Ο Ολλανδός πρωθυπουργός Ντικ Σχοφ υπέβαλε την παραίτησή του μετά την απόφαση του ακροδεξιού Γκερτ Βίλντερς να αποχωρήσει από τον κυβερνητικό συνασπισμό.

Η ολλανδική κυβέρνηση -συνασπισμός ανάμεσα στο ακροδεξιό Κόμμα Ελευθερίας (PVV) του Βίλντερς, που είναι και το μεγαλύτερο κόμμα, το λαϊκιστικό Κίνημα Αγροτών-Πολιτών (BBB), το κεντρώο Νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο (NSC) και το φιλελεύθερο Λαϊκό Κόμμα για την Ελευθερία και τη Δημοκρατία (VVD)- έχει ουσιαστικά καταρρεύσει.

Η αποχώρηση του Βίλντερς οδηγεί σε πρόωρες εκλογές, αν και παραμένει ασαφές πότε θα διεξαχθούν, καθώς στα τέλη του μήνα είναι προγραμματισμένη η σύνοδος του ΝΑΤΟ στη Χάγη.

Ολλανδία: Η κυβέρνηση συνεχίζει ως υπηρεσιακή
Οι υπουργοί που προέρχονται από το PVV θα αποχωρήσουν από την κυβέρνηση, η οποία θα συνεχίσει το έργο της ως υπηρεσιακή.

Ο Σχοφ χαρακτήρισε «ανεύθυνη» την απόφαση του Βίλντερς.

«Τις τελευταίες ημέρες ενημέρωσα κατ’ επανάληψη τους τέσσερις ηγέτες του κόμματος ότι, κατ’ εμέ, η πτώση της κυβέρνησης δεν ήταν αναγκαία και είναι ανεύθυνη» είπε στους δημοσιογράφους. Διαβεβαίωσε, πάντως, ότι θα παραμείνει ως υπηρεσιακός, μέχρι τον σχηματισμό νέας κυβέρνησης.

Οι εκλογές δεν είναι πιθανόν να διεξαχθούν πριν από τον Οκτώβριο. Συνήθως, λόγω του κατακερματισμένου πολιτικού τοπίου της Ολλανδίας, ο σχηματισμός νέας κυβέρνησης παίρνει πολλούς μήνες.

Νωρίτερα, ο Βίλντερς ανακοίνωσε ότι το κόμμα του αποσύρεται από τον κυβερνητικό συνασπισμό επειδή οι τρεις άλλοι εταίροι δεν ήταν πρόθυμοι να στηρίξουν τις ιδέες του για το άσυλο και τη μετανάστευση.

«Δεν υπήρξε υπογραφή στο σχέδιό μας για το άσυλο. Το PVV αποχωρεί από τον συνασπισμό» ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ.

Τα άλλα κόμματα του κυβερνητικού συνασπισμού έχουν την επιλογή να επιχειρήσουν να συνεχίσουν να κυβερνούν, ως κυβέρνηση μειοψηφίας, αλλά δεν πιστεύεται ότι θα ακολουθήσουν αυτόν τον δρόμο.

Τα κόμματα της αντιπολίτευσης ζήτησαν να προκηρυχθούν νέες βουλευτικές εκλογές.

“https://www.iefimerida.gr/kosmos/ollandia-peftei-i-kybernisi-exelixeis”>Εξελίξεις στην Ολλανδία: Παραιτήθηκε ο πρωθυπουργός μετά την αποχώρηση Βίλντερς, καταρρέει η κυβέρνηση – iefimerida.gr</a></p>

Νταγκ Μπάντοου

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ πρέπει να δράσει τώρα για να τερματίσει την αμυντική εξάρτηση της Ευρώπης.

Η Kaja Kallas, που εκτελεί χρέη άτυπης υπουργού Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαθέτει περίσσιο θράσος. Δυστυχώς, τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά της –όπως η υποκρισία– είναι πολύ λιγότερο ελκυστικά.

Η Kallas εδώ και καιρό επικρίνει την άμεση προσέγγιση του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ προς τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν. Μετά τη μεταξύ τους τηλεφωνική συνομιλία τη Δευτέρα, λίγες ημέρες μετά τις απευθείας συνομιλίες Ρωσίας-Ουκρανίας στην Κωνσταντινούπολη, διαμαρτυρήθηκε λέγοντας: «Δεν είδαμε πραγματικά, ξέρετε, πίεση προς τη Ρωσία από αυτές τις συνομιλίες». Τον Φεβρουάριο τον είχε κατηγορήσει για «κατευνασμό» επειδή κάλεσε τον Πούτιν, εξηγώντας: «Είναι ξεκάθαρο πως οποιαδήποτε συμφωνία πίσω από τις πλάτες μας δεν πρόκειται να λειτουργήσει. Χρειάζεστε τους Ευρωπαίους, χρειάζεστε τους Ουκρανούς».

Αυτά είναι πλούσια λόγια από την Kallas, η οποία μέχρι πέρυσι ήταν πρωθυπουργός της Εσθονίας. Σφηνωμένη ανάμεσα στη Γερμανία και τη Ρωσία/Σοβιετική Ένωση, η χώρα της έχει υποφέρει ιστορικά. Δυστυχώς, ως μέλος του ΝΑΤΟ, το Ταλίν αποτελεί περισσότερο βάρος παρά πλεονέκτημα για την Αμερική – και η Kallas, όπως και οι περισσότεροι συμπατριώτες της, περιμένει από τις ΗΠΑ να υπερασπιστούν τη χώρα τους. Άλλωστε, η Εσθονία δαπάνησε μόλις 1,4 δισ. δολάρια για την άμυνα πέρυσι — ένα ποσό ασήμαντο για το Πεντάγωνο. Πρόκειται μεν για το 3,4% του ΑΕΠ της —εντυπωσιακό σε σύγκριση με άλλα μέλη του ΝΑΤΟ— αλλά παραμένει σοκαριστικά χαμηλό για μια χώρα που υποτίθεται πως φοβάται ρωσική εισβολή. Ο στρατός της αριθμεί 3.750 άνδρες. Η κυβέρνηση διαθέτει δέκα πλοία, τέσσερα αεροπλάνα και τρία ελικόπτερα.

Μια χώρα πλήρως εξαρτημένη από τη γενναιοδωρία των άλλων δεν θα έπρεπε να πετάει πέτρες σε όσους καλείται να την υπερασπιστούν από ένα πυρηνικά οπλισμένο γειτονικό κράτος. Ιδίως από τη στιγμή που οι γειτονικές της χώρες δεν θα τη σώσουν σε περίπτωση πολέμου — ούτε και τα πιο πλούσια, πιο μακρινά ευρωπαϊκά κράτη. Το Ταλίν θα περιμένει απελπισμένα το αμερικανικό «ιππικό».

Η Kallas δεν είναι η μόνη Ευρωπαία που περιμένει από τις ΗΠΑ να σώσουν τη χώρα της. Τον Μάρτιο, η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι πρότεινε να διανέμονται οι εγγυήσεις ασφαλείας του ΝΑΤΟ όπως τα σοκολατάκια που μοιράζουν ορισμένα ξενοδοχεία πριν τον ύπνο. Όταν Ευρωπαίοι ηγέτες συζήτησαν το ενδεχόμενο αποστολής στρατευμάτων για την επίβλεψη κατάπαυσης πυρός στην Ουκρανία, η Μελόνι αρνήθηκε, δηλώνοντας ότι «πρέπει να σκεφτούμε πιο διαρκείς λύσεις», εννοώντας την παροχή της περιβόητης εγγύησης του Άρθρου 5 της Συμμαχίας σε χώρες εκτός ΝΑΤΟ: «Η επέκταση στην Ουκρανία της ίδιας προστασίας που έχουν τα κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ θα ήταν σαφώς πιο αποτελεσματική, έστω κι αν διαφέρει από την πλήρη ένταξη». Ισχυρίστηκε ότι «θα επρόκειτο για μια σταθερή, διαρκή και αποτελεσματική εγγύηση ασφαλείας, πολύ καλύτερη από κάποιες από τις άλλες προτάσεις που έχω δει».

Πρόκειται για μια ανόητη, ακόμα και ανέντιμη ιδέα. Η Συμμαχία έχει μια διαδικασία ένταξης, επειδή η απειλή πολέμου κατά πυρηνικής δύναμης είναι σοβαρή υπόθεση και πρέπει να απευθύνεται μόνο σε χώρες των οποίων η άμυνα είναι ζωτικής σημασίας — ή έστω χρήσιμη — για την ασφάλεια των υπολοίπων μελών. Η Ουκρανία δεν πληροί κανένα από τα δύο αυτά κριτήρια. Γι’ αυτό και οι ΗΠΑ με τους Ευρωπαίους αποφεύγουν εδώ και 17 χρόνια να τη δεχτούν επίσημα στο ΝΑΤΟ. Αν χώρες όπως η Ουκρανία δεν πληρούν τις προϋποθέσεις ένταξης, δεν πρέπει να τους χαρίζονται τα βασικά προνόμια της ιδιότητας του μέλους.

Η πρόταση για παροχή εγγυήσεων ασφαλείας σε μη μέλη δεν ήταν η πρώτη προσπάθεια τον Μάρτιο να επιβαρυνθούν οι ΗΠΑ με τον λογαριασμό. Μια εκστρατεία για τη δημιουργία πολυεθνικής ευρωπαϊκής ειρηνευτικής δύναμης στην Ουκρανία κατέρρευσε όταν η Ουάσιγκτον αρνήθηκε να προσφέρει προστασία βάσει του Άρθρου 5 στις δυνάμεις που πρότειναν να αναπτυχθούν σε επικίνδυνο πεδίο. Ωστόσο, η πρόταση της Μελόνι δεν είναι απλώς κακή πολιτική· αποτελεί και μια ανέντιμη εθνική υπεκφυγή. Αφού απέρριψε την αποστολή Ιταλών στρατιωτών στην Ουκρανία, ελπίζει να δείξει πυγμή χωρίς να κάνει τίποτα. Η Ιταλία διαθέτει μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες της Ευρώπης, αλλά ανταγωνίζεται την Ισπανία ως ο χειρότερος μεγάλος «λαθρεπιβάτης» στις στρατιωτικές δαπάνες. Με αμυντικές δαπάνες μόλις 1,49% του ΑΕΠ, κατατάσσεται στην 27η θέση μεταξύ των 32 μελών. Ανάμεσα σε όσους τα πηγαίνουν καλύτερα: η Κροατία, η Αλβανία, το Μαυροβούνιο, η Πορτογαλία, η Βουλγαρία και η Δανία.

Για να είμαστε δίκαιοι, ακόμα και οι καλύτεροι επιδόσεις δεν είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακές – τουλάχιστον αν όντως πιστεύουν αυτά που λένε για τον κίνδυνο μιας ρωσικής «κεραυνοβόλας επίθεσης». Όπως παρατήρησε το Economist:

Η συνειδητοποίηση αρχίζει να εγκαθίσταται. Η Ευρώπη πρέπει να αποκτήσει την ικανότητα να υπερασπίζεται τον εαυτό της χωρίς τη βοήθεια της Αμερικής… Το πρόβλημα είναι ότι, μέχρι στιγμής, κανείς από τους πολιτικούς δεν έχει παρουσιάσει σοβαρές ιδέες για το από πού θα βρεθούν τα χρήματα. Αυτή τη στιγμή, τα κράτη-μέλη της ΕΕ δαπανούν περίπου 325 δισεκατομμύρια ευρώ (340 δισ. δολάρια) ετησίως για την άμυνα, ποσοστό περίπου 1,8% του ΑΕΠ του μπλοκ. Τρία χρόνια μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, αυτό παραμένει κάτω από τον στόχο του 2% που είχε θέσει το ΝΑΤΟ ήδη από το 2014, όταν η Ρωσία προσάρτησε παράνομα την Κριμαία και κατέλαβε την ανατολική περιοχή του Ντονμπάς…

Οι ευρωπαϊκές δαπάνες υπέρ της Ουκρανίας είναι εξίσου υποτονικές. Από τον Ιανουάριο του 2022, η ΕΕ και τα κράτη-μέλη της έχουν διαθέσει 113 δισ. ευρώ σε οικονομική, στρατιωτική και ανθρωπιστική βοήθεια — ποσό που αντιστοιχεί σε λίγο παραπάνω από 0,2% του ΑΕΠ τους για κάθε ένα από αυτά τα τρία έτη.

Ορισμένοι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι έχουν ζητήσει «οδικό χάρτη» για ενδεχόμενη αποχώρηση των ΗΠΑ, ώστε να προσαρμόσουν τα αμυντικά τους σχέδια. Ωστόσο, οι περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν δείχνουν καμία βιασύνη να ενισχύσουν τις ένοπλες δυνάμεις τους, ενώ οι αναλυτές προειδοποιούν ότι θα χρειαστούν χρόνια για να προετοιμαστούν για μια αποχώρηση – ή ακόμα και μερική αποδέσμευση – της Ουάσιγκτον. Όπως ανέφερε το Politico Europe:

Έκθεση του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών της Κολωνίας (IW Cologne) προειδοποίησε αυτή την εβδομάδα ότι θα χρειαστούν 10 έως 12 χρόνια για να αντικαταστήσει η Ευρώπη κρίσιμες στρατιωτικές δυνατότητες των ΗΠΑ.

Αυτό έχει μετατραπεί σε επιχείρημα κατά της απόφασης της κυβέρνησης Τραμπ να πιέσει την Ευρώπη να «ενηλικιωθεί» στρατιωτικά. Ακόμα και Αμερικανοί στρατιωτικοί δεν επιθυμούν οποιοδήποτε είδος αποχώρησης. Και οι Ευρωπαίοι δεν κρύβουν τη στρατηγική τους. Όπως έγραψε το Politico Europe:

Ορισμένες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις ελπίζουν ακόμα πως οι ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ σε δύο χρόνια, και οι προεδρικές εκλογές του 2028, θα περιορίσουν την ισχύ του Τραμπ και θα αποκαταστήσουν την παλιά συμμαχία με τις ΗΠΑ. Την ίδια στιγμή, φοβούνται πως η προετοιμασία για το χειρότερο ενδέχεται να γίνει αυτοεκπληρούμενη προφητεία, επιταχύνοντας έτσι μια εξέλιξη που εξακολουθούν να προσπαθούν να αποφύγουν, όπως δήλωσαν τρεις Ευρωπαίοι αξιωματούχοι.

 Κι όμως, η Ρωσία –υποτίθεται παραλυμένη από τις κυρώσεις– δαπανά περισσότερα από το δυτικό μπλοκ από τότε που εισέβαλε στην Ουκρανία. Σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών (IISS):

«Το τελευταίο έτος, οι ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες αυξήθηκαν κατά 11,7% σε πραγματικούς όρους και ανήλθαν σε 457 δισ. δολάρια ΗΠΑ, με το 2024 να σηματοδοτεί το δέκατο συνεχόμενο έτος αύξησης… Ωστόσο, η ευρωπαϊκή άνοδος υπολειπόταν ακόμη της ρωσικής, καθώς οι συνολικές στρατιωτικές δαπάνες της Ρωσίας αυξήθηκαν κατά 41,9% σε πραγματικούς όρους, φτάνοντας τα 13,1 τρισεκατομμύρια ρούβλια (περίπου 145,9 δισ. δολάρια). Λόγω του χαμηλότερου κόστους παραγωγής στο εσωτερικό και της σχεδόν πλήρους εγχώριας κάλυψης των εξοπλισμών στη Ρωσία, έχει νόημα η αξιολόγηση των στρατιωτικών δαπανών σε όρους ισοδυναμίας αγοραστικής δύναμης (PPP). Υπό αυτό το πρίσμα, οι συνολικές ρωσικές δαπάνες για το 2024 φτάνουν τα 462 δισ. δολάρια, ξεπερνώντας το σύνολο των ευρωπαϊκών δαπανών όταν υπολογίζονται σε τρέχουσες τιμές συναλλάγματος (MER).»

Βεβαίως, η Μόσχα εξαντλεί σημαντικό μέρος του ανθρώπινου δυναμικού και του στρατιωτικού της υλικού στον αιματηρό πόλεμο κατά της Ουκρανίας. Όμως η κυβέρνηση Πούτιν έχει αποδείξει πως ακόμη και μια ασθενής οικονομία υπό καθεστώς κυρώσεων μπορεί να κινητοποιηθεί γρήγορα και να παράγει σημαντικές ποσότητες όπλων. Το ίδιο θα μπορούσαν να κάνουν και οι Ευρωπαίοι — αν πίστευαν πραγματικά ότι αυτό έχει σημασία. Αντί γι’ αυτό, συνεχίζουν να κάνουν λίγα — τόσο για την ενίσχυση της Ουκρανίας όσο και για τη δική τους άμυνα. Ενώ ταυτόχρονα περιμένουν από τις ΗΠΑ να συνεχίσουν να τους προστατεύουν, σε μια μετάβαση προς μια «ευρωπαϊκή άμυνα της Ευρώπης» που υπό αυτές τις προϋποθέσεις θα διαρκέσει… αιώνια.

Αν και είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς σοβαρό αμερικανικό επιχείρημα κατά της ευρωπαϊκής ανάληψης της άμυνας της ηπείρου, οι Αμερικανοί διαμορφωτές πολιτικής –σε αντίθεση με την κοινή γνώμη– έχουν για δεκαετίες αποκομίσει πολιτικά οφέλη από μια Ευρώπη ανίσχυρη και εξαρτημένη, που ευθυγραμμιζόταν με τις αμερικανικές πρωτοβουλίες χρησιμοποιώντας αμερικανικά όπλα. Όπως προειδοποίησε ο Edward Lucas του Κέντρου Ευρωπαϊκής Πολιτικής Ανάλυσης:

«Στο μέλλον, στα ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος θα έχουμε πολύ περισσότερο μια συνεργασία ίσων. Σε άλλα ζητήματα –όπως η παγκόσμια οικονομική διαχείριση, οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή και το διεθνές δίκαιο– οι Ευρωπαίοι θα έχουν δικές τους ιδέες και προτεραιότητες.»

Πράγματι, ο διακεκριμένος συγγραφέας και ακαδημαϊκός του Ινστιτούτου Ασίας της Σιγκαπούρης, Kishore Mahbubani, κάλεσε την Ευρώπη να χαράξει μια νέα στρατηγική πορεία, εκφράζοντας την προθυμία της «να αποχωρήσει από το ΝΑΤΟ», να καταλήξει σε μια συμφωνία με τη Ρωσία «με αμοιβαίο σεβασμό στα ζωτικά συμφέροντα κάθε πλευράς» και να «διαπραγματευτεί ένα νέο στρατηγικό πλαίσιο με την Κίνα».

Δεδομένα, μια τέτοια προσέγγιση θα προκαλούσε φρίκη στους διαμορφωτές πολιτικής της Ουάσιγκτον — συμπεριλαμβανομένων και αρκετών ανθρώπων γύρω από τον Τραμπ. Για παράδειγμα, ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο απέρριψε κάθε σκέψη αποχώρησης από τη διατλαντική συμμαχία, δηλώνοντας:

«Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι ενεργές στο ΝΑΤΟ όσο ποτέ άλλοτε.»

Ωστόσο, οι Αμερικανοί πολίτες οφείλουν να φανταστούν ένα καλύτερο μέλλον — ένα μέλλον όπου η Ευρώπη, με ΑΕΠ δέκα φορές μεγαλύτερο από της Ρωσίας και πληθυσμό τριπλάσιο, θα αντιστεκόταν στη Μόσχα χωρίς να εξαρτάται από την Ουάσιγκτον. Όπου η Ευρώπη θα ανέπτυσσε τις δικές της δυνάμεις για την προστασία συμφερόντων πέρα από τα σύνορά της — όπως για παράδειγμα η ευρωπαϊκή ναυτιλία που στοχοποιείται από τους Χούθι στην Υεμένη. Οι περισσότεροι Αμερικανοί θα επικροτούσαν αυτό το αποτέλεσμα. Η στρατηγική της Ουάσιγκτον στο εξής δεν θα έπρεπε να είναι η «κατανομή βαρών», αλλά η αποτίναξη βαρών.

Και αυτό είναι ακόμη πιο επιτακτικό δεδομένου ότι η πάγια επιθυμία της Αμερικής να κυριαρχεί τόσο στους συμμάχους όσο και στους αντιπάλους της, είναι πλέον οικονομικά χρεοκοπημένη. Οι ΗΠΑ λειτουργούν με ελλείμματα άνω των 2 τρισ. δολαρίων τον χρόνο, πλησιάζοντας το ιστορικό ρεκόρ χρέους 106% του ΑΕΠ από την εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ενώ πληρώνουν πάνω από 1 τρισ. δολάρια ετησίως σε τόκους — και όλα αυτά χωρίς να έχει ξεσπάσει πόλεμος, πανδημία ή οικονομική κρίση. Η φορολογική μεταρρύθμιση των Ρεπουμπλικανών θα επιτείνει περαιτέρω το χρέος, το οποίο θα μπορούσε να μετατραπεί σε τσουνάμι εάν η οικονομία πέσει σε ύφεση. Σε βάθος χρόνου, οι δαπάνες, τα ελλείμματα, οι τόκοι και το χρέος ανεβαίνουν διαρκώς — χωρίς να διαφαίνεται φρένο στον ορίζοντα.

Δεδομένου ότι οι δραστικές περικοπές σε κοινωνικά προγράμματα όπως το Social Security, το Medicare και το Medicaid είναι πολιτικά ανέφικτες, ο προϋπολογισμός του Πενταγώνου θα γίνει αναπόφευκτα ο κύριος στόχος των περικοπών. Οι φόροι πιθανόν θα αυξηθούν — αλλά ποιος Αμερικανός πολιτικός θα ζητήσει από τους πολίτες του να πληρώνουν ακόμη περισσότερα, ώστε οι Ευρωπαίοι να συνεχίσουν να πληρώνουν ακόμη λιγότερα;

Η Kallas, η Meloni και πολλοί άλλοι Ευρωπαίοι εξακολουθούν να ελπίζουν πως θα παγιδεύσουν τον «θείο Σαμ» στον ρόλο του «θείου κορόιδου». Όμως ο αμερικανικός λαός εξέλεξε τον Ντόναλντ Τραμπ για να πει: Φτάνει πια.

Ήρθε η ώρα η Ουάσιγκτον να αντιμετωπίσει τους Ευρωπαίους ως φίλους, ενήλικες και συμμάχους — και όχι ως πελάτες, εξαρτημένους ή κακοπληρωτές.

Νταγκ Μπάντοου
Ο Doug Bandow είναι ανώτερος ερευνητής (Senior Fellow) στο Ινστιτούτο Cato. Πρώην ειδικός βοηθός του Προέδρου Ρόναλντ Ρέιγκαν, είναι συγγραφέας του βιβλίου Foreign Follies: America’s New Global Empire («Ξένες Τρέλες: Η Νέα Αυτοκρατορία των ΗΠΑ»).

theamericanconservative.com

Thomas Fazi

May 30, 2025

Ο πραγματικός νικητής της ευρωπαϊκής πολιτικής έναντι της Ρωσίας
– Η «αυτοχειρία» της ΕΕ μέσω κυρώσεων συνεχίζεται

Ανικανοποίητη, φαίνεται, από τις ήδη σοβαρές οικονομικές και βιομηχανικές συνέπειες των κυρώσεων των τελευταίων τριών ετών, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε στις αρχές του μήνα ένα νέο σχέδιο πλήρους απεξάρτησης από τις ρωσικές ενεργειακές εισαγωγές εντός διετίας – συμπεριλαμβανομένου του φυσικού αερίου, του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG), του πετρελαίου και του εμπλουτισμένου ουρανίου για τα πυρηνικά εργοστάσια.

Στο πλαίσιο της αναθεωρημένης στρατηγικής REPowerEU, η Επιτροπή δεσμεύθηκε να απαγορεύσει μέχρι τα τέλη του 2025 τις εισαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου μέσω της spot αγοράς — τόσο για τα υφιστάμενα όσο και για τα μελλοντικά συμβόλαια, τα οποία σήμερα αντιστοιχούν στο ένα τρίτο των αγορών φυσικού αερίου της ΕΕ. Παράλληλα, πρότεινε την κατάργηση όλων των μακροπρόθεσμων ενεργειακών συμβολαίων με τη Ρωσία έως το 2027.

Πριν τον πόλεμο στην Ουκρανία, η Ρωσία προμήθευε την πλειοψηφία του φυσικού αερίου της ΕΕ μέσω αγωγών. Έκτοτε, το μερίδιο της Ρωσίας στις ευρωπαϊκές εισαγωγές φυσικού αερίου μειώθηκε από 45% το 2021 σε 19% το 2024, με πρόβλεψη περαιτέρω μείωσης στο 13% το 2025. Ωστόσο, η Ρωσία παραμένει ο τρίτος μεγαλύτερος προμηθευτής αερίου της ΕΕ μετά τη Νορβηγία και την Αλγερία. Για να καλύψει το κενό, η Ευρώπη στράφηκε στο υγροποιημένο φυσικό αέριο (LNG), το οποίο πλέον καλύπτει το 50% των συνολικών εισαγωγών αερίου — σχεδόν οι μισές ποσότητες αυτού προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Το πρόβλημα είναι πως το LNG είναι πολύ ακριβότερο και αστάθμητο σε σχέση με το αέριο αγωγών. Ενώ οι εισαγωγές μέσω αγωγών εξασφαλίζονται με μακροχρόνιες συμβάσεις, οι τιμές του LNG εξαρτώνται από τη διεθνή spot αγορά και επηρεάζονται από τις χρηματοπιστωτικές κερδοσκοπίες και τις γεωπολιτικές αναταράξεις — οδηγώντας έτσι σε υψηλότερο κόστος και μεγαλύτερη αβεβαιότητα.

Το ειρωνικό είναι ότι, ενώ η ΕΕ μειώνει τις εισαγωγές αερίου μέσω αγωγών από τη Ρωσία, αυξάνει τις αγορές ρωσικού LNG. Μόνο στους πρώτους τέσσερις μήνες του 2025, οι παραδόσεις ρωσικού LNG προς την Ευρώπη αυξήθηκαν κατά 12% σε ετήσια βάση. Γιατί; Εν μέρει επειδή μια πλήρης και άμεση διακοπή δεν ήταν ποτέ εφικτή· επιπλέον, χώρες όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία αρνήθηκαν ρητά να ανταλλάξουν το φθηνό ρωσικό αέριο με το πανάκριβο αμερικανικό LNG. Υπάρχει όμως και νομικός λόγος: πολλές ευρωπαϊκές εταιρείες δεσμεύονται από μακροχρόνιες συμβάσεις τύπου «take-or-pay» με Ρώσους προμηθευτές. Βάσει αυτών — οι περισσότερες υπεγράφησαν πριν το 2022 — ο αγοραστής είναι υποχρεωμένος να πληρώσει για τις συμφωνημένες ποσότητες είτε τις παραλάβει είτε όχι. Έτσι, η συνέχιση των εισαγωγών, ακόμα και σε υψηλότερες τιμές, αποτελεί οικονομικά λογική επιλογή.

Οι κύριοι εισαγωγείς ρωσικού LNG σήμερα είναι η Γαλλία, η Ισπανία, η Ολλανδία, το Βέλγιο και η Ιταλία. Αφού επαναεριοποιηθεί (δηλαδή μετατραπεί ξανά σε φυσικό αέριο), διοχετεύεται στο ευρωπαϊκό δίκτυο και τελικά φτάνει και σε άλλες χώρες, όπως η Γερμανία. Παράλληλα, ρωσικό αέριο μέσω αγωγών συνεχίζει να ρέει στην Ευρώπη — και, προς έκπληξη πολλών, και στην Ουκρανία — μέσω του αγωγού TurkStream, που διασχίζει την Τουρκία και καταλήγει σε Βουλγαρία, Σερβία και Ουγγαρία, την ώρα που άλλες κύριες οδεύσεις (Yamal-Europe, Nord Stream, Ουκρανία) έχουν διακοπεί.

Ωστόσο, η Κομισιόν επιδιώκει τώρα να σταματήσει πλήρως αυτό το καθεστώς. «Πέρυσι πληρώσαμε ακόμα 23 δισ. ευρώ στη Ρωσία για εισαγωγές ενέργειας», δήλωσε ο Επίτροπος Ενέργειας της ΕΕ Νταν Γιόργκενσεν. «Δεν θέλουμε να εισάγουμε ούτε ένα μόριο στο μέλλον. Για την ασφάλειά μας και για την αλληλεγγύη μας προς την Ουκρανία». Η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν προσέθεσε: «Τώρα είναι η στιγμή για την Ευρώπη να κόψει ολοκληρωτικά τους ενεργειακούς δεσμούς με έναν αναξιόπιστο προμηθευτή. Οι πόροι ενέργειας που φτάνουν στην ήπειρό μας δεν πρέπει να χρηματοδοτούν τον πόλεμο κατά της Ουκρανίας».

Η ΕΕ υιοθετεί σκληρή στάση απέναντι σε Ουγγαρία και Σλοβακία –
Η αποβιομηχάνιση της Ευρώπης επιταχύνεται υπό το βάρος των ενεργειακών επιλογών της Κομισιόν

Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανακοίνωσε αυστηρότερη στάση έναντι της Ουγγαρίας και της Σλοβακίας, οι οποίες εξακολουθούν να καλύπτουν το 80% των αναγκών τους σε πετρέλαιο από τη Μόσχα. Οι δύο χώρες είχαν εξαιρεθεί από το έκτο πακέτο κυρώσεων, που απαγόρευσε τις θαλάσσιες εισαγωγές ρωσικού αργού από τα τέλη του 2022 και των διυλισμένων προϊόντων από τον Φεβρουάριο του 2023. Πλέον, θα κληθούν να υποβάλουν σχέδια για την πλήρη κατάργηση των εισαγωγών έως το 2027. Παράλληλα, η Επιτροπή εξετάζει τρόπους να επιτρέψει σε ευρωπαϊκές εταιρείες να επικαλεστούν ρήτρες «ανωτέρας βίας» για να απεμπλακούν από συμβάσεις ρωσικού αερίου χωρίς νομικές κυρώσεις.

Η Κομισιόν εξετάζει επίσης την απαγόρευση νέων ενεργειακών συμβολαίων με τη Ρωσία και την επιβολή νέων κυρώσεων στις υφιστάμενες εισαγωγές. Ωστόσο, τέτοια μέτρα αναμένεται να προσκρούσουν σε βέτο από την Ουγγαρία και τη Σλοβακία. Όπως δήλωσε χαρακτηριστικά ο υπουργός Εξωτερικών της Ουγγαρίας Πέτερ Σιγιάρτο: «Το πολιτικά υποκινούμενο σχέδιο της Επιτροπής να απαγορεύσει τη ρωσική ενέργεια αποτελεί σοβαρό λάθος. Απειλεί την ενεργειακή ασφάλεια, εκτοξεύει τις τιμές και παραβιάζει την εθνική κυριαρχία». Δύσκολα μπορεί κανείς να διαφωνήσει.

Οι υψηλές τιμές LNG — ιδίως του αμερικανικού — έχουν πλήξει σοβαρά τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και τη βιομηχανία. Η πρόσφατη έκθεση του Μάριο Ντράγκι επιβεβαίωσε πως οι αυξημένες ενεργειακές δαπάνες είναι βασικός λόγος της υποχώρησης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Οι επιχειρήσεις της ΕΕ πληρώνουν σήμερα 2-3 φορές περισσότερα για ρεύμα και 4-5 φορές περισσότερα για φυσικό αέριο σε σχέση με τις αμερικανικές. Οι συνέπειες είναι σφοδρές: τρία συνεχόμενα έτη πτώσης της βιομηχανικής παραγωγής, στασιμότητα και — σε μεγάλο μέρος της Δυτικής Ευρώπης — πλήρης αποβιομηχάνιση, με πιο χαρακτηριστική περίπτωση τη Γερμανία.

Παρότι η Γερμανία, όπως και άλλες χώρες, αντιμετώπιζε προϋπάρχοντα προβλήματα, είναι σαφές ότι το ενεργειακό κόστος αποτελεί πλέον τη σοβαρότερη απειλή για τη βιομηχανία της. Πολλές επιχειρήσεις έχουν ήδη ξεκινήσει να μεταφέρουν την παραγωγή τους στο εξωτερικό. Σύμφωνα με αναφορές, μεγάλοι χημικοί όμιλοι εξετάζουν ακόμη και την πλήρη αποχώρησή τους από την Ευρώπη. Όπως σημειώνει έκθεση, «αυτές οι μετατοπίσεις συμβαίνουν ενώ το ενεργειακό κόστος στην Ευρώπη παραμένει εξαιρετικά υψηλό εδώ και σχεδόν τρία χρόνια». Ο χημικός κλάδος — ο οποίος αντιπροσωπεύει το 5–7% της βιομηχανικής παραγωγής της ΕΕ και απασχολεί 1,2 εκατ. άτομα — βρίσκεται υπό τεράστια πίεση. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Χημικής Βιομηχανίας έχει ήδη προειδοποιήσει για το ενδεχόμενο κλεισίματος άνω των 11 εκατ. τόνων παραγωγικής δυναμικότητας σε 21 μεγάλες εγκαταστάσεις και ζητά άμεση παρέμβαση.

Η Κομισιόν, ωστόσο, φαίνεται να αγνοεί τις εκκλήσεις. Μια πλήρης απαγόρευση του ρωσικού αερίου από την ΕΕ πιθανότατα θα αποτελούσε το τελειωτικό πλήγμα στη βιομηχανική βάση της Ευρώπης. Η ήπειρος όχι μόνο θα εξαναγκαζόταν να εισάγει ακόμη μεγαλύτερες ποσότητες ακριβού LNG — κυρίως από τις ΗΠΑ — αλλά, καθώς η Ρωσία θα κατευθύνει τις εξαγωγές της σε πιο μακρινές αγορές, το κόστος μεταφοράς θα αυξάνεται, οδηγώντας σε ακόμη μεγαλύτερες διακυμάνσεις και ανατιμήσεις στο παγκόσμιο κόστος αερίου.

Ποια είναι, λοιπόν, η λογική πίσω από αυτή την πολιτική που μοιάζει με ενεργειακή αυτοχειρία; Το επίσημο επιχείρημα — ότι η ρωσική ενέργεια «χρηματοδοτεί τη μηχανή πολέμου του Πούτιν» — είναι αδύναμο. Η Ρωσία πληρώνει στρατιώτες και φτιάχνει όπλα σε ρούβλια, όχι σε δολάρια ή ευρώ. Αν πουλήσει το αέριο της στην Ευρώπη, την Κίνα ή την Ινδία έχει μικρή διαφορά. Είναι σχεδόν βέβαιο ότι οι γραφειοκράτες στις Βρυξέλλες το γνωρίζουν — γεγονός που υποδηλώνει ότι ο πραγματικός στόχος δεν είναι η αποδυνάμωση της ρωσικής πολεμικής ικανότητας, αλλά η αποτροπή οποιασδήποτε μελλοντικής εξομάλυνσης των σχέσεων ΕΕ–Ρωσίας.

Αυτό κατέστη σαφές από τις δηλώσεις του νέου καγκελάριου της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος δεσμεύτηκε να κάνει «τα πάντα» ώστε ο αγωγός Nord Stream 2 — που υπέστη δολιοφθορά με υποθαλάσσια έκρηξη το 2022, πιθανώς από ουκρανική παραστρατιωτική ομάδα — να μην ξαναλειτουργήσει ποτέ. Η φον ντερ Λάιεν ενέταξε μάλιστα τον Nord Stream στο «νέο πακέτο κυρώσεων» που ετοιμάζει η Επιτροπή της. Σύμφωνα με τους Financial Times, συζητήσεις στο Βερολίνο και στις Βρυξέλλες για την παρεμπόδιση της επαναλειτουργίας του Nord Stream πυροδοτήθηκαν από αναφορές για κοινό ενδιαφέρον ρωσικών και αμερικανικών επιχειρηματικών κύκλων να διερευνήσουν τρόπους επανέναρξης των ροών.

Η απόφαση του Μερτς να υποστηρίξει μόνιμη απαγόρευση του Nord Stream δεν είναι απλώς οικονομικά παράλογη — αποτελεί και ουσιαστική νομιμοποίηση της σοβαρότερης πράξης βιομηχανικής δολιοφθοράς στην ιστορία της Ευρώπης, ένα γεγονός που παραμένει ακόμη ανεξιχνίαστο, ιδίως ως προς τη γνώση που ενδεχομένως είχε η γερμανική κυβέρνηση και οι σύμμαχοί της. Επιπλέον, δείχνει πλήρη αδιαφορία για την αυξανόμενη λαϊκή απαίτηση εντός Γερμανίας για αποκατάσταση των σχέσεων με τη Ρωσία στον ενεργειακό τομέα. Πρόσφατη δημοσκόπηση κατέδειξε ότι το 49% των κατοίκων του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας — εκεί όπου καταλήγει ο αγωγός — στηρίζουν την επαναλειτουργία του. Παράλληλα, το AfD, που πλέον καταγράφει ποσοστά άνω του 20% σε εθνικό επίπεδο, ζητά επίσημα το άνοιγμα του Nord Stream — θέση που αποκτά ολοένα και μεγαλύτερη υποστήριξη από επιχειρηματικούς κύκλους αλλά και στελέχη των CDU και SPD.

Γιατί η επαναλειτουργία του Nord Stream έχει νόημα — και γιατί η ΕΕ την απορρίπτει 

Είναι εύκολο να καταλάβει κανείς γιατί η επαναλειτουργία του αγωγού Nord Stream έχει και οικονομική και στρατηγική λογική: το ρωσικό φυσικό αέριο είναι φθηνότερο, πιο σταθερό και λιγότερο ρυπογόνο από το αμερικανικό LNG, το οποίο παράγεται μέσω της ιδιαίτερα επιβαρυντικής τεχνικής της υδραυλικής ρωγμάτωσης (fracking) και μεταφέρεται χιλιάδες χιλιόμετρα με πλοία. Το αντεπιχείρημα που ακούγεται συχνότερα είναι ότι ο Nord Stream δημιούργησε μια «ανεύθυνη εξάρτηση από το ρωσικό αέριο». Όμως, όπως σημείωσε Γερμανός αναλυτής, για μεγάλο χρονικό διάστημα, πρώτα η Σοβιετική Ένωση και στη συνέχεια η Ρωσία συνέχισαν απρόσκοπτα να προμηθεύουν τη Γερμανία με ενέργεια, παρά τις γεωπολιτικές κρίσεις και εντάσεις. Αυτό συνεχίστηκε ακόμη και όταν η Δύση εξαπέλυσε οικονομικό πόλεμο συνοδευόμενο από επιθετική ρητορική, ακόμη και μετά την αποστολή γερμανικών όπλων στην Ουκρανία και την τρομοκρατική επίθεση στον ίδιο τον αγωγό. Η ρωσική πλευρά επανειλημμένα δήλωσε πως εναπόκειται στη Γερμανία να αποφασίσει αν θέλει να ξαναρχίσουν οι ροές.

Κι όμως, η γερμανική και ευρωπαϊκή ηγεσία παραμένει αδιάλλακτα αντίθετη σε κάθε ιδέα επαναπροσέγγισης. Γιατί; Μερικώς εξαιτίας μιας βαθιά ριζωμένης εχθρότητας προς τη Ρωσία. Όμως υπάρχουν και βαθύτερες γεωπολιτικές δυνάμεις που καθοδηγούν τις εξελίξεις. Η παγκόσμια αγορά LNG βρίσκεται σε συνθήκες περιορισμένης προσφοράς. Ελάχιστες χώρες διαθέτουν πλεονάζουσα εξαγωγική δυνατότητα. Οι ΗΠΑ — που αυτή την περίοδο ενισχύουν μαζικά τις υποδομές LNG — βρίσκονται σε μοναδική θέση για να επωφεληθούν. Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε θέσει το LNG στο επίκεντρο της εμπορικής του στρατηγικής, πιέζοντας την ΕΕ να αγοράζει περισσότερο για να περιοριστεί το εμπορικό έλλειμμα. Αυτό αποκαλύπτει την υποκρισία της ρητορικής των Βρυξελλών περί «στρατηγικής αυτονομίας». Παρότι δημοσίως δήθεν αντιτάσσονται στον Τραμπ, οι ευρωπαίοι ηγέτες εφαρμόζουν στην πράξη τις απαιτήσεις του — ακόμη κι αν αυτό επιταχύνει την οικονομική παρακμή της Ευρώπης.

Όπως παρατήρησε χαρακτηριστικά ένας Γερμανός σχολιαστής: «Η σχεδιαζόμενη απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικού φυσικού αερίου δεν έχει σχεδόν καμία σχέση με τον πόλεμο στην Ουκρανία — και τα πάντα να κάνουν με τον εμπορικό πόλεμο των ΗΠΑ. Η ΕΕ παραδίδεται στον Τραμπ. Το τίμημα αυτής της παράδοσης θα είναι καταστροφικό, ιδίως για τη Γερμανία».

Ας μην ξεχνάμε και την οικολογική υποκρισία. Το αμερικανικό LNG έχει πολύ υψηλότερο αποτύπωμα άνθρακα από το ρωσικό αέριο μέσω αγωγών — τόσο λόγω της εξόρυξής του με fracking όσο και λόγω της μακρινής θαλάσσιας μεταφοράς του. Κι όμως, είναι οι Πράσινοι της Γερμανίας, που αυτοπροσδιορίζονται ως οι κατ’ εξοχήν οικολόγοι, οι πιο σθεναροί πολέμιοι της επαναλειτουργίας του αγωγού.

Τελικά, είναι σαφές ότι η επανέναρξη των εισαγωγών ρωσικού αερίου έχει λογική σε όλα τα επίπεδα: είναι φθηνότερη, πιο αξιόπιστη, πιο φιλική προς το περιβάλλον από το LNG, και θα μπορούσε να συμβάλει στη σταθεροποίηση των γεωπολιτικών σχέσεων με τη Μόσχα. Ακριβώς γι’ αυτόν τον λόγο, δεν αποτελεί έκπληξη ότι οι ηγέτες της ΕΕ κάνουν το αντίθετο: ενισχύουν την εξάρτηση από ακριβότερο, ασταθές και πιο ρυπογόνο LNG από ολόκληρο τον πλανήτη — επιταχύνοντας την αποβιομηχάνιση της Ευρώπης και τροφοδοτώντας την αντιπαράθεση με τη Ρωσία.

Ο Thomas Fazi είναι αρθρογράφος του UnHerd και μεταφραστής. Το τελευταίο του βιβλίο, σε συνεργασία με τον Toby Green, τιτλοφορείται “The Covid Consensus”.

unherd.com