Σύντομες Ειδήσεις: Οι Σημαντικότερες Εξελίξεις της Ημέρας

By Charlotte Lawson and Cole Murphy

Τις πρώτες πρωινές ώρες της Παρασκευής (τοπική ώρα), το Ισραήλ εξαπέλυσε αλλεπάλληλα κύματα αεροπορικών επιδρομών κατά του Ιράν, πλήττοντας πυρηνικές εγκαταστάσεις —συμπεριλαμβανομένου του βασικού κέντρου εμπλουτισμού της Νατάνζ— και εξοντώνοντας κορυφαία στελέχη των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων. Τα κρατικά μέσα του Ιράν επιβεβαίωσαν τον θάνατο του στρατηγού Χοσεΐν Σαλαμί, επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης, του αρχηγού ΓΕΕΘΑ στρατηγού Μοχαμάντ Μπαγκερί, του συμβούλου εθνικής ασφάλειας Αλί Σαμχάνι (στενού συνεργάτη του Αγιατολάχ Χαμενεΐ), του στρατηγού Γχολαμαλί Ρασίντ, καθώς και αρκετών ανώτερων πυρηνικών επιστημόνων.

Ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου απηύθυνε διάγγελμα λίγο μετά την έναρξη της Επιχείρησης «Ανατέλλον Λιοντάρι», δηλώνοντας ότι οι επιθέσεις κατά του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν «θα συνεχιστούν για όσο χρειαστεί ώστε να εξαλειφθεί η απειλή». Σύμφωνα με τον ίδιο, το Ιράν ενδέχεται να αποκτήσει πυρηνική βόμβα «μέσα σε λίγους μήνες».

Οι Ηνωμένες Πολιτείες αποστασιοποιήθηκαν από την επίθεση: ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι τα πλήγματα ήταν «μονομερή» και ότι οι ΗΠΑ «δεν συμμετείχαν». Προειδοποίησε επίσης το Ιράν να μην επιτεθεί σε αμερικανικά «συμφέροντα ή προσωπικό», τονίζοντας ότι κορυφαία προτεραιότητα της κυβέρνησης είναι η «προστασία των αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή». Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, μιλώντας στο Fox News λίγες ώρες αργότερα, επανέλαβε ότι είχε ενημερωθεί εκ των προτέρων για την επίθεση, αλλά οι ΗΠΑ δεν ενεπλάκησαν. «Το Ιράν δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνική βόμβα. Ελπίζουμε να επιστρέψουμε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων», δήλωσε. «Θα δούμε».

Το Ιράν απείλησε με αντίποινα κατά του Ισραήλ, δηλώνοντας παράλληλα ότι θεωρεί και τις ΗΠΑ υπεύθυνες. Ο Ισραηλινός Υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατζ κήρυξε ειδική κατάσταση έκτακτης ανάγκης, προειδοποιώντας για επικείμενη «επίθεση με πυραύλους και drones» κατά αμάχων στο εσωτερικό του Ισραήλ.

Λίγες ώρες πριν την ισραηλινή επίθεση, το Ιράν είχε ανακοινώσει την πρόθεσή του να εγκαινιάσει «τρίτο ασφαλές κέντρο» εμπλουτισμού ουρανίου, το οποίο —σύμφωνα με τις αρχές— είναι ήδη κατασκευασμένο, εξοπλισμένο και «ανοσοποιημένο απέναντι σε επιθέσεις». Η ανακοίνωση ήρθε ως απάντηση στην απόφαση της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας (IAEA) του ΟΗΕ να επιπλήξει το Ιράν για παραβίαση των υποχρεώσεών του περί μη διάδοσης πυρηνικών όπλων. Η απόφαση —η πρώτη τέτοια καταδίκη σε διάστημα 20 ετών— ακολούθησε έκθεση της IAEA σύμφωνα με την οποία το Ιράν έχει συσσωρεύσει πάνω από 400 κιλά ουρανίου εμπλουτισμένου σε βαθμό 60%, επαρκές για την κατασκευή 10 πυρηνικών όπλων, αν προχωρήσει περαιτέρω εμπλουτισμός.

Συντριβή Αεροσκάφους στην Ινδία: Πάνω από 290 νεκροί

Ένα επιβατικό αεροπλάνο της Air India συνετρίβη την Πέμπτη στην πόλη Αχμενταμπάντ της δυτικής Ινδίας, με απολογισμό πάνω από 290 νεκρούς, ανάμεσά τους και δεκάδες πολίτες στο έδαφος. Από τους 242 επιβαίνοντες και μέλη πληρώματος, μόνο ένα άτομο επέζησε. Το αεροσκάφος —Boeing 787-8 Dreamliner, ηλικίας 12 ετών— είχε απογειωθεί με προορισμό το Λονδίνο. Τα αίτια της συντριβής παραμένουν άγνωστα και έχει ήδη ξεκινήσει επίσημη έρευνα, καθώς πρόκειται για το πρώτο θανατηφόρο δυστύχημα που αφορά αυτό το μοντέλο.

ΗΠΑ: Εξελίξεις σε στρατιωτική ανάπτυξη και συνταγματική αντιπαράθεση

Το Εφετείο της 9ης Περιφέρειας των ΗΠΑ επανέφερε προσωρινά την εξουσία του Προέδρου Τραμπ να αναπτύξει την Εθνοφρουρά στο Λος Άντζελες, μετά από προσωρινή διαταγή αργά το βράδυ της Πέμπτης. Η τριμελής σύνθεση όρισε ακρόαση για την Τρίτη, με την απόφαση να παραμένει σε ισχύ έως τότε. Η αρχική απόφαση του Ομοσπονδιακού Δικαστή Τσαρλς Μπρέγερ έκρινε ότι η ομοσπονδιοποίηση της Εθνοφρουράς της Καλιφόρνια από τον Τραμπ παραβίαζε το 10ο Τροποποιητικό Άρθρο του Συντάγματος.

Βουλή των Αντιπροσώπων: Πέρασε οριακά το νομοσχέδιο περικοπών του Τραμπ

Με ψήφους 214–212, η Βουλή ενέκρινε την προώθηση του νομοσχεδίου αναίρεσης δαπανών που είχε εισηγηθεί ο Πρόεδρος Τραμπ. Το νομοσχέδιο προβλέπει την ακύρωση δαπανών ύψους 9,4 δισ. δολαρίων, εκ των οποίων τα 8 δισ. αφορούν εξωτερική βοήθεια και τα υπόλοιπα τον δημόσιο ραδιοτηλεοπτικό φορέα (συμπεριλαμβανομένων NPR και PBS). Αν και ορισμένοι Ρεπουμπλικάνοι εξέφρασαν επιφυλάξεις για περικοπές σε προγράμματα για το AIDS και τους τοπικούς ραδιοφωνικούς σταθμούς, ο Πρόεδρος της Βουλής Μάικ Τζόνσον κατάφερε να μεταπείσει δύο βουλευτές. Το νομοσχέδιο μεταβαίνει τώρα στη Γερουσία, όπου ο επικεφαλής Τζον Θιουν αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο τροποποιήσεων.

Τέξας: Μαζική ανάπτυξη δυνάμεων για τις διαδηλώσεις με αφορμή τη μεταναστευτική πολιτική

Ο κυβερνήτης του Τέξας, Γκρεγκ Άμποτ, δήλωσε την Πέμπτη ότι διέταξε την ανάπτυξη 5.000 μελών της Εθνοφρουράς και 2.000 αστυνομικών για την αντιμετώπιση των διαδηλώσεων ενάντια στην μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση, η ανάπτυξη αποσκοπεί στην «ενίσχυση της δημόσιας ασφάλειας και την προστασία της δημόσιας περιουσίας». Διαδηλώσεις έχουν προγραμματιστεί σε όλες τις πολιτείες των ΗΠΑ ενόψει της στρατιωτικής παρέλασης στην Ουάσινγκτον το Σάββατο για τα 250 χρόνια του Στρατού των ΗΠΑ.

Απομάκρυνση Γερουσιαστή Παδίγια από Συνέντευξη Τύπου του DHS

Ομοσπονδιακοί πράκτορες απομάκρυναν διά της βίας τον Δημοκρατικό γερουσιαστή Άλεξ Παδίγια από συνέντευξη Τύπου στο Λος Άντζελες με την Υπουργό Εσωτερικής Ασφάλειας Κρίστι Νοέμ. Σε βίντεο, ο Παδίγια δηλώνει την ταυτότητά του αφού οι πράκτορες αρχίζουν να τον σπρώχνουν, φωνάζοντας ότι «έχει ερωτήσεις για την υπουργό». Πράκτορες του FBI τον περικύκλωσαν και τον πέρασαν χειροπέδες έξω από την αίθουσα. Το υπουργείο ανακοίνωσε ότι ο Παδίγια διέκοψε τη συνέντευξη, αγνόησε εντολές και κινήθηκε απειλητικά προς την Υπουργό. Το γραφείο του Παδίγια δήλωσε πως δεν κρατείται πλέον, ενώ η Νοέμ ανέφερε στο Fox News πως ακολούθησε «μια πολιτισμένη και εποικοδομητική 15λεπτη συνάντηση».

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα είναι ο κορυφαίος μη ευρωπαϊκός επενδυτής στην Ελλάδα – στρατηγικές υποδομές και αμυντικός συντονισμός ενώνουν τις δύο χώρες
12 Μαΐου 2025 | Nicoletta Kouroushi

Η ταχεία στροφή της Ελλάδας προς το εμιρατινό κεφάλαιο και η συμφωνία συμμετοχής της σε κοινές στρατιωτικές ασκήσεις με το κράτος του Περσικού Κόλπου μετατοπίζουν την ισορροπία στην Ανατολική Μεσόγειο προς έναν νέο φιλοδυτικό άξονα — ή τουλάχιστον προς την ανάσχεση της Τουρκίας.

Καθώς οι πολιτικές ευθυγραμμίσεις αλλάζουν, ο ενεργειακός ανταγωνισμός εντείνεται και νέα σχήματα συνεργασίας διαμορφώνονται, η Ανατολική Μεσόγειος μετατρέπεται ραγδαία. Η πτώση του Μπασάρ αλ-Άσαντ στη Συρία από την Τουρκοστηριζόμενη Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ μετέτρεψε διαχρονικούς εχθρούς σε απρόσμενους συμμάχους. Μέσα σε αυτή τη νέα γεωπολιτική πραγματικότητα, η διεύρυνση των οικονομικών και αμυντικών σχέσεων μεταξύ Αθήνας και Άμπου Ντάμπι προκύπτει ως φυσική αντίδραση των κρατών της περιοχής σε ένα μεταβαλλόμενο πλέγμα απειλών.

Η επενδυτική στήριξη των ΗΑΕ συνέβαλε καθοριστικά στη σταθεροποίηση της ελληνικής οικονομίας μετά την κρίση και στην εμπέδωση της ανάκαμψής της.

Αν και ο όγκος των εμπορικών συναλλαγών Ελλάδας–ΗΑΕ παραμένει κλάσμα του αντίστοιχου μεταξύ Τουρκίας και Εμιράτων, το διμερές εμπόριο Αθήνας–Άμπου Ντάμπι αυξάνεται με ταχύ ρυθμό. Το μη πετρελαϊκό εμπόριο έχει αυξηθεί κατά 80% τα τελευταία πέντε χρόνια, ξεπερνώντας τα 600 εκατ. δολάρια. Τα ΗΑΕ έχουν αναδειχθεί στον κορυφαίο μη ευρωπαϊκό επενδυτή στην Ελλάδα. Ενδεικτικό είναι το επενδυτικό ταμείο ύψους 217 εκατ. δολαρίων που διαχειρίζεται από κοινού η Mubadala Investment Company και η Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα Επενδύσεων, με στόχο τη στήριξη υποδομών, νέων τεχνολογιών και της πράσινης ενέργειας.

Παράλληλα, η συμφωνία 3,5 δισ. δολαρίων του 2024 μεταξύ Άμπου Ντάμπι και της ελληνικής GEK ΤΕΡΝΑ στηρίζει τη μετάβαση της Ευρώπης στην καθαρή ενέργεια. Τον Μάιο του 2025, οι δύο κυβερνήσεις ανανέωσαν τη Συμφωνία Αποφυγής Διπλής Φορολογίας, δημιουργώντας ένα πιο προβλέψιμο φορολογικό περιβάλλον, ενώ επιβεβαίωσαν ότι οι απευθείας επενδύσεις των ΗΑΕ στην Ελλάδα έχουν ξεπεράσει τον στόχο των 4,3 δισ. δολαρίων που είχε τεθεί το 2022. Αντιπροσωπείες από το Άμπου Ντάμπι δείχνουν αυξανόμενο ενδιαφέρον για ενεργειακά έργα, ψηφιακή τεχνολογία και data centers στην Ελλάδα. Στον τομέα της υγείας, η PureHealth απέκτησε πλειοψηφικό μερίδιο στον όμιλο Hellenic Healthcare Group, ενώ η τουριστική ροή από τον Περσικό Κόλπο αυξάνεται σταθερά.

Αυτοί οι εμπορικοί δεσμοί ενδέχεται σύντομα να μοιάζουν ασήμαντοι μπροστά σε όσα έρχονται: Με την έναρξη διαπραγματεύσεων τον Απρίλιο του 2025 για μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου ΕΕ–ΗΑΕ, η Ελλάδα ενδέχεται να αποκτήσει προνομιακή πρόσβαση στις αγορές του Κόλπου και να λειτουργήσει ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής. Για τις ΗΠΑ, αυτός ο ρόλος της Ελλάδας συνάδει με τη στρατηγική διαφοροποίησης των ενεργειακών διαδρομών και περιορισμού της ρωσικής επιρροής στην ευρωπαϊκή αγορά.

Η στρατηγική υποδομή ενισχύει επίσης τους δεσμούς των δύο χωρών. Τα ΗΑΕ εξετάζουν επένδυση 2 δισ. δολαρίων στο Great Sea Interconnector — το ηλεκτρικό καλώδιο που θα συνδέσει την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ. Η εξαγορά της ΤΕΡΝΑ Ενεργειακή από τη Masdar και η εμπλοκή των Εμιράτων σε έργα που εντάσσονται στο Zayed Sustainability Prize δείχνουν πρόθεση μακρόχρονης συνεργασίας. Το Άμπου Ντάμπι προσέφερε επίσης στην Κύπρο αφαλατωμένο νερό και υποστήριξη logistics, στοιχείο που εντάσσεται σε ευρύτερη στρατηγική παρουσίας στην Ανατολική Μεσόγειο.

Η αμυντική συνεργασία ακολουθεί φυσικά. Από το 2020, οπότε και υπογράφηκε η σχετική συμφωνία, οι δύο χώρες πραγματοποιούν κοινές ασκήσεις, σχεδιασμό αντιμετώπισης κρίσεων, εκπαίδευση ειδικών δυνάμεων και ανταλλαγές αξιωματικών για ενίσχυση της διαλειτουργικότητας.

Καθώς η Ελλάδα διευρύνει τις στρατηγικές της σχέσεις με μία δύναμη του Κόλπου, παραμένει το ερώτημα: Πόσο μακριά μπορεί να φτάσει αυτή η ευθυγράμμιση; Θα στηρίξει η Αθήνα τις εμιρατινές θέσεις σε περιφερειακά φόρα; Θα υποστηρίξει το Άμπου Ντάμπι την Ελλάδα στις διαμάχες της με την Τουρκία;

Τα ΗΑΕ θα σταθμίσουν προσεκτικά οποιαδήποτε στήριξη ώστε να μη διακινδυνεύσουν τα συμφέροντά τους στην Τουρκία.

Σε αυτό το σημείο, η ίδια η διπλωματία των ΗΑΕ με την Άγκυρα έχει κρίσιμη σημασία. Από το 2022, οι δύο πλευρές έχουν αποκαταστήσει τις σχέσεις τους μέσω υψηλών επισκέψεων, επενδυτικών συμφωνιών πολλών δισ. και κοινών έργων στον τομέα της ενέργειας και του τουρισμού. Αυτή η προσέγγιση δίνει στα ΗΑΕ οικονομική επιρροή στην Τουρκία, ακόμη και ενώ ενισχύουν τη στρατιωτική τους συνεργασία με την Ελλάδα.

Το αποτέλεσμα είναι μια ισορροπία: το Άμπου Ντάμπι δύσκολα θα υιοθετήσει ανοικτά αντιαντιτουρκική στάση, όμως οι αυξανόμενοι δεσμοί του με την Αθήνα ανεβάζουν το πολιτικό κόστος για οποιαδήποτε τουρκική κλιμάκωση στο Αιγαίο.

Για την Ελλάδα, τα οφέλη είναι σαφή: διαφοροποίηση επενδύσεων, πρόσβαση στη χρηματοδότηση ενέργειας του Κόλπου και ένας εταίρος με γεωπολιτικό βάρος. Εξίσου σαφής είναι και ο περιορισμός: τα ΗΑΕ δεν πρόκειται να θυσιάσουν τα τουρκικά τους συμφέροντα για χάρη της Ελλάδας. Η Αθήνα αποκτά, λοιπόν, έναν καλά χρηματοδοτούμενο φίλο και εν δυνάμει μεσολαβητή — όχι όμως αυτόματο εγγυητή ασφάλειας.

Εάν η Άγκυρα επαναλάβει τις γεωτρήσεις σε αμφισβητούμενα ύδατα το καλοκαίρι, δεν αποκλείεται η πρώτη δοκιμή: Το Άμπου Ντάμπι ίσως προσφέρει διπλωματική στήριξη στα Ηνωμένα Έθνη και στείλει έναν συμβολικό ναυτικό σχηματισμό σε κοινές ασκήσεις — σημάδια υποστήριξης που δεν ισοδυναμούν με ρήξη.

Αντίστροφα, σε περίοδο ύφεσης, η Αθήνα μπορεί να υποστηρίξει τις εμιρατινές ανησυχίες για την ασφάλεια στη Ερυθρά Θάλασσα, δείχνοντας αμοιβαία ευθυγράμμιση.

Είναι ακόμη νωρίς για να διαπιστωθεί εάν άλλα κράτη θα ακολουθήσουν αυτό το μοντέλο «επενδυτικά υποκινούμενης ασφάλειας». Ωστόσο, μια τάση είναι αδιαμφισβήτητη: η συνεργασία Ελλάδας, ΗΑΕ, Ισραήλ και Αιγύπτου διαμορφώνεται σε ένα ισχυρότερο φιλοδυτικό μέτωπο στην Ανατολική Μεσόγειο, αυξάνοντας το στρατηγικό κόστος για ρεβιζιονιστικούς παίκτες όπως το Ιράν, η Τουρκία και οι σύμμαχοί τους.

Ο επόμενος δείκτης προς παρακολούθηση είναι το αν η Αθήνα και το Άμπου Ντάμπι θα υπογράψουν εντός του έτους συμφωνία ναυτικής υποστήριξης που θα επιτρέπει τη ρουτίνα πρόσβαση εμιρατινών πλοίων σε ελληνικά λιμάνια. Μια τέτοια κίνηση θα υποδήλωνε ότι η αρχιτεκτονική ασφάλειας της περιοχής έχει πλέον κλίνει οριστικά προς έναν ενισχυμένο φιλοδυτικό άξονα.

Νικολέττα Κουρούσι
Η Νικολέττα Κουρούσι είναι πολιτική επιστήμονας και δημοσιογράφος με έδρα την Κύπρο. Το έργο της έχει δημοσιευτεί σε έντυπα όπως η εφημερίδα Φιλελεύθερος, η Modern Diplomacy και η Geostrategic Forecasting Corporation. Είναι κάτοχος μεταπτυχιακού τίτλου στις Διεθνείς και Ευρωπαϊκές Σπουδές από το Πανεπιστήμιο Πειραιά.

meforum.org

Συνέντευξη Υπουργού Εξωτερικών, Γιώργου Γεραπετρίτη, στην τηλεοπτική εκπομπή του OPEN «Ώρα Ελλάδος» και τους δημοσιογράφους Παναγιώτη Στάθη και Γιάννη Κολοκυθά (13.06.2025)

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Κύριε Υπουργέ, ευχαριστούμε που ήρθατε. Η συγκυρία είναι τέτοια που μας βρήκε – δεν ξέρω αν κοιμηθήκατε το βράδυ…

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Είχαμε άλλη μια άγρυπνη νύχτα, δυστυχώς, όχι για καλό λόγο. Τα χαράματα, όπως γνωρίζετε, είχαμε την επίθεση του Ισραήλ στο Ιράν. Έπρεπε πολύ εγκαίρως να ενεργοποιηθεί ένας ολόκληρος μηχανισμός στο Υπουργείο Εξωτερικών, η Μονάδα Διαχείρισης Κρίσεων, έτσι ώστε να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε τα άμεσα ζητούμενα που είναι η ασφάλεια των Ελλήνων πολιτών στο Ισραήλ, στο Ιράν και την ευρύτερη περιοχή. 

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Τι εικόνα έχουμε εμείς για την επίθεση αυτή; Το Ισραήλ συνεχίζει την επίθεση. Περιμένουμε όμως, την αντίδραση του Ιράν. 

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Νομίζω ήταν μια σημαντική κλιμάκωση και μάλιστα εν μέσω διαπραγματεύσεων, οι οποίες γίνονταν μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών για τη διαχείριση του πυρηνικού οπλοστασίου του Ιράν. Η πραγματικότητα είναι ότι το πυρηνικό οπλοστάσιο του Ιράν αποτελεί εν δυνάμει έναν αποσταθεροποιητικό παράγοντα στην περιοχή. Από την άλλη πλευρά, εκείνο το οποίο τώρα είναι ζητούμενο είναι να υπάρξει ψυχραιμία, να μην υπάρξει περαιτέρω κλιμάκωση. Βεβαίως και αναμένουμε, όπως αντιλαμβάνεστε, τα αντίποινα εκ μέρους του Ιράν. Νομίζω πρέπει να υπάρχει μια μεγάλη κινητοποίηση και σε αυτό θα συμβάλλει και η Ελλάδα, ως εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας. Ήδη εγώ έχω ξεκινήσει τις επικοινωνίες με τους συμμάχους μας στην ευρύτερη περιοχή, οι οποίοι και εκείνοι βρίσκονται σε μία κατάσταση μεγάλης επαγρύπνησης. Νομίζω απαιτείται μια μεγάλη συμμαχία, έτσι ώστε να μπορέσουμε να αποφύγουμε την περαιτέρω κλιμάκωση. Αυτή την ώρα, όμως, επικρατεί πολύ μεγάλη ανησυχία για τις εξελίξεις στην περιοχή. Αποτελεί ένα εν δυνάμει ναρκοπέδιο και καλό είναι να μπορέσουμε όλοι μαζί, και πολυμερώς, μέσω διεθνών οργανισμών, και οι χώρες οι οποίες ασκούν ουσιαστική επιρροή να μπορέσουν να περιορίσουν τη ζημιά. 

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Υπάρχει κίνδυνος και εμπλοκής των Ηνωμένων Πολιτειών σε όλο αυτό; 

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Υπήρξε μία ρητή διαβεβαίωση εκ μέρους του Υπουργού Εξωτερικών των Ηνωμένων Πολιτειών, του Marco Rubio, ότι δεν υπάρχει ανάμιξη των Ηνωμένων Πολιτειών, ούτε πρόκειται να υπάρξει. Παραμένουμε στη δήλωση αυτή. Η πραγματικότητα είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες καταβάλλουν μία σημαντική προσπάθεια έτσι ώστε να ελεγχθεί η κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή και ιδίως σε ό,τι αφορά χώρες που αποτελούν, είναι αλήθεια, έναν σημαντικό παράγοντα αποσταθεροποίησης, όπως είναι το Ιράν. Νομίζω ότι ο ρόλος των Ηνωμένων Πολιτειών πρέπει να είναι ενεργός, αλλά για την ώρα δεν φαίνεται η οποιαδήποτε εμπλοκή. 

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Έχω μία αίσθηση, δεν ξέρω, αλλά είναι δική μου αίσθηση, βέβαια. Καταγράφεται μία αδυναμία να συγκρατηθεί ο κ. Νετανιάχου σε οποιοδήποτε επίπεδο – η αίσθηση που έχουμε είναι ότι ο κ. Τραμπ ουσιαστικά δεν ήθελε να γίνει αυτή η επίθεση, αυτή την αίσθηση έχουμε – και σε πολλά μέτωπα. Είναι πράγματι έτσι όπως το νομίζουμε εμείς, ή έχετε αποκομίσει τέτοια αίσθηση εσείς; 

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Είναι πολύ σύνθετη η γεωπολιτική κατάσταση. Νομίζω ότι αυτή την περίοδο, τους τελευταίους 20 μήνες θα έλεγα, βιώνουμε την πιο δύσκολη και επισφαλή κατάσταση μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Και τούτο διότι υπάρχουν πολλές εστίες ανάφλεξης σε παγκόσμιο επίπεδο και εστίες ανάφλεξης, οι οποίες πάντοτε, ιστορικά, δημιουργούν συνθήκες πολύ μεγάλων συρράξεων. 

Αυτή τη στιγμή υπάρχει η πραγματικότητα στο Ισραήλ, την οποία όλοι βιώνουμε, η πραγματικότητα στη Γάζα. Η αίσθηση που αποκομίζω είναι ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες επιχειρούν να κατευνάσουν κατά το δυνατόν τα πεδία αντιπαραθέσεων. Είχα διπλή επαφή και με τον Marco Rubio, τους προηγούμενους μήνες, και συζητήσαμε τα θέματα αυτά. Αισθάνομαι ότι αυτή τη στιγμή υπάρχει μια τάση να υπερεκτιμούμε τα εθνικά μας συμφέροντα και να αγνοούμε τους ενδεχόμενους κινδύνους για την παγκόσμια αρχιτεκτονική ασφαλείας. Βρισκόμαστε σε μια περίοδο μεγάλου κλονισμού της αρχιτεκτονικής ασφαλείας, όπως έχει διαμορφωθεί μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ακόμη και αμφισβήτησης των μεγάλων διεθνών οργανισμών, της διεθνούς πολυμέρειας, του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Αυτά δυστυχώς, δεν είναι καλά μηνύματα και θα πρέπει να καταβάλλουμε όλοι πολύ μεγάλη προσπάθεια. Και ο ρόλος, τον οποίο επιτελεί η Ελλάδα, θα μου επιτρέψετε να πω, είναι σε αυτό το πεδίο εξαιρετικά σημαντικός. Χθες, είχαμε μια ψηφοφορία στη Γενική Συνέλευση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Ένα ψήφισμα, το οποίο αφορούσε τη Γάζα για την άμεση κατάπαυση του πυρός, την απελευθέρωση των ομήρων και την άρση του αποκλεισμού, έτσι ώστε να υπάρχει ανθρωπιστική βοήθεια, η οποία θα μπορέσει να αμβλύνει μια κατάσταση, η οποία έχει περιέλθει σε μια μείζονα κρίση ανθρωπιστική.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Άρα, δεν είμαστε 100-0 υπέρ του Ισραήλ. 

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Δεν νομίζω ότι μας κατηγόρησε κανείς ότι είμαστε 100-0 υπέρ του Ισραήλ. 

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Η αντιπολίτευση. 

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Κοιτάξτε, θέλω να κάνω μια τοποθέτηση για το ζήτημα αυτό. Σε ό,τι αφορά τα ζητήματα τα γεωπολιτικά και τα εθνικά, είναι καλό να υπάρχει πάντοτε μια εγκράτεια και να μην μπαίνουν όλα στον μύλο της πολιτικής αντιπαράθεσης. Η Ελλάδα έχει τηρήσει μια στάση αρχής σε όλα τα ζητήματα που αυτή τη στιγμή ταλανίζουν τον κόσμο, και ειδικά στο ζήτημα της Γάζας. Έχουμε ψηφίσει όλα τα ψηφίσματα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Η ίδια η Ελλάδα ήταν επισπεύδουσα χώρα στη μεγαλύτερη σε έκταση και σημασία Κοινή Δήλωση που έχει υπάρξει για τα θέματα της προστασίας των αμάχων σε ένοπλες συρράξεις και ιδίως της Γάζας, με 80 χώρες ουσιαστικά να συγκηδεμονεύουν το ελληνικό ψήφισμα. Εχθές τοποθετηθήκαμε. Πήγαμε με την πλευρά της ειρήνης, της ειρηνικής επίλυσης των διαφορών. Είναι απολύτως σημαντικό, τη δεδομένη αυτή στιγμή, να υπάρξει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη, απρόσκοπτη ανθρωπιστική βοήθεια. Δυστυχώς, βιώνουμε φαινόμενα, τα οποία δεν έχουμε δει στο παρελθόν, όπως, για παράδειγμα, να υπάρχουν επιθέσεις σε βάρος ανθρωπιστικών αποστολών. Αυτό είναι κάτι το οποίο δυστυχώς έχει κλιμακωθεί. Η προστασία της ανθρωπιστικής βοήθειας, η προστασία όλων εκείνων, οι οποίοι επιτελούν λειτούργημα ανθρωπιστικό αλλά και λειτούργημα ενημέρωσης, όπως είναι οι δημοσιογράφοι, νομίζω πρέπει να τυγχάνουν απόλυτης προστασίας. 

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Παρέμβαση η Ελλάδα έχει κάνει στον Νετανιάχου; Ως σύμμαχοι με το Ισραήλ, επειδή υπάρχει καλή επαφή του κ. Μητσοτάκη με τον κ. Νετανιάχου, παρέμβαση για όλα όσα συμβαίνουν το τελευταίο διάστημα στη Γάζα αλλά και για αυτό που έγινε χθες, αναμένεται να γίνει, νεότερη;

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η Ελλάδα, όπως γνωρίζετε, είναι στρατηγικός εταίρος του Ισραήλ, αλλά έχει και άριστες σχέσεις με όλες τις αραβικές χώρες της περιοχής. Εγώ ο ίδιος έχω ταξιδέψει επανειλημμένως στην περιοχή. Έχω βρεθεί στην έδρα της Παλαιστινιακής Αρχής, στη Ραμάλλα, δύο φορές. Έχω τακτικότατη επικοινωνία με τον Πρωθυπουργό της Παλαιστινιακής Αρχής. Εμείς είμαστε μεταξύ των επισπευδουσών, σε ό,τι αφορά τη βοήθεια που παρέχεται στην Παλαιστινιακή Αρχή. Και βεβαίως, είμαστε εκείνοι οι οποίοι θα πούμε την απόλυτη αλήθεια. Και το λέμε με θάρρος, διότι οι φίλοι και οι σύμμαχοι οφείλουν να λένε αλήθειες και η αλήθεια είναι ότι αυτή τη στιγμή η κατάσταση έχει πραγματικά ξεφύγει των ορίων. Αντιλαμβανόμαστε την ανάγκη να υπάρξει μια προστασία από απειλή. Αντιλαμβανόμαστε την ανάγκη το Ισραήλ να συμβιώνει αρμονικά και να έχει εγγυήσεις ασφαλείας σε μία εξαιρετικά δύσκολη περιοχή. Από την άλλη πλευρά, αυτό δεν μπορεί να νομιμοποιεί οποιαδήποτε αντίδραση. 

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Μάλιστα. Πάμε λίγο στο θέμα με τα θαλάσσια πάρκα, το οποίο είναι και στην επικαιρότητα, ακούσαμε τον Πρωθυπουργό να το ανακοινώνει. Σας ασκείται μία κριτική ότι ουσιαστικά, ακόμα και αυτό με τα θαλάσσια πάρκα το κάνουμε με έναν τρόπο ώστε να μην ενοχλήσουμε την Τουρκία. Δηλαδή επιλέγουμε το Ιόνιο και τις Νότιες Κυκλάδες. Είναι έτσι τα πράγματα;

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Επανέρχομαι στη βασική μου τοποθέτηση, ότι, δυστυχώς, η πολιτική αντιπαράθεση έχει οδηγήσει τη συζήτηση για τα εθνικά σε ένα πάρα πολύ χαμηλό επίπεδο. Είτε από άγνοια, είτε για λόγους απλώς  μικροκομματικούς, βρισκόμαστε να συζητούμε ζητήματα, τα οποία είναι αντικειμενικά και αποδεδειγμένα. Και, θα μου επιτρέψετε να πω, δεν το κάνω συχνά, αλλά θα μου επιτρέψετε να πω ότι η συζήτηση ερείδεται σε μια βάση υποκρισίας. Αλήθεια, πού ήταν όλοι αυτοί, οι οποίοι σήμερα μέμφονται, ουσιαστικά να χωροθετήσουν τέτοιου τύπου θαλάσσια πάρκα; Πού ήταν εκείνοι, οι οποίοι σήμερα μέμφονται, για να κάνουν τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, που στην πραγματικότητα αποτυπώνει για πρώτη φορά σε ένα διεθνές κείμενο τα απώτατα όρια της δυνητικής ελληνικής υφαλοκρηπίδας; Πού ήταν εκείνοι έτσι ώστε να μπορέσουν να πείσουν για τα δικά μας κυριαρχικά δικαιώματα κολοσσούς, όπως είναι η Chevron και η Exxon; Πού είναι όλοι αυτοί, όταν έμπρακτα εμείς, στο πεδίο, αποδεικνύουμε ότι υποστηρίζουμε την κυριαρχία μας και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα και όχι μόνο με φληναφήματα. Να σας πω ειδικώς, για τα θαλάσσια πάρκα. Ο Πρωθυπουργός εξήγγειλε πέρυσι, σε μια πολύ μεγάλη διεθνή εκδήλωση, την οποία φιλοξένησε η Ελλάδα, στην εκδήλωση για την προστασία των ωκεανών, δυο θαλάσσια πάρκα. Ένα θαλάσσιο πάρκο στο Ιόνιο και ένα στο Αιγαίο,  8.000 τετραγωνικών χιλιομέτρων. Αυτό ακριβώς συμβαίνει σήμερα. Δηλαδή, έχουμε χωροθετήσει μια έκταση, η οποία είναι πάνω από τα 8.000 τ. χλμ., όπως είχαμε ήδη πει. Η έκταση αυτή χωροθετήθηκε με βάση αμιγώς και μόνο περιβαλλοντικά κριτήρια. Άρα, δεν υπάρχει κανένα γεωπολιτικό κριτήριο σε αυτό. Και επιπλέον, θα πρέπει να είμαι σαφής, αποτελεί την πρώτη δράση στο Αιγαίο. Θα ακολουθήσουν και άλλες δράσεις. Δεν θα μπορούσε να γίνει διαφορετικά. Το Αιγαίο δεν αποτελεί μια ενιαία περιβαλλοντική μονάδα. Προφανώς και θα ακολουθήσουν και περαιτέρω δράσεις για την προστασία των νερών.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Θα πάμε δηλαδή και θα κατεβούμε στο Αιγαίο και πιο κάτω, δηλαδή ουσιαστικά;

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Βεβαίως θα υπάρξει και νέα χωροθέτηση θαλασσίων πάρκων στο μέλλον. Εκείνο το οποίο προτιμήσαμε, και δεν το προτιμήσαμε για κανέναν γεωπολιτικό λόγο – εμείς δεν φοβόμαστε τίποτα και κανέναν – εκείνο το οποίο πράττουμε είναι να ξεκινάμε από τα περιβάλλοντα εκείνα, τα οποία είναι πιο ευαίσθητα οικοσυστήματα. Και το πιο ευαίσθητο οικοσύστημα είναι το οικοσύστημα των νοτίων Κυκλάδων, επειδή έχει τον μεγαλύτερο αριθμό από μικρά και ευάλωτα νησιά.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Δεν περιοριστήκαμε, δηλαδή, λόγω Τουρκίας.

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Δεν υπάρχει καμία περίπτωση να ισχύει αυτό και σε κάθε περίπτωση, ξέρετε, αναμένουμε και τις αντιδράσεις της Τουρκίας. Είναι κάτι το οποίο για εμάς είναι αδιαπραγμάτευτο. Αφορά προστασία περιβάλλοντος και αφορά προστασία των δικών μας δικαιωμάτων που αναγνωρίζονται από το διεθνές δίκαιο.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Το λέω αυτό, το ρωτάει ο Γιάννης φαντάζομαι, με την έννοια ότι ακούμε τον Ερντογάν. Όχι, δεν τον ακούμε, είναι ουσιαστικά αυτό που βγαίνει προς τα έξω. Ότι ο Ερντογάν έρχεται και λέει: παγώνουμε τα πάντα, επί της ουσίας, εφόσον βρισκόμαστε σε μια διαδικασία συζήτησης, ήρεμων νερών κτλ, δεν βγάζουμε ερευνητικά. Ακόμα και τα θαλάσσια πάρκα, μην κάνετε γιατί εγώ το θεωρώ λίγο προκλητικό όλο αυτό κτλ. Είναι μια διαδικασία, δηλαδή, ότι είναι παγωμένα τα πάντα, επί της ουσίας;

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Αγαπητέ μου κ. Στάθη, έχετε δει τον χάρτη του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού;

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Νομίζω τον έχω δει, όπως παρουσιάστηκε.

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Θα ήταν ευχής έργο να τον προβάλετε τώρα για να δούμε αν πράγματι η Ελλάδα φοβάται ο,τιδήποτε. Είμαι πάρα πολύ σαφής. Η Ελλάδα δεν πρόκειται ποτέ να ετεροκαθοριστεί, όσο τουλάχιστον υπάρχει η παρούσα κυβέρνηση. Εμείς είμαστε υπέρ της ειρήνης και επιδιώκουμε πάντοτε διαύλους επικοινωνίας και θέλουμε την ειρηνική συνύπαρξη των λαών και γι’ αυτόν τον λόγο, άλλωστε, ξεκινήσαμε και τη συζήτηση με την Τουρκία, έτσι ώστε να μπορούμε να προλαμβάνουμε κρίσεις. Αυτός είναι ο σκοπός μας. Σεβόμαστε προφανώς τις θέσεις, οι οποίες διατυπώνονται. Αναγνωρίζουμε, όμως, ότι αυτή τη στιγμή η Ελλάδα έχει δικαιώματα τα οποία απορρέουν από το διεθνές δίκαιο. Άλλωστε, η Ελλάδα είναι το μέρος εκείνο, το οποίο είναι συμβαλλόμενο στη Σύμβαση του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας και άρα δεν υπάρχει ποτέ, σας διαβεβαιώ και το λέω κατηγορηματικά, δεν υπάρχει ποτέ περίπτωση η Ελλάδα να κάνει ο,τιδήποτε σκεπτόμενη στην πραγματικότητα τις αντιδράσεις οποιουδήποτε τρίτου ή της Τουρκίας.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Γιατί; Αυτό ουσιαστικά βάζουν στο τραπέζι κάποιοι, οι οποίοι βρίσκονται… Θα σας πω, ο κ. Σαμαράς, παραδείγματος χάριν το έχει πει κατ’ επανάληψη. Ο κ. Βαληνάκης, πρόσφατα, πρώην υφυπουργός, με εκφράσεις που, εντάξει, είναι βαριές κουβέντες αυτές. Δηλαδή, θέλω να πω ότι ουσιαστικά κάποιοι επιχειρούν ακόμα να σας προσδώσουν – εγώ θα το πω κατευνασμό για να μην πω κάτι άλλο, γιατί το θεωρώ προσβλητικό να το λέω στον Υπουργό Εξωτερικών και στον Πρωθυπουργό της χώρας, τον εκάστοτε λέω εγώ.

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Δυστυχώς, αυτού του τύπου η πολιτική μισαλλοδοξία επικρατεί. Και επικρατεί ιδίως στα εθνικά, διότι τα εθνικά θέματα είναι εκείνα τα οποία διεγείρουν το θυμικό των ανθρώπων. Γι’ αυτόν το λόγο, το θεωρώ βαθύτατα επικίνδυνο. Θα επανέλθω. Όσοι έχουν υπηρετήσει σε δημόσιες θέσεις είναι υπόλογοι απέναντι στην ιστορία και εγώ θα είμαι υπόλογος κάποια στιγμή απέναντι στην ιστορία. Θα έχω όμως να πω πράγματα, τα οποία είναι αντικειμενικά και δεν επιδέχονται αμφισβήτησης. Θα έχω λοιπόν να πω ότι από εκεί που είχαμε εκατοντάδες χιλιάδες παράτυπων μεταναστών να περνούν το Αιγαίο από την Τουρκία, σήμερα έχουμε μια κατάσταση, στην οποία δεν υπάρχουν μετανάστες. Ουσιαστικά, έχει τραπεί σε έναν φιλικό τουρισμό που ενισχύει τις τοπικές οικονομίες. Από εκεί που είχαμε 7.000 παραβιάσεις του εθνικού εναέριου χώρου, σήμερα έχουμε σχεδόν μηδενίσει τις παραβιάσεις. Από εκεί που δεν υπήρχε ούτε ένας χάρτης, ο οποίος να αποτυπώνει τα κυριαρχικά μας δικαιώματα, σήμερα έχουμε θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό, έχουμε θαλάσσια πάρκα, έχουμε κολοσσούς, οι οποίοι έρχονται στη δική μας υφαλοκρηπίδα και δυνητική Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη. Άρα, ο καθένας συνομιλεί με την ιστορία, αλλά με αντικειμενικά δεδομένα. 

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ξέρετε, με τρώει τόση ώρα να ρωτήσω, και για την κριτική του κ. Σαμαρά και του κ. Βαληνάκη. Μήπως σας χτυπούν, και προσωπικά πολλές φορές, επειδή δεν είστε νεοδημοκράτης; Δεν προέρχεστε από τη Νέα Δημοκρατία, εννοώ.

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Δεν θα ήθελα να το πιστέψω αυτό. Εκείνο το οποίο πραγματικά αισθάνομαι είναι ότι οι άνθρωποι, οι οποίοι καλούνται να υπηρετήσουν ανιδιοτελώς την πατρίδα νομίζω ότι δεν θα πρέπει να τυγχάνουν ειδικής προνομιακής μεταχείρισης. Αλλά, από την άλλη πλευρά, δεν θα πρέπει να γίνονται και εύκολος στόχος, επειδή δεν έχουν ενδεχομένως την οποιαδήποτε έξωθεν πολιτική προστασία. Εγώ έχω από ιδεολογία, από κοσμοθεωρία, επιλέξει να έχω ένα προφίλ, το οποίο είναι χαμηλό, να μην προκαλώ, να μην επιχειρώ να προβληθώ. Εμένα δεν με ενδιαφέρει – και σας το λέω κατηγορηματικά και από την καρδιά μου – δεν με ενδιαφέρει να είμαι δημοφιλής. Με ενδιαφέρει μόνον να είμαι επωφελής για την πατρίδα μου. Αισθάνομαι ένα χρέος, εκτός από τη μεγάλη τιμή, να υπηρετώ στο Υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας. Για όσο διάστημα βρίσκομαι εκεί, θα το υπηρετώ με αίσθηση καθήκοντος. Δεν πρόκειται όμως ποτέ να θυσιάσω την συνείδησή μου για να γίνω αρεστός.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Μάλιστα, καθαρό. 

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Πριν πάμε στη Λιβύη, συγγνώμη, θα συναντηθεί ο κ. Μητσοτάκης με τον κ. Ερντογάν τον Ιούλιο;

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Τον Ιούνιο θα συμπέσουν οι δύο ηγέτες στο πλαίσιο της διάσκεψης του ΝΑΤΟ που θα γίνει στη Χάγη. Είναι πιθανό να έχουν κάποια μικρή συνάντηση. Δεν έχει οργανωθεί ο,τιδήποτε ακόμα. Είναι πρώιμο. Το Ανώτατο Συμβούλιο θα οργανωθεί σε χρόνο στον οποίο θα επιλέξουν οι δύο ηγέτες. Σήμερα, όπως γνωρίζετε, διεξάγεται στην Άγκυρα η Θετική Ατζέντα, δηλαδή οι δύο υφυπουργοί, οι οποίοι έχουν επιφορτιστεί το κομμάτι της Θετικής Ατζέντας. Εχθές είχαμε την συνάντηση που αφορούσε τον Πολιτικό Διάλογο. Εκείνο, το οποίο έχει σημασία είναι ότι για πρώτη φορά Ελλάδα και Τουρκία συζητούν στο πλαίσιο ενός δομημένου διαλόγου. Ένας διάλογος, ο οποίος έχει όρια, έχει διαδικασίες, γνωρίζουμε τα θέματα και για τον λόγο αυτό παράγεται κατά την άποψή μου και ωφέλιμο αποτέλεσμα. Εάν με ρωτάτε εάν θα λυθούν τα μείζονα ζητήματα, τα οποία ανατρέχουν δεκαετίες, η απάντηση είναι ότι δεν βρισκόμαστε κοντά στο να λυθούν. Αλλά, είναι σημαντικό, παρά τις αναγνωρισμένες διαφορετικές μας θέσεις, να μπορούμε να συζητούμε με νηφαλιότητα. Εκείνο το οποίο δεν περιμέναμε να συμβεί, δεν είμαστε τόσο αφελείς, ούτε αιθεροβάμονες, ήταν από τη μία μέρα στην άλλη, μέσα σε λιγότερο από δύο χρόνια που έχει ξεκινήσει αυτός ο δομημένος διάλογος να λύσουμε ζητήματα δεκαετιών, όπως είναι η οριοθέτηση των θαλασσίων ζωνών. Σεβόμενοι όμως τις διαφωνίες αυτές και αναγνωρίζοντάς τες, να μπορούμε να συζητούμε, όπως κάνουν και οφείλουν να το πράττουν δύο γειτονικά κράτη, έτσι ώστε να μην παράγεται ένταση. Θέλω να πω κάτι, συγγνώμη που καταχρώμαι τον χρόνο σας. Βλέπετε καθημερινά ότι ζούμε την εποχή του απροσδόκητου. Δεν ξέρεις πραγματικά τι σου ξημερώνει. Εχθές κοιμηθήκαμε με μια κατάσταση, η οποία ήταν σχετικής ηρεμίας στην ευρύτερη Μέση Ανατολή και σήμερα, τα δεδομένα έχουν αλλάξει άρδην.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Το Ιράν, με ενημερώνουν τώρα, ότι χτύπησε με drones το Ισραήλ, πριν από λίγο.

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Το αναμένουμε για τις επόμενες ώρες. Έχουν δοθεί πολύ συγκεκριμένες οδηγίες στις Πρεσβείες μας στην ευρύτερη περιοχή. Αυτή τη στιγμή, καταγράφουμε όλους τους Έλληνες, οι οποίοι βρίσκονται στο Ισραήλ. Είναι περίπου 4.500 Έλληνες, ελληνικής καταγωγής, Έλληνες και μέλη οικογενειών τους που βρίσκονται στο Ισραήλ. Έχουν δοθεί τηλέφωνα επικοινωνίας, έτσι ώστε να υπάρχει άμεση επικοινωνία με την Πρεσβεία μας στο Τελ Αβίβ και το Προξενείο στα Ιεροσόλυμα. Έχει υπάρξει καταγραφή και για όσους βρίσκονται στην Τεχεράνη, Έλληνες της Τεχεράνης, που υπολογίζονται σε 50 με 70 άτομα. Γίνεται μια τεράστια προσπάθεια. Εάν απαιτηθεί, θα υπάρξει και σχέδιο εκκένωσης. Ήδη, το σχέδιο εκκένωσης υπάρχει και εφόσον απαιτηθεί θα ενεργοποιηθεί.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Για όσους θέλουν να φύγουν.

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Για όσους θέλουν να φύγουν.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Λοιπόν, θα σας πάω λίγο στο τουρκολιβυκό μνημόνιο. Εκεί λοιπόν θεωρείτε ότι μπορεί με βάση τα δημοσιεύματα που εμφανίζουν τον στρατάρχη Χαφτάρ να συζητάει με την Τουρκία. Θεωρείτε ότι κάναμε λάθος όταν πήραμε το μέρος του στρατάρχη του συγκεκριμένου στον εμφύλιο; Ή μήπως παραμελήσαμε τη σχέση μαζί του τα επόμενα χρόνια, με αποτέλεσμα να τον προσεταιριστεί η Τουρκία, να βρει χώρο και να πλησιάσει η Τουρκία;

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Είναι πολύ πιο σύνθετα τα γεωπολιτικά φαινόμενα, θα μου επιτρέψετε. Η πραγματικότητα είναι ότι η Λιβύη είναι ένα κράτος, το οποίο αυτή τη στιγμή βρίσκεται υπό τεράστια πίεση. Ένα κράτος, το οποίο είναι ουσιαστικά διχασμένο. Υπάρχει η κυβέρνηση της δυτικής Λιβύης και η διοίκηση της ανατολικής Λιβύης. Ουσιαστικά έχουμε ένα εθνικό διχασμό. Έχουμε διαρκή φαινόμενα ένοπλων συρράξεων εντός της επικράτειας. Υπάρχει πολύ μεγάλη οικονομική αδυναμία. Καταλαβαίνουμε ότι είναι πάρα πολύ σύνθετο το περιβάλλον. Εάν με ρωτάτε, η Ελλάδα οφείλει να έχει σχέσεις με όλους τους εταίρους. Οφείλει να έχει μια ισόρροπη στάση. Εμείς ήδη από την πρώτη στιγμή που ανέλαβα ζήτησα να ενεργοποιηθεί η Πρεσβεία μας στην Τρίπολη, να ενεργοποιηθεί το Προξενείο στη Βεγγάζη, έτσι ώστε και πληροφόρηση να έχουμε και διείσδυση. 

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Δεν ήταν ενεργοποιημένα;

Γ.ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Υπήρξε η ενεργοποίηση. Υπήρξε μία αδρανοποίηση για συγκεκριμένο χρόνο εξαιτίας της κατάστασης, η οποία ήταν εμπόλεμη στην περιοχή. Φροντίσαμε έτσι ώστε να ενεργοποιηθούν οι δίαυλοι και αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα ικανοποιητικό επίπεδο συνεργασίας. Εάν με ρωτάτε για το ζήτημα της διείσδυσης της Τουρκίας, η Τουρκία είχε πάντοτε διείσδυση. Και η διείσδυση αυτή, εξάλλου, ήταν εκείνη που οδήγησε στο τουρκολιβυκό μνημόνιο το 2019 και στην κοινοποίησή του στον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών το 2020.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Όχι με τον Χαφτάρ, όμως…

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Το ζητούμενο είναι αυτή τη στιγμή η διαρκής ανάδειξη ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο είναι ανυπόστατο και άκυρο. Και είναι ανυπόστατο και άκυρο, όχι μόνο διότι έχει ουσιαστικά ψηφιστεί, ενεργοποιηθεί από μη νομιμοποιημένα όργανα. Είναι ανυπόστατο και άκυρο, διότι έρχεται σε σαφέστατη παραβίαση του Δικαίου της Θάλασσας, διότι η Τουρκία και η Λιβύη δεν έχουν αντικείμενες ακτές, και ως εκ τούτου δεν μπορούν να έχουν την οποιαδήποτε συμφωνία για οριοθέτηση. Το ίδιο ισχύει και για την Ανατολική Λιβύη. Θέλω να σας πω ότι αυτή τη στιγμή είμαστε σε συνεργασία και με την Αίγυπτο για το ζήτημα αυτό. Η Λιβύη, η κυβέρνηση της ανατολικής Λιβύης, το Κοινοβούλιο, έχει αποφασίσει να ενεργοποιήσει μια επιτροπή η οποία δεν αφορά το τουρκολιβυκό, αφορά γενικά τις οριοθετήσεις. Η Ελλάδα έχει πάντοτε τη διάθεση να οριοθετήσει με τη Λιβύη. Εγώ ο ίδιος θα επισκεφθώ το αμέσως προσεχές διάστημα…

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Θα πάτε, έτσι;

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Βεβαίως, και στις δύο πλευρές. Ήδη οργανώνεται το ταξίδι, έτσι ώστε να έχει και ωφέλιμα αποτελέσματα. Καταλαβαίνουμε ότι οι συναλλακτικές σχέσεις στα διπλωματικά ζητήματα πάντοτε έχουν μεγάλη σημασία.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Μήπως τους αρνηθήκαμε πολλά αιτήματα; Π.χ. λέω εγώ, το διάβασα, το διαβάζω από δω κι από κει σε πηγές, ότι υπήρχαν αιτήματα από την πλευρά της Λιβύης και από τον κ. Χαφτάρ που δεν ικανοποιήθηκαν.

ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Δεν συντρέχει τέτοιο ζήτημα. Εκείνο το οποίο ισχύει είναι ότι είναι μία κατάσταση, η οποία είναι εξαιρετικά ευμετάβλητη. Και αν ρωτάτε την άποψή μου, καλό είναι να μην στηρίζεσαι αποκλειστικά σε μία πλευρά, αλλά να προσπαθείς να διατηρείς όσο περισσότερους διαύλους μπορείς. Η διπλωματική διαφοροποίηση μας βοηθάει έτσι ώστε να έχουμε ισόρροπη στάση. Ας δούμε όχι μόνο το παράδειγμα της Λιβύης, αλλά να δούμε και το παράδειγμα της Μέσης Ανατολής. Δεν μπορείς αυτή τη στιγμή να έχεις υπερεξάρτηση από τη μία πλευρά. Και νομίζω αποδείχθηκε με τον πιο περίτρανο τρόπο στην περίπτωση της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Ολόκληρη η Ευρώπη και η Ελλάδα είχε αναπτύξει μια ενεργειακή υπερεξάρτηση από τη Ρωσία, η οποία δημιουργούσε συνθήκες απόλυτης κατάρρευσης του ενεργειακού μείγματος της χώρας. Καταφέραμε σε πάρα πολύ σύντομο χρόνο να υπάρξει αυτή η διαφοροποίηση και σήμερα μπορούμε να επαιρόμεθα ότι έχουμε καταφέρει να έχουμε μία ενεργειακή αυτοτέλεια, η οποία ουδέποτε υπήρξε στο παρελθόν. Να έχουμε ένα ενεργειακό μείγμα στο οποίο τον πρωτεύοντα ρόλο έχουν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, που εξ ορισμού δημιουργούν μεγαλύτερες συνθήκες αυτάρκειας και να μπορούμε να συνομιλούμε διπλωματικά με πιο ισχυρούς όρους.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Πάμε λίγο στην Αίγυπτο, στην υπόθεση της Μονής Σινά. Αυτή τη μάχη τη χάσαμε; Γιατί η κριτική που δεχτήκατε ήταν ότι η ελληνική κυβέρνηση έχασε μια μάχη στη Μονή Σινά και η ιδιοκτησία έχει περάσει κανονικά στην Αίγυπτο.

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Η ευκολία με την οποία λέγεται ότι χάνονται μάχες είναι είτε ματαιότητα είτε άγνοια. Δεν ξέρω τι ισχύει από τα δύο. Αλλά επαναλαμβάνω ότι όταν κάποιος θέλει να τοποθετηθεί σε ζητήματα εξωτερικής πολιτικής, το πρώτο που οφείλει να κάνει είναι να γνωρίζει τα δεδομένα. Δυστυχώς, προπετώς αρκετοί ανέδειξαν ζητήματα στην περίπτωση του Σινά, τα οποία δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα. Και θα μου επιτρέψετε να πω ότι οι περισσότερες ανακοινώσεις που βγήκαν δεν ήταν προϊόν μελέτης της δικαστικής απόφασης που προέκυψε, διότι η δικαστική απόφαση αυτή περιήλθε πολύ αργότερα σε σχέση με τις ανακοινώσεις. Θα σας πω πώς έχουν τα δεδομένα. Η Μονή της Αγίας Αικατερίνης του Όρους Σινά βρίσκεται εκεί για 15 αιώνες. Είναι ένα πραγματικό προπύργιο της Ορθοδοξίας, η παλαιότερη εν λειτουργία Μονή. Είναι η πρόθεση της ελληνικής πολιτείας να σταθεί δίπλα στη Μονή υπό οποιαδήποτε συνθήκη. Το ζήτημα της ιδιοκτησίας όχι μόνο των αμιγώς λατρευτικών χώρων αλλά και των πέριξ χώρων, δηλαδή των μη λατρευτικών χώρων, αγροκτημάτων, εγκαταστάσεων κτλ.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Γιατί είναι βασικά για την τροφοδοσία του μοναστηριού, όπως καταλαβαίνουμε.

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΤΣ: Διότι αυτά χρησιμοποιούνται από τους μοναχούς. Η ιδιοκτησία αμφισβητείτο από μακρού χρόνου. Ξεκίνησε μια αντιδικία από την τοπική κυβέρνηση του Σινά, τη δική μας, ας το πούμε, περιφέρεια, η οποία αφορούσε ακριβώς το ζήτημα της ιδιοκτησίας. Και η κυβέρνηση του Σινά, κέρδισε πρωτοδίκως, δηλαδή χάσαμε την πρώτη δίκη. Προέκυψε έφεση, η οποία έφεση θα έκρινε τα ζητήματα. Στον ενδιάμεσο χρόνο, κ. Στάθη, υπήρξε μια απόπειρα εξωδικαστικού συμβιβασμού. Ο εξωδικαστικός συμβιβασμός θα είχε την έννοια ότι τα μέρη παραιτούνται από την αντιδικία, έτσι ώστε να μην προκύψει η δικαστική απόφαση και να παραμείνει το status quo ως είχε. Η όποια συζήτηση έγινε ήταν πρωτίστως στη βάση αυτή. Δεν θα μπορούσε να αποδοθεί η ιδιοκτησία στη Μονή με έναν τέτοιο εξωδικαστικό συμβιβασμό. Θα απαιτούνταν πολύ περισσότερα νομικά βήματα. Εκείνο το οποίο προέκυψε προϊόντος του χρόνου είναι μία δικαστική απόφαση, η οποία, να απλοποιήσω λίγο τα σύνθετα νομικά, περιέχει δύο πράγματα. Το πρώτο είναι ότι αναγνωρίζει τον εις το διηνεκές λατρευτικό και ελληνορθόδοξο χαρακτήρα της Μονής. Αυτό είναι το θετικό στοιχείο, διότι ακόμη και αυτό…

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Αμφισβητήθηκε αυτό;

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Δεν αμφισβητήθηκε ποτέ στην πράξη, εντούτοις δεν υπήρξε και ποτέ η οποιαδήποτε κανονιστική καταγραφή της υπόστασης της Μονής. Ξέρετε, η Μονή, μολονότι υφίσταται δεκαπέντε αιώνες, δεν είχε κάποιο ειδικό καθεστώς. Θεωρείται ότι ήταν μία κοινή αρχαιότητα, όπως όλες οι αρχαιότητες της Αιγύπτου, για τις οποίες αρχαιότητες ο αιγυπτιακός αρχαιολογικός νόμος προβλέπει ότι ανήκουν στο Δημόσιο. Το δεύτερο ζήτημα, το οποίο έθετε η απόφαση ήταν ότι η ιδιοκτησία κυρίως των πέριξ κτημάτων δεν ανήκε στην Μονή, αλλά στο αιγυπτιακό δημόσιο και δεν απέδιδε την ιδιοκτησία των λατρευτικών, ήταν πιο θολή η απόφαση σε ό,τι αφορά τους λατρευτικούς χώρους. Άρα αυτή τη στιγμή η κατάσταση βρίσκεται εκεί.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Μπορεί να ανατραπεί η δικαστική απόφαση; 

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Θα σας πω αμέσως. Τα μεγάλα προβλήματα της Μονής κατά τη δική μου άποψη, και θέλω να πω ότι η δική μου εμπλοκή ήταν προφανώς εκ των υστέρων, σε μια προσπάθεια να μπορέσουμε με την αιγυπτιακή κυβέρνηση, με την οποία έχουμε μια στρατηγική σχέση πολύ μεγάλης σημασίας, να μπορέσουμε να βρούμε έναν τρόπο έτσι ώστε να διατηρηθεί και ο λατρευτικός χαρακτήρας και βεβαίως το status quo το οποίο προϋπήρχε. Εκείνο το οποίο είναι το πιο κρίσιμο, θα μου επιτρέψετε να πω, κατά την άποψή μου, από τη μελέτη που έχω κάνει, είναι πρώτον η Μονή να αποκτήσει μια νομική υπόσταση. Είναι αδιανόητο δεκαπέντε αιώνες η Μονή αυτή να μην έχει την οποιαδήποτε νομική υπόσταση και να αντιμετωπίζεται όπως οποιαδήποτε άλλη αρχαιότητα στην Αίγυπτο. Αυτό δυστυχώς δεν το είχαμε καταφέρει για δεκαετίες και αιώνες.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Είναι εφικτό τώρα να το διαπραγματευτείτε αυτό;

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Και το δεύτερο, το οποίο θα πρέπει κατά την άποψή μου να διασφαλίσουμε είναι η συνέχεια της Μονής. Είναι σημαντικό να υπάρχει καταγεγραμμένος ο λατρευτικός και ελληνορθόδοξος χαρακτήρας, αλλά θα πρέπει να είναι επίσης καταγεγραμμένος νομοθετικά ως κανόνας και η συνέχεια της Μονής. Διότι αυτή τη στιγμή εκείνο το οποίο συμβαίνει είναι ότι οι μοναχοί βρίσκονται εκεί με περιορισμένης διάρκειας θεωρήσεις. Δυνητικά η Αίγυπτος θα μπορούσε, ανά πάσα στιγμή, να πάψει τις ανανεώσεις, οπότε εν τοις πράγμασι δεν θα υπήρχε μοναστικός βίος. Άρα για εμένα τα κρίσιμα είναι η νομική υπόσταση και η συνέχεια της Μονής και, βεβαίως, να διασφαλιστεί και η ιδιοκτησία κατά το δυνατόν των λατρευτικών χώρων. Εάν με ρωτάτε εάν αυτό μπορεί να συμβεί, η απάντηση είναι ότι βρισκόμαστε σε συζητήσεις. Το κλίμα είναι εξαιρετικό με την Αίγυπτο. Εμείς θα υποστηρίξουμε με κάθε ικμάδα της δύναμής μας, την Μονή, όχι επειδή έχει τον ελληνορθόδοξο χαρακτήρα, αλλά επειδή αποτελεί ένα εμβληματικό σημείο του παγκόσμιου πολιτισμού, ένα μνημείο της UNESCO, το οποίο αυτή τη στιγμή δεν μπορεί με οποιονδήποτε τρόπο να αλλοιωθεί. Και θέλω να σας πω ότι το επόμενο διάστημα ευελπιστούμε ότι θα έχουμε νέα σε σχέση με το ζήτημα αυτό.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Μάλιστα.

ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ: Ευχαριστούμε πάρα πολύ, κύριε Υπουργέ.

Γ. ΓΕΡΑΠΕΤΡΙΤΗΣ: Ήταν μεγάλη μου χαρά και τιμή, σας ευχαριστώ.

Κρίση των συμβάσεων φυσικού αερίου της Περιφέρειας Κουρδιστάν με αμερικανικές εταιρείες:
Πώς αναδιαμορφώνει τη σχέση Βαγδάτης – Ερμπίλ;

Σενάρια | Μονάδα Ιρακινών Μελετών

Η κρίση που προέκυψε γύρω από τις συμβάσεις φυσικού αερίου της Περιφέρειας Κουρδιστάν με αμερικανικές εταιρείες αποκαλύπτει το βάθος της συνταγματικής και πολιτικής διένεξης ανάμεσα στην ομοσπονδιακή κυβέρνηση και την Περιφέρεια του Κουρδιστάν όσον αφορά τη διαχείριση των φυσικών πόρων, αλλά και συνολικά τις ερμηνείες του ομοσπονδιακού συστήματος στο Ιράκ γενικότερα.

Σενάρια & Γεωπολιτικές διαστάσεις

Η μελέτη τονίζει ότι η γεωγραφική θέση και τα τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου (2,8‑5,7 τρις m³) και πετρελαίου (≈45 δισ. βαρέλια) στο ιρακινό Κουρδιστάν έχουν προσελκύσει 45 διεθνείς ενεργειακές εταιρίες και άνω των 10 δισ. $ επενδύσεων drawmedia.net. Ωστόσο, το κεντρικό κυβερνητικό μπλοκ στο Βαγδάτη διαφωνεί, θεωρώντας ότι αυτά τα ενεργειακά έργα είναι αντίθετα στο σύνταγμα και απαιτούν ομοσπονδιακή έγκριση .

Συνεργασίες & επιχειρηματικά ρίσκα

Προσεχθέντα εντός των τελευταίων μηνών συμβόλαια με εταιρίες όπως οι HKN Energy και Western Zagros, με αξία άνω των 110 δισ. $, προκαλούν αμφιβολίες, αφού υπερβαίνουν κατά πολύ τις τρέχουσες εκτιμήσεις αξίας των πεδίων rawabetcenter.com. Υπάρχει σημαντικός κίνδυνος νομικών επιπλοκών με πιθανότητα αμφισβήτησης της ισχύος των συμφωνιών ή της εκτέλεσής τους .

Επιπτώσεις για Ιράκ και Κουρδιστάν

• Η διακοπή των εξαγωγών (ιδίως από τον Μάρτιο 2023) έχει ήδη επιφέρει δισεκατομμύρια απώλειες εσόδων youtube.com.

• Το ιρακινό κράτος και η Κουρδική Περιφέρεια αντιμετωπίζουν υψηλό δημόσιο χρέος· οι εταιρίες απαιτούν ακόμη οφειλόμενα άνω των 1 δισ. $ .

Γεωπολιτική διάσταση

• Τουρκία: βασικός δίαυλος εξαγωγής. Συμβόλαια με CanAl Energy για πεδία Μιράν και Μπονμπαΐ έχουν αναβληθεί λόγω τεχνορχημικών και πολιτικών εμποδίων .

• Ιράν: αντιδρά λόγω ανταγωνιστικού προφίλ των κουρδικών εξαγωγών προς Τουρκία και Ευρώπη .

• Ρωσία & ΗΠΑ: Ρωσικές εταιρίες (Rosneft, Gazprom) ενεργές μέσω δανείων και υποδομών∙ ΗΠΑ και ΕΕ υποστηρίζουν Ηρακινές συμφωνίες ώστε να μειώσουν την εξάρτηση από το ρωσικό αέριο .

💡 Σχολιασμός

1. Σύνταγμα vs. Realpolitik
   Η νομικοπολιτική σύγκρουση Βαγδάτης–Ερμπίλ αναδεικνύει την ανάγκη αναθεώρησης του ομοσπονδιακού πλαισίου. Ο συνταγματικός έλεγχος και η υποχρέωση κεντρικής έγκρισης συγκρούονται με τις επιχειρηματικές και στρατηγικές φιλοδοξίες του Κουρδιστάν.

2. Ο εθνικός έλεγχος και οι κανονισμοί
   Αν και οι τοπικές αρχές επιδιώκουν ανεξαρτησία στα ενεργειακά, υπάρχει κίνδυνος νομικού κλυδωνισμού στα έργα, που θα μπορούσε να ακυρώσει έργα δισεκατομμυρίων.

3. Γεωπολιτική ευκαιρία ή παγίδα;
   Το Κουρδιστάν μπορεί να αναδειχθεί σε σημαντικό ενεργειακό κόμβο, αλλά η εξάρτηση από την Τουρκία και οι εντάσεις τόσο με το Κεντρικό Ιράν όσο και με διεθνείς δυνάμεις (ΗΠΑ vs Ρωσία) αυξάνουν την ευαλωτότητα των σχεδίων του.

4. Μέλλον και βιωσιμότητα
   Η δυναμική ανάπτυξη των εξαγωγών φυσικού αερίου θα μπορούσε να καταστήσει το Κουρδιστάν οικονομικά αυτόνομο εντός 10–20 χρόνων. Αλλά αυτό προϋποθέτει επίτευξη νομικής, πολιτικής και υποδομικής σταθερότητας — στοιχεία αυτή τη στιγμή απούσα λόγω των διαπραγματεύσεων με Βαγδάτη.

🔵 Επιπτώσεις στη Δυτική Ευρώπη

1. Ενεργειακή Ασφάλεια και Εναλλακτικές στο ρωσικό αέριο

• Μετά την ενεργειακή κρίση του 2022–23 και τον πόλεμο στην Ουκρανία, η Δ. Ευρώπη αναζητά σταθερές μη ρωσικές πηγές αερίου.
• Το κουρδικό φυσικό αέριο είχε προβληθεί (κυρίως από ΗΠΑ και Ην. Βασίλειο) ως δυνητική εναλλακτική λύση για περιορισμό της εξάρτησης από Gazprom.
• Η κρίση των συμβολαίων και η νομική αβεβαιότητα αποδυναμώνουν τη φαινομενικά υποσχόμενη αυτή διαδρομή.

2. Σύγκρουση Δυτικής πολιτικής με τις ιρακινές συνταγματικές αρχές

• Δυτικές εταιρείες (όπως η Chevron ή η HKN) δέχονται νομικά ρίσκα λόγω των ενστάσεων του ιρακινού Ανωτάτου Δικαστηρίου για «παράνομα συμβόλαια».
• Οι κυβερνήσεις Δύσης κινδυνεύουν να βρεθούν σε διπλωματική σύγκρουση με τη Βαγδάτη αν στηρίξουν απροκάλυπτα το Ερμπίλ.

3. Συστημική καθυστέρηση σε projects υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG)

• Πολλά επενδυτικά σχέδια (π.χ. κατασκευή υποδομών εξαγωγής από Κουρδιστάν προς Μ. Ανατολή–Μεσόγειο) παγώνουν ή καθυστερούν.
• Η Ευρώπη δεν μπορεί να ενσωματώσει κουρδικό LNG στα επόμενα 5–10 έτη όπως είχε προβλέψει, παρατείνοντας την ενεργειακή της ανασφάλεια.

🔴 Επιπτώσεις στην Τουρκία

1. Αναστολή ενεργειακού διαδρόμου Κουρδιστάν–Τουρκία–Ευρώπη

• Η Τουρκία είχε αναδειχθεί σε βασικό διαμετακομιστικό κόμβο για το κουρδικό φυσικό αέριο μέσω του αγωγού Kirkuk–Ceyhan.
• Η κρίση παγώνει τη μεταφορά —μετά και τη σχετική δικαστική απόφαση διεθνούς διαιτησίας που δικαίωσε τη Βαγδάτη και καταδίκασε την Άγκυρα για μονομερείς εξαγωγές με το Ερμπίλ.

2. Οικονομικές απώλειες & στρατηγικός εκνευρισμός

• Η Άγκυρα χάνει μεταφορικά τέλη και γεωπολιτική επιρροή στην περιοχή.
• Παράλληλα, οι επενδύσεις τουρκικών εταιρειών στο Κουρδιστάν (όπως η Genel Energy) απειλούνται με καταγγελίες ή ακύρωση.

3. Πολιτική πίεση για εξισορρόπηση σχέσεων

• Η Τουρκία βρίσκεται παγιδευμένη μεταξύ δύο αντιφατικών δεσμεύσεων:
  • Από τη μία, η στρατηγική συνεργασία με την Περιφέρεια του Κουρδιστάν.
  • Από την άλλη, η ανάγκη ομαλών σχέσεων με τη Βαγδάτη λόγω νερού, συνόρων, εμπορίου, και σιιτικής επιρροής.
• Το αποτέλεσμα είναι πιεστική διπλωματική αναπροσαρμογή, με προσπάθεια δημιουργίας νέων «τριγώνων» με Βαγδάτη–Τεχεράνη.

🟠 Συμπερασματικά:

Ria Reddy, Ben Rezaei, Johanna Moore, Annika Ganzeveld, και Brian Carter

Περίοδος Αναφοράς: Έως τις 21:45 EDT

Το Critical Threats Project (CTP) του American Enterprise Institute και το Institute for the Study of War (ISW) θα δημοσιεύσουν πολλαπλές ενημερώσεις εντός του 24ώρου 12–13 Ιουνίου 2025, με στόχο την παροχή αναλύσεων σχετικά με την εν εξελίξει ισραηλινή επίθεση σε ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, στρατιωτικές υποδομές και ανώτατη ηγεσία των στρατιωτικών και πυρηνικών προγραμμάτων. Θα συνεχίσουμε να εκδίδουμε ειδικές εκδόσεις του Iran Update έως ότου ολοκληρωθούν τα χτυπήματα. Θα δώσουμε προτεραιότητα στην κάλυψη των ιρανικών και ιρανόφιλων ενεργειών ως απάντηση στις επιθέσεις που θέτουν σε κίνδυνο τις δυνάμεις και τα συμφέροντα των ΗΠΑ.

Η παρούσα ενημέρωση αποτελεί την πρώτη από τουλάχιστον τρεις επικείμενες εκθέσεις των CTP-ISW για τις επόμενες 24 ώρες, εστιάζοντας στον πόλεμο Ιράν–Ισραήλ. Οι πρόσφατες ισραηλινές επιθέσεις συνιστούν μια δυναμικά εξελισσόμενη κατάσταση και κανένα άτομο ή φορέας –ούτε καν τα ίδια τα εμπλεκόμενα κράτη– δεν διαθέτει πλήρη εικόνα των γεγονότων αυτή τη στιγμή. Πολλές από τις πληροφορίες που κυκλοφορούν σε ανοιχτές πηγές είναι ενδεχομένως αντιφατικές ή ανακριβείς. Τα CTP-ISW θα συνεχίσουν να αναθεωρούν τις αξιολογήσεις τους τις επόμενες ημέρες και εβδομάδες, καθώς η κατανόηση της κατάστασης εμβαθύνεται. Οι αναλύσεις θα συνοδεύονται από διορθώσεις και σαφείς διευκρινίσεις όπου απαιτείται.

Κύρια σημεία:

• Το Ισραήλ ξεκίνησε στις 12 Ιουνίου τις πρώτες αεροπορικές επιθέσεις της εκστρατείας του κατά του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και της ηγεσίας του καθεστώτος.

• Οι επιθέσεις προκάλεσαν τον θάνατο αρκετών ανώτατων Ιρανών αξιωματούχων.

• Το Ιράν δεν έχει ακόμη απαντήσει στα ισραηλινά χτυπήματα, παρά τους ισχυρισμούς της 11ης Ιουνίου ότι είχε ολοκληρώσει σχέδιο για «άμεσο αντίποινο».

• Η απουσία απάντησης παραμένει ασαφής. Το Ιράν ενδέχεται να επιλέξει μια στρατηγική «υπομονής» μετά την απώλεια κρίσιμων εγκαταστάσεων ή αξιωματούχων.

• Παρομοίως, το Ιράν είχε καθυστερήσει την απάντησή του κατά τέσσερις ημέρες μετά τη δολοφονία του Κασέμ Σολεϊμανί από τις ΗΠΑ τον Ιανουάριο του 2020 και κατά δύο εβδομάδες μετά από ισραηλινό πλήγμα που σκότωσε τον ανώτατο αξιωματικό των Φρουρών της Επανάστασης, Μοχαμάντ Ρεζά Ζαχεντί.

• Είναι επίσης πιθανό το Ισραήλ να έχει αποδιοργανώσει τη δυνατότητα άμεσης ιρανικής απάντησης πλήττοντας βάσεις εκτόξευσης βαλλιστικών πυραύλων και αποθήκες οπλισμού.