya çıkardı.
Erdoğan, şu günlerde açıkça görüldüğü gibi, hem bölge için hem de kendi halkı için tehlikelidir.
Umarız NATO ittifakındaki ülkeler bunu anlar – bir an önce fark etmeleri dileğiyle.
Στη γελοία ανακοίνωση του τουρκικού ΥΠΕΞ, στην οποία γίνεται λόγος για «ανιστόρητους και αβάσιμους ισχυρισμούς» που αποτελούν «μέρος των προσπαθειών του Νετανιάχου και των συνεργατών του να συγκαλύψουν τα εγκλήματα που έχουν διαπράξει», τονίζεται: «Απορρίπτουμε την αλαζονική δήλωση του υπουργού Εξωτερικών της κυβέρνησης Νετανιάχου».
Στην ανακοίνωση αναφέρεται ότι η στάση αυτή βαθαίνει τις ανησυχίες ότι το Ισραήλ θα επιταχύνει τη γενοκτονία στη Γάζα και θα εντείνει τις δραστηριότητές του με στόχο την αποσταθεροποίηση άλλων χωρών της περιοχής:
«Οι προπαγανδιστικές δραστηριότητες των Ισραηλινών αξιωματούχων δεν θα κλονίσουν ποτέ την αποφασιστικότητα της Τουρκίας να πει την αλήθεια με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο. Θα συνεχίσουμε να στεκόμαστε στο πλευρό των αθώων πολιτών που αποτελούν στόχο του Ισραήλ και να υπερασπιζόμαστε τα δικαιώματά τους», σημειώνει το τουρκικό υπουργείο.
What bothered the Turkish Foreign Ministry?
Here’s a way to clarify the dictator’s words: Clearly state that Erdoğan is not an antisemite, that he is not an obsessive hater of the Jewish state.
Everyone knows what Erdoğan has done to nations and peoples in the region — from… https://t.co/WCNCoo3DDh
Σε νέο παραλήρημα κατά του Ισραήλ προχώρησε την Κυριακή ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, από το τέμενος Τσαμλιτζά στην Κωνσταντινούπολη, όπου συμμετείχε στη γιορτή που σηματοδοτεί τη λήξη του Ραμαζανιού.
«Βλέπουμε τι συμβαίνει στην Παλαιστίνη. Είθε ο Αλλάχ, στο ιερό του όνομα, να καταστρέψει το σιωνιστικό Ισραήλ» δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο Τούρκος πρόεδρος τόνισε την ανάγκη συσπείρωσης του μουσουλμανικού κόσμου απέναντι στα γεγονότα στη Γάζα, καλώντας τους πιστούς να επιδείξουν αλληλεγγύη και ενότητα:
«Πρέπει να δούμε τι πραγματικά συμβαίνει εκεί. Για τον λόγο αυτό, πρέπει να ενωθούμε, να είμαστε δυνατοί και αδελφωμένοι εδώ. Είθε ο Αλλάχ να ενδυναμώνει πάντοτε την ενότητά μας».
(COMBO) This combination of pictures created on March 30, 2025 shows US President Donald Trump on Air Force One on March 28, 2025 and Russian President Vladimir Putin speaking in Murmansk on March 27, 2025. Trump on March 30, 2025, said he was "very angry, pissed off" with Putin for questioning Ukraine's leadership, NBC News reported. In a sharp change of tone to his normal stance towards Moscow, Trump told an NBC reporter that he was angered when Putin started getting into Ukrainian President Volodymyr Zelensky's credibility. Trump threatened "secondary tariffs" on Russian oil and said he planned to speak to Putin in the coming week. (Photo by Brendan SMIALOWSKI and Olga MALTSEVA / AFP)
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε σήμερα (30/3) ότι θα επιβάλει πρόσθετους δασμούς 25% με 50% στο ρωσικό πετρέλαιο αν αντιληφθεί ότι η Μόσχα εμποδίζει τις προσπάθειές του για τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.
Μιλώντας στο told NBC ο Τραμπ δήλωσε «πολύ θυμωμένος» με την αμφισβήτηση της αξιοπιστίας της ηγεσίας Ζελένσκι από τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
«Εάν η Ρωσία και εγώ δεν είμαστε σε θέση να κάνουμε μια συμφωνία για τον τερματισμό της αιματοχυσίας στην Ουκρανία, και εάν πιστεύω ότι φταίει η Ρωσία -που μπορεί να μην φταίει- αλλά εάν πιστεύω ότι φταίει η Ρωσία, θα βάλω δευτερεύοντες δασμούς σε όλο το πετρέλαιο που βγαίνει από τη Ρωσία», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τραμπ.
«Αν δηλαδή αγοράζετε πετρέλαιο από τη Ρωσία, δεν μπορείτε να κάνετε επιχειρήσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες», δήλωσε ο Τραμπ. «Θα υπάρξει δασμός 25 έως 50 μονάδων σε όλο το πετρέλαιο».
Τα σχόλια του προέδρου των ΗΠΑ έρχονται αφού προηγουμένως είχε επικρίνει τον Ζελένσκι, λέγοντας ότι «αρρώστησε» με τους χειρισμούς του στον πόλεμο και αποκαλώντας τον ψυτοδικτάτορα.
Είπε ακόμη ότι σκοπεύει να μιλήσει με τον Πούτιν αυτή την εβδομάδα.
Διάλεξη ΙΗΑ, 27/03 Η ΝΕΑ ΔΙΕΘΝΗΣ ΤΑΞΗ ΕΠΙ DONALD TRUMP
Εισαγωγή
Οι παγκόσμιες μεταβολές αναγγέλλονται σαρωτικές, παρότι δεν έλαβαν ακόμη την τελική τους μορφή.
Θα μας προβληματίσει, αρχικά, απόψε η μεταβολή του διεθνούς οικονομικού συστήματος, που άρχισε ήδη, αλλά τώρα ολοκληρώνεται με την εκλογή του νέου πλανητάρχη. Από ακραίας, δηλαδή, μορφής παγκοσμιοποίηση, εξελίσσεται σε προστατευτισμό, με κύριο όπλο την επιβολή δασμών.
Να σημειωθεί, ότι τα δύο αυτά συστήματα διεθνών συναλλαγών, εναλλάσσονται κάθε 50 περίπου χρόνια. Η εναλλαγή τους οφείλεται στο ότι, προς το τέλος των 50 ετών, τα μειονεκτήματά τους υπερβαίνουν τα πλεονεκτήματά τους. Πρόκειται, αναγκαστικά, για συνδυασμένη εφαρμογή και των δύο, στην οποίαν υπερισχύει το ένα επί του άλλου.
Να υπενθυμίσω ότι η παγκοσμιοποίηση επιβλήθηκε, από τις ΗΠΑ, που προσπάθησαν τότε να εξουδετερώσουν τον κίνδυνο περιθωριοποίησής τους, από την Ευρώπη ή την Ιαπωνία, που αναπτύσσονταν με ταχύτατους ρυθμούς. Και το αποτέλεσμα ήταν, εκτός από τα πολλαπλά προβλήματα και την κορύφωση των ανισοτήτων, η άνοδος της Κίνας, που ήδη απειλεί την παγκόσμια πρωτοκαθεδρία της Αμερικής.
Περιττό να προσθέσω ότι αμφότερα τα συστήματα έχουν και πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα, και το πρόβλημα είναι τι επιδιώκεται εκάστοτε από το καθένα απ’ αυτά, και πως εφαρμόζεται.
Στην περίπτωση του προστατευτισμού, που επανέρχεται με τον Τραμπ, υπάρχει μια πρωτοτυπία: ότι δηλαδή, αυτό το σύστημα, συμβιβάζεται καταρχήν με κρατικό παρεμβατισμό, και όχι ακραίο φιλελευθερισμό. Όμως, ένα από τα πρώτα σχετικά μηνύματα, στις ΗΠΑ, φαίνεται να υπερέχει ο οικονομικός φιλελευθερισμός, καθώς έχει ήδη αρχίσει σοβαρή περικοπή του δημόσιου τομέα.
Πρόκειται, κατά δεύτερον λόγο για το ότι τα κύρια χαρακτηριστικά της κυβέρνησης του νέου πλανητάρχη την κατατάσσουν στην κατηγορία των μη συστημικών, των μη παραδοσιακών κυβερνήσεων. Των κυβερνήσεων, που σε ολόκληρο τον πλανήτη, τα τελευταία χρόνια, τα νέα κυβερνητικά σχήματα εκτοπίζουν τα παραδοσιακά. Και γι’αυτό, άλλωστε, οι παραδοσιακές εναπομένουσες κυβερνήσεις αποκαλούν, από αντίδραση και πανικό, τα νέα κυβερνητικά σχήματα, λαϊκίστικα και ακροδεξιά. Που, αναφορικά, με τον τελευταίο χαρακτηρισμό, δηλαδή τον ακροδεξιό, άλλοτε ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, και άλλοτε όχι, ενώ ο πρώτος, δηλαδή ο λαϊκισμός, είναι όντως αδιευκρίνιστο το τι ακριβώς περιλαμβάνει .
Ωστόσο, το κυρίαρχο χαρακτηριστικό της κυβέρνησης Τραμπ, είναι που δεν θα μπορούσε να επέλθει από καμία άλλη κυβέρνηση, είναι, όπως όλα δείχνουν, η κατάργηση των κανόνων, που μετά το Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ρυθμίζουν τις σχέσεις και τις αντιθέσεις των επί μέρους κρατών. Πρόκειται για το διεθνές δίκαιο και τους επί μέρους διεθνείς οργανισμούς.
Στα δύο κύρια Μέρη της ομιλίας μου, θα αναφερθώ, πρώτον, στη νέα διεθνή οικονομική τάξη, και στις αναμενόμενες συνέπειές της, ενώ στο δεύτερο Μέρος στη νέα διεθνή πολιτική τάξη.
Μέρος Ι. Η νέα διεθνής οικονομική τάξη
Το κυρίαρχο χαρακτηριστικό του νέου πλανητάρχη, στον οικονομικό τομέα, εκφράζεται άριστα από το «Πρώτη η Αμερική» και «Η Αμερική θα ξαναγίνει μεγάλη». Δηλώσεις, που δεν άλλαξαν από την πρώτη του θητεία ως πλανητάρχη. Άλλαξαν, ωστόσο, τα μέτρα και οι μεθοδεύσεις της επίτευξής τους. Στα δύο αυτά ευχολόγια προβάλλει η αδιαφορία για το πως πορεύεται κάθε άλλη χώρα στον πλανήτη. Και η απολύτως ειλικρινής, αν και έμμεση ομολογία ότι τα μέτρα που θα ληφθούν, για την επίτευξη αυτού του στόχου, αποβλέπουν αποκλειστικά και μόνο στα συμφέροντα της Αμερικής.
Τα μέτρα
Τα μέτρα αυτά, όσα έχουν ήδη βγει στην επιφάνεια, είναι πρώτον η επιβολή δασμών, που εξυπακούεται ότι θα επιλεγούν με μοναδικό συμφέρον αυτό των ΗΠΑ, η σημαντική μείωση των αμυντικών δαπανών, η ενίσχυση της αυτάρκειας σε πολλούς κρίσιμους τομείς, η μείωση του εμπορικού ελλείμματος, αλλά και τα κλειστά σύνορα για μετανάστες. Η υλοποίηση των παραπάνω στόχων προβλέπεται να βοηθηθεί, πιθανότατα, από την υποτίμηση του δολαρίου, που θα καταστήσει φθηνότερα τα αμερικανικά προϊόντα.
Οι δασμοί στρέφονται προς το σύνολο του έξω κόσμου, στοχεύοντας, κατά περίπτωση σε αγαθά κάθε χώρας ή συνασπισμού χωρών, οι οποίες μεταξύ άλλων:
* συμπεριφέρονται ενοχλητικά, κατά τον Τραμπ,
* ειδικότερα με την ΕΕ, όπως έγινε ξεκάθαρο, ο Τραμπ είναι θυμωμένος, για μια σειρά από λόγους, όπως ανάμεσα και σε άλλους, επειδή δεν δέχεται την ύπαρξη μη συστημικών κυβερνήσεων, επειδή δεν καταβάλλει την αναλογία χρεών της στο ΝΑΤΟ, αλλά και επειδή δεν αγοράζει αρκετά αμερικανικά αυτοκίνητα και αγροτικά προϊόντα , με αποτέλεσμα τη δημιουργία εμπορικού ελλείμματος στην Αμερική της τάξης των 300 εκατομ. $.
Ο Τραμπ εμφανίζεται, επίσης, πεπεισμένος ότι η ΕΕ δημιουργήθηκε για να καταστρέψει την Αμερική και γι’ αυτό θέλει να την ταπεινώσει και να την τιμωρήσει, κάτι που ήδη έπραξε πολλαπλώς, αρχίζοντας με τις προσκλήσεις για την ορκωμοσία του, και όχι μόνο.
Αλλά, και πέρα από όλα τα άλλα, που δείχνουν αδιαφορία, ανυπολοψία, μέχρι και πρόθεση για υποβάθμιση της ΕΕ, η ΕΕ είχε θέση απλού παρατηρητή, στις εγκάρδιες, όπως όλα δείχνουν συνομιλίες του Τραμπ με τον Πουτιν, για το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία. Πως αλλιώς θα μπορούσε να δείξει περισσότερο την ανυποληψία του στην ΕΕ ό Τραμπ;
Ασφαλώς, αυτή η συμπεριφορά του Τραμπ, εναντίον της ΕΕ δικαιολογείται, εν μέρει τουλάχιστον, και από την ελαφρότητα της ΕΕ, που στράφηκε με χίλιους τρόπους, εναντίον του, πριν την εκλογή του. Μη θέλοντας να καταλάβει ότι στην παρακμασμένη Δύση, και ειδικότερα στην Αμερική, υπήρχαν μόνο δύο υποψήφιοι για την προεδρία, και συνεπώς η εκλογή ήταν μόνο ανάμεσα σε αυτούς τους δύο.
Περί δασμών
Να πούμε δυο λόγια για τους δασμούς. Οι δασμοί προκαλούν, καταρχήν πληθωρισμό, που επιβαρύνει τους καταναλωτές. Αλλά μπορεί και όχι αν η οικονομία που τους επιβάλλει, καταφέρει να εντείνει τη δραστηριότητα της. Ακόμη, κατά περίπτωση, η επιβολή δασμών ενδέχεται να καταλήξει στον περιορισμό της τιμής αγαθών, στα οποία έχουν επιβληθεί, αν οι παραγωγοί αποφασίσουν περιορισμό της τιμής προσφοράς τους. Ακόμη, η επιβολή δασμών ενδέχεται να αποβλέπει στην προστασία παραγωγικών τομέων εθνικής σημασίας στο εσωτερικό της χώρας. Και, βεβαίως, η επιβολή δασμών προκαλεί αντίποινα σε δασμούς.
Το αν δικαιολογείται ή όχι η επιβολή δασμών, εξαρτάται από το τι επιδιώκεται μέσω της επιβολής τους. Ειδικότερα, η Αμερική, όπως όλα δείχνουν, πηγαίνει αρκετά πίσω στο χρόνο, επαναφέροντας τη θεωρία του Friedrich List, με βάση την οποίαν οι δασμοί βοηθούν την προσπάθεια εκβιομηχάνισης της οικονομίας, μακριά από τον ανταγωνισμό. Σήμερα, γίνεται δεκτό, ότι καμία χώρα, που εκβιομηχανίστηκε στο παρελθόν, δεν θα το το κατάφερνε χωρίς να επιβάλει δασμούς στις εισαγωγές της. Και ακριβώς, όσο και αν είναι συζητήσιμο, το αν δηλαδή μπορεί μια χώρα, ήδη εκβιομηχανοποιημένη, να επιδοθεί σε αυτή την προσπάθεια, εκ νέου, στον 21ο αιώνα, ο Τραμπ φαίνεται να το έχει αποφασίσει ότι είναι δυνατόν. Και δεν είναι ο μόνος, γιατί και η ΕΕ το αντιμετωπίζει, ως αντίδραση στις κινεζικές εξαγωγές.
Παρότι ο Τραμπ ουδόλως ενδιαφέρεται για τις επιπτώσεις της επιβολής δασμών στον υπόλοιπο κόσμο, προβλέπεται, ωστόσο, ότι αυτοί θα περιορίσουν γύρω στο 2% την παγκόσμια ανάπτυξη.
Για την Ελλάδα, η οποία καρκινοβατεί, ούτως ή άλλως, θα υποστεί μικρή επιδείνωση δεδομένου ότι οι εξαγωγές της προς τις ΗΠΑ είναι χαμηλές. Ωστόσο, κάτω από ορισμένες συνθήκες, που είναι ήδη πιθανόν να συμβούν, δηλαδή αν παύσει η χώρα μας να είναι υποχρεωμένη να ακολουθεί την υπερβολική λιτότητα και την παγκοσμιοποίηση εντός της ΕΕ. Η Ελλάδα, τότε, θα είχε πιθανότητες να ομαλοποιήσει την οικονομία της, προστατευμένη από τους δασμούς, και μα κριά από τον ανταγωνισμό, και να μην εξαρτάται πια σε συντριπτικό βαθμό από τον τριτογενή τομέα, ακριβώς, χάρη στη βοήθεια επιβολής δασμών.
Μια ματιά στις πιθανές επιπτώσεις των δασμών στην ΕΕ
Η ΕΕ,και χωρίς τους δασμούς του Τραμπ, βρίσκεται σε δεινή θέση, κυρίως, εξ αιτίας των κάκιστων αποφάσεών της, στον πόλεμο της Ουκρανίας. Γενικά, δεν μπόρεσε ή δεν ήθελε να κατανοήσει, ότι οι κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας, θα κατέστρεφαν την ίδια, ενώ θα βοηθούσαν την Ρωσία, να είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα με σχετικά υψηλό ρυθμό ανάπτυξης, σε πείσμα του πολέμου. Οι δασμοί κινδυνεύουν να είναι ένα πολύ επικίνδυνο χτύπημα, εναντίον της ΕΕ, παρότι διαφαίνονται κάποιες ελπίδες στον ορίζοντα. Και τούτο, επειδή ο Τραμπ φαίνεται να μην ενδιαφέρεται για την ΕΕ, διότι στην παρούσα φάση δεν είναι σε θέση να του προσφέρει κάτι σημαντικό, αλλά και κυρίως επειδή μακροχρόνια ο πληθυσμός της συρρικνώνεται με επικίνδυνο ρυθμό.
Θα αναφερθώ σε ορισμένες ήδη διαφαινόμενες αντιδράσεις, εναντίον των δασμών του Τραμπ, που ενδεχομένως θα περιορίσουν το δυσμενή τους αντίκτυπο στον υπόλοιπο κόσμο, και θα βοηθήσουν την ΕΕ να μην καταρρεύσει:
* Το Μεξικο και ο Καναδάς, ήδη, αναζητούν εντατικοποίηση των εμπορικών τους σχέσεων με την ΕΕ, και το ίδιο και η Κίνα.
*Αναφορικά με την Κίνα, εναντίον της οποίας κυρίως στοχεύουν οι δασμοί , να παρατηρήσω ότι ο Τραμπ, έπαυσε να καταφέρεται με την παλιά του σφοδρότητα, εναντίον της.
Θα έλεγα, ότι μέσω των δασμών, η Αμερική επιδιώκει να κερδίσει χρόνο, προκειμένου να αυξήσει το βαθμό αυτάρκειάς της σε είδη κυρίως υψηλής τεχνολογίας, αλλά και να επιχειρήσει νέα εκβιομηχάνιση, και ταυτόχρονα βέβαια να επιφέρει πλήγμα στην Κίνα.
Η αντίδραση της Κίνας, είναι η επιδίωξη στενότερων εμπορικών σχέσεων με την ΕΕ, και οπωσδήποτε έχει εξασφαλισμένη και την ανερχόμενη ζήτηση, δικών της προϊόντων, από τους BRICS. Οι δασμοί, εξάλλου, δεν προβλέπεται να βλάψουν σε μεγάλο βαθμό την Κίνα, η οποία εφαρμόζει σχέδιο αύξησης της εσωτερικής ζήτησης, επιστρατεύοντας για πρώτη φορά στην ιστορία της και τις υπηρεσίες, η ζήτηση για τις οποίες ήταν ανέκαθεν σε μικρότερο ποσοστό, σε σχέση με τον υπόλοιπο κόσμο, ενώ ήδη έχουν αυξηθεί σημαντικά.
Η αντίδραση των χρηματιστηρίων στην εξαγγελία ενός εμπορικού πολέμου ήταν έντονα αρνητική, αλλά δεν προβλέπεται να διαρκέσει.
Πέρα, όμως, από τις επί μέρους απόψεις και προβλέψεις, να υπενθυμίσω ότι οι τελικές επιπτώσεις ενός εμπορικού πολέμου, είναι απρόβλεπτες και φυσικά διαφορετικές για την κάθε οικονομία, που συμμετέχει σ’αυτόν.
Η ΕΕ εξοπλίζεται
Σε αυτή τη δυσμενή συγκυρία, και σε αντίθεση με τον Τραμπ, ο οποίος φαίνεται ότι δεν αναμένει πολέμους, γιατί προφανώς πιθανό ξέσπασμά τους εξαρτάται από δικές του αποφάσεις, η ΕΕ έχει αποφασίσει να εξοπλιστεί. Και τούτο, σε πείσμα της κακής οικονομικής της κατάστασης, εξαιτίας προφανώς της οποίας δεν κατέστη δυνατή η έναρξη υλοποίησης του σχεδίου Dragui, που απέβλεπε στην ανόρθωσή της, μέσω εκβιομηχάνισης. Ακριβώς το ποσό του σχεδίου Dragui, που θα πήγαινε για βελτίωση της οικονομικής της κατάστασης, και είχε υπολογιστεί σε 800 δισεκατομμύρια Ευρώ, παρότι δεν έχει ακόμη εξασφαλιστεί αυτό το ποσό, αποφασίστηκε να διατεθεί για την άμυνά της. Η σπασμωδική, όπως μοιάζει, αυτή απόφαση της ΕΕ οφείλεται προφανώς στην σαφή απροθυμία του Τραμπ, να εξακολουθήσει να εγγυάται, μέσω του ΝΑΤΟ, την ασφάλεια της ΕΕ. Ιδίως και επειδή η παρουσία του ΝΑΤΟ θα είναι περιττή σε έναν κόσμο, ειρηνικό και χωρίς πολέμους, με τη μορφή που φαίνεται να επιθυμεί να επιβάλλει ο Τραμπ. Αλλά, πως θα πληρώσει αυτό τον εξοπλισμό της η ΕΕ, προφανώς, χωρίς να ελπίζει βοήθεια από την Αμερική; Οπωσδήποτε, θα είναι υποχρεωμένη να εγκαταλείψει το Σύμφωνο Σταθερότητας, δηλαδή την υπερβολική λιτότητα.
Ωστόσο, και παρότι η ΕΕ όφειλε από τη στιγμή της σύστασής της να μεριμνήσει για την άμυνά της, κάτι που δεν έκανε όπως και πολλά άλλα, η απόφασή της αυτή, μοιάζει αρκετά προβληματική, στην παρούσα συγκυρία. Και τούτο, διότι η κήρυξη πολέμου, θα έλεγα ότι μάλλον αποκλείεται, με βάση τις εμφανώς αντίθετες προθέσεις της υπερδύναμης. Και, ακόμη, γιατί από δηλώσεις αξιωματούχων Ευρωπαίων, ο κίνδυνος που νομίζουν ότι βλέπουν έρχεται από τις δήθεν επεκτατικές τάσεις της Ρωσίας. Η διάθεση αυτού του τεραστίου κονδυλίου, από την ΕΕ για άμυνα, σίγουρα την περιθωριοποιεί ακόμη περισσότερο, χωρίς και να είναι στην πόρτα της ο ρωσικός επεκτατισμός. Εκτός, και αν οι παραγγελίες για την άμυνα γίνουν, κυρίως, εντός της ΕΕ, οπότε θα αναθερμάνουν κάπως την οικονομία της.
IΙ. Η νέα διεθνής τάξη
Οι μεταβολές στο διεθνές οικονομικό σύστημα θα είναι σημαντικές, αλλά λίγο-πολύ προβλέψιμες, εφόσον η εναλλαγή από παγκοσμιοποίηση σε προστατευτισμό ακολουθεί κύκλο γύρω στα 50 χρόνια και τα γενικά χαρακτηριστικά τους είναι γνωστά.
Αντιθέτως, η νέα διεθνής τάξη του Τραμπ προβλέπεται ότι θα περιέχει καταιγιστικές μεταβολές. Και παρότι, αυτές δεν έχουν ακόμη πλήρως μορφοποιηθεί, έτσι που η παρούσα διάλεξη μπορεί να θεωρηθεί πρόωρη, θα προσπαθήσω να σχεδιάσω κάποιο γενικό περίβλημά της. Και στη συνέχεια, ευελπιστώ σε μεταγενέστερη πρόσκλησή μου από το ΙΗΑ, για πιο συγκεκριμένη ανάλυση.
Να επισημάνω, ωστόσο, ότι ο Τραμπ δεν είναι ο πρώτος πλανητάρχης των ΗΠΑ, που εμφανίζεται ως εθνικιστής και αδιαφορεί για τον κόσμο εκτός Αμερικής. Τηρουμένων των αναλογιών αναβιώνει τον πρόεδρο Nixon (1969-1974), που χωρίς την έγκριση κανενός κατήργησε το διεθνές νομισματικό σύστημα του Bretton Woods, που μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου συνέδεε τα νομίσματα της υφηλίου με το δολάριο και το χρυσό, και επέβαλε δασμό 10% σε όλες τις εισαγωγές που περνούσαν από τελωνείο.
Ως εισαγωγή των καταιγιστικών μεταβολών θεωρώ την προσέγγιση και τη μεταξύ τους συνεννόηση Τραμπ και Πούτιν, σχετικά με το τέλος του πολέμου στην Ουκρανία. Που λογικά περιλαμβάνει στο βάθος και τη σκιά της Κίνας. Δεδομένου, ότι Ρωσία και Κίνα ανήκουν στις χώρες, που στρέφονται εναντίον της Δύσης, και ακόμη οι δύο μεγάλες δυνάμεις έχουν ορκιστεί αιώνια φιλία και συμμαχία.
Αντιπαράθεση δύο κόσμων
Ο πόλεμος στην Ουκρανία έκανε σαφή τη βίαιη αντιπαράθεση δύο κόσμων. Αυτόν της Δύσης που εδράζεται στη φιλελεύθερη δημοκρατία, και που ξετυλίγεται μέσα από το καπιταλιστικό καθεστώς, έχοντας ως βάσεις το σεβασμό των ατομικών δικαιωμάτων, την ελευθερία έκφρασης, καθώς και την ελεύθερη διακίνηση αγαθών, υπηρεσιών και ιδεών (παγκοσμιοποίηση).
Αυτός, επιπλέον, ο δυτικός πολιτισμός, υπερασπίζεται βασικές αξίες ζωής, όπως τη θρησκεία, την ιστορία, τον πατριωτισμό, την οικογένεια. Απέναντι σε αυτόν τον πολιτισμό ορθώνεται ένα σύνολο χωρών, που κατά τη Δύση, βιώνει κάτω από το απορριπτέο καθεστώς της ανελεύθερης δημοκρατίας, και που επιβάλλεται να εξαφανιστεί με κάθε μέσον, ακόμη και αν απαιτεί τη χρήση όπλων.
Αυτόν τον πολιτισμό πάσκζε η Δύση με κάθε δυνατό μέσον να επιβάλλει σε ολόκληρη την υφήλιο, ενώ για χρόνια φαίνεται πεπεισμένη ότι μόνον αυτός εξασφαλίζει την ευδαιμονία και το πεπρωμένο της ανθρωπότητας.
Για την Ευρώπη και τις ΗΠΑ υπό τον Μπάιντεν, η μάχη της Ουκρανίας αφορούσε την κυριαρχία και την υπεράσπιση της δημοκρατίας έναντι της απολυταρχίας. Ο Τραμπ, όμως, ουδόλως ενδιαφέρεται για τα επιχειρήματα αυτά. Παρότι αρέσκεται να εμφανίζει τον εαυτό του ως «ειρηνοποιό», αλλά και «ρεαλιστή», που αναγνωρίζει ότι η ισχύς είναι αυτή που έχει δίκιο. Και, γι’ αυτό, στο οικονομικό πεδίο, απαιτεί την πληρωμή της Αμερικής, από την Ουκρανία, σε σπάνιες ουκρανικές γαίες, για τις δαπάνες πολέμου.
Η παρακμή της Δύσης
Η Δύση, δυστυχώς, εμφανίζει τα τελευταία χρόνια προϊούσες ενδείξεις παρακμής, αρχίζοντας από τον δημογραφικό μαρασμό και τη γήρανση του πληθυσμού της, με έμφαση στις σχετικές εξελίξεις της Ευρώπης, και προχωρώντας στην αποβιομηχάνιση, στις πρωτόγνωρες ανισότητες κατανομής, στη φτωχοποίηση και συρρίκνωση της μεσαίας τάξης, στην ουσιαστική καθήλωση της αγοραστικής αξίας των μισθών, στην επάνοδο του πληθωρισμού, στη συνειδητοποίηση της εξάρτησης της Δύσης, όχι μόνο από απαραίτητες πηγές ενέργειας, αλλά και από βασικά διατροφικά και νέας τεχνολογίας προϊόντα.
Η παρακμή της Δύσης, πέρα από τις δημογραφικές και οικονομικές της εκφάνσεις, έχει σταδιακά ροκανίσει και την απήχηση των δυτικών αξιών στον υπόλοιπο κόσμο, φέρνοντας σοβαρές ανακατατάξεις στη διεθνή σκακιέρα. Και τούτο, διότι και οι αξίες που η Δύση, θεωρητικά, υπηρετεί, αλλά και η δημοκρατία, που μεταξύ άλλων αποτέλεσε προπέτασμα πολέμων εναντίον μη δημοκρατικών χωρών, για να την αποκτήσουν, έχουν υποστεί σοβαρότατο ρήγμα.
Έτσι, λοιπόν, αλλά και επειδή οι πολιτισμοί δεν επιβιώνουν για πάνω από 200 χρόνια (Oswald Spengler), σύμφωνα με προβλέψεις, το 2050 η Αμερική θα είναι δεύτερη στην παγκόσμια ιεραρχία, ενώ η Κίνα θα έχει καταλάβει την πρώτη θέση. Από τις ευρωπαϊκές οικονομίες το έτος 2050 η Γερμανία θα κατέχει την 5η κατά σειρά σπουδαιότητας θέση (από τρίτη το 2022), το Η.Β. θα έχει κατέλθει στην 7η θέση, από την 5η στην οποίαν βρισκόταν το 2022, και η Γαλλία στην 9η από την 7η στην οποίαν βρισκόταν το 2022.
Για το έτος 2075 αναγγέλλονται ακόμη δραματικότερες ανατροπές. Καταρχήν, η θέση της Αμερικής καθίσταται δυσμενέστερη αφού θα έχει χάσει και τη δεύτερη θέση σε μέγεθος του ΑΕΠ, σε σύγκριση με την Ινδία που θα την έχει καταλάβει
Ο Τραμπ επιδιώκει την παραμονή των ΗΠΑ στις παγκόσμιες επάλξεις, από κοινού και με δυνάμεις, που μέχρι τώρα ήταν αντίθετες, όπως ίσως οι BRICS, γνωστή κίνηση, που άρχισε πριν 16 χρόνια και ήδη αναγνωρίζεται ως «ολοκληρωμένος Νότος».
Τα τελευταία χρόνια οι BRICS είχαν αλματώδη ανάπτυξη και έφθασαν να έχουν πληθυσμό ίσο με αυτόν του G7(των 7 πιο ισχυρών χωρών της υφηλίου), και εισόδημα που ξεπερνούσε αυτό του G7. Oι BRICS, παρά τις οργανωτικές τους αδυναμίες εξελισσόταν σε έναν δεύτερο πόλο, απέναντι στη Δύση. Ένα σύνολο χωρών, οι BRICS με επί κεφαλής Ρωσία και Κίνα, που έτρεφαν άσβεστο μίσος εναντίον της Δύσης, για την περιφρονητική συμπεριφορά απέναντί τους. Και που άρχισαν να ροκανίζουν το δολάριο, ετοιμάζοντας ένα άλλο, δικό τους νόμισμα.
Ο Τράμπ, σε αντίθεση με τον Biden και την Janet Yellen, εκτίμησε την πρωτοβουλία των BRICS για τη δημιουργία νομίσματος ανταγωνιστικού στο $ ως σημαντική απειλή, που θα έπρεπε οπωσδήποτε να εξαφανιστεί. Ο Τραμπ, λοιπόν, απαιτεί εγγυήσεις ότι δεν θα προχωρήσουν οι BRICS σε παράλληλο νόμισμα του δολαρίου. Προς το παρόν, όμως, η πολιτική του Τραμπ απέναντί τους δεν έχει ξεκαθαρίσει, ενώ οι ίδιοι συνεχίζουν όπως προ Τραμπ.
Τι σχήμα έχει η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ;
Να δούμε τώρα, τι προβλέπεται ως συνέχεια στο διεθνές πολιτικό στερέωμα της υφηλίου;
Στο σημείο αυτό θα πρέπει να προσπαθήσουμε να αποκρυπτογραφήσουμε το νόημα της, όντως ανησυχητικής δήλωσης Τραμπ. Ότι δηλαδή οι παλιοί κανόνες πετιούνται από το παράθυρο. Που αρχικά μεταφράζεται ότι τα προβλήματα της υφηλίου δεν αφορούν την Αμερική και ότι η επιβολή δασμών την απομονώνουν από τον υπόλοιπο κόσμο.
Ενώ ο αντιπρόεδρος Vance συμπλήρωσε ότι οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι αυταρχικές, επειδή αρνούνται να συνεργαστούν με τις κυβερνήσεις, που χαρακτηρίζουν ως ακροδεξιές. Και εφόσον εξακολουθήσει να φέρεται, έτσι, η Ευρώπη, παύει να είναι σύμμαχος των ΗΠΑ.
Να διευκρινήσω, στο σημείο αυτό, ότι ο Τραμπ και ο Vance, με δύο φράσεις, καταρρίπτουν την ιδεολογική βάση, επάνω στην οποίαν στηρίχτηκε η Δύση μετά το τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Που, ενδεχομένως, σημαίνει δύο πράγματα:
*Πρώτον, ότι δεν υπάρχει τώρα εμπόδιο, για τις ΗΠΑ, να είναι φίλοι και σύμμαχοι, με χώρες που δεν ασπάζονται την φιλελεύθερη δημοκρατία. Που συμφωνούν δηλαδή με τον Σι Τζινπινγκ, ο οποίος υποστηρίζει «ότι δεν ενδιαφέρει αν η γάτα είναι μαύρη ή άσπρη, φτάνει να πιάνει ποντίκια». Και που εγκρίνουν, βέβαια και τον Πούτιν, που μέχρι χθες η Δύση τον ανέβαζε και τον κατέβαζε ως αιμοσταγή δικτάτορα, εναντίον του οποίου, η Δύση, όφειλε δήθεν, να λάβει μέτρα. Και, βέβαια, πως να μην το πει κανείς; Απολύτως σωστός ήταν ο Τραμπ, αποκαλώντας τον Ζελένσκυ δικτάτορα. Ενώ η Δύση, επί 3 χρόνια, τον χάιδευε ως δημοκράτη.
*Αλλά, και δεύτερον, είναι πολύ σημαντική η δήλωση της Αμερικής, ότι είναι εναντίον της ΕΕ, επειδή μένει στην παλιά ιδεολογία, αυτήν δηλαδή της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Την οποίαν, εμφανώς, απορρίπτει ήδη ο Τραμπ. Προφανώς, με τη δικαιολογία που πρόσφατα κυκλοφορεί, και που δυστυχώς δεν απέχει της πραγματικότητας, ότι δηλαδή η κατά κόρον χρήση της είχε πολλές υποκριτικές γωνίες. Κι, όντως, για τι είδους βαθμό δημοκρατίας να ομιλήσει κανείς, όταν με βάση τελευταίες έρευνες, μόνον το 8% των κατοίκων της υφηλίου έχουν πραγματική δημοκρατία, ενώ το υπόλοιπο 92% υβριδική. Που χωράει τα πάντα, και πριν απ’όλα τη χρήση δύο μέτρων και δύο σταθμών, για ίδιες περιπτώσεις. Τώρα, με τον Τραμπ, έρχεται η πλήρης διάψευση της γνωστής δήλωσης του Francis Fukuyama. Ο οποίος, με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, διαβεβαίωσε την υφήλιο για το τέλος της ιστορίας. Την οριστική, δηλαδή, επικράτηση στην υφήλιο, της φιλελεύθερης δημοκρατίας.
Να σημειώσω ότι ο Τραμπ δήλωσε δυσαρεστημένος και με συμμάχους στην Ασία, όπως Ιαπωνία και Νότια Κορέα, επιλέγοντας μορφές απομόνωσης.
Αναφορικά με το ελεύθερο εμπόριο, την παγκοσμιοποίηση δηλαδή, κατά τον Τραμπ, είναι το σύστημα που, επί δεκαετίες, έδινε το ελεύθερο σε όλες τις χώρες της υφηλίου, να λυμαίνονται τα συμφέροντα και τα δίκαια της Αμερικής. Άποψη, που χρειάζεται ασφαλώς πολλή συζήτηση.
Η υφήλιος, λοιπόν, με τον νέο πλανητάρχη, προχωρεί χωρίς κανόνες. Τι μπορεί να σημαίνει αυτή η διαπίστωση;
Σημαίνει, γενικά, ότι στις διεθνείς σχέσεις, όπου ίσχυε το διεθνές δίκαιο, δεν αναγνωρίζεται πια η ισχύς του, γιατί δεν εφαρμοζόταν σωστά σε όλες τις περιπτώσεις, κατηγορείται ευρέως και πριν από τον Τραμπ, ως υποκριτικό, και συνεπώς πρέπει να αλλάξει. Συγκεκριμένα οι BRICS υποστηρίζουν ότι οι διεθνείς οργανισμοί λειτουργούσαν υπέρ της Δύσης. Μεταβάλλεται διαρρήδην το μέχρι τώρα μονοπολικό σύστημα της Δύσης, που με τους BRICS θα μπορούσε να εξελιχθεί σε διπολικό ή πολυπολικό.
Τι μπαίνει στη θέση του μέχρι, πριν λίγο, ισχύοντος διεθνούς συστήματος; Πως θα είναι η νέα διεθνής τάξη;
Καθώς, στο πεδίο αυτό, τίποτε δεν έχει ακόμη σχηματοποιηθεί, οι υποθέσεις, με βάση κάποιες ενδείξεις, είναι όλες ανοικτές.
Αυτή τη στιγμή, όπως όλα δείχνουν, η υφήλιος επανέρχεται στο σύστημα του 19 αιώνα, της Ευρώπης των κρατών-Εθνών, όπου η ισχύς αποτελούσε τον κύριο ρυθμιστικό παράγοντα, και δεν υπήρχαν διεθνείς οργανισμοί. Διαπίστωση, που αναγκαστικά καθιστά τον κόσμο περισσότερο ανασφαλή.
Αλλά, τι μπορεί να επιδιώκει η Αμερική, καταργώντας την μέχρι τώρα ισχύουσα διεθνή τάξη; Νομίζω ότι είναι εμφανές, ότι επιδιώκει τη διακοπή ή την επιβράδυνση της δικής της παρακμής, που οδηγεί αναπόφευκτα σε υποχώρηση της διεθνούς ισχύος της. Στρέφεται, σαφώς, εναντίον των διαδόχων της, στην παγκόσμια πρωτοκαθεδρία. Της Κίνας, της Ινδίας κλπ.
Αντιθέτως, για την παρακμή της Ευρώπης ουδόλως ενδιαφέρεται. Επιδιώκει, αποκλειστικά τη δική της σωτηρία. Θα σταματήσει, έτσι, πιθανότατα και τα προγράμματα βοήθειας του Γ’ κόσμου, που ήδη είχαν πολύ υποβαθμιστεί.
Τα μέσα με τα οποία η Αμερική θα επιδιώξει τους στόχους της
Για να επιτύχει, η Αμερική, τη διατήρηση της στην παγκόσμια κορυφή, στρέφεται αναγκαστικά εναντίον των μελλοντικών ανταγωνιστριών της, και κυρίως φυσικά, εναντίον της Κίνας, αλλά και της Ινδίας. Με απλά λόγια, η προσπάθεια της Αμερικής, στα επόμενα χρόνια, θα είναι η πραγματοποίηση αναπτυξιακών ρυθμών ανώτερων από τους ανταγωνιστές της. Και όχι, σε όρους γενικής ανάπτυξης, αλλά με επίκεντρο τις νέες τεχνολογίες, σε όλους φυσικά τους τομείς. Στην Τεχνητή Νοημοσύνη, όπου όμως φαίνεται να υπερέχει ήδη η Κίνα, στην εκμετάλλευση του διαστήματος, στα έξυπνα πολεμικά όπλα, στην εξασφάλιση επάρκειας νερού, στο κλίμα κλπ.
Στην προσπάθειά της αυτήν, που εκφράζεται ως «Η Αμερική και πάλι πρώτη», ελπίζει να βοηθηθεί:
*Πρώτον από την ειρήνη, που πραγματικά επιθυμεί, όπως αποδεικνύει η απόφασή της να περιορίσει αισθητά τις αμυντικές της δαπάνες. Χρειάζεται ειρήνη για την προώθηση των σχεδίων της. Και εδώ εντάσσεται η πρωτοβουλία του Τραμπ σε βίντεο του Νταβός 2025, να καλέσει Ρωσία και Κίνα να περιορίσουν τα πυρηνικά τους οπλοστάσια.
*Δεύτερον, με κάποια μορφή συμμαχίας, στην ουσία λυκοφιλίας με τη Ρωσία, που θα περιλαμβάνει και την Κίνα, αλλά ίσως και το Ιράν, για το οποίο δείχνει ενδιαφέρον, αλλά και κάθε άλλη χώρα, που φαντάζεται ότι απειλεί την πρωτοκαθεδρία της και που θα ήταν ικανοποιημένη αν γινόταν αποδεκτή από τη Δύση. Αλλά, βέβαια, εν γνώσει τους, οι χώρες αυτές, για το τι συμβαίνει, και τι επιδιώκεται από την Αμερική, δεν θα της έχουν εμπιστοσύνη. Θα έχουν καταλάβει ότι η φιλία των ΗΠΑ είναι για να τις αποκοιμίσει.
Η ΕΕ, όπως είπαμε ήδη, δεν ενδιαφέρει την Αμερική, γιατί γενικώς πιστεύει ότι δεν είναι σε θέση να προωθήσει τα σχέδιά της ή την θεωρεί τελειωμένη.
Ένα δικαιολογημένο ερώτημα είναι το αν η ΕΕ θα αποφασίσει να λάβει μέτρα εναντίον της Αμερικής, τα οποία διαθέτει, ως κάποιο βαθμό, και τα οποία, στα πλαίσια ενός εμπορικού πολέμου, θα δημιουργούσαν προβλήματα στην Αμερική. Η απάντηση ανασφαλής. Θα έλεγα, χωρίς σιγουριά, ότι η ΕΕ δεν θα το επιχειρήσει, γιατί έχει πολλά άλλα αγκάθια, που πρέπει να φροντίσει. Αλλά, και δεν αποκλείεται.
*Τρίτον, η Αμερική, φυσικά, ελπίζει ότι η κατάργηση των διεθνών κανόνων, των Ηνωμένων Εθνών, θα της εξασφαλίσει τη δυνατότητα, ουσιαστικά να κάνει, με την ισχύ της, ότι νομίζει ότι της συμφέρει. Να αποκτά τη Γροιλανδία, να προσεταιρίζεται με κάποιους τρόπους τον Καναδά, το κανάλι του Παναμά και ότι άλλο. Η Κίνα ενθαρρύνεται, προφανώς έτσι, να προσαρτήσει το Ταιβάν. Το Ισραήλ να αποκτήσει τμήμα της Γάζας. H Ρωσία εδάφη της Ουκρανίας κ.ο.κ. Να μη συνεχίσω και με πιο τρομακτικά σενάρια, ειδικά, για την Ελλάδα. Θεωρητικά, το σύνολο των εθνικών συνόρων βρίσκεται υπό απειλή. Κυρίως οι μικρές και αδύναμες χώρες, στις οποίες συγκαταλέγεται και η Ελλάδα. Η κατάκτηση επανέρχεται, εφόσον υποχωρεί ο θεσμός των Η.Ε. Η Αμερική, πιθανόν, οραματίζεται να ξαναγίνει μεγάλη, μέσω προσαρτήσεων. Όμως, το ίδιο δικαίωμα έχουν, θεωρητικά τουλάχιστον, και οι ανταγωνιστές, οπότε το αποτέλεσμα δεν μπορεί να είναι, εκ των προτέρων, σίγουρο.
*Τέταρτον ο Τραμπ απεμπολεί τη μορφή ηγεσίας της υφηλίου, που η Αμερική είχε από το 1945, αλλά και δεν θέλει να περάσει σε άλλα χέρια. Η υφήλιος εγκαταλείπεται χωρίς ηγεσία και χωρίς έλεγχο σταθερότητας, κατευθυνόμενη κατά περίπτωση από την ισχύ. Ο Τραμπ καταργεί, έτσι, ουσιαστικά ό,τι αποτελούσε τη Δύση, βάζοντας το ΤΙΠΟΤΑ στη θέση της. Ή το Νόμο της Ζούγκλας. Η επίδραση του δισεκατομμυριούχου Elon Musk, στην απόφαση του Τραμπ για απομονωτισμό φαίνεται να είναι ιδιαιτέρως ισχυρή.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
Φθάσαμε και στα συμπεράσματα, των οποίων η εξαγωγή είναι ακόμη πιο δύσκολη από όσο η ανάλυση του κυρίου σώματος, καθώς οι σκοτεινές πλευρές του όλου θέματος είναι περισσότερες από τις φωτεινές.
*Ως πρώτο, λοιπόν, συμπέρασμα να επαναλάβω το απίστευτο, ότι στη νέα διεθνή τάξη δεν θα υπάρχει, ουσιαστικά, διεθνές δίκαιο και διεθνείς οργανισμοί. Όχι ότι θα έχουν επισήμως καταργηθεί, αλλά δεν θα έχουν εμβέλεια.
Φαίνεται τρομακτικό. Ωστόσο, να υπενθυμίσω, ότι ο βαθμός αποτελεσματικότητας του διεθνούς δικαίου, έφθινε σαφώς τα τελευταία χρόνια. Και ήταν, ολοένα περισσότερο, αποδεκτή η πεποίθηση, ότι η λειτουργία του ευνοεί περισσότερο τους ισχυρούς και, ακόμη, ότι εμφανίζεται με δύο μέτρα και δύο σταθμά. Να αναφέρω, σχετικά, ότι το διεθνές δίκαιο δεν ταρακουνήθηκε από την τουρκική εισβολή στην Κύπρο, εδώ και πάνω από 50 χρόνια, ενώ αντιθέτως έχυσε πύρινα δάκρυα για την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Να προχωρήσω με την πλήρη αδράνεια του διεθνούς δικαίου, στις καθημερινές απειλές των Τούρκων, εναντίον μας, όπως περιέχονται στο μύθευμα της Γαλάζιας Πατρίδας. Να μην παραλείψω και το όργιο ορισμένων υποχρεώσεων, που επιβλήθηκαν στην Ελλάδα με τα Μνημόνια, από όπου πολυτελώς απουσίαζε το διεθνές δίκαιο, όπως και ανάμεσα σε άλλα η υποχρέωση του μη συμψηφισμού χρεών. Να προσθέσω και την απαίτηση της κυρίας φον ντερ Λαιεν, που απτόητη απαιτεί πληρωμή των χρεών από την Ουκρανία, όταν η χώρα της χρωστά τρισεκατομμύρια στην Ελλάδα, τα οποία αρνείται, επί 53 χρόνια να καταβάλει.
Για να μην πάμε και σε άλλα μήκη και πλάτη, όπως στον πόλεμο στο Ιράκ, στον πόλεμο Ισραήλ-Χαμάς κλπ., κλπ.
Παρά ταύτα, ασφαλώς, θα μας λείψει το διεθνές δίκαιο, έστω και ως ουτοπία, ότι θα μπορούσαμε ίσως και κάτω από κάποιες προϋποθέσεις, να βρούμε το δίκαιό μας. Η βεβαιότητα ότι θα πρέπει να τα βγάλουμε πέρα μόνοι μας, θα είναι σίγουρα αγχωτική.
Α, και να μην ξεχάσω και ένα θετικό αποτέλεσμα, σχετικό με την κατάργηση της Δύσης. Ότι, δηλαδή, η Ελλάδα, δεν θα αγχώνεται πια, κάθε φορά που θα τίθεται κάποιο ζήτημα, προκειμένου να αποδείξει ότι «ανήκει στη Δύση».
*Το δεύτερο συμπέρασμα εμφανίζεται με μορφή ερωτήματος, που προς το παρόν δεν έχει δυνατότητα σαφούς απάντησης. Δηλαδή, αν η επιβαλλόμενη, από τον Τραμπ, νέα διεθνής τάξη θα είναι διαρκείας, ή θα μεταβληθεί και πότε και με ποια μορφή; Όλα είναι δυνατά, αλλά τίποτα από αυτά δεν είναι δυνατόν να προβλεφθεί με κάποιο λογικό βαθμό πιθανοτήτων. Ακόμη και Γ’ Παγκόσμιος δεν μπορεί να αποκλειστεί.
*Το τρίτο συμπέρασμα, επίσης με μορφή ερωτήματος, είναι το αν υπάρχουν στον ορίζοντα δυνατότητες αποτελεσματικής αντίδρασης, που θα μπορούσε να ανατρέψει τη νέα τάξη του Τραμπ. Δημιουργώντας, δηλαδή, συνθήκες που θα δημιουργούσαν σοβαρά εμπόδια στα σχέδια Τραμπ, όπως αυτά περιλαμβάνονται στη νέα διεθνή τάξη.
Αυτή τη στιγμή, η πολύ πιθανή αντίδραση, στα σχέδια Τραμπ, είναι οι BRICS. Και από τα 10 μέλη του, η Κίνα και η Ρωσία. Η μόνη περίπτωση, που θα μπορούσε να χαλάσει τα σχέδια Τραμπ, και αυτή άλλωστε που τον πανικοβάλλει, είναι η δημιουργία παράλληλου νομίσματος, που θα περιόριζε την εμβέλεια του $ και θα πρόβαλε το φάσμα του τεράστιου αμερικανικού χρέους.
Ο Τραμπ, απείλησε τους BRICS με την επιβολή δασμών 100% στα προϊόντα τους, αν τολμήσουν να συνεχίσουν τις προσπάθειες για τη δημιουργία δικού τους νομίσματος.
Ωστόσο, παρότι οι κυρώσεις, όπως αποδείχθηκε γι’ ακόμη μια φορά, στην περίπτωση του πολέμου στην Ουκρανία, μπορεί να λειτουργήσουν και αντίστροφα, η σχετική απόφαση θα ληφθεί από την Κίνα και τη Ρωσία. Αν, δηλαδή, τους ευνοεί περισσότερο η αναγνώριση της ύπαρξής τους και η παραμονή στο πλευρό του Τραμπ (παρότι είναι βέβαιο ότι δεν θα έχουν εμπιστοσύνη στις φαινομενικά καλές του προθέσεις) ή αν αντιθέτως καταλήξουν στην συνέχιση της προσπάθειας εμβάθυνσης της οργάνωσης των BRICS, στην αύξηση των μελών τους και στην εξακολούθηση της πολιτικής τους. Προς το παρόν δεν μπορώ να απαντήσω.
Και τέλος, το μέγα ερώτημα είναι, το αν τα στοιχεία της νέας διεθνούς τάξης, που προωθεί ο Τραμπ, αν φυσικά δεν παρεμποδιστεί η υλοποίησή τους από αποτελεσματικές αντιδράσεις, θα έχουν ως αποτέλεσμα το επιδιωκόμενο. Που είναι: «ξανά, η Αμερική μεγάλη». Και που αναλύεται στο ότι η Αμερική θα παραμείνει πρώτη στην κορυφή της υφηλίου, έχοντας ξεπετάξει τους παραδοσιακούς της συμμάχους, αλλά έχοντας εμποδίσει την Κίνα να την εκτοπίσει. Θα ριψοκινδυνέψω, εδώ, θετική απάντηση. Η νίκη, ωστόσο της Αμερικής, θα είναι απλώς μια καθυστέρηση 3-5 ετών, για την ανάληψη της διαδοχής στην κορυφή της υφηλίου, από την Κίνα. Διότι, το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω, και η Δύση βρίσκεται ήδη σε βαθιά παρακμή, έστω και αν πέταξε από πάνω της την Ευρώπη, που βρίσκεται σε ακόμη πιο προχωρημένο στάδιο παρακμής.
Αλβανικά δημοσιεύματα αναφέρουν ότι με τις αλλαγές της χρήσης των κέντρων μεταναστών στην Σεντζίν και το Γκιάντερ, ένα κομμάτι της αλβανικής επικράτειας διαχειρίζεται πλέον με ιταλικό διάταγμα.
Όπως σημειώνεται, τον Νοέμβριο του 2023, με ένα χαμόγελο στο πρόσωπο και τα μάτια του να λάμπουν από τις αγκαλιές της Μελόνι, ο Έντι Ράμα υπέγραψε συμφωνία για την κατασκευή ενός κέντρου στην Αλβανία που θα φιλοξενούσε έως και 3.000 άνδρες Αφρικανούς μετανάστες, αλλά ο καθένας δεν θα έμενε πάνω από 30 ημέρες . Τότε το ονόμασαν συμφωνία «στρατηγικής συνεργασίας».
Σήμερα; Το κέντρο στο Γκιάντερ έχει μετατραπεί σε Κέντρο Προσωρινού Επαναπατρισμού , αλλάζοντας εντελώς τη λειτουργία του και γίνεται ένα πλήρες ιταλικό CPR, όπου οι πρόσφυγες θα κρατούνται για έως και 18 μήνες.
Η απόφαση ελήφθη το απόγευμα της Παρασκευής σε συνεδρίαση της ιταλικής κυβέρνησης. Η αλλαγή στο πρωτόκολλο Νοεμβρίου Ράμα-Μελόνι για το προσφυγικό έγινε μονομερώς, με διάταγμα της Μελόνι.
Ο Ράμα; Ούτε λέξη
Χωρίς ενημέρωση. Καμία εξήγηση για Αλβανούς πολίτες. Την αλλαγή στο πρωτόκολλο με την Αλβανία εξήγησε ο Ιταλός υπουργός Εσωτερικών Ματέο Πιαντεντόσι, μετά τη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου, ο οποίος δήλωσε ξεκάθαρα: « Παραβαίνουμε στον νόμο που επικυρώνει το πρωτόκολλο με την Αλβανία , επιτρέποντας τη χρήση της υπάρχουσας δομής για άτομα που αναμένουν απέλαση».
Έτσι, η ιταλική κυβέρνηση άλλαξε τη συμφωνία με διάταγμα, χωρίς καν να συμβουλευτεί την αλβανική πλευρά.
Ο Πιαντεντόσι συνέχισε εξηγώντας ότι το CPR στο Γκιάντερ θα λειτουργήσει όπως όλα τα άλλα κέντρα στην Ιταλία.
«Το κέντρο στο Γκιάντερ δεν είναι αντικατάσταση αλλά προσθήκη στο ιταλικό δίκτυο CPR. Και όλα γίνονται νόμιμα, χωρίς προσθήκες προϋπολογισμού», δήλωσε.
Τα ιταλικά δικαστήρια απέρριψαν τη συμφωνία Ράμα – Μελόνι ως παράνομη, έτσι η ιταλική ακροδεξιά κυβέρνηση αποφάσισε να την επαναφέρει ως Κέντρο Απέλασης για να αποφύγει νομικά εμπόδια.
Ένα νομικό τέχνασμα, το οποίο όμως αντιμετωπίζει την Αλβανία ως προτεκτοράτο , χωρίς λόγο στις αποφάσεις που λαμβάνονται σχετικά.
Ξένη χώρα αναλαμβάνει πρωτοβουλίες στην Αλβανία
Καινοτομία; Για πρώτη φορά, μια ξένη χώρα λαμβάνει επιχειρησιακές αποφάσεις για ένα τμήμα της αλβανικής επικράτειας, χωρίς διαβούλευση, χωρίς υπογραφή, χωρίς να ζητήσει συναίνεση. Και κατά ειρωνικό τρόπο, αυτό το έδαφος δεν αποφασίζεται για αυτοκινητόδρομους, όχι για στρατηγικές επενδύσεις, αλλά για εγκλεισμό ανεπιθύμητων ανθρώπων. Περισσότερη ταπείνωση από αυτό;
Και ενώ η Μελόνι υπογράφει διατάγματα για τους πρόσφυγες, ο Ράμα παραμένει ο μόνος Ευρωπαίος ηγέτης που πούλησε την κυριαρχία του με αντάλλαγμα ένα φιλί από την Ιταλίδα πρωθυπουργό.
Γιατί σήμερα ο πρωθυπουργός δεν κρίνει σκόπιμο να ρωτήσει τι έγινε με το πρώτο πρωτόκολλο που υπέγραψε με την Ιταλία;
Γιατί οι πρόσφυγες που αναμενόταν να μείνουν μόνο 28 ημέρες θα μείνουν τώρα για 18 μήνες στο Γκιάντερ; Ποιος θα διαχειριστεί το κέντρο; Τι θα συμβεί εάν οι πρόσφυγες διαφύγουν, όπως συνέβη στην Ιταλία, και ποιος θα είναι υπεύθυνος για αυτό το νέο επίπεδο ασφάλειας;
Το κέντρο στο Γκιάντερ, αναφέρουν τα ιταλικά μέσα ενημέρωσης, θα επεκταθεί, οι μεταγραφές θα ξεκινήσουν μόλις δημοσιευτεί το διάταγμα στην Ιταλική Εφημερίδα και όπως σημειώνεται από τους Ιταλούς «θα ισχύει ότι ισχύει και στην επικράτειά μας».
Την κίνηση της ιταλικής κυβέρνησης επιβάλλει η δικαστική απόφαση που ανέτρεψε το σύμφωνο Μελόνι – Ράμα.
Για την προσαρμογή του κέντρου θα χρειαστούν περισσότερα χρήματα, πέρα από το 1 δισ. ευρώ που είχε προβλέψει η κυβέρνηση Μελόνι.
Απλώς οι Αλβανοί συρρέουν στα ιταλικά CPR, ενώ σήμερα, η κυβέρνησή τους φτιάχνει CPR για Αφρικανούς, χωρίς καν να γνωρίζει γιατί.
Το Γκιάντερ σήμερα είναι σύμβολο της ντροπής της Αλβανίας στη διεθνή σκηνή, της μετατροπής της χώρας σε καλάθι αχρήστων για τις αποτυχημένες μεταναστευτικές πολιτικές της Ευρώπης, τόπο εγκλεισμού για τους ανεπιθύμητους, που δίνει στο έθνος το πρόσωπο αυτού που αποδέχεται τα πάντα, απλά ονομάζεται ως «καλός συνεργάτης».
Ο Αλβανός πρωθυπουργός Έντι Ράμα δήλωσε: «Η Ευρώπη σήμερα χρειάζεται την Τουρκία και άλλους συμμάχους της Μέσης Ανατολής περισσότερο από ό,τι η Τουρκία και οι εν λόγω σύμμαχοι χρειάζονται σήμερα την Ευρώπη», γράφει τουρκικό δημοσίευμα.
Υψηλόβαθμοι αξιωματούχοι, πρεσβευτές και προσωπικότητες παρευρέθηκαν στο δείπνο ιφτάρ που διοργάνωσε ο Αλβανός πρωθυπουργός Έντι Ράμα στην πρωτεύουσα Τίρανα.
Ο Ράμα είπε στην ομιλία του εδώ ότι τα παραδοσιακά ιφτάρ του έδιναν πάντα ευτυχία.
Δηλώνοντας ότι το Ραμαζάνι ενισχύει την πίστη στην καλοσύνη της ανθρωπότητας, τον θρίαμβο της καλοσύνης και τη θετική ροή της ζωής, ο Ράμα ευχαρίστησε τους καλεσμένους για τη συμμετοχή τους.
Ο Ράμα είπε ότι η Ευρώπη χρειάζεται μεγάλο αριθμό μουσουλμάνων πολιτών και εταίρων.
«Η Ευρώπη χρειάζεται την Τουρκία»
Τονίζοντας ότι η Ευρώπη χρειάζεται τους πέντε πυλώνες της σοφίας για να ανακάμψει διεθνώς, να ενισχύσει τη γεωπολιτική της ασφάλεια και το ξεθωριασμένο στρατηγικό προφίλ, ο Ράμα είπε: «Σήμερα, η Ευρώπη χρειάζεται την Τουρκία και τους άλλους συμμάχους της στη Μέση Ανατολή περισσότερο από ό,τι ηΤουρκία και οι εν λόγω σύμμαχοι χρειάζονται την Ευρώπη».
«Πέτυχε» η Πενταμερής ή μας λένε πάλι ψέματα; Πού αποσκοπούν;
Του Δημήτρη Κωνσταντακόπουλου 27 Μαρτίου 2025
ίναι τέτοια η ταχύτητα των αποσυνθετικών εξελίξεων, αλλά και η βαρύτητα των εγκλημάτων κατά του ελληνικού λαού σε Ελλάδα και Κύπρο από την κυβέρνηση Μητσοτάκη και τον πρόεδρο Χριστοδουλίδη, σε συνθήκες συστηματικής απόκρυψης από τα ΜΜΕ και τα κόμματα της αντιπολίτευσης του τι ακριβώς συμβαίνει, που δεν ξέρει κανείς από που να αρχίσει και που να τελειώσει.
Στο προηγούμενο άρθρο μας αναφερθήκαμε στην ένταξη της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή άμυνα, που πρακτικά σημαίνει στραγγαλισμό Ελλάδας και Κύπρου, στρατιωτικά, γεωπολιτικά και οικονομικά και γράφει «τίτλους τέλους» για τα δύο ελληνικά κράτη.
Η ένταξη της Ελλάδας στην ΕΟΚ και στη συνέχεια Ε.Ε. και η μη ένταξη της Τουρκίας, αν προηγουμένως δεν αρθούν οι απειλές και διεκδικήσεις της και δεν λυθεί το Κυπριακό (εννοείται με αξιοπρεπή τρόπο, όχι διαλύοντας το κυπριακό κράτος), δεν είναι απλά μια θέση εξωτερικής πολιτικής. Είναι μια από τις συνθήκες ύπαρξης και ασφάλειας του ελληνικού κράτους μετά το 1974. Ήταν το βασικότερο κίνητρο για τη διεκδίκηση από τον Κωνσταντίνο Καραμανλή ένταξης στην ΕΟΚ. Ήδη έχει γίνει ζημιά στο ζήτημα των ευρωτουρκικών αμυντικών σχέσεων και απειλείται και πολύ περισσότερη. Το ζήτημα αυτό είναι πολύ δύσκολο να ανατραπεί, αλλά και τα ελάχιστα περιθώρια που, ενδεχομένως, υπάρχουν δεν μπορούν βέβαια να αξιοποιηθούν με Μητσοτάκη στην Αθήνα και Χριστοδουλίδη στη Λευκωσία. Μόνο αν ξεσηκωθεί άμεσα ο ελληνικός λαός θα έχει ίσως μια τελευταία δυνατότητα να περισώσει ότι περισώζεται από τα δύο κράτη του.
Στο ζήτημα των ευρωτουρκικών και ελληνοτουρκικών σχέσεων θα επανέλθουμε δυστυχώς. Στο σημερινό άρθρο μας θα ασχοληθούμε με το επίσης σοβαρό θέμα της πενταμερούς για το Κυπριακό που συνήλθε στη Γενεύη στις 17 και 18 Μαρτίου και των αποτελεσμάτων της.
«Πέτυχε» η Πενταμερής ή μας λένε πάλι ψέματα;
Η Λευκωσία, η Αθήνα και ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ εξέφρασαν ικανοποίηση για τα αποτελέσματα της πενταμερούς για το Κυπριακό που συνήλθε στις Βρυξέλλες στις 17 και 18 Μαρτίου, παρά το γεγονός ότι δεν υπήρξαν ουσιαστικά αποτελέσματα, ούτε καν πλησίασαν οι δύο πλευρές σε κάποια σύγκλιση, αλλά αποφάσισαν απλώς ότι πρόκειται να συζητήσουν! Όχι απλώς θετική, «θετικότατη» η διάσκεψη, είπε η Πρόεδρος της κυπριακής Βουλής και του κόμματος της κυπριακής δεξιάς, Αννίτα Δημητρίου, ελπίζοντας με τον υπερθετικό βαθμό να περάσει ευκολότερα το οφθαλμοφανές ψέμα της https://www.kathimerini.com.cy/gr/politiki/annita-egine-ena-prwto-thetikotato-bima-sti-geneyi.
Η διάσκεψη είχε ως αντικείμενο τη λύση του κυπριακού, είναι λοιπόν μάλλον γελοίο ο Έλληνας πρωθυπουργός, ο Κύπριος πρόεδρος, το ΔΗΣΥ, το ΔΗΚΟ, τα Μέσα Μαζικής Αποβλάκωσης στις δύο χώρες και διάφοροι άλλοι να πανηγυρίζουν για τα αποτελέσματα, όπως για παράδειγμα η συμφωνία να μπουν φωτοβολταϊκά στην «Πράσινη Γραμμή», να επισκευασθούν τα νεκροταφεία ή να συζητηθεί το άνοιγμα νέων διόδων μεταξύ κατεχομένων και ελευθέρων περιοχών.
Όπως πάντα μου συμβαίνει με το Κυπριακό και την ελληνική πολιτική εδώ και μερικές δεκαετίες που ασχολούμαι μαζί τους, και δεν είμαι καθόλου ευτυχής γι’ αυτό, πρέπει να αφήσω τις δηλώσεις των μονίμως ψευδολογούντων Ελληνοκυπρίων και Ελλαδιτών πολιτικών, και να προσφύγω στο τι λένε οι Τουρκοκύπριοι και οι Τούρκοι για να καταλάβω τι συμβαίνει. Ο λόγος που μου συμβαίνει αυτό είναι απλός και μόνιμος, δομικός θα λέγαμε. Οι μεν Τούρκοι και Τουρκοκύπριοι πολιτικοί υπερασπίζονται στα ελληνοτουρκικά και το κυπριακό τα εθνικά τους συμφέροντα όπως τα αντιλαμβάνονται, είναι επομένως ειλικρινείς γιατί δεν έχουν κανένα λόγο να πουν ψέματα. Οι δε, Έλληνες και Ελληνοκύπριοι δρουν συστηματικά κατά των δικών τους εθνικών συμφερόντων, ακολουθώντας τις οδηγίες των ξένων πρωτευουσών που τους ελέγχουν και μαζί τους την άτυχη χώρα μας. Σε αντίθεση με τους Τούρκους, οι ‘Ελληνες είναι υποχρεωμένοι να λένε ψέματα.
Τι είπαν οι Τούρκοι για το θέμα
Γι’ αυτό και το πρώτο που έκανα και στην περίπτωση της πενταμερούς στη Γενεύη ήταν να αφήσω τους δικούς μας ανοητολογούντες πολιτικούς, δημοσιογράφους και σχολιαστές και να δω τι λένε οι Τούρκοι, μπας και βγάλω κανένα συμπέρασμα. Ορίστε τι μας είπε για τη Γενεύη ο Τούρκος Υπουργός Εξωτερικών, ο κ. Φιντάν:
“Η πρώην υπουργός Εξωτερικών της Κολομβίας, ήρθε, είδε, μίλησε με όλες τις πλευρές για έξι μήνες και ετοίμασε έκθεση. Αυτή η έκθεση κατατέθηκε επίσης και ανέφερε: ‘Δεν υπάρχει κοινό έδαφος μεταξύ των δύο πλευρών’. Τώρα τι σημαίνει αυτό; Υπάρχει ένα θέμα που υποστηρίζουμε εδώ και χρόνια. Υπάρχει μια πραγματικότητα στο νησί ότι δύο κοινότητες ζουν χωριστά, με τους δικούς τους θεσμούς. Το γεγονός ότι ο ένας είναι αναγνωρισμένος ως κράτος και έχει πρόσβαση σε κάθε είδους ευκαιρίες ενώ ο άλλος όχι είναι ο κύριος λόγος της αδικίας στο νησί. Αυτή η αδικία πρέπει να αποκατασταθεί.”
Ο Χακάν Φιντάν πρόσθεσε ότι «στο παρελθόν, είπαμε ναι στα προσχέδια λύσεων του ΟΗΕ που εκπονήθηκαν με εμπιστοσύνη στη διαιτησία του διεθνούς συστήματος, αλλά οι Ελληνοκύπριοι δεν συμφώνησαν σε αυτό. Σήμερα υπάρχει διαφορετική κατάσταση στο πεδίο. Αυτή η κατάσταση πρέπει να αντικατοπτρίζεται στην αναζήτηση πολιτικής λύσης».
Με άλλα λόγια, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών εξακολουθεί να μας λέει και μετά τη Διάσκεψη ότι το πρόβλημα στην Κύπρο δεν είναι η τουρκική εισβολή και τα αποτελέσματά της, αλλά η αδικία εις βάρος της «Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου», που ανακήρυξε ο τουρκικός στρατός μετά την εισβολή του στο νησί το 1974 και μάλιστα σε περιοχή που κατοικούνταν από ελληνικό στη συντριπτική του πλειοψηφία πληθυσμό που εκδιώχθηκε. Και πρέπει να έχει κανείς τεράστια φαντασία (την οποία όντως διαθέτουν οι αρθρογράφοι της εφημερίδας που πρόσκειται στον ΣΥΡΙΖΑ) για να συμπεράνεις ότι ο κ. Φιντάν έκανε κάποια θετικά βήματα στη Γενεύη.
Τα ίδια λέει και ο Τουρκοκύπριος ηγέτης, ο κ. Τατάρ: «Στην Κύπρο υπάρχουν πραγματικότητες. Δεν μπορεί να φτάσει κανείς πουθενά αν δεν δει την πραγματικότητα στην Κύπρο. Ως εκ τούτου, εμείς παραμένουμε σταθεροί, εκεί όπου έχουμε βρεθεί. Ήρθαμε για να διατηρήσουμε αυτή τη θέση. Δεν κοιτάμε πίσω, αλλά μπροστά… Ο ΟΗΕ να ενθαρρύνει τους ελληνοκύπριους για συνεργασία».
Με άλλα λόγια, η τουρκική πλευρά δεν υποχώρησε ούτε ένα εκατοστό από τη θέση της, όπως άλλωστε προέβλεπαν όλοι σχεδόν οι παρατηρητές.
Αλλά εν τοιαύτη περιπτώσει ποιος ήταν ο λόγος που έγινε αυτή η πενταμερής, παρόλο που ήταν εκ των προτέρων σαφές ότι δεν θα καταλήξει πουθενά; Γιατί επιμένουν Χριστοδουλίδης και Μητσοτάκης να τη χαρακτηρίζουν επιτυχία; Γιατί συμφώνησαν να ξαναγίνει τον Ιούλιο;
Πράσινο φως για να μπει η Τουρκία στην ευρωπαϊκή άμυνα και την Ε.Ε.
Μπορεί η Πενταμερής να μην απέδωσε κανένα αποτέλεσμα ως προς το κυπριακό, δημιούργησε όμως την εντύπωση, μαζί με τις δηλώσεις των πρωταγωνιστών περί επιτυχίας και την απόφαση να επαναληφθεί ότι υπάρχει κάποιας μορφής προοπτική επίλυσης του Κυπριακού.
Το Κυπριακό είναι έτοιμο να λυθεί, Ελλάδα και Τουρκία έχουν υπογράψει σύμφωνο φιλίας, άρα δεν υπάρχει κώλυμα για να προχωρήσει η τουρκική ένταξη, που ήδη άρχισε άλλωστε, στην ευρωπαϊκή άμυνα, εν συνεχεία και στην Ε.Ε.. Αν η Λευκωσία διαμαρτυρόταν για την κατοχή μέρους του εδάφους της, που είναι μάλιστα και μέρος του εδάφους της Ε.Ε. από μια ξένη χώρα, θα ήταν μάλλον δύσκολο να συνομολογηθεί στρατιωτική και εξοπλιστική συνεργασία μεταξύ Ε.Ε. και Τουρκίας. Το ίδιο θα συνέβαινε αν η Ελλάδα διαμαρτυρόταν για τις τουρκικές λεκτικές και πρακτικές απειλές εναντίον της ή για τις διεκδικήσεις της Άγκυρας στο Αιγαίο.
Πρέπει Αθήνα και Λευκωσία να το βουλώσουν και να παραστήσουν ότι βρισκόμαστε σε καλό δρόμο με την Τουρκία, ώστε να προχωρήσει η ιστορία της αμυντικής συνεργασίας με την Ε.Ε. (που, ας μη το ξεχνάμε, είναι ο πρόλογος της τουρκικής ένταξης στην Ε.Ε.).
Αυτός είναι ο κυριότερος λόγος που συνήλθε η πενταμερής και θα συνέλθει εκ νέου τον Ιούλιο. Όσο για τους Μητσοτάκη και Χριστοδουλίδη παίζουν ευχαρίστως, κατά τα φαινόμενα, τον ρόλο που τους έχει ανατεθεί από τον διεθνή παράγοντα σε ένα σχεδιασμό που θα έχει καταστροφικές συνέπειες και για την Ελλάδα και για την Κύπρο. Άλλωστε το σχέδιο Νούλαντ περί δήθεν ένταξης της Κύπρου στο ΝΑΤΟ, σύμφωνα με όσα η ίδια η κυπριακή προεδρία διέρρευσε προ μηνών στην Καθημερινή της Κύπρου, περιελάμβανε και την άρση του κυπριακού βέτο στη συνεργασία με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Άμυνας.
Οι «τιμές» που κάνουν οι Αμερικανοί στους δούλους τους όταν επισκέπτονται την Ουάσιγκτον, είναι ευθέως ανάλογες προς τις παραχωρήσεις που θέλουν από αυτούς. Η επίσκεψη Χριστοδουλίδη στον Λευκό Οίκο ανταποκρίνεται στις τεράστιες παραχωρήσεις που έκανε ο Κύπριος πρόεδρος στους Αμερικανούς, εγκαθιστώντας το FBI στην Κύπρο, εκδιώκοντας Ρώσους κεφαλαιούχους, στέλνοντας κυπριακά όπλα στην Ουκρανία, «απορωσοποιώντας» την κυπριακή Εθνοφυλακή, δίνοντας στρατιωτικές βάσεις στην Ουάσιγκτον και, εν τέλει, ανοίγοντας τον δρόμο στην τουρκική συμμετοχή στην ευρωπαϊκή άμυνα, με την ψήφιση από τον ίδιο και τον Μητσοτάκη του εβδόμου σημείου των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στις αρχές Μαρτίου, χωρίς να τεθεί θέμα μη συμμετοχής της Τουρκίας.
Και ενώ ο Μητσοτάκης επιχαίρει γιατί πέρασαν οι θέσεις του για την ευρωπαϊκή άμυνα και ο Χριστοδουλίδης δηλώνει, ενώ έχει ήδη βάλει την Τουρκία μέσα, ότι αυτή δεν έχει θέση στην ευρωάμυνα, ενώ η μεγάλη πλειοψηφία των ελληνικών Μέσων και κομμάτων ποιούν τη νήσσα μέχρι τουλάχιστο σήμερα 24.3 που γράφονται αυτές οι γραμμές, ενώ κυκλοφορούν οι εφημερίδες μας με τίτλους «δεν μπαίνει η Τουρκία» στην ευρωπαϊκή άμυνα, η πρόεδρος της Ε.Ε. και ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν και Κόστα διευκρινίζουν στον κ. Ερντογάν ότι μπορεί να συμμετάσχει ήδη στα προγράμματα σε ποσοστό 35%.
Με άλλα λόγια, η Ε.Ε. θα δανείζει τα λεφτά της, μεταξύ των οποίων ελληνικά και κυπριακά λεφτά, στην Τουρκία, που απειλεί στρατιωτικά την Ελλάδα και κατέχει τη μισή Κύπρο, για να συμμετέχει η τουρκική πολεμική βιομηχανία στην παραγωγή ευρωπαϊκών όπλων. Σε καλό δρόμο είμαστε…
Οι υπόλοιπες επιδιώξεις της Πενταμερούς
Αν η διευκόλυνση της στρατιωτικής και βιομηχανικής-εξοπλιστικής συνεργασίας Ε.Ε. και Τουρκίας είναι η άμεση και βασικότερη επιδίωξη της Πενταμερούς, αυτό δεν σημαίνει ότι ο δυτικός παράγων έχει παραιτηθεί από την επιδίωξη κατάργησης του κυπριακού κράτους ως ανεξάρτητου, δημοκρατικού και κυρίαρχου κράτους, μέσω μιας παραλλαγής του σχεδίου Ανάν. Θέλει να έχει έτοιμο λοιπόν, εν λειτουργία τον μηχανισμό (την «αγχόνη») για να περάσει το σχέδιο, είτε αποφεύγοντας το ίδιο το δημοψήφισμα, είτε καθιστώντας το άνευ αντικειμένου.
Το πιο τραγικό και το πιο απίστευτο από όλα είναι ότι ο δυτικός παράγων έχει βάλει τον ίδιο τον Χριστοδουλίδη να διαπραγματεύεται και με τον Ερντογάν και με τον Φιντάν, που είδε πάλι για 15 λεπτά εκτός προγράμματος στη Γενεύη, πιέζοντας την Άγκυρα να δεχτεί το κυπροκτόνο σχέδιο Ανάν έναντι παραχωρήσεων που θα της κάνει για την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Άμυνα και την ίδια την Ένωση. Βρισκόμαστε έτσι στο σουρεαλιστικό σημείο (δεν μου φταίει τίποτα ο σουρεαλισμός, τον οποίο εκτιμώ πάρα πολύ ως καλλιτεχνικό ρεύμα, είθισται όμως να χαρακτηρίζουμε έτσι μια εξωφρενική ασυναρτησία), να πρέπει να είμαστε ευτυχείς που δεν υποχώρησε η Τουρκία στην Πενταμερή. Η Τουρκία με τη λύση των δύο κρατών, εάν είναι απολύτως και σε όλα τα ζητήματα κεχωρισμένα, και όχι να ενώνονται τελικά σε ένα είδος συνομοσπονδίας, επιδιώκει να αποσπάσει τον έλεγχο τμήματος της Κύπρου. Με το σχέδιο Ανάν και τη «διζωνική-δικοινοτική ομοσπονδία» οι κυβερνήσεις Λευκωσίας και Αθήνας και η μεγάλη πλειοψηφία των κυπριακών και ελληνικών κομμάτων οδηγούν στο να μετατρέψουν το σύνολο της κυπριακής επικράτειας σε προτεκτοράτο ΗΠΑ, Βρετανίας, Ισραήλ και Τουρκίας με τους τρόπους που εξηγήσαμε πολλάκις. Και όχι μόνο αυτό. Αν ένα οριστικό διαζύγιο Ελληνοκυπρίων και Τουρκοκυπρίων είναι ασφαλώς πολύ οδυνηρό, είναι πολύ καλύτερο από ένα γάμο δύο αλληλομισούμενων κοινοτήτων σε ένα «κράτος», με απίθανους κανόνες που εξασφαλίζουν ένα και μόνο ένα πράγμα: Να ξαναματοκυλιστούν οι δύο κοινότητες της Κύπρου.
Οποιοσδήποτε έχει διαβάσει έστω και 10 σελίδες από το σχέδιο Ανάν ή από τις εκ των υστέρων «συγκλίσεις» Χριστόφια-Ταλάτ κλπ. κλπ. αντιλαμβάνεται χωρίς δυσκολία ότι το σχέδιο αυτό είναι μια συνταγή για καταστροφή. Και της Κύπρου, αλλά και της Ελλάδας γιατί η Αθήνα θα παραμείνει όμηρος μιας κακιάς «λύσης» που θα επικρέμαται ως Δαμόκλειος Σπάθη επί των εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων της Κύπρου.
Δεν χαρακτήρισε τυχαία ο Δημήτρης Τσάτσος το σχέδιο Ανάν ως «σχέδιο που μόνο παράφρων θα μπορούσε να συντάξει». Δεν είπε τυχαία ο Καθηγητής του Συνταγματικού Δικαίου Ευάγγελος Βενιζέλος «τέρας» που «μπορεί κανείς να ξετινάξει σε δύο λεπτά από πλευράς συνταγματικού, διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου». Δεν το καταψήφισε τυχαία το συγκλονιστικό ποσοστό του 76% των Ελληνοκυπρίων.
Ποια μεγαλύτερη απόδειξη θέλουμε για το πόσο σάπιες είναι οι ελίτ που κυβερνούν Κύπρο και Ελλάδα από το ότι εξακολουθούν να διαπραγματεύονται ένα τέτοιο σχέδιο;
Αξίζει κλείνοντας, να υπενθυμίσουμε στο σημείο αυτό ότι οι κυβερνήσεις Μητσοτάκη και Χριστοδουλίδη είναι οι πρώτες μετά το 1974 που πήραν μέτρα κυριολεκτικά κατεδάφισης της ελληνικής άμυνας απέναντι στην Τουρκία, όπως ο μερικός αφοπλισμός των νησιών του ανατολικού Αιγαίου, η απομείωση κρίσιμων αποθεμάτων πυρομαχικών και άλλων υλικών από τις αποθήκες του ελληνικού Στρατού, η «απορωσοποίηση» του κυπριακού στρατού, που στηρίζεται κυρίως σε ρωσικής προελεύσεως όπλα και η αποστολή κυπριακών όπλων στην Ουκρανία. Σε αυτά να προσθέσουμε τις σοβαρότατες αμυντικές επιπτώσεις μιας πολιτικής καταστροφής των σχέσεων με τη Ρωσία και όλους σχεδόν τους παραδοσιακούς συμμάχους και φίλους της Ελλάδας και της Κύπρου εκτός Δύσης, στους οποίους στηρίχτηκαν Αθήνα και Λευκωσία στο παρελθόν για να αποκρούσουν τις συνδυασμένες δυτικές και τουρκικές επιβουλές.
Κατ’ ουσίαν, Ελλάδα και Κύπρος ακολουθούν τα τελευταία χρόνια μια πολιτική γεωπολιτικής αυτοκτονίας που πλησιάζει τις δύο χώρες στην πλήρη εκμηδένισή τους ως υποκειμένων, εφόσον ενταχθεί η Τουρκία στην ευρωπαϊκή άμυνα και στην Ε.Ε. και μετατραπεί η Κυπριακή Δημοκρατία σε προτεκτοράτο της συλλογικής Δύσης με έντονη τουρκική παρουσία. Και φυσικά δύο προτεκτοράτα δεν έχουν εν τέλει και καμία ουσιαστική δυνατότητα να καθορίσουν ακόμα και την οικονομική και κοινωνική τους πολιτική. Μήπως να κάνουμε κάτι προτού ζήσουμε τον θάνατο ενός έθνους;
ΗΠΑ και Ρωσία εξέδωσαν ξεχωριστές ανακοινώσεις για την εκεχειρία στη Μαύρη Θάλασσα, με κοινά σημεία αλλά και σημαντικές διαφορές. Ποιο το μέλλον των ειρηνευτικών συνομιλιών για την Ουκρανία;
Ρωσία και Ουκρανία φαίνεται να διαφωνούν σχετικά με τους όρους για τη συμφωνία εκεχειρίας στη Μαύρη ΘάλασσαΕικόνα: ASSOCIATED PRESS/picture alliance
Στις πρόσφατες συνομιλίες ΗΠΑ και Ρωσίας στη Σαουδική Αραβία με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία η επιδίωξη ήταν η διασφάλιση μίας ξεχωριστής εκεχειρίας στη Μαύρη Θάλασσα, προκειμένου να καταστεί δυνατή η επανέναρξη των εξαγωγών σιτηρών από τα ουκρανικά λιμάνια.
Παρά τις πολύωρες διαπραγματεύσεις όμως κανένα μέρος δεν βιάστηκε να αναγγείλει το αποτέλεσμα των συζητήσεων. Μετά την ολοκλήρωση των συνομιλίων οι πλευρές δεν εξέδωσαν κοινή δήλωση – αντιθέτως, ΗΠΑ και Ρωσία προέβησαν την επόμενη ημέρα σε ξεχωριστές ανακοινώσεις. Και αυτές, παρ’ ότι είχαν αρκετά κοινά σημεία, περιείχαν ταυτοχρόνως και σημαντικές διαφορές.
Κρεμλίνο: Μερική άρση των κυρώσεων
Η Ουάσινγκτον ανακοίνωσε πως Ουκρανία και Ρωσία κατέληξαν σε συμφωνία για εκεχειρία στη Μαύρη Θάλασσα, με ταυτόχρονη παύση των επιθέσεων σε ενεργειακές υποδομές.
Με τη νέα συμφωνία θα μπορούν να αρχίσουν και πάλι οι εξαγωγές σιτηρών από τα ουκρανικά λιμάνιαΕικόνα: Yulii Zozulia/Avalon/picture alliance
Το Κρεμλίνο από την πλευρά του επιβεβαίωσε τη συμφωνία των κρατών για διασφάλιση της ναυτιλίας στη Μαύρη Θάλασσα, αναφέροντας επίσης πως οι ΗΠΑ θα συνέβαλαν στην εκ νέου πρόσβαση των ρωσικών γεωργικών αγαθών στις παγκόσμιες αγορές. Εδώ όμως υπάρχει το εξής ζήτημα: σύμφωνα με το Κρεμλίνο, τα μέτρα αυτά θα τεθούν σε ισχύ μόνο έπειτα από τη μερική άρση των κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας. Η τελευταία ζητά ειδικότερα την άρση των περιορισμών σε εταιρείες που δραστηριοποιούνται στις εξαγωγές τροφίμων, όπως και στις τράπεζες που στηρίζουν αυτές τις επχιειρήσεις.
Το Κρεμλίνο θέλει επιπλέον να διακοπούν οι κυρώσεις στα πλοία με ρωσική σημαία που εμπορεύονται τρόφιμα και λιπάσματα, αλλά και οι περιορισμοί στις εισαγωγές αγροτικού εξοπλισμού στη Ρωσία.
Θα εκπληρωθούν τα ρωσικά αιτήματα;
Η πολιτική αναλύτρια Αλεξάντρα Φιλιπένκο εκτιμά πως οι θέσεις που αναλύονται στις ανακοινώσεις των δύο κρατών αποτελούν μικρά βήματα προόδου – εκ των οποίων το σημαντικότερο είναι η πρωτοβουλία για τη Μαύρη Θάλασσα. Μία παρόμοια συμφωνία είχε επιτευχθεί και τον Ιούλιο του 2022, από την οποία όμως η Ρωσία αποχώρησε έναν χρόνο αργότερο.
Η πολιτική αναλύτρια Αλεξάντρα ΦιλιπένκοΕικόνα: DW
Κατά την ειδικό η συμφωνία είναι «τεχνική, προσωρινή και βασίζεται σε προϋποθέσεις». Ως εκ τούτου δεν αποτελεί οπωσδήποτε μία καθοριστικής σημασίας εξέλιξη, αλλά είναι πάντως «ένα βήμα προς τη μείωση του κινδύνου κλιμάκωσης του πολέμου».
Μέχρι στιγμής πάντως παραμένει ασαφές το εάν θα εκπληρωθεί το αίτημα της Ρωσίας για μερική άρση των κυρώσεων σε βάρος της.
Ο Τραμπ μάλλον δεν θα ρίξει ευθύνες στον Πούτιν
Και μόνο το γεγονός ότι η Ρωσία εξέδωσε ξεχωριστή ανακοίνωση με ξεχωριστούς όρους εξώθησε τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ να κατηγορήσει τον Ρώσο ομόλογό του πως επιδιώκει να αποτρέψει την επίτευξη συμφωνίας.
«Τους τελευταίους μήνες η στάση του Τραμπ προς τον Πούτιν έχει αλλάξει: από εκεί που [ο Αμερικανός πρόεδρος] φαινόταν να διακατέχεται από ενός είδους θαυμασμό [προς τον Πούτιν] και να είναι πεπεισμένος πως ο Πούτιν τον σέβεται και είναι έτοιμος να συνάψει άμεσα μία συμφωνία, ο Τραμπ πλέον έχει μία πιο προσεκτική και επιφυλακτική στάση», τονίζει η Φιλιπένκο.
Ο πολιτικός αναλυτής Άντον Μπαρμπάσιν πάντως εξακολουθεί να θεωρεί πως ο Τραμπ θα προβεί σε συμβιβασμούς προς το Κρεμλίνο. Κατά τον ίδιο ο Τραμπ δεν έχει καμία πρόθεση να επικρίνει τον Πούτιν για την απροθυμία του στην επίτευξη ειρηνευτικής συμφωνίας: «Οι ΗΠΑ επενδύουν πολύ χρόνο στο να πετύχουν τουλάχιστον κάτι, οπότε υποθέτω πως θα συνεχίσουν να προσπαθούν να εκπληρώσουν τουλάχιστον ένα μέρος των αιτημάτων της Ρωσίας, προτού καταλήξουν να πουν ότι φταίει ο Πούτιν που δεν μπορεί να προκύψει καμία συμφωνία».
Ο πρόεδρος Ζελένσκι κατηγορεί τη Μόσχα πως ψεύδεται αναφορικά με τους όρους της συμφωνίαςΕικόνα: Aurelien Morissard/AP Photo/picture alliance
Σύμφωνα με τον Μπαρμπάσιν η κατάσταση μάλλον ευνοεί τη Ρωσία, διότι το Κρεμλίνο δεν έχει τίποτα να χάσει από μία εκεχειρία στη Μαύρη Θάλασσα. «Με άλλα λόγια, η Ρωσία θα μπορούσε με ελάχιστη προσπάθεια να πετύχει την άρση ορισμένων αρκετά επώδυνων κυρώσεων που θέτουν σημαντικά εμπόδια στο εμπόριό της», αναφέρει ο ειδικός.
Ποια η στάση της Ουκρανίας;
Η Ουκρανία δεν συμμετείχε στις συνομιλίες ΗΠΑ και Ρωσίας, ωστόσο είχε διαπραγματευτεί προηγουμένως διμερώς με τις ΗΠΑ. Αν και ο Λευκός Οίκος ισχυρίστηκε πως υπήρξε συμφωνία για εκεχειρία στη Μαύρη Θάλασσα με τον πρόεδρο Ζελένσκι, μετά την ανακοίνωση της Ρωσίας ο τελευταίος αντέδρασε έντονα, κατηγορώντας τη Μόσχα πως ψεύδεται σχετικά με τους όρους των διαπραγματεύσεων.
«Υπάρχει κάτι για το οποίο το Κρεμλίνο λέει και πάλι ψέματα: πως η εκεχειρία στη Μαύρη Θάλασσα εξαρτάται από το ζήτημα των κυρώσεων», δήλωσε ο Ζελένσκι. Στην πραγματικότητα, προσέθεσε, η εκεχειρία αυτή δεν τελεί σε καμία συνάρτηση με τις κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας.
Δημοσιεύματα κάνουν λόγο για πιθανό «ναι» της Γερμανίας στην αποστολή στρατευμάτων στην Ουκρανία. Νέα συνάντηση των «προθύμων» στις Βρυξέλλες τον Απρίλιο.
Ο Πιστόριους με τον Εσθονό ομόλογό του Πέβκουρ σε βάση του ΝΑΤΟ στη ΒαλτικήΕικόνα: Kay Nietfeld/dpa/picture alliance
Το ενδεχόμενο αποστολής «χερσαίων δυνάμεων στην Ουκρανία για τη διασφάλιση της ειρήνης» εξετάζουν από κοινού ο Γερμανός υπουργός Άμυνας Μπόρις Πιστόριους και ο Εσθονός ομόλογός του Χάνο Πέβκουρ. Αυτό υποστηρίζει η γερμανική εφημερίδα Berliner Zeitung, επικαλούμενη με τη σειρά της σχετικό δημοσίευμα του Politico.
Σύμφωνα με αυτές τις πληροφορίες ο σοσιαλδημοκράτης (υπηρεσιακός) υπουργός Άμυνας της Γερμανίας δήλωσε την Πέμπτη, σε κλειστή εκδήλωση στο Βερολίνο, ότι «δεν μπορεί να φανταστεί μία κατάσταση, στην οποία η Γερμανία δεν συμμετέχει στις διαπραγματεύσεις για μία εκεχειρία ή ακόμη περισσότερο για την ειρήνευση», αλλά αυτό εξαρτάται από πολλές παραμέτρους, όπως για παράδειγμα «πόσα στρατεύματα θα χρειαστούν και ποια εντολή θα έχουν» και πάντως «δεν είναι κάτι που πρέπει να συζητείται δημοσίως».
Παραμένει ο Πιστόριους στο υπουργείο;
Μέχρι στιγμής ο απερχόμενος σοσιαλδημοκράτης καγκελάριος Όλαφ Σολτς, αλλά και ο ίδιος ο Πιστόριους δήλωναν ότι η αποστολή στρατιωτών σε ουκρανικό έδαφος «δεν αποτελεί επιλογή για τη Γερμανία» ή ότι είναι «πρόωρη» κάθε σχετική συζήτηση. Σε αντίθεση με τον Γάλλο πρόεδρο Εμμανουέλ Μακρόν, που είχε θέσει το ζήτημα από πέρσι, ο Σολτς εκτιμούσε λίγο πριν από τις εκλογές της 23ης Φεβρουαρίου στη Γερμανία ότι «παραμένει άδηλο αν θα υπάρξει εκεχειρία στην Ουκρανία και αν θα τεθεί ζήτημα διασφάλισης της εκεχειρίας αυτής από μία διεθνή στρατιωτική δύναμη».
Πρόσφατη συνάντηση της Ομάδας Επαφής στη νατοϊκή βάση του ΡάμσταϊνΕικόνα: Heiko Becker/REUTERS
Αλλά και ο νικητής των εκλογών, ο χριστιανοδημοκράτης Φρίντριχ Μερτς, έλεγε την εποχή εκείνη ότι «είναι ακόμη νωρίς για να τεθεί το συγκεκριμένο ζήτημα». Το πρώτο ζήτημα που θα τεθεί βέβαια, καθώς ο ίδιος ετοιμάζεται να σχηματίσει μία κυβέρνηση «μεγάλου συνασπισμού» με τους Σοσιαλδημοκράτες, είναι αν θα παραμείνει στο υπουργείο Άμυνας ο Πιστόριους.
Αναλυτές στο Βερολίνο εκτιμούν ότι αυτό είναι ένα εξαιρετικά πιθανό σενάριο, ιδιαίτερα εάν επαληθευθούν τα προγνωστικά για μία «συμφωνία-πακέτο» με τους Σοσιαλδημοκράτες να αναλαμβάνουν τα υπουργεία Άμυνας, Οικονομικών και Δικαιοσύνης (σε αυτή την περίπτωση ο συμπρόεδρος του SPD Λαρς Κλίνγκμπαϊλ θα είχε τον πρώτο λόγο για το υπουργείο Οικονομικών) και τους Χριστιανοδημοκράτες να αναλαμβάνουν τα χαρτοφυλάκια της Οικονομίας και των Εσωτερικών, αλλά και το υπουργείο Εξωτερικών, για πρώτη φορά μετά από 58 χρόνια! Η Bild ήδη θεωρεί βέβαιη την παραμονή του Πιστόριους στο υπουργείο Άμυνας. Όλα αυτά είναι όμως σενάρια, προς το παρόν.
Γερμανικό Eurofighter απογειώνεται από τη βάση του ΛάαγκεΕικόνα: Jens Büttner/dpa/picture alliance
Στο μεταξύ σναγερμός σήμανε την Παρασκευή στη Γερμανία, όταν ένα ρωσικό κατασκοπευτικό αεροσκάφος παραβίασε τον εναέριο χώρο του ΝΑΤΟ στην περιοχή της Βαλτικής Θάλασσας. Δύο γερμανικά μαχητικά αεροσκάφη απογειώθηκαν από την στρατιωτική βάση του Λάαγκε, κοντά στο Ροστόκ και αναχαίτισαν το ρωσικό αεροσκάφος τύπου Ιλιούσιν, που δεν είχε υποβάλει σχέδιο πτήσης.
Σύμφωνα με εκπρόσωπο της γερμανικής πολεμικής αεροπορίας, παρόμοια περιστατικά καταγράφονται συχνά τα τελευταία δύο χρόνια. Η αναχαίτηση αποτελεί τμήμα του σχεδιασμού Quick Reaction Alert (QRA), που προβλέπει ότι η «Λουφτβάφε» θα πρέπει να είναι σε θέση, επί 365 ημέρες τον χρόνο, να απογειώνει εντός 15λέπτου δύο μαχητικά τύπου Eurofighter από τη βάση του Λάαγκε σε περίπτωση συναγερμού.
Η σύλληψη του Ιμάμογλου είχε σοβαρές επιπτώσεις στις τουρκικές χρηματαγορές και τη λίρα. Θα μπορέσει η κυβέρνηση Ερντογάν να κρατήσει όρθια την τουρκική οικονομία;
Η πολιτική κρίση μετά τη σύλληψη του Ιμάμογλου έχει σοβαρές επιπτώσεις και στο χρηματιστήριοΕικόνα: Yasin Akgul/AFP
Η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς της χώρας αντέδρασε απαγορεύοντας τις ανοιχτές πωλήσεις και τις επενδύσεις σε περαιτέρω πτωτική πορεία του χρηματιστηρίου και διευκολύνοντας τις επαναγορές μετοχών, προκειμένου να στηρίξει τις τιμές των τίτλων που είχαν πέσει κατακόρυφα. Ο δείκτης ανέβηκε για μικρό διάστημα κατά 2%, λίγο αργότερα όμως επέστρεψε στο κόκκινο, φτάνοντας στο χειρότερο επίπεδο από τον Νοέμβριο.
Παρατηρητές εκτιμούν πως η εξέλιξη αυτή θα μπορούσε να αποτελέσει επίσης μεγάλο πρόβλημα για τον Ερντογάν. Διότι τα τελευταία χρόνια οι Τούρκοι επενδυτές επένδυσαν πολλά χρήματα στο χρηματιστήριο, με στόχο να προστατέψουν τις περιουσίες τους από τον υψηλό πληθωρισμό – ο οποίος εξακολουθεί να βρίσκεται στο 39%.
Εντεινόμενη πολιτική αβεβαιότητα
Την εβδομάδα που διανύουμε τα πράγματα είναι κάπως καλύτερα, αφ’ ότου ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ υποσχέθηκε να λάβει «όλα τα απαραίτητα» μέτρα ώστε να σταθεροποιήσει τις αγορές, προσθέτοντας πως η Τουρκία εξακολουθεί να προσφέρει καλές μακροπρόθεσμες επενδυτικές δυνατότητες. Ο Σιμσέκ, από κοινού με τον διοικητή της τουρκικής Κεντρικής Τράπεζας Φατίχ Καραχάν, πρόκειται έτσι να συνεχίσει τη φιλική προς τους επενδυτές πολιτική που ακολουθεί ο Ερντογάν τα τελευταία δύο χρόνια.
Την ίδια στιγμή η τουρκική λίρα υποχώρησε έναντι του δολαρίου, ωστόσο αυτή η υποχώρηση ήταν μόνο της τάξης του 3%, γεγονός που καθησύχασε κάπως τους επενδυτές – δεδομένου επιπλέον ότι σύμφωνα με τους ειδικούς φαίνεται να είναι αποτέλεσμα κινήσεων κατοίκων του εξωτερικού.
Όπως επισημαίνει στην DW και ο Ερντάλ Γιαλτσίν, καθηγητής Διεθνούς Οικονομίας, «μετά από μία μακρά περίοδο πολιτικής αβεβαιότητας, εξαιρετικά υψηλού πληθωρισμού και εμμένουσας οικονομικής κρίσης, η Τουρκία βρίσκεται το τελευταίο διάστημα σε τροχιά σταθεροποίησης». Με τη σημαντική αύξηση των επιτοκίων και τη στήριξη της λίρας η χώρα «κατάφερε να προσελκύσει ξανά επενδυτές από το εξωτερικό» – και ως εκ τούτου «τα κρατικά ομόλογα και τα χρηματιστήρια της χώρας περνούν σαφώς μία περίοδο ανάκαμψης».
Η σύλληψη του Ιμάμογλου βέβαια ανέτρεψε κάπως τα δεδομένα: «βραχυπρόθεσμα η πολιτική αβεβαιότητα αυξήθηκε κατακόρυφα. Μέσα σε λίγες ώρες οι διεθνείς επενδυτές απέσυραν μεγάλα κεφάλαια από τις τουρκικές χρηματιστηριακές αγορές. Και ταυτοχρόνως η λίρα δέχθηκε τεράστια πίεση, με την Κεντρική Τράπεζα να θεωρεί ως μονόδρομο την πώληση μεγάλου μέρους των αποθεμάτων προκειμένου να σταθεροποιήσει το νόμισμα», εξηγεί ο Γιαλτσίν.
Πλήγμα και στην τουριστική βιομηχανία;
Η τουρκική τουριστική βιομηχανία θα βγει μάλλον αλώβητη από την πολιτική κρίσηΕικόνα: Berkan Cetin/Anadolu/picture alliance
Οικονομικές επιπτώσεις ενδέχεται να υποστεί και ο τουρισμός, ένας από τους σημαντικότερους οικονομικούς κλάδους της χώρας, κάτι που είχε συμβεί και στις μεσογειακές χώρες την περίοδο της κρίσης. Ειδικοί ωστόσο δεν θεωρούν πως υπάρχει ακόμη λόγος έντονης ανησυχίας.
Ο Μάρκο Γκαρντίνι, καθηγητής Διοίκησης Τουρισμού στο Κέμπτεν, επισημαίνει πως η σύλληψη του Ιμάμογλου έχει ταράξει τα νερά στους διεθνείς πολιτικούς και διπλωματικούς κύκλους, όμως «πιθανώς να μην επηρεάσει καθόλου πολλούς από εκείνους που σκέφτονται να επισκεφτούν την Τουρκία» – φαίνεται δηλαδή πως «είναι πολλοί λίγοι οι τουρίστες που αποφεύγουν να ταξιδέψουν στην Τουρκία εξαιτίας του χαρακτήρα και της πολιτικής του Ερντογάν».
Ο ειδικός θεωρεί επίσης ότι αντίστοιχα περιορισμένες θα είναι οι επιπτώσεις που θα έχουν στον τουρισμό οι μαζικές κινητοποιήσεις των τελευταίων ημερών. Αυτό που θα έπρεπε να αποτελεί λόγο ανησυχίας ωστόσο είναι η κλιματική αλλαγή, η οποία συνιστά «τον μεγαλύτερο μακροπρόθεσμο κίνδυνο για τον τουρισμό» ενόψει της αισθητής ανόδου της θερμοκρασίας τα καλοκαίρια.
Σε κίνδυνο το χρηματοπιστωτικό σύστημα;
Απρόβλεπτες είναι οι προεκτάσεις της πολιτικής αβεβαιότητας πάντως για τις τράπεζες και γενικώς για το χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Όπως επισημαίνει ο Γιαλτσίν, «εξαιτίας της άυξησης του κόστους χρηματοδότησης», οι τουρκικές τράπεζες «βρίσκονται υπό μεγάλη πίεση». Οι διεθνείς επενδυτές ενδέχεται να είναι πολύ συγκρατημένοι και αυτό «υπάρχει ο κίνδυνος να οδηγήσει σε σημαντικές εκροές κεφαλαίων, με αποτέλεσμα την επιδείνωση των προβλημάτων ρευστότητας και τη διακινδύνευση της σταθερότητας ολόκληρου του χρηματοπιστωτικού συστήματος».
Τα τελευταία χρόνια η τουρκική οικονομία δεν ανακάμπτει ιδιαίτερα και ο πληθωρισμός βρίσκεται σε επίπεδα άνω του 30%Εικόνα: Tolga Ildun/ZUMA Press/picture alliance
Συγχρόνως ο κλάδος των ακινήτων τελεί επίσης σε άμεση εξάρτηση με τις διαθέσεις των διεθνών επενδυτών, ενώ επιπτώσεις ενδέχεται να υπάρξουν και για τις βιομηχανίες που βασίζονται σημαντικά στις εξαγωγές – οι τελευταίες θα βρεθούν πιθανότατα αντιμέτωπες με χειρότερες συνθήκες, «διότι οι διεθνείς εμπορικοί εταίροι θα είναι πιο συγκρατημένοι και μάλλον θα ζητούν υψηλότερες εξασφαλίσεις ή ασφάλιστρα κινδύνου. Η αβεβαιότητα στο χρηματιστήριο αυξάνει επίσης τα ασφαλιστικά κόστη για τις εξαγωγικές επιχειρήσεις, γεγονός που θα μπορούσε να πλήξει την ανταγωνιστικότητά τους».
Ένας σημαντικός εταίρος
Η έκταση των επιπτώσεων της σύλληψης του Ιμάμογλου στον οικονομικό τομέα θα φανούν μεσοπρόθεσμα, κατά τη διάρκεια του έτους. Κατά τον Γιαλτσίν πάντως είναι ακρετά πιθανό η τρέχουσα πολιτική κρίση να μην έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες στην τουρκική οικονομία.
Ούτως ή άλλως, τόσο η ΕΕ όσο και οι ΗΠΑ, επιθυμούν την επιστροφή της σταθερότητας στην Τουρκία, «αφ’ ενός επειδή η χώρα είναι εταίρος στο ΝΑΤΟ, αφ’ ετέρου επειδή η Τουρκία έχει σημαντικό στρατηγικό ρόλο στον περιορισμό των μεταναστευτικών ροών προς την Ευρώπη». Γι’ αυτό και ως τώρα η Ευρώπη δεν προέβη σε ιδιαίτερα επικριτικές δηλώσεις ως προς την κυβέρνηση Ερντογάν.
Η αλλαγή της ώρας / Φωτογραφία: AP
30/03/2025 07:09
Η αλλαγή και η μετάβαση στην θερινή ώρα αποτελεί ένα ακανθώδες ζήτημα που απασχολεί συνολικά την Ευρώπη.
Το βράδυ του Σαββάτου προς Κυριακή (30/3) οι δείκτες των ρολογιών μετακινήθηκαν μία ώρα μπροστά. Ειδικότερα, στη χώρα μας οι δείκτες άλλαξαν στις 03:00 τα ξημερώματα και έδειξαν 04:00, όπως και κάθε χρόνο την τελευταία Κυριακή του Μαρτίου.
Με αφορμή την μετάβαση στην θερινή ώρα σε πολλές χώρες του κόσμου, μεταξύ αυτών και η Γαλλία, η Le Monde εξηγεί γιατί αλλαγή της ώρας αποτελεί θέμα πολιτικής και όχι μόνο αντιπαράθεσης.
Η Γαλλία πέρασε όπως προαναφέρθηκε στη θερινή ώρα το βράδυ του Σαββάτου προς ξημέρωμα Κυριακής. Το μέτρο ισχύει από το 1975, που εισήχθη για να περιοριστεί η κατανάλωση ενέργειας εν μέσω της πετρελαϊκής κρίσης. Το μέτρο αυτό, που εισήχθη για πρώτη φορά το 1916 στη Γαλλία πριν εγκαταλειφθεί το 1944, επανήλθε με διάταγμα τον Σεπτέμβριο του 1975. Προοριζόταν ως προσωρινό μέτρο για τον περιορισμό της κατανάλωσης ενέργειας εν μέσω της πετρελαϊκής κρίσης. Με τις αυξανόμενες εκκλήσεις για ενεργειακή νηφαλιότητα, η αλλαγή της ώρας θα μπορούσε να φανεί σωτήρια αλλά πολύ διατηρούν τις αμφιβολίες τους.
Ένα περίπλοκο σύστημα
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η αλλαγή της ώρας γενικεύτηκε τη δεκαετία του 1980 και εναρμονίστηκε το 2002. Το 2018, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την κατάργησή της, αλλά το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανέβαλε την απόφαση για το 2021, χωρίς τελική συμφωνία. Ένα βασικό πρόβλημα είναι η ανάγκη συντονισμού μεταξύ των χωρών για την επιλογή θερινής ή χειμερινής ώρας, ώστε να αποφευχθεί ένα ακανόνιστο μωσαϊκό ζωνών ώρας.
Στη Γαλλία, μια ηλεκτρονική διαβούλευση το 2019 αποκάλυψε ότι το 83,74% των συμμετεχόντων ήταν υπέρ της κατάργησης της αλλαγής ώρας, ενώ πάνω από το 60% δήλωσαν ότι το έβλεπαν αρνητικά. Παράλληλα, τα υπερπόντια εδάφη της Γαλλίας δεν εφαρμόζουν την αλλαγή, καθώς βρίσκονται σε περιοχές όπου οι διαφορές στη διάρκεια της ημέρας είναι μικρότερες. Σε διεθνές επίπεδο, αρκετές χώρες όπως το Μεξικό, η Τουρκία και η Ρωσία έχουν εγκαταλείψει τις αλλαγές της ώρας.
Οι περισσότερες χώρες δεν εφαρμόζουν την αλλαγή ώρας αλλά είναι διαδεδομένη στην Ευρώπη
Μη πειστικά τα λεγόμενα ενεργειακά οφέλη
Το βασικό επιχείρημα υπέρ της αλλαγής της ώρας ήταν η εξοικονόμηση ενέργειας, καθώς οι υποστηρικτές του μέτρου αναφέρουν ότι μειώνει την ανάγκη κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας για φωτισμό. Ωστόσο, σύμφωνα με τη Γαλλική Υπηρεσία Διαχείρισης Περιβάλλοντος και Ενέργειας (Ademe), τα ενεργειακά οφέλη είναι περιορισμένα.
Μελέτη του 2010 έδειξε ότι η θερινή ώρα αυξάνει την πρωινή κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας αλλά τη μειώνει το βράδυ, οδηγώντας σε συνολική εξοικονόμηση 440 GWh, ποσότητα που αντιστοιχεί στον ετήσιο φωτισμό μιας πόλης όπως η Μασσαλία. Ωστόσο, η πρόοδος σε ενεργειακά αποδοτικά φωτιστικά μέσα, όπως οι LED, έχει μειώσει το όφελος αυτό. Το 2018, η εξοικονόμηση είχε πέσει στις 351 GWh, ενώ μέχρι το 2030 αναμένεται να είναι μόλις 258 GWh. Επιπλέον, επειδή το μεγαλύτερο ποσοστό της κατανάλωσης ενέργειας των νοικοκυριών σχετίζεται με τη θέρμανση και όχι με τον φωτισμό, το συνολικό όφελος αμφισβητείται.
Μια βρετανική μελέτη υποστηρίζει ότι η διατήρηση της θερινής ώρας καθ’ όλη τη διάρκεια του χρόνου θα μπορούσε να μειώσει τους λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος κατά 460 ευρώ ανά νοικοκυριό στο Ηνωμένο Βασίλειο.
Τα αντιφατικά αποτελέσματα με την αλλαγή της ώρας
Ένας από τους λόγους που επικρίνεται η αλλαγή της ώρας είναι η πιθανή της επίδραση στα τροχαία ατυχήματα. Σύμφωνα με την Ένωση Πολιτών για Δίκαιη και Βιώσιμη Ώρα (Ached), μετά την επαναφορά της θερινής ώρας το 1976 καταγράφηκε αύξηση των θανάτων από τροχαία κατά 661 σε σχέση με το 1975.
Ωστόσο, μια έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής το 2014 διαπίστωσε ότι οι μελέτες για το θέμα είναι αντιφατικές. Ορισμένες δείχνουν ότι η αλλαγή της ώρας βελτιώνει την οδική ασφάλεια λόγω καλύτερης ορατότητας, ενώ άλλες υποστηρίζουν ότι οι διαταραχές ύπνου αυξάνουν τον κίνδυνο ατυχημάτων.
Το 2023, ωστόσο, η γαλλική αρχή οδικής ασφάλειας αποφάσισε να επαναλάβει τη σημασία της ορατότητας σε επίπεδο οδικής κυκλοφορίας, με «ανακλαστικές διατάξεις (γιλέκο, περιβραχιόνιο, γάντια, λωρίδες σε σακίδια, σχολικές τσάντες κ.λπ.)» λίγο πριν από την αλλαγή της ώρας. Ο αριθμός των ατυχημάτων στα οποία εμπλέκονται πεζοί αυξάνεται επαναλαμβανόμενα κατά 42% τον Νοέμβριο σε σύγκριση με τον Οκτώβριο, σύμφωνα με τα στοιχεία του Observatoire national interministériel de la sécurité routière που συλλέχθηκαν μεταξύ 2015 και 2019 και πολλοί το συσχετίζουν με την αλλαγή της ώρας και την κυκλοφορία σε ώρες με κακή ορατότητα.
Οι επιπτώσεις στην υγεία και το «κοινωνικό τζετλάγκ»
Η αλλαγή της ώρας επηρεάζει τον βιορυθμό του ανθρώπινου σώματος, προκαλώντας διαταραχές ύπνου και πιθανές επιπτώσεις στην υγεία, προσθέτει η Le Monde επικαλούμενη σχετικές μελέτες. Σύμφωνα με μια σουηδική μελέτη του 2008, τις ημέρες μετά την αλλαγή της ώρας αυξάνεται ο κίνδυνος καρδιακής προσβολής, ιδίως την άνοιξη, όταν χάνεται μία ώρα ύπνου.
Μια ευρωπαϊκή μελέτη του 2015 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η αλλαγή ώρας μπορεί να έχει αρνητικές συνέπειες στη διάθεση και στον ύπνο, αλλά τα στοιχεία δεν είναι τέτοια που να μην χρήζουν αμφησβήτησης. Το 19% των γιατρών στη Γαλλία ανέφεραν ότι παρατηρούν αύξηση στη χρήση ηρεμιστικών κατά την περίοδο αλλαγής της ώρας. Επιπλέον, μια αμερικανική μελέτη για το «κοινωνικό τζετλαγκ» κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η θερινή ώρα μπορεί να μειώσει τον ύπνο κατά 19 λεπτά κατά μέσο όρο, κάτι που μπορεί να επηρεάσει την παραγωγικότητα και την ευεξία.
Καταλήγοντας, παρά το αρχικό επιχείρημα της εξοικονόμησης ενέργειας, η αλλαγή της ώρας αμφισβητείται έντονα, με τα ενεργειακά οφέλη να μειώνονται με την πάροδο του χρόνου. Οι επιπτώσεις στην οδική ασφάλεια και στην υγεία παραμένουν ασαφείς, ενώ πολλές χώρες έχουν ήδη καταργήσει το σύστημα. Παρότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει την κατάργησή του, η έλλειψη πολιτικής συναίνεσης έχει καθυστερήσει οποιαδήποτε αλλαγή. Μέχρι να υπάρξει τελική απόφαση, οι πολίτες της Ευρώπης θα συνεχίσουν να αλλάζουν τα ρολόγια τους κάθε έξι μήνες, παρά τις πολλές φωνές που αντιδρούν στο μέτρο.
epa11529082 A sign for Chevron is displayed in Los Angeles, California, USA, 05 August 2024. On 02 August 2024, Chevron Corporation announced it would relocate its headquarters from San Ramon to Houston, Texas. The move comes as Chevron and California state regulators and politicians disagree over using fossil fuels and climate change. EPA/ALLISON DINNER
Κατανοητός είναι ο ενθουσιασμός από την εκδήλωση ενδιαφέροντος για τα ελληνικά θαλάσσια οικόπεδα, νοτίως της Κρήτης, από τον αμερικανικό ενεργειακό κολοσσό Chevron. Όσα καταγράφονται τις τελευταίες μέρες έχουν αθέατες σε πρώτη ανάγνωση πλευρές, απολύτως θετικές για τα ελληνικά συμφέροντα. Στο ζήτημα της απάλειψης υδρογονανθράκων όμως, δεν έχει κριθεί ακόμα τίποτα, όπως έχει διδάξει η ιστορία των σχέσεων ελληνικού Δημοσίου και ExxonMobil.
Βέβαια, προκύπτει ένα καταρχήν συμπέρασμα για την εξέλιξη των σχέσεων ΗΠΑ-Τουρκίας που παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον. Η εκτίμηση ότι η έλευση της Chevron στην Ελλάδα ενισχύει τις ελληνικές θέσεις στο ζήτημα της χάραξης θαλασσίων ζωνών είναι έγκυρη. Αφενός, μέσω της εκδήλωσης ενδιαφέροντας για τη θαλάσσια περιοχή στο νότιο Κρητικό Πέλαγος (σ.σ. όπως πρέπει να αποκαλούμε το ήμισυ του Λιβυκού), αμφισβητεί στην πράξη, ή μάλλον απορρίπτει αδιαφορώντας τον τουρκικό ισχυρισμό ότι τα νησιά δεν δικαιούνται θαλασσίων ζωνών πέραν των χωρικών υδάτων.
Αυτό πλήττει στον πυρήνα του το τουρκικό ιδεολόγημα περί “Γαλάζιας Πατρίδας”. Η Τουρκία προσπαθεί να στηρίξει τον βολικό, αλλά καταφανώς παράλογο ισχυρισμό περί “ειδικών περιστάσεων” στην περιοχή που αποστερούν τα νησιά από κάθε επήρεια σε ΑΟΖ-υφαλοκρηπίδα. Η Chevron διαθέτει εξειδικευμένα επιτελεία στα ζητήματα θαλάσσιας δικαιοδοσίας, αλλά κυρίως έχει τις ευλογίες του αμερικανικού κράτους, δηλαδή χαίρει της υποστήριξης της ισχυρότερης ναυτικής δύναμης παγκοσμίως, του US Navy.
Οι θέσεις που υιοθετεί η Chevron με την εμπλοκή της στην περιοχή πλήττουν ευθέως το περιβόητο Τουρκολιβυκό Μνημόνιο, το οποίο στηρίζεται στην αυθαιρεσία περί μηδενικής επήρειας της Κρήτης σε ΑΟΖ. Μπορεί να συνιστά διεθνή διμερή συμφωνία μεταξύ κρατών κατατεθειμένη στον ΟΗΕ, αλλά πλέον δεν στηρίζεται στην πράξη από τη Λιβύη.
Η Λιβύη φρόντισε να τηρήσει τη μέση γραμμή με την Ελλάδα κατά τη χάραξη των δικών της θαλασσίων οικοπέδων, λαμβάνοντας υπόψη και την επήρεια της Γαύδου.
Αυτό, ασφαλώς, δεν σημαίνει επίσημη αλλαγή στάσης, αλλά συνιστά έμμεση προσαρμογή στις νέες συνθήκες, με σκοπό να επιτευχθεί η εμπλοκή των μεγάλων ενεργειακών εταιριών για αξιοποίηση των πολλά υποσχόμενων δυνητικών κοιτασμάτων υδρογονανθράκων σε λιβυκά οικόπεδα. Αυτό θα ενισχύσει την οικονομία της διαιρεμένης χώρας και θα συνεισφέρει στην προσωρινή νομιμοποίηση της κυβέρνησης στα μάτια της διεθνούς κοινότητας. Ας σημειωθεί ότι η νόμιμη θητεία της έχει λήξει χωρίς να διεξαχθούν νέες εκλογές, με πραγματική αιτία και δικαιολογία, τον εμφύλιο στη χώρα.
Ο ρόλος της Ουάσινγκτον
Βασικός στόχος, όμως, της σημερινής ανάλυσης είναι η εντύπωση που σχηματίζει ο παρατηρητής για την αμερικανική πολιτική απέναντι στην Τουρκία. Φαίνεται πως η Ουάσινγκτον έχει επιλέξει να στέλνει μηνύματα προς την Άγκυρα, αντί να την εμπλέξει ευθέως σε διαπραγμάτευση, το οποίο επιζητούν οι Τούρκοι.
Οι ΗΠΑ δεν επιθυμούν να εμπλακούν σε διαπραγμάτευση που θα νομιμοποιούσε εμμέσως τη μαξιμαλιστική και καταφανώς παράνομη στάση της Άγκυρας που πλήττει και τα δικά τους ενεργειακά συμφέροντα.
Οι Αμερικανοί διαμηνύουν εμμέσως στην Άγκυρα ότι δεν πρόκειται να συναινέσουν στην προσπάθειά της να αλλάξει το ισχύον διεθνές δίκαιο, προσαρμόζοντάς το στα μέτρα της. Οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να προσέλθουν σε οποιαδήποτε διαπραγμάτευση, τους όρους της οποίας θα έχει υπαγορεύσει αυθαίρετα η Τουρκία. Έχουν επιλέξει την απόρριψη στην πράξη ακραία παράνομων διεκδικήσεων που τους φέρνουν σε δύσκολη θέση απέναντι σε άλλες συμμαχικές χώρες, πλήττοντας όμως ευθέως και το αμερικανικό συμφέρον. Εν ολίγοις, όπως η Τουρκία επιχειρεί να επιβάλλει τη θέλησή της, εφαρμόζοντας τον κανόνα της ισχύος απέναντι σε χώρες που θεωρεί πιο αδύναμες και “υποδεέστερες” στην άτυπη ιεραρχία των διεθνών σχέσεων με βάση την ισχύ, έτσι και η Ουάσινγκτον της απαντά εφαρμόζοντας παρόμοια πολιτική, υπενθυμίζοντας στην Άγκυρα εμμέσως και το δικό τους διμερές ισοζύγιο ισχύος.
Θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι προκαλεί κιόλας την Άγκυρα, υπονοώντας πως εάν επιμείνει να βαδίζει στην οδό του καταναγκασμού απέναντι στην Ελλάδα, θα διακινδυνεύσει να βρεθεί απέναντι στα αμερικανικά –ενεργειακά εν προκειμένω– συμφέροντα. Αυτά προφανώς θα τύχουν υπεράσπισης με τα ίδια μέσα που η Τουρκία απειλεί ότι θα χρησιμοποιήσει για να επιβάλει τη θέλησή της. Την θέτει, λοιπόν, προ του διλήμματος, είτε να υποχωρήσει είτε να κινδυνεύσει να ηττηθεί επί του πεδίου.
Αυτή τουλάχιστον είναι η λογική και αισιόδοξη ερμηνεία. Η Ουάσινγκτον, άλλωστε, έχει πολλά μέτωπα ανοιχτά με την Άγκυρα: Ρωσία, Συρία, F-35, ενέργεια, ελληνοτουρκικά κ.λπ. Εξακολουθεί να θεωρεί την Τουρκία χώρα κρίσιμη για τους αμερικανικούς γεωστρατηγικούς σχεδιασμούς, αλλά δεν φαίνεται να σκοπεύει να ανεχθεί πλέον την δίχως όρια αποκλίνουσα διεθνή συμπεριφορά των Τούρκων. Μπορεί να επιλέγει την παρασκηνιακή διπλωματική προσπάθεια “συνετισμού” τους και όχι την ευθεία αντιπαράθεση, όμως –σύμφωνα με τις ενδείξεις– έχει αποφασίσει να “πληρώνει” τους Τούρκους με το ίδιο νόμισμα. Για την Ουάσινγκτον, δίλημμα επιλογής της Τουρκίας και των “ιδιαιτεροτήτων” της έναντι συμμάχων, όπως το Ισραήλ κυρίως και η Ελλάδα δευτερευόντως, δεν υφίσταται.
Η Ελλάδα οφείλει να αποκρυπτογραφήσει σωστά την αμερικανική στρατηγική και σε συνεννόηση με τους περιφερειακούς στρατηγικούς της εταίρους, να δείξει στην πράξη ότι και η ίδια δεν σκοπεύει να νομιμοποιήσε, διά της επίδειξης παθητικότητας, την προβολή παράλογων και καταφανώς παράνομων τουρκικών διεκδικήσεων σε βάρος της. Δεν πρόκειται να συναινέσει στον τουρκικό στόχο να την οδηγήσει σε ένα μεγάλο τραπέζι διαπραγμάτευσης εφ’ όλης της ύλης, με βασικό μενού τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα, και την ίδια την ελληνική κυριαρχία. Αυτό θα αποτελέσει το πιο ισχυρό σήμα και στους δυο αμερικανικούς ενεργειακούς κολοσσούς, που αποτελούν βραχίονα υλοποίησης των γεωστρατηγικών επιλογών της Ουάσινγκτον. Η πορεία της ExxonMobil και της Chevron στην Ελλάδα θα κρίνει πολλά.
Της Μαρίας Νεγρεπόντη-Δελιβάνη
