Σ. Κωστάκογλου: εξελίξεις στην Ουκρανία: Εκεχειρία…Ναι μεν…Αλλά
02/05/2025, 16:45
Του Σωτήριου Κωστάκογλου Αντιστρατήγου ε.α. Επίτιμου Διοικητή ΑΣΔΕΝ Στρατηγικού Συμβούλου Strategic Consulting Services KOSTAKOGLOU E.E.
Ο όρος εκεχειρία χαρακτηρίζεται επακριβώς με βραχεία διακοπή εχθροπραξιών δύο αντιπάλων στρατιωτικών τμημάτων, με χρονική διάρκεια σαφώς καθορισμένη, για συγκεκριμένο τόπο του πεδίου της μάχης και για διάφορους συγκεκριμένους όμως λόγους. Σε αντίθεση η ανακωχή χρησιμοποείται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα. Με την ανακωχή σταματούν οι εχθροπραξίες σε όλο τα μήκη και πλάτη του θεάτρου επιχειρήσεων. Η ανακωχή μπορεί να αποτελέσει πρόδρομο σύναψης ειρήνης και όχι η εκεχειρία. Προφανώς κάθε συμφωνία όπως η εκεχειρία, είναι μεν θετική …αλλά χρειάζεται χρόνο για να υλοποιηθεί από τη βάση των στρατευμάτων και αυτό δε γίνεται σε σύντομο χρονικό πλαίσιο. Την ανακοίνωση της περίφημης πασχαλινής εκεχειρίας από τον Putin δε μπορεί κάποιος να τη χαρακτηρίσει ως επιτυχή στην υλοποίησή της. Και οι δύο πλευρές αλληλοκατηγορήθηκαν για παραβίαση αυτής με εκατέρωθεν επιθέσεις. Ο χρόνος για ενημέρωση- υλοποίηση ήταν υπερβολικά λίγος και αυτό το γεγονός από μόνο του κάνει τη Διεθνή κοινότητα να αμφιβάλλει για τις «ειλικρινείς» προθέσεις της Ρωσικής ηγεσίας. Θυμίζει το γνωστό κωμικό διάλογο «αυτοί ήθελαν αλλά εμείς δεν θέλαμε και όταν εμείς είπαμε ότι θέλουμε μετά δεν ήθελαν αυτοί ….κλπ κλπ». Όλοι υπέρμαχοι της ειρήνης, προσπαθώντας να μην δυσαρεστήσουν την απέναντι πλευρά του Ατλαντικού δοκιμάζοντας έτσι την υπομονή της, με επίδειξη λόγων παρά έργων, κερδίζοντας χρόνο και πιέζοντας την Ευρώπη να εμπλακεί ακόμη πιο ενεργά. Τη σκυτάλη ειρηνικών προθέσεων πήρε ο Zelensky, με την πρότασή του, για παύση των πληγμάτων σε πολιτικές δομές για 30 ημέρες, η οποία φαίνεται να εξετάζεται μεν….από τη Ρωσική πλευρά ….αλλά σχέδια για διαπραγμάτευση μεταξύ των δύο πλευρών ακόμη δεν υπάρχουν επί του θέματος όπως ανακοινώθηκε. Ομως κατά τα άλλα ….ο Πρόεδρος Putin είναι έτοιμος να συζητήσει….. Εν αναμονή λοιπόν, των αποτελεσμάτων της αυριανής (23/4) συνάντησης στο Λονδίνο μεταξύ ΗΠΑ, Ευρώπης και Ουκρανίας. Φαίνεται πως οι ΗΠΑ θα προτείνουν την αναγνώριση της κυριαρχίας της Ρωσίας στην Κριμαία, θα απορρίψουν κάθε πρόταση για ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ και ότι θα δεχτούν μεν τον de facto έλεγχο της Ρωσίας στις επαρχίες των Donetsk, Luhansk, Kherson και Zaporizhia αλλά χωρίς (de jure) αναγνώριση της ρωσικής κυριαρχίας επί των εδαφών αυτών. Μετά τη συνάντηση αυτή θα ξέρουμε αν απαιτήθηκε από τον Zelensky η αποδοχή των προτάσεων των ΗΠΑ, υπό την απειλή αποσύρσεως των τελευταίων από τις διαπραγματεύσεις. Δεν είμαι αισιόδοξος όπως έχω ξαναδιατυπώσει ότι το τέλος του πολέμου είναι προ των πυλών. Δε θα περίμενα κάτι τέτοιο πριν το τέλος του β΄ εξαμήνου του 2025 και αρχές του 2026. Για να δούμε πόσο αντικρουόμενες είναι οι σκέψεις όσων καλούνται να αποφασίσουν- αποδεχτούν-διαπραγματευτούν, παραθέτω απόφθευγμα του Winston Churchill «Απαιτούνται : Στον πόλεμο: αποφασιστικότητα. Στην ήττα: απαντοχή. Στη νίκη: μεγαλοψυχία. Στην ειρήνη: καλή θέληση.»
Πηγή: my portal
Τουρκία: Θέλει να το έχει δίπορτο με το Ισραήλ
Η Τουρκία και το Ισραήλ: δύο μέτρα και δύο σταθμά: «Όλα θα ήταν καλά, αν δεν υπήρχε το Παλαιστινιακό»
Ariane Bonzon
Περήφανη επιστροφή: το τουρκικό πλοίο Mavi Marmara φτάνει στο λιμάνι Sarayburnu της Κωνσταντινούπολης στις 26 Δεκεμβρίου 2010 μετά την επιδρομή του ισραηλινού ναυτικού στο πλοίο, μέρος ενός στολίσκου πλοίων βοήθειας με προορισμό τη Γάζα, στις 31 Μαΐου 2010
Mustafa Ozer · AFP · Getty
Παρά τη μακροχρόνια συμμαχία τους, η Τουρκία υπό τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει γίνει ολοένα και πιο επικριτική απέναντι στις ενέργειες του Ισραήλ κατά των Παλαιστινίων, χωρίς ωστόσο να απαρνείται τα ευρύτερα στρατηγικά της συμφέροντα.
Ένα μήνυμα του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, σε ομιλία του που αναρτήθηκε στην πλατφόρμα X στις 30 Μαρτίου με αφορμή την προσευχή του Εΐντ αλ-Φιτρ που σηματοδοτεί το τέλος του Ραμαζανιού, ήταν χαρακτηριστικό: «Βλέπουμε και γνωρίζουμε τι συμβαίνει στην Παλαιστίνη. Ο Θεός να καταραστεί το σιωνιστικό Ισραήλ». Η τοποθέτηση προκάλεσε άμεση αντίδραση από τον Ισραηλινό υπουργό Εξωτερικών στην ίδια πλατφόρμα: «Ο δικτάτορας Ερντογάν αποκάλυψε το αντισημιτικό του πρόσωπο. Είναι κίνδυνος για την περιοχή και για τον ίδιο του τον λαό. Ελπίζουμε οι χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ να το αντιληφθούν αυτό».
Το Παλαιστινιακό αποτελεί εδώ και καιρό σημείο τριβής μεταξύ Άγκυρας και Τελ Αβίβ. Όμως οι εντάσεις μεταξύ των δύο παραδοσιακών συμμάχων – που θεωρήθηκαν αμφότεροι ως μεγάλοι κερδισμένοι από την πτώση του Μπασάρ αλ Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024 – εκτείνονται πλέον και στη συριακή κρίση.
Σε εσωτερικό επίπεδο, το ζήτημα της Συρίας – και η επιμονή της Άγκυρας να διατηρήσει έντονη επιρροή στη χώρα – αποτελεί αντικείμενο διχασμού ανάμεσα στην ισλαμοεθνικιστική κυβέρνηση Ερντογάν και την αντιπολίτευση. Μάλιστα, αυτή η πολιτική μπορεί να συνδέεται εν μέρει με τη φυλάκιση του κύριου πολιτικού του αντιπάλου, Εκρέμ Ιμάμογλου, ιδιαίτερα δημοφιλούς δημάρχου της Κωνσταντινούπολης και κεντρικής μορφής του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP).
Το CHP διαφοροποιείται επίσης και στο Παλαιστινιακό, σε σύγκριση με το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP). Στο ζήτημα αυτό, το AKP έρχεται αντιμέτωπο με τη μετριοπάθεια του αντιπάλου του – που κερδίζει έδαφος – με την πίεση της πιο ριζοσπαστικής πτέρυγας του πολιτικού Ισλάμ, αλλά και με τις ίδιες του τις αντιφάσεις.
«Όσο ο στρατός κυριαρχούσε στην τουρκική πολιτική – μέχρι περίπου το 2007 – η Άγκυρα παρέμενε σύμμαχος του Τελ Αβίβ», εξηγεί ο ειδικός σε στρατιωτικά θέματα Γκάρεθ Τζένκινς. Η Τουρκία, η οποία φιλοξενούσε μια μεγάλη εβραϊκή κοινότητα, αναγνώρισε το κράτος του Ισραήλ ήδη από το 1949 – πρώτη από όλες τις μουσουλμανικές χώρες.
Κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου, ως προκεχωρημένο φυλάκιο της Δύσης και μέλος του ΝΑΤΟ από το 1952, η Άγκυρα επιδίωξε να εξισορροπήσει την αραβική και σοβιετική επιρροή στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, όπως εξηγεί ο Γιοάν Μορβάν, ερευνητής στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CNRS), «στη δεκαετία του 1950 και του 1970, η στρατηγική του Ισραήλ ήταν να παρακάμψει τα αραβικά κράτη, δίνοντας έμφαση στις σχέσεις με την Τουρκία, τους Κούρδους και το Ιράν».
Η δεκαετία του 1990: το «μήνα του μέλιτος» μεταξύ στρατών
Η δεκαετία του 1990 αποτέλεσε μια ιδιότυπη περίοδο «μήνα του μέλιτος» στις σχέσεις των στρατιωτικών των δύο χωρών. Αντιμέτωπη με το Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK), το οποίο είχε μαρξιστική και αυτονομιστική ιδεολογία, αλλά και με την άνοδο του πολιτικού Ισλάμ, και ενώ υφίστατο εμπάργκο όπλων από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, η Άγκυρα είχε ανάγκη τη στρατιωτική βοήθεια του Τελ Αβίβ. Οι Τούρκοι στρατηγοί θαύμαζαν τον ισραηλινό στρατό: ο Γκάρεθ Τζένκινς αναφέρει χαρακτηριστικά τον ενθουσιασμό του γενικού γραμματέα του τουρκικού Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, Ντογάν Μπαγιαζίτ, ο οποίος ζήλευε «τη στενή σχέση του ισραηλινού στρατού με τον λαό» και τον «ηγετικό του ρόλο στην κοινωνία».
Με το που ανέλαβε την εξουσία το 1996, ο ισλαμιστής πρωθυπουργός Νετζμεττίν Ερμπακάν βρέθηκε υπό την πίεση του στρατιωτικού κατεστημένου να υπογράψει συμφωνίες στρατιωτικής συνεργασίας και ελεύθερου εμπορίου με το Ισραήλ. Η διπλή αυτή προσέγγιση όχι μόνο δεν ενόχλησε, αλλά χαιρετίστηκε θετικά από την Ουάσιγκτον.
Η άνοδος του AKP
Η σχέση άρχισε να επιδεινώνεται με την άνοδο του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) στην εξουσία το 2002. Η Χαμάς (αρκτικόλεξο για το Ισλαμικό Κίνημα Αντίστασης) θεωρείτο το παλαιστινιακό παρακλάδι των Αδελφών Μουσουλμάνων, με τους οποίους κάποια στελέχη του AKP ταυτίζονται ιδεολογικά. Το 2004, το Ισραήλ δολοφόνησε τον πνευματικό ηγέτη της Χαμάς Άχμεντ Γιασίν και το ιδρυτικό μέλος της οργάνωσης Αμπντελαζίζ αλ-Ραντίσι.
Δύο χρόνια αργότερα, η νίκη της Χαμάς στις βουλευτικές εκλογές της Γάζας θεωρήθηκε από την Άγκυρα προσωπική επιτυχία του Ερντογάν. Τότε πρωθυπουργός, αλλά ήδη ο αδιαμφισβήτητος ισχυρός άντρας της χώρας, είχε δώσει στη Χαμάς συμβουλές για την εκλογική της στρατηγική. Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν αναγνώρισαν το εκλογικό αποτέλεσμα, επιτρέποντας στην Τουρκία να παρουσιαστεί ως εγγυήτρια της δημοκρατίας στην περιοχή.
Τον Δεκέμβριο του 2008, ο τότε πρωθυπουργός του Ισραήλ Εχούντ Όλμερτ επισκέφθηκε την Άγκυρα. Το Ισραήλ ετοιμαζόταν να ξεκινήσει την επιχείρηση «Συμπαγές Μολύβι» – μια χερσαία και αεροπορική επίθεση κατά της Γάζας, ως απάντηση στις ρουκέτες της Χαμάς κατά ισραηλινών στόχων. Η επιχείρηση κόστισε τη ζωή σε 1.400 Παλαιστινίους και 13 Ισραηλινούς. «Υποτιμηθήκαμε. Ο Όλμερτ μπορούσε είτε να μη μας επισκεφθεί είτε τουλάχιστον να μας είχε προειδοποιήσει για όσα ετοίμαζαν», μου είχε πει τότε Τούρκος διπλωμάτης.
Τον επόμενο μήνα, στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός, ο Ερντογάν επέκρινε την ισραηλινή επιχείρηση και αποκάλεσε τον πρόεδρο Σιμόν Πέρες «δολοφόνο παιδιών». Με τις κάμερες του κόσμου στραμμένες πάνω του και εξοργισμένος που τον διέκοπταν, ο Τούρκος ηγέτης επαναλάμβανε «ένα λεπτό» ζητώντας να ολοκληρώσει τη δήλωσή του, προτού αποχωρήσει οργισμένος από τη σκηνή. Το περιστατικό εκτόξευσε τη δημοτικότητά του στον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο.
Η επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 ήρθε τη στιγμή που η Τουρκία ετοιμαζόταν να εξομαλύνει τις σχέσεις της με το Ισραήλ.
Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν καταδίκασε την επίθεση και απέρριψε τη χρήση του όρου «τρομοκρατική», χαρακτηρίζοντας τη Χαμάς ως «μια ομάδα μαχητών της ελευθερίας που αγωνίζονται για να προστατεύσουν τα εδάφη τους».
Η Τουρκία παίζει το φιλοπαλαιστινιακό χαρτί – Η επιρροή του Νταβούτογλου και το επεισόδιο του Mavi Marmara
Η Άγκυρα θεώρησε ότι για να εδραιώσει τη θέση της ως μείζων παίκτης στον αραβικό κόσμο, έπρεπε να υιοθετήσει μια αντιαμερικανική και αντιισραηλινή ρητορική, εμφανιζόμενη υπέρ της Παλαιστίνης. Στην πραγματικότητα, περισσότερο από τον ίδιο τον Ερντογάν, ήταν ο Αχμέτ Νταβούτογλου – ιδεολόγος, αρχιτέκτονας του δόγματος της «στρατηγικής βάθους», στη συνέχεια σύμβουλος, υπουργός Εξωτερικών και τελικά πρωθυπουργός – που από το 2007 αναπροσανατόλισε την τουρκική εξωτερική πολιτική υπέρ των Αδελφών Μουσουλμάνων.
Τρία χρόνια αργότερα, σημειώθηκε το επεισόδιο του Mavi Marmara. Με πρωτοβουλία του Νταβούτογλου (ο Ερντογάν ήταν λιγότερο θερμός ως προς την ιδέα), ένα τουρκικό πλοίο, ναυλωμένο από το Ίδρυμα Ανθρωπιστικής Βοήθειας (IHH), επιχείρησε να σπάσει τον αποκλεισμό της Γάζας από την Αίγυπτο και το Ισραήλ. Το σκάφος δέχθηκε έφοδο από Ισραηλινούς κομάντο, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν εννέα άτομα. Ο Ερντογάν κατηγόρησε το Ισραήλ για «κρατική τρομοκρατία» και απηύθυνε έκκληση προς τη «διεθνή κοινότητα» με ομιλία του στην τουρκική εθνοσυνέλευση που μεταδόθηκε ταυτόχρονα στα αγγλικά και, σπανίως για τα τουρκικά δεδομένα, και στα αραβικά.
Για έναν ολόκληρο μήνα, χιλιάδες διαδηλωτές συγκεντρώνονταν έξω από το ισραηλινό προξενείο στην Κωνσταντινούπολη καταδικάζοντας τις ενέργειες του Τελ Αβίβ. Το επεισόδιο αυτό σημειώθηκε «σε μια περίοδο που η πολιτική επιρροή του τουρκικού στρατού είχε μειωθεί δραστικά· η στρατιωτική συνεργασία με το Ισραήλ είχε σχεδόν τερματιστεί», προσθέτει ο Τζένκινς.
Ωστόσο, όπως θυμάται ένας δυτικός οικονομικός ακόλουθος, «εκείνη την εποχή, το Ισραήλ είχε το μεγαλύτερο περίπτερο στη Διεθνή Έκθεση Αμυντικού Υλικού της Κωνσταντινούπολης». Πράγματι, το εμπόριο μεταξύ των δύο χωρών δεν έδειχνε να επηρεάζεται. «Η realpolitik επικράτησε, παρά όσα είχαν προηγηθεί στο Νταβός το 2008», σχολιάζει ο Γιοάν Μορβάν.
Η οικονομική επιτυχία της Τουρκίας – εκείνη τη χρονιά κατατασσόταν στη 17η θέση παγκοσμίως σε όρους ΑΕΠ και κατέγραψε ανάπτυξη 6% – ενίσχυσε το κύρος της στον αραβικό κόσμο, όπως και η ικανότητά της να συνδυάζει το Ισλάμ με τη δημοκρατία.
Όταν ξέσπασε η Αραβική Άνοιξη το 2011, η Άγκυρα επιχείρησε να αξιοποιήσει αυτό το κύρος για να ανασχεδιάσει τη Μέση Ανατολή μέσα από μια στρατηγική συμμαχία με τους Αδελφούς Μουσουλμάνους, οι οποίοι είχαν ήδη ανέλθει στην εξουσία στην Αίγυπτο και, σύμφωνα με τις τουρκικές προσδοκίες, θα επικρατούσαν σύντομα και στη Συρία. Η Τουρκία στράφηκε πλέον εναντίον του καθεστώτος Άσαντ, με το οποίο είχε αναπτύξει στενές σχέσεις μετά το 2005.
«Η Τουρκία νομιμοποιούσε τη Χαμάς»
Τον Οκτώβριο εκείνου του έτους, η Τουρκία προσφέρθηκε να φιλοξενήσει ανώτατα στελέχη της Χαμάς που μόλις είχαν απελευθερωθεί στο πλαίσιο ανταλλαγής με τον Ισραηλινό στρατιώτη Γκιλάντ Σαλίτ.
Η Γκάλια Λίντενστραους, ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφαλείας του Τελ Αβίβ, περιγράφει πώς «η Άγκυρα έκανε τα στραβά μάτια απέναντι στις δραστηριότητες του κινήματος: ξέπλυμα χρήματος και εισαγωγή αγαθών από το Ιράν [που τελούσε υπό εμπάργκο] προς τη Γάζα μέσω Τουρκίας. Η τουρκική κυβέρνηση έδωσε διαβατήρια σε ηγέτες της Χαμάς και στη συνέχεια τους χορήγησε υπηκοότητα».
Ο πρώην Ισραηλινός διπλωμάτης Αλόν Λιέλ προσθέτει: «Η Τουρκία επέτρεπε στη Χαμάς να εγκαθιδρύσει την έδρα της στο τουρκικό έδαφος, διευκολύνοντάς την να αφοσιωθεί στον παλαιστινιακό αγώνα για τη Δυτική Όχθη. Την νομιμοποιούσε».
Στα μάτια του Νετανιάχου, η Τουρκία είναι πλέον ο πιο κοντινός εχθρός
Για τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, η Τουρκία έχει εξελιχθεί στον άμεσο στρατηγικό του αντίπαλο. Εάν η Άγκυρα ζητούσε την επιβολή ζώνης απαγόρευσης πτήσεων στον βορρά της Συρίας ή αναλάμβανε τον έλεγχο του εναέριου χώρου στην περιοχή, αυτό θα εκλαμβανόταν ως αιτία πολέμου (casus belli) από το Τελ Αβίβ.
Ο Νετανιάχου επιθυμεί να διατηρήσει την ελευθερία κινήσεων της ισραηλινής πολεμικής αεροπορίας, τόσο για πλήγματα στο συριακό έδαφος όσο και – δυνητικά – στο Ιράν.
Η Τουρκία, την ίδια στιγμή, παραμένει ενεργός παίκτης στις τρέχουσες συνομιλίες για τη Συρία, γεγονός που την τοποθετεί στο επίκεντρο μιας ιδιαίτερα ευαίσθητης γεωπολιτικής εξίσωσης.
Ανάμεσα σε Αδελφούς Μουσουλμάνους, Χαμάς και Ιράν – Η Τουρκία στο μικροσκόπιο της Μοσάντ
Με τις στενές σχέσεις της Άγκυρας με την αιγυπτιακή Μουσουλμανική Αδελφότητα, τη Χαμάς και το Ιράν, η Τουρκία εξελίχθηκε σε βασικό πεδίο δράσης για τη Μοσάντ, που επιδίωκε να στρατολογήσει πληροφοριοδότες. Όπως επισημαίνει ο Γκάρεθ Τζένκινς, «η Μοσάντ ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για μέλη της τουρκικής κυβέρνησης που ενδέχεται να είχαν επαφές με τη Χαμάς».
Αγανακτισμένος, ο τότε επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών, Χακάν Φιντάν, απάντησε αποκαλύπτοντας σκόπιμα τις ταυτότητες δέκα Ιρανών κατασκόπων που δούλευαν για το Ισραήλ. Οι ιρανικές αρχές τους εκτέλεσαν μερικούς μήνες αργότερα.
Η παρέμβαση Ομπάμα και η συγγνώμη του Νετανιάχου
Σε μια προσπάθεια να κλείσει η διπλωματική ρήξη, στις 22 Μαρτίου 2013, ο πρόεδρος Μπαράκ Ομπάμα – λίγο πριν επιβιβαστεί στο Air Force One – εξέφρασε την επιθυμία του για στενότερους δεσμούς μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας. Ο Νετανιάχου τηλεφώνησε στον Ερντογάν και, μετά από χρόνια πιέσεων, προσέφερε επίσημη συγγνώμη για την επίθεση στο Mavi Marmara, υποσχόμενος και ουσιαστική αποζημίωση για τα θύματα.
Στην Τουρκία, εμφανίστηκαν αφίσες με τον Ερντογάν να ποζάρει ικανοποιημένος και τον Νετανιάχου στο βάθος σκυθρωπό, συνοδευόμενες από το μήνυμα:
«Αγαπητέ Πρωθυπουργέ, σας ευχαριστούμε που μας επιτρέψατε να νιώσουμε τέτοια περηφάνια».
Ωστόσο, πίσω από τη δημόσια εικόνα υπερηφάνειας, η Άγκυρα έκανε δύο σημαντικές υποχωρήσεις – οι οποίες, αν είχαν γίνει ευρέως γνωστές, θα είχαν προκαλέσει αντιδράσεις:
- Αποδέχθηκε την εκδοχή του Τελ Αβίβ ότι οι θάνατοι στο Mavi Marmara ήταν αποτέλεσμα «λειτουργικών σφαλμάτων» του ισραηλινού στρατού και όχι προμελετημένη ενέργεια, εγκαταλείποντας τη σχετική κατηγορία.
- Όπως παρατηρεί ο αναλυτής Καντρί Γκιουρσέλ, «η Τουρκία υπό το AKP σταμάτησε να απαιτεί την άρση του αποκλεισμού και του εμπάργκο στη Γάζα» – παρότι αυτός ακριβώς ήταν ο επίσημος σκοπός της αποστολής του Mavi Marmara τον Μάιο του 2010.
«Η κυβέρνηση κατάλαβε πως ήταν απομονωμένη»
Το 2018, η μεταφορά της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Ιερουσαλήμ και η βίαιη καταστολή των παλαιστινιακών διαδηλώσεων που ακολούθησαν, με δεκάδες νεκρούς, πυροδότησαν νέο γύρο εντάσεων μεταξύ Άγκυρας και Τελ Αβίβ.
Την επόμενη χρονιά, το Ισραήλ, η Κύπρος, η Αίγυπτος και η Ελλάδα ίδρυσαν το East Mediterranean Gas Forum (EMGF), έναν διακρατικό φορέα που συγκέντρωνε προμηθευτές, μεταφορείς και αγοραστές φυσικού αερίου της περιοχής. Η κίνηση αιφνιδίασε το τουρκικό προεδρικό μέγαρο – οι φιλοδοξίες της Τουρκίας να εξελιχθεί σε ενεργειακό κόμβο φαινόταν να διαλύονται.
Όπως εξηγεί η Έβρεν Μπάλτα, καθηγήτρια διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Özyeğin της Κωνσταντινούπολης, «εκείνη τη στιγμή η τουρκική κυβέρνηση κατάλαβε πόσο απομονωμένη είχε μείνει. Για να αποτρέψει την ένταξη της Λιβύης στον Φόρουμ, υπέγραψε συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας και οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών με την Τρίπολη».
Στη Σύνοδο του Νεγκέβ τον Μάρτιο του 2022, κυμάτιζαν πλάι-πλάι οι σημαίες του Μπαχρέιν, της Αιγύπτου, των ΗΑΕ, των ΗΠΑ, του Μαρόκου και του Ισραήλ. Στο μεταξύ, η Σαουδική Αραβία και τα ΗΑΕ είχαν αποκαταστήσει τις σχέσεις τους με το Κατάρ – βασικό σύμμαχο της Τουρκίας. Ένα νέο γεωπολιτικό σχήμα γεννιόταν στη Μέση Ανατολή, και η Τουρκία κινδύνευε να μείνει εκτός παιχνιδιού.
Ο πρώην διπλωμάτης Αλόν Λιέλ εξηγεί: «Ο Ερντογάν, που είχε εκλεγεί πρόεδρος το 2014, ανέλαβε πρωτοβουλία για την εξομάλυνση. Οι Συμφωνίες του Αβραάμ (2020) άλλαξαν τον τρόπο που έβλεπε τα πράγματα – κατάλαβε ότι είχαν ενισχύσει αποφασιστικά τη θέση του Ισραήλ στη Μέση Ανατολή».
Τον Σεπτέμβριο του 2023, Ερντογάν και Νετανιάχου συναντήθηκαν στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και είχε προγραμματιστεί επίσημη επίσκεψη του Ισραηλινού πρωθυπουργού στην Άγκυρα.
Όμως, η επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 ξέσπασε ακριβώς την περίοδο που Τουρκία και Ισραήλ ετοίμαζαν την εξομάλυνση των σχέσεών τους. Ο Ερντογάν δεν καταδίκασε την επίθεση και απέρριψε τον χαρακτηρισμό της ως «τρομοκρατικής», περιγράφοντας τη Χαμάς ως «ομάδα αγωνιστών της ελευθερίας που αγωνίζονται για την προστασία της πατρίδας τους».
Κι όμως, ο Τούρκος πρόεδρος επιδίωξε να αναλάβει ρόλο μεσολαβητή ανάμεσα στους εμπλεκόμενους, παρουσιάζοντας σχέδιο ασφαλείας λίγες εβδομάδες μετά την επίθεση. Το σχέδιο αγνοήθηκε πλήρως από τους μεγάλους παίκτες – με πρώτες τις ΗΠΑ. Η αδιαφορία αυτή πληγώθηκε έντονα στην Άγκυρα, συμβάλλοντας στη σκλήρυνση της ρητορικής που ακολούθησε.
Διπροσωπία και εμπόριο: το έργο του Μετίν Τζιχάν
Ο Τούρκος δημοσιογράφος Μετίν Τζιχάν, εξόριστος στη Γερμανία, τεκμηριώνει όλο και πιο πειστικά αυτό που πολλοί πλέον αποκαλούν τουρκική διπροσωπία: σκληρή ρητορική κατά του Ισραήλ, αλλά χωρίς διακοπή των εμπορικών σχέσεων. Ο Τζιχάν εξετάζει στατιστικά από ανοιχτές πηγές – «τίποτα απόρρητο», όπως λέει. «Όλα είναι γραμμένα μαύρα-άσπρα, απλώς πρέπει να τα κοιτάξει κανείς».
Καθημερινά, στον λογαριασμό του στην πλατφόρμα X, δημοσιεύει στοιχεία που αποκαλύπτουν την κλίμακα του συνεχιζόμενου εμπορίου. Κάποιοι τον θεωρούν «πιο αποτελεσματικό και από ολόκληρη την αντιπολίτευση μαζί».
Ακτιβιστές που καταγγέλλουν την κυβερνητική «υποκρισία» αναγνωρίζουν: «κάνει τη δουλειά μας καλύτερα από εμάς». Ένα σημαντικό ποσοστό της τουρκικής κοινής γνώμης – το 45% βλέπει θετικά τη Χαμάς – ζητά πλέον διακοπή των εμπορικών σχέσεων με το Ισραήλ.
Ρήξη, κυρώσεις και διχασμένη αντίσταση: Η Τουρκία στο μεταίχμιο μεταξύ Ισλάμ και Αριστεράς
Την ώρα που ο Ερντογάν επιχειρεί να ελέγξει την ισορροπία ανάμεσα σε ρητορική αντίστασης και γεωπολιτικό πραγματισμό, μια νέα ισλαμιστική πρόκληση αναδύεται από τα δεξιά του: το Κόμμα Νέας Ευημερίας (YRP) του Φατίχ Ερμπακάν, γιου του πρώην πνευματικού μέντορα του Τούρκου προέδρου. Το YRP ζητά κυρώσεις κατά του Τελ Αβίβ, το κλείσιμο του αμερικανικού ραντάρ στο Κιουρετζίκ που χρησιμοποιούν οι Ισραηλινοί, και την αποστολή τουρκικών στρατευμάτων στη Γάζα. Η ρητορική αυτή του έχει εξασφαλίσει αυξανόμενη υποστήριξη, ακόμη και μέσα από τις τάξεις του AKP. Παρότι ο Ερντογάν αρνείται τη σύμπλευση, η δημοφιλία του YRP – που έφτασε το σχεδόν 7% στις δημοτικές εκλογές του Μαρτίου 2024, στερώντας από το AKP δύο πόλεις – προκαλεί έντονη ανησυχία στο προεδρικό μέγαρο.
Λίγες μέρες αργότερα, η Άγκυρα ανακοίνωσε την αναστολή εξαγωγών 54 προϊόντων προς το Ισραήλ, και τον επόμενο μήνα προχώρησε σε πλήρη διακοπή εμπορικών σχέσεων – μια κίνηση με σοβαρό οικονομικό κόστος, αφού οι τουρκικές εξαγωγές προς το Ισραήλ είχαν ξεπεράσει τα 5 δισ. δολάρια.
Ταυτόχρονα, ενώ ο Ερντογάν υποδεχόταν θερμά αντιπροσωπεία της Χαμάς με επικεφαλής τον Ισμαήλ Χανίγια, η επίσκεψή του στην Ουάσινγκτον ακυρωνόταν. Λίγο αργότερα, η Τουρκία ανακοίνωσε ότι συμμετέχει στις νομικές κινήσεις της Νότιας Αφρικής για να οδηγηθεί το Ισραήλ ενώπιον του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου με κατηγορίες για γενοκτονία.
Δύο ακτές, δύο πρόσωπα της αντίστασης
Στις 6 Οκτωβρίου 2024, ένα ηλιόλουστο πρωινό στην ασιατική πλευρά της Κωνσταντινούπολης, στην Ουσκουντάρ, δεκάδες διαδηλωτές συγκεντρώθηκαν υπό τους ήχους θρησκευτικών ψαλμών. Κρατώντας σημαίες της Χαμάς και της Παλαιστίνης, χειροκροτούσαν ομοίωμα του μαχητή Γιάχια Σίνουαρ – να κρατά παιδί στο ένα χέρι και πολυβόλο στο άλλο – ως σύμβολο αντίστασης στον «σιωνιστικό εχθρό». Σε περίοπτη θέση βρισκόταν και η εικόνα του Ισμαήλ Χανίγια, που είχε σκοτωθεί δυόμισι μήνες νωρίτερα από ισραηλινό χτύπημα στο Ιράν και για τον οποίο είχε κηρυχθεί ημέρα εθνικού πένθους στην Τουρκία. Οι διαδηλωτές, με υψωμένα δείκτες, καταδίκαζαν το ΝΑΤΟ και το «γενοκτονικό Ισραήλ».
Την ίδια μέρα, στην άλλη πλευρά του Βοσπόρου, στην πλατεία Ταξίμ, η ατμόσφαιρα ήταν εντελώς διαφορετική. Εδώ, αριστερές οργανώσεις, φοιτητικά κινήματα και συνδικάτα διαδήλωναν κατά του «αμερικανικού ιμπεριαλισμού και του σιωνισμού», κρατώντας πανό με το σύνθημα «ένα κράτος από τον ποταμό ως τη θάλασσα». Αντί για εικόνες της Χαμάς, κρατούσαν πορτρέτα της Λεϊλά Χάλεντ, της πρώτης γυναίκας που πραγματοποίησε αεροπειρατεία (1969) και μέλους του Δημοκρατικού Μετώπου για την Απελευθέρωση της Παλαιστίνης – με την παραδοσιακή κεφίγια και Καλάσνικοφ στο χέρι.
Οι ελάχιστες μαντηλοφορούσες γυναίκες που συμμετείχαν δεν ταυτίζονταν με τους Ισλαμιστές της απέναντι όχθης. Βαδίζοντας στο πλευρό της αριστερής συλλογικότητας “Νέοι για την Παλαιστίνη”, αυτοπροσδιορίζονταν ως «μουσουλμάνες ενάντια στον Ερντογάν». Εξοργισμένες από τη βίαιη σύλληψη της Μπέιζα Μπενγκισού Ακιούζ, μερικούς μήνες πριν, διαδήλωναν με σύνθημα την ελευθερία και τις κυρώσεις. Η νεαρή γυναίκα – κόρη θύματος του Mavi Marmara – είχε δεθεί πισθάγκωνα και απομακρυνθεί με τη βία από τις αστυνομικές αρχές καθώς διαδήλωνε στο κέντρο της Πόλης για διακοπή των σχέσεων με το Ισραήλ.
Πολιτική αποστασιοποίηση, στρατηγικά συμφέροντα και η αμήχανη Τουρκία ανάμεσα σε Ισλάμ και γεωπολιτική
Στην πλατεία Ταξίμ, οι ψηφοφόροι του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), με τις κεμαλικές και σοσιαλδημοκρατικές ρίζες του, δεν ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα της Αριστεράς. Όπως εξηγεί ο ερευνητής Ορελιέν Ντενιζό, «το CHP είναι ένα κόμμα που αναγνωρίζει τη νομιμότητα του Ισραήλ, δεν θεωρεί τη Χαμάς συνομιλητή και τάσσεται κατά των κυρώσεων».
Στις 28 Απριλίου 2024, ο Εκρέμ Ιμάμογλου, κορυφαίο στέλεχος του CHP, δήλωσε στο CNN:
«Η Χαμάς πραγματοποίησε προφανώς μια επίθεση στο Ισραήλ που μας θλίβει βαθύτατα, και κάθε οργανωμένη δομή που πραγματοποιεί τρομοκρατικές επιθέσεις και μαζικούς φόνους θεωρείται από εμάς τρομοκρατική οργάνωση».
Περίπου το 50% των ψηφοφόρων του CHP ζητούν από την κυβέρνηση να κρατήσει ουδέτερη στάση, έναντι μόλις του 25% των ψηφοφόρων του AKP.
Η απουσία των Κούρδων: μια σιωπή με ιστορικό βάθος
Εξίσου ηχηρή ήταν η απουσία του κουρδικού κινήματος ανεξαρτησίας. Τα τελευταία χρόνια, οι Κούρδοι ακτιβιστές έχουν αποστασιοποιηθεί από την παλαιστινιακή υπόθεση. Όπως εξηγεί ο δημοσιογράφος Ιρφάν Ακτάν, «δεν μπορούσαν παρά να δουν ομοιότητες ανάμεσα στον τρόπο δράσης της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου και εκείνον του ISIS – από το οποίο έχασαν 10.000 άνδρες».
«Όταν δώσαμε τη μάχη στο Κομπάνι [Σεπτέμβριος 2024], οι Παλαιστίνιοι δεν πήραν το μέρος μας. Δεν μας στήριξαν ποτέ», θυμάται ένας Κούρδος ακτιβιστής.
Ωστόσο, μέσα από το κελί του στις φυλακές της Αδριανούπολης, ο Σελαχατίν Ντεμιρτάς, πρώην ηγέτης του φιλοκουρδικού HDP, εξέφρασε στο X τη συμπαράστασή του στους Παλαιστινίους μετά τη δολοφονία του Χανίγια τον Ιούλιο του 2024 – μήνυμα που του απέφερε χείμαρρο ύβρεων από Κούρδους υποστηρικτές.
Σύγκλιση στο συριακό μέτωπο και σιγοβράζουσα συμμαχία
Στο προεδρικό μέγαρο της Άγκυρας δεν είναι μυστικό πως το Τελ Αβίβ συνέβαλε στην επιτυχία της επίθεσης της Hayat Tahrir al-Sham (HTS) στη Συρία – οργάνωσης που υποστήριζε και η κυβέρνηση Ερντογάν. Οι ισραηλινές επιδρομές εξουθένωσαν τη Χεζμπολάχ και αποδυνάμωσαν το Ιράν, πρώην υποστηρικτές του Άσαντ.
Αυτό κάθε άλλο παρά στενοχώρησε την Άγκυρα, καθώς η Χεζμπολάχ είχε πολεμήσει τις συμμαχικές προς την Τουρκία ομάδες ανταρτών, περιλαμβανομένων και τζιχαντιστικών.
Ο καθηγητής διεθνών σχέσεων Χένρι Μπάρκι συνοψίζει:
«Το Ισραήλ και η Τουρκία βρίσκονται σε παρόμοιες θέσεις στη Συρία. Και οι δύο κατέχουν σημαντικά εδάφη. Και οι δύο αντιμετωπίζουν παρόμοιες απειλές: οι Κούρδοι για την Τουρκία, η Χεζμπολάχ και άλλες ομάδες για το Ισραήλ. Κανείς τους δεν θέλει επιστροφή του Ιράν, αν και κάτι τέτοιο φαντάζει πλέον απίθανο».
Θα μπορούσαν Τουρκία και Ισραήλ να ξαναγίνουν στρατηγικοί σύμμαχοι;
Το 2020, οι δύο χώρες εξόπλισαν από κοινού το Αζερμπαϊτζάν και το υποστήριξαν στον δεύτερο πόλεμο του Ναγκόρνο-Καραμπάχ που κατέληξε στην ήττα της Αρμενίας. Όπως υπενθυμίζει ο Ρουσίφ Χουσεΐνοφ, διευθυντής του Topchubashov Center στο Μπακού:
«Πριν από τις 7 Οκτωβρίου, το Αζερμπαϊτζάν προσπαθούσε ενεργά να φέρει πιο κοντά την Τουρκία και το Ισραήλ. Μέχρι σήμερα, διατηρεί τη συμμαχία με την Τουρκία και τη στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ».
Όταν ο Ισραηλινός πρόεδρος Ισαάκ Χέρτσογκ επισκέφθηκε το Μπακού τον Νοέμβριο του 2024, η Άγκυρα απαγόρευσε στο αεροσκάφος του τη διέλευση από τον τουρκικό εναέριο χώρο. Ωστόσο, η κίνηση είχε κυρίως συμβολικό χαρακτήρα, για να ικανοποιηθούν Τούρκοι ακτιβιστές που αντιδρούσαν στη συνεχιζόμενη ροή αζερικού πετρελαίου προς το Ισραήλ μέσω του λιμανιού του Τσεϊχάν.
Παρά τη σιγή που έχει επιβάλει ο πόλεμος στη Γάζα, υπάρχουν ακόμη ενεργειακά σχέδια στα σκαριά μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ. Ένα από αυτά είναι ο αγωγός που θα συνδέει το υποθαλάσσιο κοίτασμα Λεβιάθαν με το Τσεϊχάν – έργο που υποστηρίζεται από την Ε.Ε. για να μειωθεί η ενεργειακή εξάρτηση από τη Ρωσία. Οι διαπραγματεύσεις έχουν παγώσει, αλλά η Άγκυρα δεν αποκλείει την επανεκκίνησή τους σε περίπτωση εκεχειρίας.
Συρία, Κούρδοι και Γκολάν: Η επόμενη σύγκρουση Τουρκίας–Ισραήλ μετά την Παλαιστίνη;
Η σύγκλιση στρατηγικών συμφερόντων ανάμεσα σε Ισραήλ και Τουρκία, κυρίως στο μέτωπο της Συρίας, δεν έχει αποτρέψει την κλιμάκωση της έντασης μετά την πτώση του Άσαντ. Όπως προβλέπει ο Χένρι Μπάρκι, καθηγητής διεθνών σχέσεων, «η Συρία θα αποτελέσει τη νέα εστία διχασμού μεταξύ των δύο χωρών».
Το Ισραήλ ανησυχεί βαθιά για την επιρροή της Άγκυρας στη μελλοντική κυβέρνηση της Δαμασκού και προωθεί ένα αποδυναμωμένο, ομοσπονδιακό ή αποκεντρωμένο συριακό κράτος. Εξακολουθεί να κατέχει τα Υψίπεδα του Γκολάν — πέρα από τη ζώνη ασφαλείας που ορίστηκε μετά τον Πόλεμο του Γιομ Κιπούρ το 1973 — και έχει δηλώσει την πρόθεσή του να «προστατεύσει» τον πληθυσμό των Δρούζων από το νέο συριακό καθεστώς.
Την ίδια ώρα, το κουρδικό ζήτημα τροφοδοτεί νέα ένταση. Ο Ισραηλινός ΥΠΕΞ χαρακτήρισε τους Κούρδους «φυσικό σύμμαχο» του Ισραήλ (Times of Israel, 10 Νοεμβρίου 2024). Ο πολιτικός επιστήμονας Χαλίλ Καραβελί σημειώνει ότι μια ανεξάρτητη Ροζάβα – η ντε φάκτο κουρδική αυτόνομη περιοχή στη βορειοανατολική Συρία – θα αποτελούσε γεωπολιτικό εφιάλτη για την Άγκυρα, καθώς μπορεί να προσφέρει στο Ισραήλ στρατηγικό έρεισμα σε ένα κομβικό τρίγωνο: Ανατολία – Μεσοποταμία – Λεβάντε.
Ο ίδιος υποστηρίζει ότι τα ισραηλινά συμφέροντα βρίσκονται πίσω από το σημερινό “ιστορικό άνοιγμα” του Κουρδικού, κυρίως μετά την πρόσφατη έκκληση του Αμπντουλάχ Οτσαλάν για αφοπλισμό του PKK, τον Φεβρουάριο του 2025.
«Μετά τον Λίβανο, επόμενος στόχος του Ισραήλ είναι η πατρίδα μας», δήλωσε ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά την έναρξη της κοινοβουλευτικής συνόδου, την 1η Οκτωβρίου 2024.
Αν και πολλοί αναλυτές – ιδιαίτερα Ισραηλινοί – επιμένουν ότι το Ισραήλ δεν έχει τη δυνατότητα να ανοίξει νέο μέτωπο με την Τουρκία, καθώς η στρατηγική του προτεραιότητα είναι η σύγκρουση με το Ιράν, υπάρχει διάχυτη ανησυχία.
Διπλωματική πηγή με συμμετοχή στις συνομιλίες για τη Συρία, υπό καθεστώς ανωνυμίας, δηλώνει:
«Στα μάτια του Νετανιάχου, η Τουρκία είναι πλέον ο κοντινότερος εχθρός. Αν η Άγκυρα ζητήσει ζώνη απαγόρευσης πτήσεων στον βορρά της Συρίας ή αναλάβει τον έλεγχο του εναέριου χώρου, αυτό θα θεωρηθεί casus belli από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό. Εκείνος επιδιώκει πλήρη ελευθερία για αεροπορικά πλήγματα στη Συρία και στο Ιράν».
Μια ένοπλη σύγκρουση μεταξύ των δύο μεγαλύτερων στρατιωτικών δυνάμεων της Ανατολικής Μεσογείου – της μίας στενής συμμάχου των ΗΠΑ και της άλλης μέλους του ΝΑΤΟ – θα κατέρριπτε οριστικά το τουρκικό διπλωματικό αξίωμα:
«Όλα θα ήταν καλά με το Ισραήλ, αν δεν υπήρχε το Παλαιστινιακό».
Επιδρομή στη Νομική: Ο Μητσοτάκης συγκαλεί έκτακτη σύσκεψη αύριο στο Μαξίμου για τα μέτρα ασφαλείας στα Πανεπιστήμια
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στο μέγαρο Μαξίμου / Φωτογραφία: Intimenews/ΛΙΑΚΟΣ ΓΙΑΝΝΗΣ
NEWSROOM IEFIMERIDA.GR
02/05/2025 20:11
Κλειστή σύσκεψη στο μέγαρο Μαξίμου έχει συγκαλέσει για αύριο, Σάββατο, ο Κυριάκος Μητσοτάκης με αφορμή την επιδρομή κουκουλοφόρων την περασμένη Τετάρτη στη Νομική.
Στην άτυπη αυτή συνεδρίαση θα εξεταστούν τα μέτρα ασφαλείας που ισχύουν στα πανεπιστήμια.
Στη σύσκεψη θα συμμετάσχουν συνεργάτες του στο μέγαρο Μαξίμου, η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη, ο υφυπουργός Παιδείας αρμόδιος για την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση Νίκος Παπαϊωάννου και ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Μιχάλης Χρυσοχοΐδης. Εάν υπάρξουν αποφάσεις, θα γίνει ενημέρωση αμέσως μετά.
Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι το σοβαρό περιστατικό στη Νομική Αθηνών «είναι κάτι παραπάνω από καταδικαστέο».
Προσθέτουν, δε, πως «έχουμε απόλυτη εμπιστοσύνη στην ΕΛΑΣ ότι, για ακόμα μία φορά, θα βρει τους δράστες και θα τους συλλάβει για να οδηγηθούν άμεσα στη Δικαιοσύνη και να δικαστούν με το πιο αυστηρό νομικό πλαίσιο που έχουμε ψηφίσει και ισχύει σήμερα».
Οι ίδιες πηγές τονίζουν τα «σημαντικά βήματα» που έκανε η κυβέρνηση Μητσοτάκη στο ζήτημα αντιμετώπισης της βίας και της εγκληματικότητας στα ελληνικά πανεπιστήμια, τα οποία δεν είχαν γίνει για ολόκληρες δεκαετίες, και υπενθύμιζαν πως «από το 2019 καταργήθηκε το άσυλο ανομίας και εξ αυτού του λόγου η αστυνομία έχει πραγματοποιήσει δεκάδες επιχειρήσεις εκκένωσης καταλήψεων, αλλά και επεμβάσεις, κάθε φορά που κλήθηκε για να επέμβει. Για πρώτη φορά, μετά από τόσα χρόνια, δεν έχουμε ενεργή κατάληψη σε πανεπιστημιακό ίδρυμα της χώρας».
«Τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια, κατά ένα μεγάλο ποσοστό, κυρίως σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, γίνονταν χώροι ανομίας και βαρύτατης εγκληματικότητας» δήλωσε χαρακτηριστικά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης μιλώντας το πρωί στο Action24.
Παραδέχθηκε δε πως «η Πανεπιστημιακή Αστυνομία δεν πέτυχε, μην κρυβόμαστε πίσω από τα λόγια μας», για να εξηγήσει πως έτσι όπως είχε σχεδιαστεί δεν ήταν σωστό να εφαρμοστεί, καθώς κάποιοι είναι φοιτητές, κάποιοι δεν είναι, άρα η δράση τους θα πρέπει να αντιμετωπίζεται από την κανονική αστυνομία.
Ο κ. Μαρινάκης περιέγραψε και τα επόμενα βήματα, εκτιμώντας ότι πρέπει να αυστηροποιηθεί το πειθαρχικό πλαίσιο στα ΑΕΙ: «Ένας φοιτητής που συλλαμβάνεται για συμμετοχή σε τέτοιου είδους ενέργειες θεωρώ ότι, εφόσον έχει ενεργό ρόλο σε αυτές, δεν μπορεί να συνεχίσει να είναι φοιτητής. Εκτός από τις ποινικές, πρέπει να υπάρχουν και πειθαρχικές συνέπειες, όπως αντίστοιχα υπάρχουν στο Δημόσιο» τόνισε.
Στο πλαίσιο αυτό, κυβερνητικές πηγές σημείωναν πως είναι επιτακτική ανάγκη να αποκτήσουν τα πανεπιστήμια με ευθύνη και των πρυτανικών αρχών πρωτόκολλα ασφαλείας.
«Είναι σαφές ότι για τα συναρμόδια υπουργεία η απόκτηση σχεδίων ασφαλείας από τα πανεπιστημιακά ιδρύματα θα αποτελέσει απόλυτη προτεραιότητα στο αμέσως προσεχές χρονικό διάστημα» ανέφεραν.
«Η βάρβαρη επίθεση υπενθυμίζει σε όλους μας, πρυτανικές αρχές, φοιτητικούς συλλόγους, κόμματα και πρωτίστως στην ίδια την κυβέρνηση την ανάγκη επικαιροποίησης και αυστηροποίησης του σχετικού πλαισίου για την πραγματική προστασία των δικαιωμάτων των φοιτητών, των καθηγητών και των άλλων πολιτών μέσα στους πανεπιστημιακούς χώρους. Θα περιμένουμε προτάσεις από όλους τους ενδιαφερόμενους, αλλά θα κάνουμε αυτό που πρέπει με βάση τις καλύτερες διεθνείς πρακτικές. Χωρίς καθυστέρηση, χωρίς φόβο και χωρίς εκπτώσεις» κατέληγαν κυβερνητικές πηγές.
iefimerida.gr
Στράτος Σιμιτζής: «Όπου παράγονται ψήφοι»
του Στράτου Σιμιτζή
Στις μέρες μας οι νεόκοποι πολιτικοί, άνδρες και γυναίκες, επίδοξοι και μη, δεν νοιάζονται για το που θα εξασφαλίσουν τις απαραίτητες ψήφους. Αρπάζονται από ένα γεγονός ή υποδύονται τον προστάτη ή τον θεματοφύλακα κάποιας παράδοσης και από εκεί προσδοκούν να αντλήσουν ψήφους.
Είναι απίθανο ακόμη και στα παγκόσμια χρονικά να βρει κάποιος ένα δυστύχημα, ανεξαρτήτως προελεύσεως να τυγχάνει τέτοιας άγριας και πολύχρονης καπηλείας. Είτε το αποδέχονται ορισμένοι, είτε όχι, όσο υπάρχουν άνθρωποι θα προκαλούνται δυστυχήματα στη γη , τον αέρα, την θάλασσα, γιατί το τραγικό δυστύχημα στα Τέμπη από τις διαστάσεις που έλαβε, δημιούργησε την εντύπωση πως για πρώτη φορά συνέβη σιδηροδρομικό δυστύχημα , πως είναι κάτι πρωτοφανές.
Ψήφους όμως φαίνεται πως παράγει ο χώρος της θρησκείας μας και ορισμένοι αδικαιολόγητα θεωρούν τους ίδιους υπερασπιστές και προστάτες της Ορθοδοξίας και της Εκκλησίας. Ψαρεύουν με άλλα λόγια σε θολά νερά.
Όμως η εκκλησία της Ελλάδας όλους αυτούς και όλες τις συναφείς κινήσεις τις έχει αποκηρύξει με εκκωφαντικό τρόπο μια και η εκκλησία ούτε λογικεύεται ούτε δίνει το δικαίωμα στους αυτόκλητους υπερασπιστές της Ορθοδοξίας, να υποκαθιστούν την αποστολή και τον π[προορισμό της.
Και μιας και δεν μπορούν να προσελκύσουν ψήφους εκ του πονηρού αντλούν αφελείς πιστούς στο χώρο της εκκλησίας.
Και φαίνεται πως θα υπάρχουν αρκετοί για να εκλέξουν ακόμη και βουλευτή.
Ο Αμερικάνος φιλότουρκος πρεσβευτάκος που νόμιζε ότι ήταν κυβερνήτης: Ο Τζον Κόνινγκ που συμπεριφερόταν στους Κύπριους ως “ιθαγενείς” κι έπαιζε το παιχνίδι της Τουρκίας
Το 2015 ο Νίκος Αναστασιάδης με μια συνέντευξη στο Mega αποκάλυψε ότι στη Νέα Υόρκη του έδωσαν υποσχέσεις (Μπαν Κι Μουν, Άιντα, Κέρι, Μπάιτεν κ.α) ότι «υπάρχει προθυμία της Τουρκίας να προχωρήσουμε στο διάλογο».
Όταν επέστρεψε στην Κύπρο «πρέσβης μεγάλης δύναμης» τον διαβεβαίωσε ότι βρισκόμαστε προ εξελίξεων πριν την έναρξη του διαλόγου, «ότι η Τουρκία επρόκειτο να άρει το εμπάργκο ελλιμενισμού σκαφών που έφεραν την κυπριακή σημαία».
Τα έλεγε δίνοντας την εικόνα ότι τον εξαπάτησαν, διότι «αντί τούτου, μετά από πέντε μέρες εξεδόθη η NAVTEX». Ήταν τότε που έβγαζε η Τουρκία τα πειρατικά της στην κυπριακή ΑΟΖ. «Με θεωρούσαν δεδομένο επειδή είχα στηρίξει το σχέδιο Ανάν ότι θα αποδεχόμουν και την οποιαδήποτε λύση», έλεγε ο τότε Πρόεδρος.
Είναι αλήθεια ότι τον θεωρούσαν δεδομένο, όχι μόνο οι ξένοι αλλά και οι «δικοί του». Άλλο ανέκδοτο όμως αυτό. Τα λέω τώρα αυτά για να σημειώσω ότι ο πρέσβης που τον παραμύθιαζε ήταν ο Αμερικανός πρέσβης Τζον Κόνινγκ.
- Αυτός λοιπόν, ο πρέσβης έγραψε προχτές ένα άρθρο στο Substack και με θράσος χειρότερο από αυτό του Τραμπ, γράφει: «Θεωρούσα τον Αναστασιάδη απατεώνα και καυχησιάρη». «Η αλήθεια είναι ότι πραγματικά μισούσαμε ο ένας τον άλλον». Αυτά και πολλά άλλα.
Πέρασαν πολλοί από αυτό τον τόπο που ήθελαν δήθεν να μας βοηθήσουν να λύσουμε το Κυπριακό και πάρα πολλοί εδώ τους πρόσφεραν Γη και Ύδωρ. Ένας από αυτούς ήταν ο Κόνινγκ.
Ο πρέσβης και οι “ιθαγενείς”
Καθοδηγούσε τους ιθαγενείς, έπαιρνε κι έφερνε στην Τουρκία και στα κατεχόμενα, νουθετούσε ως ο εκπρόσωπος της υπερδύναμης.
Όσα λέει σήμερα ας τα τρίψει ο Αναστασιάδης στα μούτρα των «δικών του». Και στον εαυτό του, φυσικά. Διότι, άσχετα τι ακολούθησε, ήταν κι αυτός για μεγάλο διάστημα ένας από τους ιθαγενείς που άκουγαν τον πρέσβη και τον πίστευαν. Του έστρωναν χαλιά για να κάνει εδώ προπαγάνδα υπέρ της Τουρκίας. Έδινε συνεντεύξεις και καλούσε τους Ελληνοκύπριους να εμπιστευτούν την Τουρκία.
- «Χρειάζεται να εμπιστευθείτε την Τουρκία περισσότερο απ’ ό,τι μέχρι σήμερα».
- «Πιστεύω ότι η Τουρκία θέλει να βρεθεί λύση στην Κύπρο» (Φιλελεύθερος – 11/5/14).
- «Η Τουρκία είναι πολύ πρόθυμη να συμβάλει σε λύση του Κυπριακού».
- «Θεωρούμε ότι η Τουρκία είναι πράγματι πολύ σοβαρή και ότι θα κάνει ό,τι μπορεί για την επίτευξη λύσης» (Καθημερινή – Απρίλης 14).
Είναι ο ίδιος πρέσβης που σε ομιλία του στο Πανεπιστήμιο Κύπρου έλεγε: «Εγώ προσωπικά δεν θεωρώ ότι το Κυπριακό ζήτημα είναι κατά κύριο λόγο ένα πρόβλημα εισβολής και κατοχής. Αν δεν σας αρέσει, δεν μπορώ να κάνω κι αλλιώς» (27/5/15).
Είναι ο ίδιος που τον Απρίλη του 2014 οργάνωσε ταξίδι – σεμινάριο των τότε διαπραγματευτών Μαυρογιάννη και Οζερσάι στη Νότιο Αφρική για να μάθουν για τη συμφιλίωση μαύρων και λευκών. Ο ίδιος που ήθελε να δίνει και οδηγίες στον Πρόεδρο της Δημοκρατίας για το αν θα επισκεφτεί ή όχι τη Μόσχα.
Αυτός ο τύπος, λοιπόν, το 2017 κατηγορούσε τον Πρόεδρο Αναστασιάδη ότι ευθύνεται για το αδιέξοδο στο Κυπριακό και ότι «ποτέ δεν ήταν ο θαρραλέος, ο αφοσιωμένος ηγέτης που ισχυριζόταν ότι ήταν -ούτε και το 2004». Σήμερα τον κατηγορεί για άλλα. Του έγινε εμμονή.
Πρέσβης – κυβερνήτης
Αλλά όταν υπηρετούσε εδώ ως πρέσβης και συμπεριφερόταν σαν κυβερνήτης σε αποικία πολλοί του άνοιγαν τα σαλόνια και τα κομματικά γραφεία και μετέφεραν στο λαό τις ανοησίες που τους έλεγε. Άλλοι συνειδητά και άλλοι από βλακεία. Μαζί και ισχυροί πολιτικοί μας. Και δεν του είπε κανένας ότι αν είναι κάποιος απατεώνας και καυχησιάρης σε αυτή την ιστορία εσύ είσαι!
- Υπήρξαν περιπτώσεις, που ολοφάνερα τους υπέβαλλε τι να λένε στις εξελίξεις του Κυπριακού και οι βλάκες -οι δικοί μας βλάκες- τα έλεγαν ως δικές τους σκέψεις.
Μισούσε και μισά τον Πρόεδρό μας αλλά πίστευαν (τόσον νουν!) ότι αυτός ενδιαφερόταν για τη λύση του Κυπριακού περισσότερο από τον Αναστασιάδη ή όποιον άλλο Ελληνοκύπριο δεν είναι του γούστου τους.
Τα λέμε αυτά με αφορμή τη νέα του παρέμβαση μπας και βάλουμε μυαλό. Επειδή αυτές οι ιστορίες με διάφορους ουρανοκατέβατους σωτήρες, επαναλαμβάνονται αλλά μυαλό δεν βάζει κανένας.
-
Τα σχόλια που δημοσιεύονται στην ιστοσελίδα μας εκφράζουν απαραίτητα τους συγγραφείς. Η ιστοσελίδα μας δεν λογοκρίνει τις γνώμες κανενός.
Ο πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Κύπρο, Τζον Μ. Κόνινγκ (John M. Koenig), τον καιρό που υπηρετούσε στη Λευκωσία. Φωτογραφία μέσω του Εθνικού Κήρυκα, Αρχείο ΓΤΠ, PIO
https://hellasjournal.com/2025/05/o-amerikanos-filotourkos-presveftakos-pou-nomize-oti-itan-kyvernitis-o-tzon-koningk-pou-syberiferotan-stous-kyprious-os-ithageneis-ki-epaize-to-paichnidi-tis-tourkias/
To AfD χαρακτηρίζεται πλέον επισήμως ως εξτρεμιστικό κόμμα: Ανακοίνωση του Γερμανικού Ομοσπονδιακού Γραφείου Προστασίας του Συντάγματος
Το Ομοσπονδιακό Γραφείο Προστασίας του Συντάγματος της Γερμανίας, η υπηρεσία πληροφοριών της χώρας, μόλις εξέδωσε μια ενημέρωση σχετικά με την έρευνά της για την ακροδεξιά Alternative für Deutschland, (AfD) χαρακτηρίζοντάς την ως «επιβεβαιωμένη ακροδεξιά εξτρεμιστική οργάνωση».
Όπως σημείωσαν τα γερμανικά μέσα ενημέρωσης, προηγουμένως μόνο οι κρατικές ενώσεις του AfD σε ορισμένες περιοχές της Γερμανίας χαρακτηρίζονταν ως τέτοιες, αλλά το εθνικό κόμμα είχε χαρακτηριστεί ένα χαμηλότερο, «ύποπτο» καθεστώς.
Το Der Spiegel εξηγεί ότι η αλλαγή στην ταξινόμηση – που υποστηρίζεται από μια έκθεση 1.100 σελίδων για το κόμμα – μειώνει το κατώφλιθι για την παρακολούθηση του κόμματος μέσω πληροφοριών.
«Η αντίληψη που βασίζεται στην εθνικότητα και την καταγωγή του λαού που κυριαρχεί μέσα στο κόμμα δεν είναι συμβατή με την ελεύθερη δημοκρατική τάξη», ανέφερε η εγχώρια υπηρεσία πληροφοριών σε δήλωση, την οποία επικαλείται το Reuters.
«Στόχο έχει να αποκλείσει ορισμένες πληθυσμιακές ομάδες από την ισότιμη συμμετοχή στην κοινωνία, να τις υποβάλει σε μεταχείριση που παραβιάζει το σύνταγμα και, ως εκ τούτου, να τους αποδώσει νομικά υποδεέστερο καθεστώς», ανέφερε το Reuters.
Το AfD δεν θεωρεί τους Γερμανούς πολίτες μεταναστευτικής καταγωγής από κυρίως μουσουλμανικές χώρες ως ισότιμα μέλη του γερμανικού λαού, πρόσθεσε.
Τα δημόσια τηλεοπτικά δίκτυα ARD και SWR αναφέρονται επίσης σε έκθεση 1000 σελίδων στην οποία θεμελιώνεται ο χαρακτηρισμός της AfD ως αντισυνταγματικού κόμματος. Μεταξύ των βασικών στοιχείων επισημαίνονται οι παραβιάσεις της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, του κράτους δικαίου και των δημοκρατικών αρχών.
Οι έρευνες
Το AfD είχε ήδη το 2019 ταξινομηθεί ως «υπό εξέταση» υπόθεση και παρακολουθείτο μόνο η δημόσια συμπεριφορά των αξιωματούχων της. Τον Φεβρουάριο του 2021 αναβαθμίστηκε σε υπόθεση «ύποπτη για δεξιό εξτρεμισμό», για να φθάσουμε στην σημερινή απόφαση, η οποία επιτρέπει πλέον στις κρατικές υπηρεσίες να χρησιμοποιούν δίκτυα πληροφοριών, να στρατολογούν πληροφοριοδότες και να διεξάγουν οικονομικές έρευνες, αλλά και να παρακολουθούν επικοινωνίες, έπειτα από έγκριση της αρμόδιας επιτροπής της Bundestag.
Σύμφωνα με το πρώτο κανάλι της γερμανικής δημόσιας τηλεόρασης ARD, η αναβάθμιση της AfD σε «εξακριβωμένα δεξιά εξτρεμιστική» αναμενόταν ήδη από το προηγούμενο έτος. Η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος απέφυγε ωστόσο να δημοσιοποιήσει τα συμπεράσματά της νωρίτερα, λόγω των εκλογών προκειμένου να μην κατηγορηθεί ότι παραβιάζει το δικαίωμα για ίσες ευκαιρίες των κομμάτων κατά την διάρκεια της προεκλογικής περιόδου.
Οι τοπικές οργανώσεις της AfD στη Σαξονία, στη Σαξονία-‘Ανχαλτ και στη Θουριγγία είχαν ήδη χαρακτηριστεί «εξακριβωμένα δεξιές εξτρεμιστικές» και τα γερμανικά ΜΜΕ αναφέρονταν πλέον στο κόμμα ως «εν μέρει ακροδεξιό».
Η νέα αξιολόγηση του κόμματος θεωρείται πιθανό να αναζωπυρώσει τη συζήτηση σχετικά με το ενδεχόμενο να κινηθεί διαδικασία απαγόρευσής του, αν και δεν προβλέπεται αυτόματη διαδικασία, ενώ ούτε η ταξινόμηση ενός κόμματος ως «εξακριβωμένα ακροδεξιού» αρκεί ως προϋπόθεση προκειμένου να τεθεί εκτός νόμου.
Μόνο το Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο (Bundestag), το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο (Bundesrat) και η ομοσπονδιακή κυβέρνηση μπορούν να κινήσουν τη σχετική διαδικασία, υποβάλλοντας αίτηση στο Ομοσπονδιακό Συνταγματικό Δικαστήριο, το οποίο θα προχωρήσει στην οριστική αξιολόγηση. Τέτοια διαδικασία είχε επιχειρήσει να κινήσει τον περασμένο Ιανουάριο ο βουλευτής του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος (CDU) Μάρκο Βάντεβιτς, δεν συγκέντρωσε όμως την απαιτούμενη στήριξη από τα μέλη του κοινοβουλίου.
Ως «εξωφρενική» και «σκόπιμη προσπάθεια αποδυνάμωσης της ισχυρότερης παράταξης της αντιπολίτευσης στην Bundestag» περιέγραψε την απόφαση ο επικεφαλής της οργάνωσης της AfD στην Βάδη-Βυρτεμβέργη Έμιλ Σέντσε, ενώ ο αρχηγός της οργάνωσης του κόμματος στην Βαυαρία Στέφαν Πρότσκα έκανε λόγο για «προσπάθεια περαιτέρω δυσφήμισης της AfD την ώρα που ο αριθμός των μελών μας εκτοξεύεται».
Με πληροφορίες από ΑΠΕ-ΜΠΕ-theguardian.com/
Το «τσαλάκωμα» Δένδια από τον Μητσοτάκη γιατί έγινε και από πότε είχε σχεδιαστεί
Γιατί ο πρωθυπουργός «άδειασε» τον ΥΕΘΑ του με τη δημιουργία Γενικής Γραμματείας Εθνικής Ασφάλειας στην Προεδρία της Κυβέρνησης, η οποία θα ελέγχει και τα εξοπλιστικά και τη «νέα δομή δυνάμεων»;
Υπάρχει θέμα εμπιστοσύνης για τα εξοπλιστικά; Ποιος πιστεύει ότι το Μαξίμου δεν γνωρίζει τα πάντα για τα εξοπλιστικά και μόνο με δική του έγκριση προχωρούν ή κόβονται εξοπλιστικά προγράμματα; Ποιος δεν ξέρει ότι υπάρχει «μαύρη λίστα» για αμυντικές βιομηχανίες στο Μαξίμου;
Ποιος δεν γνωρίζει ότι ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας Θάνος Ντόκος δεν είχε λόγο και στα εξοπλιστικά;
Πριν μερικές μέρες ο πρωθυπουργός δέχτηκε -έστω για λίγα λεπτά- επιχειρηματίες του αμυντικού χώρου στο Μαξίμου.
Συνεπώς σε ότι αφορά στα εξοπλιστικά, ότι ίσχυε επικυρώνεται απλά με τη νέα Γενική Γραμματεία. Σίγουρα αποτελεί ένα «τσαλάκωμα» για το προφίλ του κ.Δένδια.
Σε ότι αφορά στη δομή νέων δυνάμεων…
Το Μαξίμου παριστάνει ότι δεν γνωρίζει όσα ακατανόητα έχει ανακοινώσει ο ΥΕΘΑ κι έχουν εξοργίσει τους στρατιωτικούς . Παριστάνει το ανήξερο στους απόστρατους που «παρελαύνουν» και από το Μαξίμου και σε υπουργικά γραφεία και σε γραφεία βουλευτών. Απαντά στις διαμαρτυρίες παραπέμποντας στον ΥΕΘΑ και διαβεβαιώνει ότι θα κάνει …διορθώσεις! Εκλογές μπορεί να προκηρυχθούν ανά πάσα στιγμή, παρά τις διαβεβαιώσεις Μητσοτάκη ότι θα γίνουν το 2027.
Ακόμη κι αν εξαντληθεί ο χρόνος όμως δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι το Μαξίμου θα προφτάσει να αλλάξει το κλίμα που έχει γίνει βαρύ με όσα έχει ανακοινώσει και όσα έχει κάνει ο κ.Δένδιας. Η επιλογή να δηλώνουν άγνοια πάντως προς το παρόν βολεύει τον πρωθυπουργό.
Επιπλέον ο πρωθυπουργός διαπίστώνει ότι ο κ.Δένδιας «χτίζει» αρχηγικό και πρωθυπουργικό προφίλ μέσω του ΥΠΕΘΑ και θέλει να του βάλει φρένο.
Φημολογείται ότι το «κόψιμο των φτερών» του κ.Δένδια είχε συζητηθεί σε μία συνάντηση που είχε γίνει λίγες ημέρες πριν τον τελευταίο ανασχηματισμό. Στη συζήτηση συμμετείχαν ο πρωθυπουργός, ο σύμβουλος Εθνικής Ασφάλειας Θάνος Ντόκος και ο Επίτιμος Α/ΓΕΕΘΑ Κ.Φλώρος. Τότε υπήρξε η φημολογία περί υπουργοποίησης Φλώρου. Τώρα οι πληροφορίες λένε ότι είχε συζητηθεί ο περιορισμός Δένδια, τον οποίο ο κ.Μητσοτάκης δεν τόλμησε να αντικαταστήσει παρά τα όσα έχουν γίνει στη θητεία του. Πέντε νεκροί στη Λιβύη, άγνωστος αριθμός ελικοπτέρων Apache κατεστραμμένος, μία βάση, το Στεφανοβίκειο, χαμένη και πολλά άλλα δεν ήταν αρκετά. Τον διατήρησε στη θέση του ΥΕΘΑ, αλλά λέγεται ότι σε εκείνη τη συνάντηση είχε «πέσει η ιδέα» για τη σύσταση της Γενικής Γραμματείας Εθνικής Ασφάλειας
Θα αντιδράσει ο ΥΕΘΑ σε αυτό το «τσαλάκωμα»; Όχι. Θα δούμε διάφορες «διαρροές» που θα λένε πως η δημιουργία της νέας Γενικής Γραμματείας έγινε σε συνεννόηση Μαξίμου και ΥΠΕΘΑ και άλλα σχετικά. Ο κ.Δένδιας θα συνεχίζει να «χτίζει» αρχηγικό προφίλ, ο κ.Μητσοτάκης θα συνεχίσει να εγκρίνει εξοπλισμούς χρήσιμους για τον πόλεμο που έχει κηρύξει στη Ρωσία κι εμείς θα πληρώνουμε τα καπρίτσια…
Πιάσαμε πάτο! Τελευταία σ΄ όλη την Ευρώπη η Ελλάδα στη λίστα της Ελευθερίας του Τύπου!
Πιάσαμε πάτο ή υπάρχει και παρακάτω; Η Ελλάδα κατρακυλά στη λίστα των χωρών που αξιολογούνται για το σεβασμό τους στην ελευθερία του Τύπου. Η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στην 89η θέση, μία θέση πιο κάτω απ΄ ότι ήταν πέρυσι!
Σύμφωνα με την κατάταξη των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα (RSF) για το 2025 για την Ελευθερία του Τύπου, η Ελλάδα βρίσκεται πίσω ακόμα και από χώρες όπως η Ουγγαρία (68η), το Κατάρ (79η), η Βοσνία (86η), η Αργεντινή του Χαβιέρ Μιλέι (87η), ενώ υστερεί ακόμα και σε σχέση με αφρικανικές και λιατινοαμερικανικές χώρες.
Όπως επισημαίνεται μάλιστα από του Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα, «το μιντιακό τοπίο στην Αλβανία (σσ. βρίσκεται στην 80η θέση, πιο ψηλά δηλαδή από την Ελλάδα) και στην Ελλάδα (89η) καθορίζεται από συγκρούσεις συμφερόντων».
Πως προκύπτουν τα αποτελέσματα της αξιολόγησης
Ο Παγκόσμιος Δείκτης Ελευθερίας του Τύπου καθορίζεται από πέντε κύριους επιμέρους δείκτες (ασφάλεια δημοσιογράφων, κοινωνικό πλαίσιο, νομικό πλαίσιο, πολιτικό περιβάλλον, οικονομική κατάσταση). Από αυτές της πέντε βασικές συνιστώσες, ο δείκτης των οικονομικών συνθηκών ήταν αυτός που συνέβαλε περισσότερο στην επιδείνωση της παγκόσμιας βαθμολογίας το τρέχον έτος.
Όπως τονίζεται, η κατάσταση αυτή οφείλεται σε μεγάλο βαθμό «στη συγκέντρωση ιδιοκτησίας, την πίεση από διαφημιστές και οικονομικούς υποστηρικτές, καθώς και στη δημόσια βοήθεια που περιορίζεται, απουσιάζει ή κατανέμεται με αδιαφανή τρόπο.
«Χωρίς οικονομική ανεξαρτησία, δεν μπορεί να υπάρξει ελεύθερος τύπος. Όταν οι δημοσιογράφοι φτωχαίνουν, δεν έχουν πλέον τα μέσα να αντισταθούν στους εχθρούς του Τύπου – εκείνους που υποστηρίζουν την παραπληροφόρηση και την προπαγάνδα», υπογραμμίζεται στην έκθεση.
Όσον αφορά στην παγκόσμια κατάταξη, στην κορυφή βρίσκεται η Νορβηγία, η Εσθονία, η Ολλανδία, η Σουηδία και η Φινλανδία, ενώ την πρώτη δεκάδα συμπληρώνουν η Δανία, η Ιρλανδία, η Πορτογαλία, η Ελβετία και η Τσεχία.
Στην τελευταία θέση της κατάταξης παγκοσμίως βρίσκεται η Ερυθραία, που καταλαμβάνει την 180η θέση.
Σύμφωνα με στοιχεία που συνέλεξαν οι RSF για τον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου για το 2025, σε 160 από τις 180 χώρες που αξιολογήθηκαν, τα μέσα ενημέρωσης επιτυγχάνουν την οικονομική τους σταθερότητα «με δυσκολία» — ή «καθόλου».
Το πλέον ανησυχητικό στοιχείο ωστόσο είναι ότι μέσα ενημέρωσης κλείνουν λόγω οικονομικών δυσκολιών σε σχεδόν στο 1/3 των χωρών παγκοσμίως, όπως στις Ηνωμένες Πολιτείες (57η θέση, 2 θέσεις κάτω), στην Τυνησία (129η, 11 θέσεις κάτω) και στην Αργεντινή (87η, 21 θέσεις κάτω).
Καταστροφική χαρακτηρίζεται επίσης η κατάσταση στην Παλαιστίνη (163η θέση). Όπως σημειώνουν οι RSF, στη Γάζα, ο ισραηλινός στρατός κατέστρεψε ειδησεογραφικά γραφεία, σκότωσε σχεδόν 200 δημοσιογράφους και επέβαλε πλήρη αποκλεισμό στη Λωρίδα της Γάζας για πάνω από 18 μήνες. Στην Αϊτή (112η, 18 θέσεις κάτω), η έλλειψη πολιτικής σταθερότητας έχει επίσης βυθίσει την οικονομία των μέσων ενημέρωσης στο χάος.
«Η οικονομική κρίση των ΜΜΕ είναι αισθητή μέρα στην ΕΕ και τα Βαλκάνια»
Ειδική αναφορά κάνουν οι RSF στην οικονομική κρίση των ΜΜΕ στην Ευρώπη, όπου μεγαλώνει το χάσμα μεταξύ της ανατολικής και δυτικής ηπείρου και ιδιαίτερα στα Βαλκάνια. «Η οικονομική κρίση των ΜΜΕ είναι αισθητή μέρα στην ΕΕ και τα Βαλκάνια», αναφέρουν. Όσον αφορά τη δυτική Ευρώπη, πως η Γαλλία έχει υποχωρήσει 4 θέσεις, όντας πλέον 25η παγκοσμίως, όπου επισημαίνεται πως «η αυξανόμενη συγκέντρωση (του ελέγχου των ΜΜΕ από λίγους πλούσιους ιδιοκτήτες) εμποδίζει την εκδοτική πολυφωνία, αυξάνει τον κίνδυνο αυτολογοκρισίας και εγείρει σοβαρές ανησυχίες για την ανεξαρτησία των ΜΜΕ από τα οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα των μετόχων». Τόσο η Γαλλία, όσο και η Γερμανία, παρατηρούν οι RSF, δεν επέλεξαν να ενδυναμώσουν την βιωσιμότητα των προϋπολογισμών των δημόσιων μέσων ενημέρωσης.
Σύμφωνα με την έρευνα των Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα, ηγετικό ρόλο στον οικονομικό στραγγαλισμό των ΜΜΕ κατέχουν οι ΗΠΑ, οι οποίες με βάση τον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου κατατάσσονται το 2025 στην 57η θέση, δύο θέσεις χαμηλότερα σε σχέση με πέρυσι.
Αυτές οι σοβαρές περικοπές χρηματοδότησης αποτελούν ένα επιπλέον πλήγμα στην οικονομική κατάσταση των μέσων ενημέρωσης που έχει ήδη αποδυναμωθεί από την κυριαρχία τεχνολογικών κολοσσών όπως η Google, η Apple, το Facebook, η Amazon και η Microsoft στη διάδοση πληροφοριών.
Αυτές οι σε μεγάλο βαθμό μη ρυθμιζόμενες πλατφόρμες απορροφούν ολοένα και μεγαλύτερο μερίδιο των διαφημιστικών εσόδων που κανονικά θα στήριζαν δημοσιογραφικούς οργανισμούς.
Οι συνολικές διαφημιστικές δαπάνες μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έφτασαν τα 247,3 δισ. δολάρια ΗΠΑ το 2024, σημειώνοντας αύξηση 14% σε σύγκριση με το 2023.
Επιπλέον, αυτές οι διαδικτυακές πλατφόρμες περιορίζουν περαιτέρω την Ελευθερία του Τύπου συμβάλλοντας στη διάδοση χειραγωγούμενου και παραπλανητικού περιεχομένου, ενισχύοντας την παραπληροφόρηση.
https://www.militaire.gr/piasame-pato-teleytaia-s-oli-tin-eyropi-i-ellada-sti-lista-tis-eleytherias-toy-typoy/
Ὁ ἀπρόβλεπτος Καναδᾶς
ΟΙ ΔΗΜΟΣΚΟΠΗΣΕΙΣ ἔχουν πλέον πρόβλημα.
Ὄχι ἁπλῶς γιά λόγους μεθοδολογικούς. Μά κυρίως γιατί οἱ ἄνθρωποι εἶναι ἀπρόβλεπτοι. Ἀλλάζουν κατεύθυνση μέ μεγάλη ταχύτητα χωρίς νά δεσμεύονται πιά ἀπό τίς παλιές διαχωριστικές γραμμές. Γιά νά πιάσεις ἐπαφή μέ τήν συλλογική σκέψη πρέπει νά «σκάψεις» πολύ καί νά ἀναπροσαρμόσεις τά μοντέλα σου. Τό νά «καλεῖς» περιοδικῶς τό ἴδιο δεῖγμα χιλίων ἀνθρώπων, εἶναι λάθος. Τό νά σφυγμομετρεῖς τό πλῆθος μέ ἐρωτήματα μέσῳ email, πάλι εἶναι λάθος. Ἡ βάση δεδομένων σου πρέπει νά εἶναι τό σύνολο τοῦ πληθυσμοῦ καί κάθε φορά νά καλεῖς διαφορετικούς. Τό νά θεωρεῖς στατικά τά πολιτικά ρεύματα καί νά μήν ψάχνεις τήν κοινωνική κινητικότητα πίσω ἀπό αὐτά, εἶναι ἐπίσης λάθος. Τό νά θεωρεῖς ὅτι στίς προεκλογικές ἐκστρατεῖες ἁπλῶς ἐπιβεβαιώνονται τά ρεύματα τῆς προηγούμενης περιόδου κατά τό μᾶλλον ἤ ἧττον, ὥστε ἄλλες φορές νά ἀνοίγει καί ἄλλες νά κλείνει ἡ ψαλίδα καί, στό τέλος, ἡ σειρά νά παραμένει ἀμετάβλητη, εἶναι ἐπίσης λάθος. Τά πάντα ρεῖ. Οἱ ἀνατροπές δέν ἀποκλείονται.
Τά ἀποτελέσματα τῶν προχθεσινῶν ἐκλογῶν στόν Καναδᾶ προσφέρονται γιά μελέτη, καθώς μᾶς ἔδειξαν ὅτι δέν ὑπάρχουν σίγουροι πρῶτοι καί πώς κανείς δέν ἔχει συμβόλαιο ἀορίστου χρόνου μέ τήν ἐξουσία. Οὔτε καί σίγουροι δεύτεροι. Δύο μῆνες πρίν καί μέ κεντρικό θέμα τῆς ἐκστρατείας τήν οἰκονομία, τό συντηρητικό κόμμα προηγεῖτο μέ 25 μονάδες τῶν Φιλελευθέρων τοῦ ἀπερχόμενου Πρωθυπουργοῦ Τρυντώ μέ νέο ἀρχηγό τόν Μάρκ Κάρνεϋ. Ὅταν ὁ Τράμπ ἄθελά του ἄλλαξε τό διακύβευμα τῶν ἐκλογῶν καί ἔθεσε στόν λαό τό ὑπαρξιακό ἐρώτημα τῆς ἐθνικῆς ἀνεξαρτησίας, ἔφυγε ἀπό τήν ἀτζέντα ὁ πληθωρισμός, ἐγκαταστάθηκε στήν θέση του ἡ πατρίδα καί ἦρθε ὁ κόσμος ἀνάποδα. Τό ἐκλογικό σῶμα μετακινήθηκε ἀπότομα ἀπό τήν μία ἄκρη στήν ἄλλη. Καί νίκησαν οἱ κεντροαριστεροί Φιλελεύθεροι. Οἱ βέβαιοι ἡττημένοι νίκησαν τούς βέβαιους νικητές. Ἄλλο πρᾶγμα τά σύνορα ἑνός κράτους καί ἄλλο ἡ ψυχή του.
Ἡ μετατόπιση ὑπῆρξε αἰφνιδιαστική καί ἀπότομη. Σχηματικά μιλῶντας κράτησε ὅσο καί τό μπλάκ ἄουτ τῶν 16 ΜWH στήν Ἱσπανία. 5 δευτερόλεπτα. Τόσο γρήγορα ἐγκατέλειψαν οἱ ψηφοφόροι τούς κεντροδεξιούς γιά τούς Φιλελεύθερους. Μία πρόγευση τῆς ἀλλαγῆς πήραμε καί ἐμεῖς στίς ἐθνικές ἐκλογές τό 2023. Μία δήλωση τοῦ πρώην ὑπουργοῦ Κατρούγκαλου τρεῖς μέρες πρίν ἀπό τίς ἐκλογές γιά τήν αὔξηση τῶν ἀσφαλιστικῶν εἰσφορῶν στούς ἐλεύθερους ἐπαγγελματίες εἶχε ὡς ἀποτέλεσμα μία «φέτα» ψηφοφόρων τοῦ ΣΥΡΙΖΑ, ἴση μέ τό 5% τῆς δυνάμεώς του, νά μεταναστεύσει σέ ὧρες ἀπ’ εὐθείας στήν ΝΔ καί νά διπλασιάσει τήν διαφορά τοῦ πρώτου μέ τόν δεύτερο.Τό νά παρατηροῦμε λοιπόν τήν καμπύλη τοῦ πρώτου κόμματος ἄλλοτε νά ἀνεβαίνει ὀλίγον καί ἄλλοτε νά πέφτει πολύ, ἀλλά ἡ ὀροφή του νά κινεῖται δύο χρόνια πέριξ τοῦ 30% σύν πλήν, δέν λέει καί πολλά πράγματα. Εἶναι ἁπλῶς ἡ φωτογραφία μιᾶς στιγμῆς. Κυριολεκτικά.
Τά μόνα ἀκριβῆ δεδομένα πού ἔχουμε στήν διάθεσή μας αὐτή τήν στιγμή εἶναι:
Πρῶτον, ὅτι σέ κῦμα διαδοχικῶν δημοσκοπήσεων ἀπό τόν Φεβρουάριο τοῦ 2024 ἡ διαφορά ΝΔ δεύτερου κόμματος εἶναι σταθερά στίς 10-12 μονάδες μειωθεῖσα κατά 50% ἀπό τίς ἐκλογές τοῦ 2023 πού ἦταν 24 μονάδες.
Δεύτερον, ὅτι τό ποσοστό τῆς ΝΔ ἔχει διαρκεῖς αὐξομειώσεις. Τό καλοκαίρι τοῦ 2024 «ἔπεσε» ἐντυπωσιακά, τόν Δεκέμβριο μετά τόν ἀνασχηματισμό ἀνέβηκε ὀλίγο, τόν Ἰανουάριο καί τόν Φεβρουάριο «ἔπεσε» καί πάλι ἐντυπωσιακά μετά τίς συγκεντρώσεις τῶν Τεμπῶν καί τόν Ἀπρίλιο τσιμπᾶ καί πάλι 1,5 μονάδα μετά τίς ἔκτακτες παροχές. Δεδομένου ὅτι στό πεδίο τῆς οἰκονομίας ἐξελίσσεται στήν βάση τῆς κοινωνίας
1. Ἡ μάχη τοῦ 1/3 ἀπέναντι στά 2/3.
2. Ὁ διαγενεακός ἐμφύλιος μεταξύ τῶν ὑπερηλίκων πού ζητοῦν σταθερότητα καί τῶν νεωτέρων πού ἐπιθυμοῦν ἀνατροπές, μαίνεται.
3. Ὁ ἐμφύλιος μεταξύ τοῦ κόσμου τῆς ἐργασίας πού ζεῖ μέ «σκάρτα» ἑπτακόσια εὐρώ φορολογούμενος ἀγρίως μέ ΦΠΑ καί εἰσφορές καί τοῦ κόσμου τοῦ κεφαλαίου τοῦ ὁποίου οἱ ἀξίες ἐκτινάσσονται καί οἱ μετοχές καί τά μερίσματα εἶναι ἀφορολόγητα, …οὐδείς μπορεῖ νά προβλέψει πῶς θά διαμορφωθεῖ ὁ τελικός συσχετισμός.
Τό νά αὐξάνονται οἱ ἀντικειμενικές ἀξίες τῶν ἄψυχων ἀκινήτων καί νά μένουν σταθερές οἱ ἀξίες ἄν ὄχι νά μειώνονται τῶν ἔμψυχων, τῶν ἐργαζομένων ἀνθρώπων, εἶναι πάντως μέγα θέμα. Ἄν τυχόν τεθεῖ στήν ἀτζέντα καί τό ζήτημα τῶν ἐθνικῶν θεμάτων, ἡ κατάσταση περιπλέκεται. Γιά αὐτό καλά τά πανηγύρια ἀπό τίς τρέχουσες δημοσκοπήσεις, ἀλλά ἄς ἔχουμε τόν νοῦ μας καί στόν Καναδᾶ. Κάτι μᾶς λέει. Μᾶς προειδοποιεῖ.
estianews.gr
Φορολογοῦν ἐργαζόμενο γιά νοσηλεία 82.000 εὐρώ πού κάλυψε ἡ ἑταιρεία του!
Ἐγκύκλιος τοῦ Ὑπουργείου Οἰκονομικῶν θεωρεῖ φορολογητέο εἰσόδημα τήν «παροχή» τῆς καπνοβιομηχανίας ΣΕΚΕ σέ ὑπάλληλο πού ἐχειρουργήθη γιά σοβαρή πάθηση, καί τόν καλοῦν νά πληρώσει τόν «φόρο πού τοῦ ἀναλογεῖ»
ΤΟ ΓΝΩΡΙΖΑΜΕ ὅτι στήν σύγχρονη Ἑλλάδα καί ἡ φιλανθρωπία ἀκόμη πληρώνεται. Εἶναι ἀκριβή. Καί οἱ κοινωνικές παροχές πού ἑταιρεῖες παρέχουν στούς ἐργαζομένους τους καί αὐτές πληρώνονται. Πιστεύαμε ὅμως ὅτι ὑπάρχουν ὅρια. Ὅτι τοὐλάχιστον ἐκεῖ ὅπου τίθενται θέματα ὑγείας, θεραπείας, νοσηλείας, καλύψεως ἰατρικῶν ἐξόδων, τό Κράτος ἐπιδεικνύει ἀνθρωπιά. Ὅμως ὄχι. Τό Κράτος εἶναι ἀδηφάγο. Τό Κράτος εἶναι σπάταλο. Καί ἀπαιτεῖ ἀκόμη καί ἀπό τούς «μή ἔχοντες» νά ἐπωμίζονται ἄδικα βάρη γιά νά καλύπτονται τά ἐξωπραγματικά ἔξοδα τῶν ἰδιαίτερα χαμηλῆς ποιότητος ὑπηρεσιῶν πού παρέχονται στούς πολῖτες.
Τελευταῖο δεῖγμα τέτοιας ἀναλγησίας εἶναι τό γεγονός ὅτι οἱ φορολογικές ἀρχές τῆς χώρας φορολογοῦν ἐργαζόμενο τῆς καπνοβιομηχανίας ΣΕΚΕ, γιά 82.000 εὐρώ τά ὁποῖα κατεβλήθησαν ἀπό τήν ἑταιρεία του, προκειμένου νά χειρουργηθεῖ γιά τήν ἀντιμετώπιση πολύ σοβαρῆς παθήσεώς του. Μάλιστα ὁ συντελεστής φορολογήσεως πού τοῦ ἐπιβάλλεται εἶναι 40%. Θά κληθεῖ δηλαδή νά πληρώσει περί τίς 32.000 εὐρώ φόρο.
Νά σημειωθεῖ ὅτι ἡ ΣΕΚΕ (Συνεταιριστική Ἕνωσις Καπνοπαραγωγῶν Ἑλλάδος), ἱδρυθεῖσα τό 1947 ἀπό τόν ἀείμνηστο Ἀλέξανδρο Μπαλτατζῆ, ἦταν μιά συνεταιριστική ἐπιχείρησις πρότυπο γιά τήν Βόρειο Ἑλλάδα.
Μεταξύ ἄλλων ἀνελάμβανε τήν πλήρη κάλυψη τῶν ἰατρικῶν φροντίδων πού εἶχαν ἀνάγκη οἱ ἐργαζόμενοί της. Κάθε κόστος, νοσηλείας, ἐγχειρήσεως καί πάσης φύσεως ἀποκαταστάσεως ἀπωλειῶν ὑγείας, πού εἶχαν ἀνάγκη οἱ ἐργαζόμενοι, ἐπληρώνετο ἀπό τήν ἑταιρεία. Οἱ δαπάνες ἐκαλύπτοντο ἀπό τήν ΣΕΚΕ. Στό πλαίσιο αὐτῆς τῆς παροχῆς ἐπληρώθησαν ἀπό τήν ἑταιρεία τά προαναφερθέντα 82.000 εὐρώ. Καί ἀντί τό Κράτος νά τήν ἐπιβραβεύσει καί νά τήν κάνει παράδειγμα καί γιά ἄλλους ἐργοδότες, τήν τιμωρεῖ. Τιμωρεῖ τήν ἑταιρεία, τιμωρεῖ καί τόν ἀσθενῆ ἐργαζόμενο στόν ὁποῖο καταλογίζει φορολογική ἐπιβάρυνση γιά τό ποσόν αὐτό. Ἔτσι, μέ τέτοιους ἀπάνθρωπους τρόπους ἐξασφαλίζονται τά περίφημα πλεονάσματα γιά τά ὁποῖα κομπάζει ἡ Κυβέρνησις;
Ὑποθέτουμε ὅτι ἡ ΑΑΔΑΕ θά μποροῦσε νά ἀπαντήσει ὅτι «αὐτό προβλέπει ὁ νόμος.» Ὁ νόμος 4172/2013 προβλέπει ὅτι «ὁποιεσδήποτε παροχές σέ εἶδος λαμβάνει ἕνας ἐργαζόμενος ἤ ἑταῖρος ἤ μέτοχος ἤ συγγενικό πρόσωπο αὐτοῦ συνυπολογίζονται στό φορολογητέο εἰσόδημά του στήν ἀγοραία ἀξία τους ἐφόσον ἡ συνολική ἀξία τῶν παροχῶν σέ εἶδος ὑπερβαίνει τό ποσόν τῶν τριακοσίων (300) εὐρώ ἀνά φορολογικό ἔτος καί μόνον γιά τό ὑπερβάλλον ποσό»! Δηλαδή ὁ ἀσθενής ἐργαζόμενος τῆς ΣΕΚΕ θά φορολογηθεῖ μόνον γιά 81.700 εὐρώ ἐκ τῶν 82.000 πού κατέβαλε ἡ ἑταιρεία γιά τήν νοσηλεία του. Αὐτό εἶναι τό κοινωνικό κράτος…
Καί γιά νά μήν μένει σέ κανέναν ἀμφιβολία γιά τό πραγματικό πνεῦμα τοῦ νομοθέτου ἔρχεται καί ἡ «ἑρμηνευτική ἐγκύκλιος» (οὐδείς νόμος ἐφαρμόζεται ἄν δέν ὑπάρξει καί ἡ «ἐγκύκλιος»), ἡ ὁποία ἐπαναλαμβάνει:
«Στίς παροχές σέ εἶδος στούς ἐργαζόμενους καί στά συγγενικά τους πρόσωπα, πού ὑπερβαίνουν τά 300 εὐρώ ἀνά φορολογικό ἔτος καί συνεπῶς προσαυξάνουν τό φορολογητέο εἰσόδημα τῶν ἐργαζομένων περιλαμβάνονται ἐνδεικτικά… οἱ ἀπ’ εὐθείας πληρωμές πού ἀφοροῦν τήν κάλυψη τῶν ἰατρικῶν ἐξόδων τους»!
Ἔτσι ἡ κοινωνική πολιτική τῆς ΣΕΚΕ ἔναντι τῶν ἐργαζομένων της καταρρακώνεται ἀπό τό Κράτος, τό ὁποῖο ζητεῖ ὑπέρογκο φόρο ἀπό ἕναν ἀσθενῆ γιά τά χρήματα πού κατεβλήθησαν γιά τήν ἐγχείρηση καί νοσηλεία του.
estianews.gr
Δ. Τσαϊλάς: πρόταση για Αναγέννηση της Ελληνικής Θαλάσσιας Ισχύος
του Δημήτρη Τσαϊλά, Υποναυάρχου ε.α.
Τα ενδιαφερόμενα μέρη στον ναυτιλιακό τομέα πρέπει να αρχίσουν να σκέφτονται με υψηλή στρατηγική οριζόμενη από την αρχή του «Μέγα το της Θαλάσσης Κράτος» όταν πρόκειται για την αναζωογόνηση της ελληνικής θαλάσσιας ισχύος. Η τελευταία στρατηγική πρωτοβουλία της Κυβέρνησης με τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό χαράζει μια τολμηρή πορεία, αλλά οι προκλήσεις που καθορίζουν την εποχή βρίσκονται μπροστά μας.
Κάπου, ο Θεμιστοκλής μας γνέφει καταφατικά. Για ένα σαρωτικό εθνικό σχέδιο με στόχο την «Αναζωογόνηση του Θαλάσσιου Μέλλοντος της Ελλάδας» απαιτείται μια οδηγία που πιθανότατα θα υπερασπίζεται τη θαλάσσια ισχύ ως τη ραχοκοκαλιά του εθνικού μεγαλείου. Η Ελλάδα σήμερα βρίσκεται σε μια πολύ διαφορετική θέση από τις δυνάμεις στις οποίες απευθυνόταν κάποτε ο Θεμιστοκλής. Η έκκλησή του αφορούσε ένα Ελληνισμό που έπρεπε να υπερασπιστεί την ακεραιότητά του. Η Ελλάδα, ωστόσο, είναι ένα ναυτικό έθνος από ιστορία και γεωγραφία, που έχει εκχωρήσει δυναμική τις τελευταίες δεκαετίες. Η κυβέρνηση πρέπει να στοχεύει να το αλλάξει αυτό με την αποκατάσταση των υλικών και ανθρώπινων πυλώνων της ελληνικής θαλάσσιας ισχύος.
Μια εθνική προσπάθεια αγκυροβολημένη στη στρατηγική
Η θαλάσσια ενέργεια, ορίζεται, ως μια αλυσίδα αλληλοσυνδεόμενων κρίκων: βιομηχανία, εμπόριο, ναυπηγική βιομηχανία και στρατηγική πρόσβαση σε ζωτικές περιοχές. Με αυτόν τον ορισμό, η Ελλάδα βρίσκεται σε ιδανική θέση. Έχει πλοιοκτήτες που διοικούν έναν παγκόσμιο εμπορικό στόλο, μια μεγάλη ακτογραμμή και λιμάνια που έχουν χρησιμεύσει ως σταυροδρόμι για αιώνες. Ωστόσο, της λείπει μια ολιστική θαλάσσια στρατηγική, ένα εθνικό όραμα για την ενσωμάτωση του Πολεμικού Ναυτικού, του εμπορικού ναυτικού, των ναυπηγείων, του εκπαιδευτικού συστήματος και των ξένων συνεργασιών της.
Ένα νέο σχέδιο πρέπει να στοχεύει να σφυρηλατήσει ακριβώς αυτό. Ξεκινά με μια απλή αλλά τολμηρή δήλωση: «Η πολιτική της Ελληνικής Δημοκρατίας πρέπει να αναζωογονηθεί και να ανοικοδομήσει τις εγχώριες ναυτιλιακές βιομηχανίες και το εργατικό δυναμικό για την ενίσχυση της εθνικής ασφάλειας, της οικονομικής ζωτικότητας και της στρατηγικής μας θέσης στην Ανατολική Μεσόγειο».
Ανθρώπινος παράγοντας και Θαλάσσιος πολιτισμός
Ο θεωρητικός της ναυτικής στρατηγικής, Μάχαν εντόπισε έξι πυλώνες θαλάσσιας ισχύος, τρεις από τους οποίους είναι αμετάβλητοι -γεωγραφία, μέγεθος και φυσικά χαρακτηριστικά όπως λιμάνια και πλωτές οδοί. Η Ελλάδα συμπληρώνει όλα αυτά τα κουτάκια. Αλλά οι υπόλοιποι πυλώνες -πληθυσμός, εθνικός χαρακτήρας και κυβερνητική πολιτική- είναι ανθρωπογενείς και επομένως είναι ανοιχτοί σε επιρροές. Εκεί χρειάζεται να εστιάσει τις προσπάθειές του ο Πρωθυπουργός.
Για να ενισχύσει τον ναυτιλιακό τομέα, η κυβέρνηση πρέπει να διασφαλίσει ότι η Ελλάδα όχι μόνο έχει αρκετούς ναυτικούς, αλλά και τους σωστούς ναυτικούς—ειδικευμένοι ναύτες, μηχανικούς, ναυπηγούς και επαγγελματίες στα logistics. Και αυτό απαιτεί κάτι περισσότερο από επένδυση, απαιτεί πολιτιστική αναβίωση. Οι ασχολούμενοι με την θαλάσσια ασφάλεια τόνισαν ότι η εθνική κλίση προς το εμπόριο και τις θαλάσσιες επιχειρήσεις είναι ο μεγαλύτερος δείκτης του δυναμικού της θαλάσσιας ισχύος. Αυτό το ήθος είναι στο DNA της Ελλάδας, αλλά πρέπει να αναζωογονηθεί μέσω της εκπαίδευσης, της ευαισθητοποίησης του κοινού και της πολιτικής.
Ο ρόλος της κυβέρνησης δεν είναι απλώς να επενδύει, αλλά να διαμορφώνει μια ναυτική ταυτότητα, ακριβώς όπως κάποτε οι ναυτικοί ευθυγράμμισαν τον εθνικό χαρακτήρα των αγώνων της παλιγγενεσίας με τις ναυτικές φιλοδοξίες. Η προσέγγιση του Πρωθυπουργού -συνδυάζοντας την κρατική πρωτοβουλία με τη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα – μπορεί να απηχεί αυτό το μοντέλο.
Οργάνωση Κατακερματισμένου Ναυτιλιακού Τομέα
Εδώ βρίσκεται ένα από τα μεγαλύτερα εμπόδια: ο συντονισμός. Ο ναυτιλιακός τομέας της Ελλάδας είναι εκτεταμένος και κατακερματισμένος, με τη συμμετοχή των υπουργείων Άμυνας, Ναυτιλίας, Ανάπτυξης, Παιδείας, Εξωτερικών και του Πολεμικού Ναυτικού, καθώς και ισχυρές ναυτιλιακές οικογένειες, λιμενικές αρχές, συνδικάτα και διεθνή ενδιαφερόμενα μέρη. Δεν υπάρχει κανένα σημείο ισχύος που να δεσμεύει αυτούς τους παίκτες σε μια ενοποιημένη δύναμη.
Για να επιλυθεί αυτό, ο Πρωθυπουργός πρέπει να συγκεντρώσει τον συντονισμό στο πλαίσιο ενός προτεινόμενου Εθνικού Ναυτιλιακού Συμβουλίου, υπό την προεδρία ενός έμπιστου συμβούλου στο γραφείο του Πρωθυπουργού. Αποστολή του: να εκπονήσει ένα Σχέδιο Δράσης για τη Ναυτιλιακή Στρατηγική που θα συνδυάζει τον ναυτικό εκσυγχρονισμό, την ανάπτυξη του ναυτιλιακού εργατικού δυναμικού, τα κίνητρα για επενδύσεις και τη συνεργασία στο εξωτερικό. Αυτό πρέπει να είναι κάτι παραπάνω από συμβολικό. Χρειάζεται πραγματική εξουσία.
Το σχέδιο πρέπει να περιλαμβάνει επίσης άμεση προσέγγιση με τους συμμάχους της Ελλάδας -ειδικά στην Ευρώπη και την Μεσόγειο- για να συνεργαστούν στη ναυπηγική, να μοιραστούν βέλτιστες πρακτικές και να προσελκύσουν κεφάλαια στα ελληνικά ναυπηγεία. Η ξένη συμμετοχή δεν είναι προδοσία της κυριαρχίας, αλλά σύγχρονη αναγκαιότητα σε έναν διασυνδεδεμένο θαλάσσιο κόσμο.
Ο τελευταίος πυλώνας είναι η κατασκευή ενός στόλου -και εδώ η κυβέρνηση κληρονόμησε την αμφισβήτηση της φήμης της Ελλάδας. Η Ελλάδα διαθέτει τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο ανά χωρητικότητα, αλλά μεγάλο μέρος του πλέει υπό ξένες σημαίες και δεν ενσωματώνεται άμεσα στην εθνική στρατηγική.
Ο Mahan, παρ’ όλη τη στρατιωτική του εστίαση, πίστευε ότι το εμπόριο ήταν η μηχανή της θαλάσσιας ισχύος. Υπό αυτό το πρίσμα, η στρατηγική του Πρωθυπουργού απαιτεί όχι μόνο επενδύσεις στο Πολεμικό Ναυτικό, αλλά και να φέρει ένα τμήμα της ελληνικής ναυτιλίας υπό την εθνική σημαία –ειδικά με τρόπους που θα ήταν χρήσιμοι σε σενάρια κρίσης. Περισσότερα ναυλωμένα πλοία από το κράτος, κίνητρα για ναυτιλία υπό ελληνική σημαία και μοντέρνα σχέδια πλοίων διπλής χρήσης όλα θα χρειαστεί να διερευνηθούν.
Επιπρόσθετα, η Κυβέρνηση πρέπει να σχεδιάσει να επιταχύνει τις αναβαθμίσεις σε εγχώρια ναυπηγεία, ενώ θα επιτρέψει προσωρινά σε πλοία ξένης κατασκευής ή εκσυγχρονισμού να εισέλθουν σε εθνική υπηρεσία για να καλύψουν κρίσιμα κενά επιμελητείας.
Στρατηγική θαλάσσια αλλαγή
Το σχέδιο της κυβέρνησης δεν θα είναι μια συνηθισμένη πολιτική κίνηση, αλλά θα είναι ένα κάλεσμα για μια εθνική αλλαγή στη θάλασσα. Είναι εθνικό σε εύρος: δίνοντας έμφαση στο εμπόριο, στη ναυτική ετοιμότητα και στην πολιτιστική ψυχή ενός ναυτικού λαού. Θα αντιμετωπίζει τις σκληρές αλήθειες ενός κατακερματισμένου συστήματος, περιορισμένων πόρων και ενός περίπλοκου γεωπολιτικού περιβάλλοντος.
Ωστόσο, ο Πρωθυπουργός πρέπει να στοιχηματίσει ότι μια χώρα που κάποτε δάμαζε τα κύματα από το Αιγαίο μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα και πέρα στη Μεσόγειο μπορεί και πάλι να γίνει θαλάσσιος ακρογωνιαίος λίθος της ευρωπαϊκής και της μεσογειακής στρατηγικής. Θα χρειαστούν χρόνια, ίσως δεκαετίες. Η επιτυχία θα απαιτήσει μακροπρόθεσμη δέσμευση, διατομεακό συντονισμό και έξυπνες, μελλοντικές επενδύσεις. Όμως, με στρατηγική ηγεσία και εθνική βούληση, η Ελλάδα μπορεί να αποκαταστήσει τη ναυτιλιακή-βιομηχανική της βάση ως πυλώνα κυριαρχίας, οικονομικού δυναμισμού και γεωπολιτικής επιρροής. Αυτό δεν θα είναι απλώς μια ανάκαμψη θα είναι μια εθνική αναγέννηση στη θάλασσα.
Συμπέρασμα: Για άλλη μια φορά προς ένα θαλάσσιο έθνος
Μια ναυτιλιακή πρωτοβουλία του πρωθυπουργού είναι κάτι παραπάνω από ένα σχέδιο οικονομικής ανάπτυξης. Είναι μια επαναβεβαίωση της ταυτότητας και του ρόλου της Ελλάδας ως θαλάσσιου έθνους. Από τον μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο μέχρι την πρώτη γραμμή του Πολεμικού Ναυτικού στην περιφερειακή ασφάλεια, η Ελλάδα έχει τα θεμέλια να ηγηθεί όχι μόνο στο εμπόριο και την άμυνα, αλλά στη θαλάσσια καινοτομία και βιωσιμότητα.
Αλλά κάθε σπουδαίο ταξίδι ξεκινά με μια διόρθωση πορείας.
Η Ελλάδα έχει τη γεωγραφία. Έχει τους ναυτικούς. Τώρα, είναι στο χέρι του Έλληνα Πρωθυπουργού, να μπορέσει επιτέλους να ανακτήσει τη θαλάσσια στρατηγική που μας ταιριάζει.
*Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security (INIS), του Strategy International (SI) και του Research Institute for European and American Studies (RIEAS).