Η εστίαση του Αμερικανού προέδρου στα καλά του παρελθόντος είναι γελοία. Αυτό που έχει σημασία είναι η ανταγωνιστικότητα στο μέλλον. Οι ελπίδες ότι θα… δειλιάσει ξανά και η σκληρή πραγματικότητα.

Δημοσιεύθηκε: 18 Ιουλίου 2025 – 07:33

• του Martin Wolf

Όπως κάνει ο σκύλος με το κόκκαλο, ο Ντόναλντ Τραμπ πάντα επιστρέφει στους δασμούς. Προτείνει τώρα μια τροποποιημένη λίστα δασμών σε μια σειρά χωρών, συμπεριλαμβανομένων στενών συμμάχων και ενός αριθμού απελπιστικά φτωχών κρατών, που θα επιβληθούν την 1η Αυγούστου 2025.

Θα δειλιάσει για μια ακόμα φορά; Ποιος ξέρει; Αλλά οι πιθανότητες ότι θα (μπορούσε να) εξασφαλίσει συμφωνίες που θα μπορούν να κατευνάσουν τον παράλογο μερκαντιλισμό του φαίνονται χαμηλές ως ανύπαρκτες.

Ένας παράλογος άνθρωπος είναι απρόβλεπτος. Ίσως αυτή τη φορά να το εννοεί. Αν ισχύει κάτι τέτοιο, τότε το ήδη υψηλό μέσο επίπεδο πραγματικών δασμών των ΗΠΑ του Μαΐου, ύψους 8,8%, θα καταλήξει να είναι πολύ υψηλότερο. Θα μπαίναμε σε έναν καινούριο κόσμο.

Ρίξτε μια ματιά απλά σε κάποια από αυτά που προτείνονται: δασμοί 50% στις εισαγωγές από τη Βραζιλία, 40% στο Λάος και την Μιανμάρ, 36% στην Ταϊλάνδη, 35% στο Μπαγκλαντές, 32% στην Ινδονησία, 30% στη Νότια Αφρική, τη Σρι Λάνκα και την ΕΕ και 25% στην Ιαπωνία και τη Νότια Κορέα.

Οι προτεινόμενοι δασμοί παραμένουν αρκετά κοντά σε αυτούς που προτάθηκαν από την εξαιρετική φόρμουλα που παρουσιάστηκε στις 2 Απριλίου του 2025, στην οποία ο καθοριστικός παράγοντας είναι ο λόγος του διμερούς ελλείμματος των ΗΠΑ προς τις διμερείς εισαγωγές (βλ. διαγράμματα).

Το λέμε και το ξαναλέμε πως αυτά είναι παράλογα οικονομικά. Δεν υπάρχει κανένας απολύτως λόγος γιατί το διμερές εμπόριο να είναι ισοσκελισμένο. Το γεγονός πως δεν είναι, οπωσδήποτε δεν δείχνει πως η χώρα με το πλεόνασμα «κλέβει».

Επιπλέον, το συνολικό εμπορικό ισοζύγιο αγαθών, ή αγαθών και υπηρεσιών, δεν αποτελεί άθροισμα ανεξάρτητα προσδιορισμένων διμερών ισοζυγίων. Είναι το προϊόν της αλληλεπίδρασης μεταξύ των καθαρών εισοδημάτων, των συντελεστών παραγωγής, των κεφαλαιακών ροών και, πάνω απ’ όλα, των συνολικών εισοδημάτων και δαπανών.

Είναι τουλάχιστον τρελό να πιστεύει κανείς ότι οι ΗΠΑ μπορούν να έχουν ένα τεράστιο δημοσιονομικό έλλειμμα χωρίς να έχουν επίσης μεγάλα ελλείμματα στο εμπόριο και στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών, τουλάχιστον όσο ο υπόλοιπος κόσμος είναι διατεθειμένος να τα χρηματοδοτήσει. Τι θα συμβεί αν ή όταν ο κόσμος σταματήσει; Ένα οικονομικό χάος.

Στο μεταξύ, το παράλογο μωσαϊκό των δασμών που προτείνονται τώρα θα προκαλούσε μεγάλες εσφαλμένες κατανομές πόρων. Ένα από τα σημεία που αδυνατεί να κατανοήσει το καθεστώς Τραμπ είναι πως οι δασμοί σε ορισμένα αγαθά είναι φόρος επί της παραγωγής άλλων.

Οι υψηλοί δασμοί στις εισροές, όπως στον χάλυβα ή το αλουμίνιο, είναι φόροι στους παραγωγούς των αγαθών που τα χρησιμοποιούν. Αν οι τελευταίοι παράγουν υποκατάστατα εισαγωγών, οι δασμοί θα μπορούσαν εν μέρει τουλάχιστον να αντισταθμίσουν τέτοια κόστη. Αλλά αν παράγουν εξαγώγιμα προϊόντα, δεν θα μπορούσαν. Άρα οι δασμοί του Τραμπ θα ωφελούσαν τα λιγότερο ανταγωνιστικά διεθνώς τμήματα της οικονομίας σε βάρος των πιο ανταγωνιστικών. Βγάζει κανέναν νόημα αυτό; Προφανώς όχι.

Ακόμα χειρότερα, ολόκληρη η εστίαση στα καλά του παρελθόντος είναι γελοία. Αυτό που έχει σημασία είναι η ανταγωνιστικότητα στο μέλλον. Ως εκ τούτου αυτό είναι το οικονομικό ισοδύναμο των αποπειρών αναδημιουργίας των δεινοσαύρων.

Όπως σημειώνουν ο David Autor του ΜΙΤ και ο Gordon Hanson του Harvard, η πρόκληση για τις ΗΠΑ σήμερα είναι η άνοδος της Κίνας ως τεχνολογική και επιστημονική υπερδύναμη. Για να μπορέσουν να ανταποκριθούν, οι ΗΠΑ πρέπει να συνεργαστούν με τους συμμάχους τους, να αφιερώσουν πολύ περισσότερους πόρους στην επιστημονική έρευνα και να καλωσορίσουν ταλαντούχους μετανάστες – το ακριβώς αντίθετο από αυτό που κάνει ο Τραμπ. «Να κάνουμε την Αμερική μεγάλη ξανά»; Δύσκολα.

Οι αγορές αγνοούν αυτούς τους μακροπρόθεσμους κινδύνους για τις ΗΠΑ. Μπορεί να έχουν δίκιο. Αλλά μπορεί και όχι.

Αυτοί οι δασμοί δεν είναι απλώς ανόητοι. Είναι επίσης κακοί. Επιτρέψτε μου να αναφέρω μόνο δύο παραδείγματα. Το πρώτο είναι ο προτεινόμενος από τον Τραμπ δασμός 50% στη Βραζιλία. Όπως ο ίδιος ξεκαθάρισε σε επιστολή του προς τον πρόεδρο Λουίς Ινάσιο Λούλα ντα Σίλβα, αυτό είναι η απάντηση στη δίκη της μικρογραφίας του Τραμπ, του Ζαΐρ Μπολσονάρου, επειδή προσπάθησε να ανατρέψει τα αποτελέσματα των τελευταίων προεδρικών εκλογών.

Σας θυμίζει κάτι αυτό; Όπως σημειώνει ο Πωλ Κρούγκμαν, αυτό αποτελεί μέρος του «προγράμματος προστασίας δικτατόρων» του Τραμπ. Εκτός όλων των άλλων, ο Τραμπ δεν έχει καμία νομική εξουσία να χρησιμοποιήσει δασμούς για αυτόν τον σκοπό.

Έπειτα υπάρχουν οι βάναυσοι δασμοί στο Λάος. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, το Λάος είναι πολύ φτωχό, με πραγματικό κατά κεφαλήν ΑΕΠ μόλις το 11% των αμερικανικών επιπέδων. Το διμερές πλεόνασμά του με τις ΗΠΑ ήταν επίσης μόλις 0,8 δισ. δολάρια το 2024!

Η ιδέα ότι μια υπερδύναμη θα πρέπει να σκεφτεί καν να επιβάλει τιμωρητικούς δασμούς σε μια τέτοια χώρα είναι περισσότερο από ανόητη. Είναι αποκρουστική.

Αυτό που την κάνει ανεπανόρθωτα κακή είναι ότι, σύμφωνα με το CNN, «από το 1964 έως το 1973, οι ΗΠΑ έριξαν πάνω από 2 εκατ. τόνους βομβών στο Λάος…. Περισσότερες βόμβες έπεσαν στο Λάος κατά τη διάρκεια του πολέμου του Βιετνάμ από ό,τι στη Γερμανία και την Ιαπωνία μαζί κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Αυτό κατέστησε το Λάος – κατά κεφαλήν – την πιο βαριά βομβαρδισμένη χώρα στην ιστορία». Δεν ντρέπονται αυτοί οι άνθρωποι;

Αυτή η κυβέρνηση έχει επικεφαλής, δηλώνει ο Λευκός Οίκος, «τον καλύτερο εμπορικό διαπραγματευτή στην ιστορία», του οποίου «η στρατηγική έχει επικεντρωθεί στην αντιμετώπιση των συστημικών ανισορροπιών στους δασμολογικούς συντελεστές μας, οι οποίες έχουν γείρει το πεδίο ανταγωνισμού υπέρ των εμπορικών μας εταίρων εδώ και δεκαετίες».

Στην πραγματικότητα, δεν υπήρχε η παραμικρή πιθανότητα να έχουν επιτευχθεί συμφωνίες με σχεδόν 200 χώρες, ή ακόμη και με 100, μέσα σε λίγους μήνες. Επιπλέον, πολλά από τα αιτήματα των ΗΠΑ – για παράδειγμα ότι η ΕΕ θα πρέπει να εγκαταλείψει τον φόρο προστιθέμενης αξίας- είναι γελοία.

Ο ΦΠΑ δεν αποτελεί στρέβλωση του εμπορίου: εφαρμόζεται σε όλα τα αγαθά ή τις υπηρεσίες που πωλούνται στις αγορές της ΕΕ, όπως θα έπρεπε, σύμφωνα με την αρχή του προορισμού. Πάνω απ’ όλα, αυτοί οι δασμοί δεν θα εξαλείψουν ούτως ή άλλως τα εμπορικά ελλείμματα των ΗΠΑ.

Επομένως, τι πρέπει να γίνει με αυτή την τρέλα; Πρώτον, θα πρέπει να ελπίζουμε ότι ο Τραμπ όντως θα δειλιάζει ξανά και ξανά και ξανά, αν και η αβεβαιότητα που θα δημιουργηθεί θα εξακολουθήσει να κοστίζει ακριβά.

Δεύτερον, πρέπει να υπάρξουν αντίποινα – συντονισμένα αντίποινα ιδανικά – κατά των ΗΠΑ. Τρίτον, όλα τα μέλη του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου θα πρέπει να δηλώσουν ότι οι όποιες εμπορικές παραχωρήσεις προς τις ΗΠΑ θα επεκταθούν και σε άλλα μέλη, σύμφωνα με την αρχή του «πλέον ευνοούμενου κράτους».

Τέλος, τα άλλα μέλη θα πρέπει επίσης να τηρούν τις μεταξύ τους συμφωνίες. Οι ΗΠΑ έχουν γίνει αποστάτες. Ο υπόλοιπος κόσμος δεν χρειάζεται να ακολουθήσει.

© The Financial Times Limited 2025.  /euro2day

Το πρόσφατα αποκαλυφθέν σχέδιο του Ισραήλ – για την εξαναγκαστική εγκατάσταση 600.000 εκτοπισμένων Παλαιστινίων σε μια «ανθρωπιστική πόλη» που θα ιδρυθεί σε μια λωρίδα γης όπου κάποτε βρισκόταν η Ράφα – εγείρει κρίσιμα και ανατριχιαστικά ερωτήματα σχετικά με τις προθέσεις της κυβέρνησης Νετανιάχου για τη Γάζα.

Dahlia Scheindlin

HAARETZ – 15 Ιουλίου 2025

Το σχέδιο του Ισραήλ για μια «ανθρωπιστική πόλη» στη νότια Γάζα ανακοινώθηκε από τον υπουργό Άμυνας Israel Katz την περασμένη εβδομάδα. Πίστωση: Adike/Shutterstock; Google Maps; Anastasia Shub

Τι πρέπει να γνωρίζετε για το σχέδιο του Ισραήλ να στήσει 600.000 Παλαιστίνιους σε ένα ειδικό στρατόπεδο στα νότια σύνορα της Γάζας με την Αίγυπτο, το οποίο η κυβέρνηση Νετανιάχου αποκαλεί «ανθρωπιστική πόλη» ;

Με την πρώτη ματιά – όχι πολύ περισσότερο από αυτό που μόλις διαβάσατε. Η μόνη φυσική απάντηση, βασισμένη στο διεθνές δίκαιο και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, είναι «όχι». Το σχέδιο, που ανακοινώθηκε από τον υπουργό Άμυνας Ισραήλ Κατζ την περασμένη εβδομάδα, θα εξανάγκαζε 600.000 ανθρώπους σε μια λωρίδα γης όπου κάποτε βρισκόταν η Ράφα, στη συνέχεια θα τους κλειδώσει ή θα επιτρέψει τη μονόδρομη μετακίνησή τους στο εξωτερικό, με περισσότερους κατοίκους της Γάζας να ακολουθούν. Πρόκειται για αναγκαστική εκτόπιση υπό την απειλή θανάτου ή λιμού, ως προοίμιο της απέλασης.

Η πρόταση του Katz εγκρίθηκε γρήγορα από τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Benjamin Netanyahu, ο οποίος έδωσε εντολή στις Ισραηλινές Αμυντικές Ένοπλες Δυνάμεις να καταρτίσουν σχέδια για την εφαρμογή της.

Στην πραγματικότητα, η ιδέα αποκαλύπτει μια λίστα με πληροφορίες σχετικά με τις προθέσεις της ισραηλινής κυβέρνησης για τη Γάζα – και το όραμά της για το μέλλον της χώρας.

Ο υπουργός Άμυνας Ισραήλ Κατζ, στο κέντρο, επισκέπτεται τη Ράφα στη Γάζα την Κυριακή. [Οι «χρήσιμοι ηλίθιοι» χασκογελούν αντικρίζοντας την έκταση της καταστροφής που προκάλεσαν] Πηγή: Ariel Hermony/Υπουργείο Άμυνας

Η μαύρη λίστα

• Πρώτο: δεν πρόκειται για άσκηση ή τέχνασμα. Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ Κατζ ανακοίνωσε την πολιτική της «ανθρωπιστικής πόλης» σε ενημέρωση των ΜΜΕ. Δεν ήταν διαρροή ή φήμη. Όταν ο Αρχηγός του Επιτελείου των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων, Εγιάλ Ζαμίρ, παρουσίασε την Κυριακή σε ανώτερους υπουργούς και αξιωματούχους ασφαλείας μια πρόταση για το πώς ο στρατός θα ιδρύσει μια τέτοια «πόλη», ο Νετανιάχου απαίτησεένα νέο σχέδιο – αυτό ήταν πολύ ακριβό – και όχι αρκετά γρήγορο .
• Δεύτερο: Η παραπάνω σημείωση τροφοδοτεί ένα δεύτερο, πιο γενικό σημείο: η σημερινή κυβέρνηση του Ισραήλ, η οποία ανέλαβε τον Δεκέμβριο του 2022, είναι η πιο διαφανής και σαφής κυβέρνηση από το 1967 σε ό,τι αφορά τα σχέδιά της για τους Παλαιστίνιους και τα εδάφη τους.

Ακριβώς εκεί, στις συμφωνίες Συνασπισμού του Δεκεμβρίου 2022 μεταξύ του Λικούντ και του Θρησκευτικού Σιωνισμού, που υπογράφηκαν από εκπροσώπους κάθε κόμματος σε κάθε σελίδα, το κείμενο ορίζει ότι «ο πρωθυπουργός θα ηγηθεί του σχεδιασμού και της προώθησης ενός πλαισίου πολιτικής για την εφαρμογή της κυριαρχίας στην Ιουδαία και τη Σαμάρεια…» (χρησιμοποιώντας τους βιβλικούς όρους για τη Δυτική Όχθη).

Ισραηλινοί στρατιώτες κατεδαφίζουν ένα κτίριο στην Τζενίν νωρίτερα αυτόν τον μήνα. Πίστωση: Raneen Sawafta/Reuters

Αυτή η γραμμή ήταν ένας από τους 24 στόχους που καθόριζαν τον τρόπο εφαρμογής της ντε φάκτο προσάρτησης της Δυτικής Όχθης. Η κυβέρνηση εργάστηκε ενεργά για την εκπλήρωση αυτών των στόχων. Μετά τις 7 Οκτωβρίου, οι υπουργοί αυτής της κυβέρνησης (συμπεριλαμβανομένων του κυβερνώντος κόμματος Λικούντ) δεν άργησαν είτε να ζητούν τη δημιουργία μιας μόνιμης στρατιωτικής κυβέρνησης είτε να συμμετάσχουν σε δημόσιες διασκέψεις που υποστηρίζουν την απέλαση των Παλαιστινίων και την αποκατάσταση των οικισμών στη Γάζα. Μπορεί να μην γνωρίζουμε τι θα συμβεί με τη Γάζα, αλλά όσον αφορά το τι θέλει αυτή η κυβέρνηση – απλώς ακούστε.

• Τρίτο: η κυβέρνηση μπορεί να είναι σαφής αλλά και ξεπλένει τα ψέματα· όπως ο υπουργός Άμυνας και άλλοι που αναφέρονται στο σχέδιο της Ράφα ως «ανθρωπιστική πόλη». Δεν υπάρχει τίποτα το ανθρωπιστικό σε αυτό.

Αλλά αν γνωρίζετε την δεύτερο σημείο, το ψέμα δεν έχει και τόση σημασία, επειδή η κυβέρνηση ήταν σαφής σχετικά με τους στόχους της για τον λαό της Γάζας. Ο Katz έχει ήδη δημιουργήσει μια «εθελοντική αρχή μετανάστευσης», η οποία λειτουργεί και αναζητά χώρες πρόθυμες να δεχτούν μάζες Παλαιστινίων μεταναστών (χωρίς καμία επιτυχία, μέχρι στιγμής).

Παλαιστίνιοι περιμένουν φαγητό από μια φιλανθρωπική κουζίνα στην πόλη της Γάζας χθες. Πίστωση: Mahmoud Issa/Reuters

Ο Νετανιάχου και η κυβέρνηση έχουν επανειλημμένα υποστηρίξει την απαλλαγή της Γάζας από τους Παλαιστίνιους, χρησιμοποιώντας τον όρο «εθελοντική» χωρίς κανέναν ουσιαστικό λόγο. Οι πράξεις τους μιλούν πολύ πιο δυνατά – κάθε μέρα στη Γάζα, ο στρατός σκοτώνει δεκάδες αμάχους, συμπεριλαμβανομένων γυναικών και παιδιών σε κέντρα διανομής τροφίμων και τώρα ακόμη και σε κέντρα διανομής νερού. Ο αριθμός των νεκρών από αυτές τις σφαγές είναι συγκλονιστικός, με περίπου 140 νεκρούς σε διάστημα 24 ωρών το περασμένο Σαββατοκύριακο.

Από τις αρχές Μαρτίου 2025, οι Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις εφάρμοσαν πλήρη απαγόρευση των καυσίμων και άλλων προμηθειών, οι οποίες τώρα «περνούν» αλλά παραμένουν δύσκολα προσβάσιμες – είτε λόγω κακής κατανομής ή ανεπαρκών προμηθειών ή λόγω θανάτου. Το να εξαναγκάζεσαι σε φυλακή για να βρεις φαγητό και νερό για να επιβιώσεις δεν είναι «ανθρωπιστικό» με κανέναν ορισμό.

• Τέταρτο: πρόκειται για έγκλημα πολέμου. Δεκαέξι κορυφαίοι Ισραηλινοί μελετητές του διεθνούς δικαίου δημοσίευσαν μια ανοιχτή επιστολήπρος τον Katz και τον Αρχηγό του Επιτελείου των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων, κοινοποιώντας την στη Γενική Εισαγγελέα Gali Baharav-Miara, τον αναπληρωτή της και τους υπουργικούς νομικούς συμβούλους. Η τετρασέλιδη επιστολή παρείχε λεπτομερή «σαφή» νομικά επιχειρήματα που καταδεικνύουν ότι το σχέδιο αποτελεί μια «προφανώς παράνομη εντολή» την οποία οι στρατιώτες πρέπει να αρνηθούν να υπακούσουν, σύμφωνα με το ισραηλινό νομικό δόγμα της «μαύρης σημαίας» που χρονολογείται από τη δεκαετία του 1950.

Τα πράγματα χειροτερεύουν. «Η εκτέλεση αυτού του σχεδίου… θα αποτελούσε μια λίστα εγκλημάτων πολέμου, εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και, υπό ορισμένες συνθήκες, θα μπορούσε να εμπίπτει στην κατηγορία του εγκλήματος της γενοκτονίας».

Παλαιστίνιοι περιμένουν να λάβουν σακούλες με αλεύρι που διανέμονται από το Παγκόσμιο Πρόγραμμα Τροφίμων στην πόλη της Γάζας το Σάββατο. Πίστωση: Jehad Alshrafi/AP

• Πέμπτο: η ακραία πιθανή ποινική ενοχή δεν είναι το μόνο νομικό πρόβλημα με το σχέδιο. Η Noa Shusterman Dvir, επικεφαλής του παλαιστινιακού προγράμματος στο MIND Israel, ένα think tank στρατηγικής ασφαλείας, σημείωσε σε συνέντευξή της ότι ο καταυλισμός της Ράφα θα μπορούσε να θέσει υπό αμφισβήτηση την απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου του Ισραήλ από τις αρχές του 2025ότι το Ισραήλ δενείναι κατοχική δύναμη στη Γάζα.

Και αν το Ισραήλ είναι τυπικά κατοχική δύναμη, θεωρητικά πρέπει να αναλάβει την ευθύνη για όλες τις πολιτικές και ανθρωπιστικές υποθέσεις στη Γάζα.

• Έκτο: είναι αυτό εφικτό έστω και στο ελάχιστο; Η Shusterman Dvir αναφέρθηκε επίσης στην έννοια των «στρατοπέδων αποριζοσπαστικοποίησης», τα οποία επίσης προβάλλονταικαι έχουν μια ανατριχιαστική ομοιότηταμε «στρατόπεδα επανεκπαίδευσης». Θα επιβάλει πράγματι το Ισραήλ και εκπαιδευτικό, θρησκευτικό και πολιτιστικό περιεχόμενο; Ή απλώς θα αφήσει τους ανθρώπους να ζουν χωρίς πλαίσια στη ζώνη από την οποία δεν τους επιτρέπεται να φύγουν παρά μόνο για να μεταναστεύσουν, ενώ όσοι παραμένουν στρέφονται σε συμμορίες, έγκλημα και χάος;

Ο Μάικλ Μίλστεϊν , πρώην ειδικός στις στρατιωτικές πληροφορίες για τα παλαιστινιακά ζητήματα, ο οποίος τώρα ηγείται των παλαιστινιακών σπουδών στο Κέντρο Μοσέ Νταγιάν στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ, προειδοποίησε με σκυθρωπό τρόπο ότι το σχέδιο δεν είναι εφικτό – τουλάχιστον όχι χωρίς σοβαρές συνέπειες. «Γνωρίζω την περιοχή μεταξύ του διαδρόμου της Φιλαδέλφειας και του Μόραγκ, από τη Ράφα μέχρι τη θάλασσα», είπε, αναφερόμενος στη ζώνη όπου θα ιδρυόταν το «υπερστρατόπεδο» που ορισμένοι αναλυτές προέβλεψαν στις αρχές του πολέμου.

«Υπηρέτησα εκεί. Δεν μπορείς να κλείσεις 600.000-700.000 ανθρώπους εκεί, απλά δεν μπορείς να τους χωρέσεις. Και μετά, σκέψου ότι δεν έχεις καμία πολιτική υποδομή – ούτε σπίτια, ούτε δίκτυο ύδρευσης και αποχέτευσης, ούτε ηλεκτρικό ρεύμα, τίποτα.»

Μια αεροφωτογραφία της καταστροφής στη Ράφα τον Ιανουάριο. Πίστωση: Jehad Alshrafi/AP

• Έβδομο: από τότε που αναφέρθηκε στα αιγυπτιακά σύνορα, το σχέδιο αποτελεί ένα ακόμη πλήγμα για τους Αιγύπτιους, οι οποίοι έχουν δηλώσει ότι «το Ισραήλ δημιουργεί μια απειλή στα σύνορά μας», δήλωσε ο Μιλστέιν. Και ο πόλεμος έχει ήδη επιδεινώσει σοβαρά τις σχέσεις με την Αίγυπτο, τον μεγαλύτερο και παλαιότερο Άραβα σύμμαχο του Ισραήλ.
• Όγδοο: ας μιλήσουμε για εικόνες του Ολοκαυτώματος. Πολλοί Ισραηλινοί είναι εξοργισμένοι που άλλοι Ισραηλινοί τόλμησαν να αποκαλέσουν την «ανθρωπιστική πόλη» του Κατζ «στρατόπεδο συγκέντρωσης». Δεν το κάνει μόνο η Haaretz: Σε αυτούς τους Ισραηλινούς περιλαμβάνεται και ο πρώην πρωθυπουργός Εχούντ Ολμέρτ, ο οποίος δήλωσε σε συνέντευξή του στην εφημερίδα The Guardian: «Αν [οι Παλαιστίνιοι] απελαθούν στη νέα “ανθρωπιστική πόλη”, τότε μπορούμε να πούμε ότι αυτό αποτελεί μέρος μιας εθνοκάθαρσης».

Αλλά πώς μπορείς να το ονομάσεις αυτό, όταν οι αρχές προσπαθούν να στεγάσουν 600.000 ανθρώπους σε μια περιοχή που δεν μπορεί να τους χωρέσει, και τους αναγκάζουν να μείνουν εκεί απειλώντας τους με θάνατο, σε σκηνές χωρίς υποδομές και που τους απαγορεύουν να φύγουν;

Παιδιά και ενήλικες περιμένουν να λάβουν φαγητό από μια φιλανθρωπική κουζίνα στην πόλη της Γάζας χθες. Πίστωση: Jehad Alshrafi/AP

Τα κυρίαρχα μέσα ενημέρωσης στο Ισραήλ δυσκολεύτηκαν να περιγράψουν το σχέδιο χωρίς να χρησιμοποιήσουν όρους όπως «αραίωση» (αναφερόμενοι στην προσπάθεια μείωσης του αριθμού των Παλαιστινίων που βρίσκονται τώρα στη νοτιοδυτική περιοχή αλ-Μουβάσι) μέσω της μεταφοράς ή της «συγκέντρωσής» τους στη ζώνη της Ράφα. Όσοι δεν θέλουν να ακούσουν για το Ολοκαύτωμα θα ήταν πολύ πιο αποτελεσματικοί αν διαμαρτύρονταν πραγματικά για τις πολιτικές που αναπόφευκτα φέρνουν στο νου αυτές τις εικόνες, την ορολογία και την πολιτική.

• Ένατο: πού οδηγούν όλα αυτά; Σε ένα σενάριο, ότι ίσως η ιδέα του στρατοπέδου της Ράφα δεν θα υλοποιηθεί. Ο στρατός κωλυσιεργεί, εν μέρει επειδή δεν είναι καθόλου σαφές ότι το Ισραήλ θα παραμείνει στην περιοχή που έχει διατεθεί για αυτήν τη ζώνη. Η αναδιάταξη δυνάμεων από τη γραμμή Μοράγκείναι ένα βασικό στοιχείο στις διαπραγματεύσεις για την κατάπαυση του πυρός με τη Χαμάς. Αλλά αυτές οι συνομιλίες φαίνονται ολοένα και πιο άγονες, παρά τις υψηλότερες από τις συνηθισμένες προσδοκίες.

Αλλά, σύμφωνα με ένα άλλο σενάριο, τίποτα δεν σταματά τους τρελούς. Ο Μίλστεϊν ανησυχεί βαθιά ότι η πορεία προς τη δημιουργία του στρατοπέδου της Ράφα καταλήγει στην αποκατάσταση μιας στρατιωτικής κυβέρνησης στη Γάζα, όπως ακριβώς έχει υποσχεθεί εξαρχής ο ακροδεξιός θρησκευτικός φονταμενταλιστής υπουργός Μπεζαλέλ Σμότριτς.

• Δέκατο: ένα προσωπικό συμπέρασμα. Σύμφωνα με την προτίμηση της κυβέρνησης για θρησκευτικά θέματα, ο λαός του Ισραήλ ίσως θα έπρεπε να λάβει υπόψη ότι η πρόκληση των πληγών είναι εξίσου κακή, ή και χειρότερη, από το να υποφέρει κανείς από αυτές.

Σχόλια αναγνωστών αυτού του άρθρου:

• «Το αποικιακό σιωνιστικό σχέδιο αναφέρονταν στην εθνοκάθαρση ήδη από το 1895. Ο Χερτσλ έγραψε στο ημερολόγιό του: «Θα προσπαθήσουμε να μεταφέρουμε τον άπορο πληθυσμό πέρα από τα σύνορα, εξασφαλίζοντας εργασία για αυτόν στις χώρες διέλευσης, ενώ θα του αρνηθούμε οποιαδήποτε απασχόληση στη χώρα μας… Η απαλλοτρίωση και η απομάκρυνση των φτωχών πρέπει να πραγματοποιούνται διακριτικά και με σύνεση»…. Πιστεύετε ότι οι Παλαιστίνιοι είναι σαν τους Ευρωπαίους σιωνιστές που αγοράζουν γη οπουδήποτε, στην Αργεντινή, στην Κύπρο, στην Ουγκάντα, και στη συνέχεια χτίζουν μια ψεύτικη ταυτότητα και προσποιούνται ότι είναι δική τους;»
• Μη διστάσετε να κατοχυρώσετε λέξεις όπως «βάσανο», «θύμα», «όμηρος», «στρατόπεδο συγκέντρωσης», οτιδήποτε, για αποκλειστική σας χρήση. ΤΟ ΓΕΓΟΝΟΣ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ: Από την εποχή των Ναζί, ΕΣΕΙΣ είστε αυτοί που διαπράττετε τώρα το μεγαλύτερο έγκλημα εναντίον ανυπεράσπιστων πολιτών. Και αυτό χειροτερεύει μέρα με τη μέρα, όπως βλέπουμε… Από τότε, κανένα διεθνώς αναγνωρισμένο “πολιτισμένο ” κράτος — πόσο μάλλον μια δημοκρατία — δεν έχει προκαλέσει τόσο τεράστιες, συστηματικές φρικαλεότητες σε εντελώς ανυπεράσπιστους πολίτες: μωρά, παιδιά, μητέρες, γιατρούς, δημοσιογράφους κ.λπ., όλα με όπλα επόμενης γενιάς σε ένα από τα πιο πλήρη ανθρωπο-κλουβιά στον κόσμο, που ονομάζεται «το Εργαστήριο». Αυτό το κοκτέιλ είναι άνευ προηγουμένου. — Παρεμπιπτόντως, υπό το ναζιστικό καθεστώς, τη βρώμικη δουλειά έκαναν κυρίως οι μονάδες SS Totenkopf και η Μεραρχία Totenkopf.

…Στη Γάζα, οι στρατιώτες του Ισραηλινού Στρατού — άνδρες και γυναίκες, απλοί πολίτες, ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα της ισραηλινής κοινωνίας. Νεαρές γυναίκες ως ελεύθεροι σκοπευτές, ρίχνουν σφαίρες στα κεφάλια παιδιών ή εγκύων γυναικών…

• Η εκτέλεση αυτού του σχεδίου… θα αποτελούσε μια λίστα εγκλημάτων πολέμου, εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας και, υπό ορισμένες συνθήκες, θα μπορούσε να εμπίπτει στην κατηγορία του εγκλήματος της γενοκτονίας. Πώς μπορούν οι Ισραηλινοί να το αγνοούν αυτό; Εννοώ ότι οι νεαροί γιοι και οι κόρες τους στις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις αναγκάζονται να αποδεχτούν και να εφαρμόσουν αυτά τα παράνομα σχέδια εναντίον των Παλαιστινίων από αυτήν την εξτρεμιστική κυβέρνηση του Καχάνιστών, που έχει επιπτώσεις στο σήμερα και το αύριο αυτών των νέων Ισραηλινών. Οι Σμότριτς, Νετανιάχου και Κατζ δεν νοιάζονται επειδή είναι παράλογοι, αλλά όχι και οι νεαροί στρατιώτες των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων. Τι καταστροφή διαπράττεται τους τελευταίους μήνες στο όνομα του εβραϊκού λαού. Το να νομίζουμε ότι το Ισραήλ θα αποφύγει τη δικαιοσύνη είναι ευσεβής πόθος. Ο πόλεμος πρέπει να τερματιστεί αμέσως.
• Αν και ο Νετανιάχου, οι έποικοι και το καθεστώς τους θα ήθελαν να δουν τους Παλαιστίνιους να εξαφανίζονται από το Ισραήλ, δεν υπάρχει καμία ένδειξη για το σχεδιασμό μιας Τελικής Λύσης στην κλίμακα που το έκαναν οι Ναζί. Δεν είναι το ολοκαύτωμα. Είναι μια ακόμη ανθρώπινη καταστροφή. Είναι η Νάκμπα και οι υπεύθυνοι γι’ αυτήν πρέπει να διωχθούν στη Χάγη.

• Πριν αναπτυχθεί και εφαρμοστεί η «Τελική Λύση», τα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης ήταν ακριβώς αυτό – στρατόπεδα για τη συλλογική απομόνωση Εβραίων και άλλων “υπανθρώπων“ από τον υπόλοιπο πληθυσμό (και σε ορισμένες περιπτώσεις ήταν στρατόπεδα εργασίας)… Παρεμπιπτόντως, οι «βιομηχανικές μηχανές θανάτωσης» που σχεδίαζαν να χρησιμοποιήσουν οι Ναζί για τη «μεγάλη παράσταση» – την εξάλειψη των σλαβικών πληθυσμών της Πολωνίας και της Ουκρανίας – ήταν η πείνα και οι ασθένειες – σας ακούγονται γνώριμες;

… Τα χρησιμοποίησε ο Στάλιν στην Ουκρανία σε αυτό που έχει ονομαστεί Χολοντόμορ – με 4-5 εκατομμύρια νεκρούς. Τα μόνα εργαλεία που δεν χρησιμοποίησαν οι Ναζί στη Γάζα είναι οι θάλαμοι αερίων και τα κρεματόρια. Και ενώ οι Ναζί έθαψαν τα περισσότερα από τα θύματά τους σε ομαδικούς τάφους για να αποκρύψουν τα εγκλήματά τους, το Ισραήλ, με το πρόγραμμα ισοπέδωσης της Γάζας, τη μετατρέπει σε έναν μόνο ομαδικό τάφο.

• Αν δεν μπορούμε να αποκαλέσουμε τις ισραηλινές πολιτικές «γενοκτονία», τότε ας τις ονομάσουμε «εξόντωση των Παλαιστινίων».
• Ο αρχηγός μας, ο Άντολφ Νεταν-Γιάχου, δίνει στα καθάρματά του μια ολόκληρη πόλη.
• Είμαι παιδί ενός επιζώντος του Ολοκαυτώματος. Δυσκολεύομαι να πιστέψω ότι ζω σε μια χώρα που βασίζεται σε εβραϊκές αξίες, στην οποία η λύση στο πρόβλημα της Γάζας αποτελεί μίμηση της συμπεριφοράς της ναζιστικήςΓερμανίας κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Το Κράτος του Ισραήλ θα συμμετάσχει στην κατασκευή ενός στρατοπέδου συγκέντρωσης, για να φυλακίσει 600.000 από τον πληθυσμό της Γάζας πριν από την αναγκαστική μετοίκησή τους. Δόξα τω Θεώ που η πρόθεση είναι να στεγάσει προσωρινά αυτούς τους ανθρώπους πριν από τη μετανάστευσή τους, και όχι να τους αποτεφρώσει. Αυτή είναι η πιο επαίσχυντη, επαίσχυντη ιδέα που έχει σκεφτεί ποτέ η τωρινή ακροδεξιά κυβέρνηση. Τώρα που οι νεαροί στρατιώτες των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων πρόκειται να γίνουν φύλακες στρατοπέδων συγκέντρωσης, αναρωτιέμαι τι θα είχαν να πουν οι παππούδες τους για αυτή τη «λύση»; Γιατί δεν ακούμε τίποτα από τις τάξεις της κυβερνητικής «αντιπολίτευσης» εναντίον αυτού του σχεδίου;
• Οι παππούδες τους ήταν οι Ναζί, οι προπαππούδες τους ήταν οι Ναζί και τώρα απλώς ακολουθούν το μονοπάτι που τους κληρονόμησαν. Τρομοκράτες. 600.000 έχουν ήδη αποτεφρωθεί. Βλέπετε καθόλου το βίντεο; Είδατε το ακέφαλο μωρό την περασμένη εβδομάδα ή το ακέφαλο έμβρυο την άλλη μέρα ή τους τόνους των καμένων μωρών για σχεδόν 2 χρόνια; Ξέρω ότι έχετε πρόσβαση στο διαδίκτυο. Τώρα ολόκληρος ο πληθυσμός της Γάζας είναι πετσί και κόκκαλο. Πρέπει να λιμοκτονήσεις έναν άνθρωπο για εβδομάδες για να τον κάνεις πετσί και κόκκαλο; Ξεχάσαμε την ατελείωτη ουρά από ανθρωπιστικά φορτηγά που δεν τους επιτρέπεται η είσοδος; Η ΠΡΟΘΕΣΗ είναι ξεκάθαρη. Εξάλειψη ολόκληρης της Γάζας. Προφανώς, μόνο ο ντροπαλός Τραμπ μπορεί να το σταματήσει αυτό. Άρρωστο, Άρρωστο, Άρρωστο.
• Η πιο δημοσιευμένη και καλύτερα τεκμηριωμένη εκστρατεία εθνοκάθαρσης στην ανθρώπινη ιστορία βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και πάνω από δύο χρόνια, ενώ ο κόσμος απλώς παρακολουθεί. Η καταδίκη δεν κάνει τίποτα για να αποτρέψει την ισραηλινή πολεμική μηχανή. Το Κίνημα BDS («Μποϊκοτάζ, Απόσυρση Επενδύσεων, Κυρώσεις») που εργάζεται για να τερματιστεί η διεθνής υποστήριξη στην καταπίεση των Παλαιστινίων απότο Ισραήλ), είναι ο μόνος τρόπος για να αλλάξει η συμπεριφορά του Ισραήλ.
• Σημειώστε επίσης αυτό από το Human Rights Watch: «Η Πρωτοβουλία Κοινοτήτων Ελεύθερων από το Απαρτχάιντ περιλαμβάνει την Episcopal Peace Fellowship: Palestine Israel Network – τους Φίλους του Sabeel North America – το Mennonite Palestine Israel Network –τους United Methodists for Kairos Response – τους Unitarian Universalists for Justice in the Middle East και πολλούς άλλους. Αυτού του είδους τα διαθρησκευτικά κινήματα είναι κρίσιμα για την παροχή ενιαίας φωνής σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, και ενημέρώνουν το κοινό για τις παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που βιώνουν καθημερινά οι Παλαιστίνιοι».
• Για να μη συγκριθείτε με τους Ναζί, απλώς μη χρησιμοποιείτε ναζιστικές μεθόδους. Μη απανθρωποποιείτε τους Παλαιστίνιους, μη λεηλατείτε τις περιουσίες τους, μη διαπράττετε εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, μη τους «κλείνετε» σε ένα καλωδιωμένο στρατόπεδο και μη διαπράττετε γενοκτονία.
• Δεν έχει σημασία πώς το αποκαλείς, εξακολουθεί να είναι βάρβαρο, απάνθρωπο, απαράδεκτο και έγκλημα κατά της ανθρωπότητας. Θα επισκιάσει το ολοκαύτωμα και θα ανατρέψει τα δεδομένα για τους Εβραίους για γενιές. Ξυπνήστε.
• Η λέξη «ανθρωπισμός» απλά δεν υπάρχει στο λεξιλόγιο αυτών των φανατικών.

Αλλα άρθρα στη Haaretz:

• «Η αστυνομία έπρεπε να τον είχε προστατεύσει»: Αφέθηκε ελεύθερος ο Παλαιστίνιος που συνελήφθη κατά τη διάρκεια επίθεσης εποίκων
• Ο Σούπερμαν πολεμά για την Παλαιστίνη; Νέα ταινία προσελκύει την προσοχή καθώς οι θεατές βρίσκουν παραλληλισμούς με τη Γάζα
• Γιατί οι Ισραηλινοί αντιδρούν στην τελευταία κρίση συνασπισμού του Νετανιάχου με ένα σήκωμα των ώμων
• Οικογένεια 13 ατόμων σκοτώθηκε σε επιδρομή των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων στη Γάζα, βιντεοσκοπήθηκε να προσπαθεί να επιβιώσει κάτω από τα ερείπια

του Δρ. Ηρακλή Γωνιάδη*

Παρά την περί αντιθέτου επικοινωνιακή προσπάθεια της κυβέρνησης, βιώνουμε μια έντονη ροπή προς την ολιγαρχία με τη δημοκρατία να έχει απωλέσει τους δύο πυλώνες της, τη νομοθετική και τη δικαστική εξουσία οι οποίες έχουν μεταλλαχθεί σε μαύρες τρύπες εντός των οποίων «βυθίζονται» οι ατασθαλίες του τρίτου της πυλώνα, της  εκτελεστικής (οικονομικοπολιτικής) εξουσίας. Ο «αγορανομικός υπεύθυνός» της, μολονότι δηλώνει άγνοια σε κάθε περίπτωση «έκρηξης» σκανδάλου, διαψεύδεται από το ύφος της ασκούμενης διοίκησής του (L’ etat c’est moi) η οποία είναι αδύνατο να ασκηθεί χωρίς πληροφορίες ικανές να διατηρούν δέσμια τα μέλη και τη συνοχή της ομάδας της.

Δεν είναι μόνο η οικειοποίηση πόρων της χώρας την οποία διαχειρίζονται ωσεί δική τους, αλλά και η «αλυσόδεση» της αγοράς από επιχειρηματικές αλυσίδες και καρτέλ ξένων συμφερόντων που διαμορφώνουν τις τιμές στο ράφι ωθώντας τη ζωή του Έλληνα στα όρια της ύπαρξής του. Έχοντας πετύχει δύο στα δύο, έλεγχο αγοράς και κοινωνία σε καταστολή μέσω του φόβου ή μέτρων placebo, αισθάνονται απρόσβλητοι ορμώντας ακάθεκτοι στην απομύζησή της επιβάλλοντας όρους μονοψωνίου και μονοπωλίου, ισχυρά όπλα της αλλεργικής προς την καινοτομία και την επιχειρηματικότητα ολιγαρχίας. Επιβάλλοντας και τους νόμους οι οποίοι διαμορφώνουν το θεσμικό πλαίσιο διασφάλισης της εξουσίας τους, διαχειρίζονται προμηθευτές και πελάτες με όρους (τιμές, εξυπηρέτηση κλπ.) και τακτικές του τύπου «θες φάτο, θες πέτα το»!

Υπό το καθεστώς τους ο ανταγωνισμός περιορίζεται δραματικά με τον πραγματικό δημιουργό του, τη μικρομεσαία επιχείρηση, σε ομηρία και οριακή επιβίωση ως προμηθευτή των επιχειρήσεών τους με τον διακανονισμό που τους βολεύει· φυσικά οι ποινές και τα πρόστιμα που της επιβάλλονται βεβαιώνονται στην εφορία ενώ τα δικά τους ανακοινώνονται για επικοινωνιακούς λόγους χωρίς να καταβάλλονται. Ο καταναλωτής, υποχείριό τους κι αυτός, αδυνατεί να ξεφύγει από τις δαγκάνες τους πληρώνοντας ό,τι του τιμολογούν (ενέργεια, τηλεφωνία, υγεία, φάρμακα κλπ.) στερούμενος εναλλακτικών λύσεων αλλά και παροχών χάριν της δημιουργίας «πρωτογενών πλεονασμάτων» για τα οποία επαίρεται η κυβέρνηση! Μια κυβέρνηση πομπωδών εξαγγελιών περί «παράδοσης φαρμάκων κατ’ οίκον», «δωρεάν εξετάσεων» στους ιδιωτικούς ιατρικούς ομίλους χάριν του Ταμείου Ανάκαμψης και της δικής μας επίκυψης, «γραμμής για την υγεία» για ραντεβού «να ζήσεις για να τηρήσεις» στα δημόσια νοσοκομεία των οποίων η λειτουργία χωλαίνει παντοιοτρόπως κλπ. πυροτεχνημάτων κοινωνιοπαθών ανθρώπων των οποίων οι ζωές-μαζί και των οικογενειών τους- κείνται μακράν ημών σε παραδείσιες Offshore περιοχές.

Παρά τις προσπάθειές τους και σε αντίθεση με την κυβέρνηση που επιμένει να ψάχνει τους απατεώνες εκτός του δικού τους χώρου, οι περισσότεροί μας, όπως δείχνουν έρευνες, όχι μόνο εμπιστευόμαστε τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στο μεγαλύτερό τους ποσοστό, αλλά και τις στηρίζουμε αναγνωρίζοντας το ρόλο τους στην κοινωνία και την οικονομία. Του λόγου το αληθές επισημαίνουν και οι κάθε είδους αναρτήσεις (άρθρα, σχόλια, αναλύσεις, στατιστικά κλπ.) στο νέφος του διαδικτύου από το οποίο ο «αργάτης», το ChatGPT, κατέβασε επιγραμματικά τα ακόλουθα τα οποία και παραθέτω αυτούσια:

Οι μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις (ΜΜΕ) διαδραματίζουν κρίσιμο ρόλο τόσο στην οικονομία όσο και στη δημοκρατική σταθερότητα της Ελλάδας. Ακολουθεί μια ανάλυση της σημασίας τους και στους δύο τομείς:

Α. Οικονομικός Ρόλος των ΜΜΕ στην Ελλάδα

1. Κυρίαρχο μερίδιο του ιδιωτικού τομέα :
   • Οι ΜΜΕ αντιπροσωπεύουν πάνω από το 99% όλων των επιχειρήσεων στην Ελλάδα.
   • Ένα μεγάλο μέρος αυτών είναι πολύ μικρές επιχειρήσεις (με λιγότερους από 10 εργαζομένους).
2. Απασχόληση :
   • Οι ΜΜΕ απασχολούν περίπου τα δύο τρίτα του εργατικού δυναμικού του ιδιωτικού τομέα .
   • Σε πολλές περιοχές, ειδικά εκτός των μεγάλων αστικών κέντρων, αποτελούν συχνά την κύρια πηγή απασχόλησης .
3. Περιφερειακή ανάπτυξη :
   • Οι ΜΜΕ υποστηρίζουν την οικονομική δραστηριότητα σε αγροτικές και νησιωτικές περιοχές, όπου οι μεγάλες εταιρείες έχουν ελάχιστη ή καθόλου παρουσία.
   • Αυτό μειώνει την περιφερειακή ανισότητα και προωθεί την ισόρροπη ανάπτυξη .
4. Οικονομική ανθεκτικότητα και καινοτομία :
   • Ενώ οι ΜΜΕ συχνά δυσκολεύονται με την επεκτασιμότητα, πολλές είναι ευέλικτες και προσαρμοστικές, ειδικά στον τουρισμό, τη γεωργία και την παραγωγή τροφίμων.
   • Μετά την κρίση (μετά το 2009) και μετά την πανδημία, έχουν επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα και προσαρμοστικότητα, συχνά καινοτομώντας σε παραδοσιακούς τομείς.
5. Συνεισφορά στο ΑΕΠ και τις εξαγωγές :
   • Αν και οι μεμονωμένες ΜΜΕ μπορεί να έχουν μέτρια παραγωγή, συλλογικά συμβάλλουν σημαντικά στο ΑΕΠ .
   • Οι ελληνικές ΜΜΕ συμμετέχουν ολοένα και περισσότερο στις εξαγωγές, ιδίως στα τρόφιμα, τα ποτά και τις υπηρεσίες.

Β. O Δημοκρατικός και Κοινωνικός Ρόλος των ΜΜΕ

1. Ευρεία οικονομική συμμετοχή :
   • Οι ΜΜΕ προωθούν την οικονομική ένταξη, επιτρέποντας στα άτομα να γίνουν ιδιοκτήτες επιχειρήσεων, κατανέμοντας έτσι την οικονομική τους δύναμη ευρύτερα.
   • Αυτό ενισχύει τη μεσαία τάξη, έναν βασικό πυλώνα των δημοκρατικών κοινωνιών.
2. Κοινωνική συνοχή και τοπική συμμετοχή :
   • Οι ΜΜΕ είναι ενσωματωμένες στις τοπικές κοινότητες, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη και τη συμμετοχή των πολιτών.
   • Συχνά υποστηρίζουν τοπικές πρωτοβουλίες και λειτουργούν ως κοινωνικοί πυλώνες, ειδικά σε μικρότερες πόλεις και χωριά.
3. Έλεγχος για ολιγοπώλιο και συγκεντρωτισμό :
   • Ένας υγιής τομέας ΜΜΕ περιορίζει την οικονομική συγκέντρωση στα χέρια λίγων ισχυρών εταιρειών ή ελίτ.
   • Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην Ελλάδα, όπου οι ανησυχίες για τις πελατειακές σχέσεις και την κυριαρχία των ελίτ έχουν διαμορφώσει εδώ και καιρό την πολιτική.
4. Δημοκρατικός πλουραλισμός :
   • Οι ΜΜΕ δημιουργούν μια πλουραλιστική οικονομική δομή, η οποία μεταφράζεται σε μια πιο πλουραλιστική και συμμετοχική πολιτική κουλτούρα .
   • Οι επιχειρηματίες συχνά συμμετέχουν στην τοπική πολιτική, στα συνδικάτα και στα εμπορικά επιμελητήρια, ενισχύοντας τον δημοκρατικό διάλογο .

Γ. Προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι ΜΜΕ στην Ελλάδα

Παρά τη σημασία τους, οι ελληνικές ΜΜΕ αντιμετωπίζουν συστημικές προκλήσεις:

• Υψηλή φορολογία και γραφειοκρατία
• Δυσκολία πρόσβασης σε χρηματοδότηση και επενδύσεις
• Αναντιστοιχία δεξιοτήτων στην αγορά εργασίας
• Κατακερματισμένη ψηφιοποίηση και υιοθέτηση καινοτομίας
• Εξάρτηση από την τοπική κατανάλωση και περιορισμένη κλίμακα

Ωστόσο, οι μεταρρυθμίσεις στο πλαίσιο των μηχανισμών χρηματοδότησης της ΕΕ (π.χ. Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, ΕΣΠΑ 2021–2027 ) στοχεύουν στη βελτίωση του οικοσυστήματος για τις ΜΜΕ αντιμετωπίζοντας αυτούς τους περιορισμούς.

Σύνοψη

Ο ρόλος των ΜΜΕ στην Ελλάδα δεν είναι μόνο οικονομικός, αλλά βαθιά πολιτικός και κοινωνικός . Αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ελληνικής οικονομίας και λειτουργούν ως ανάχωμα στην κοινωνική πόλωση και τη δημοκρατική διάβρωση. Η ενίσχυσή τους δεν αφορά μόνο την ανάπτυξη — αφορά τη διατήρηση της δημοκρατικής σταθερότητας και τη διασφάλιση της χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης .

Όπως το έθεσα και σε προηγούμενο άρθρο μου (https://slpress.gr/oikonomia/axaroi-kai-polemoxaroi-sinama-pane-gia-polemo-antama/), εκτός των παραπάνω οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικό ρόλο και σε εμπόλεμες περιόδους υποστηρίζοντας τη διοικητική μέριμνα η οποία δεν αφορά μόνο στα οπλικά συστήματα και πυρομαχικά, αλλά και στην επιβίωση στρατού και λαού.

Πολλά τα χρόνια και τα κείμενα (άρθρα και βιβλία) με τα οποία προσπάθησα να υποστηρίξω-όπως και πολλοί άλλοι, άλλωστε- τα «εξορυχθέντα» από το ChatGTP, τόσο από τη θέση του συμβασιούχου καθηγητή σε ακαδημαϊκά ιδρύματα της περιφέρειας, όσο και κατά τη τεσσαρακονταετή (και πλέον) διάρκεια της επαγγελματικής μου διαδρομής την οποία ξεκίνησα-φοιτητής ων- ως βιοτέχνης ξυλουργός (κουφωματάς) και περαίωσα σαν σύμβουλος διοίκησης στην Εταιρία Διαχείρισης Περιουσίας του Α.Π.Θ. Υποστήριξη την οποία δεν είδα στο βαθμό που θα άξιζε από τους συνδέσμους των επιχειρήσεων των οποίων σημαντική ενέργεια αναλώνεται στην κατάκτηση του προεδρείου τους από συνδυασμούς προσκείμενους σε κόμμα ή και στην εξασφάλιση θέσης σε κάποιο τραπέζι ως συνδαιτυμόνες, ενίοτε και ως μέρος του μενού.

 Ο Ηρακλής Ι. Γωνιάδης, είναι Διδάκτωρ Οικονομικών Επιστημών του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης με ειδίκευση στην Επιχειρηματικότητα και την Καινοτομία.

Κατά τη διάρκεια της επαγγελματικής του πορείας ανέλαβε ρόλους ως ιδρυτής, μέτοχος και μέλος διοικητικών συμβουλίων επιχειρήσεων καθώς και ως στέλεχος διοίκησης και πωλήσεων.

Επιπλέον, δραστηριοποιήθηκε ως σύμβουλος και εισηγητής σεμιναρίων δημόσιων και ιδιωτικών φορέων, πιστοποιημένος από τον Ε.Ο.Π.Π.Ε.Π.

Δίδαξε επί τριάντα ακαδημαϊκά εξάμηνα σε προπτυχιακά και μεταπτυχιακά προγράμματα οικονομικών σχολών διαφόρων ΑΕΙ της χώρας, ως συμβασιούχος καθηγητής. Τα κύρια αντικείμενα της διδασκαλίας του ήταν η Επιχειρηματικότητα και η Καινοτομία.

Συμμετείχε σε ερευνητικά και επιμορφωτικά προγράμματα της Ε.Ένωσης, τόσο σε εθνικό όσο και σε διακρατικό επίπεδο, συνεργαζόμενος με ΑΕΙ και φορείς της Τοπικής

Αυτοδιοίκησης.

Είναι συγγραφέας των βιβλίων:

(1) Επιχειρηματικότητα και Καινοτομία. Από την ίδρυση στη διοίκηση της νέας επιχείρη-

σης (σε συνεργασία με τον Καθηγητή Γ. Χ. Κωνσταντίνου), Εκδόσεις Gutenberg, 2009,

(2) Επιχειρηματικότητα, Οικονομική Ανάπτυξη και Κοινωνική Ευημερία, Εκδόσεις

Διπλογραφία, 2016,

(3) Πλοηγός στα αχαρτογράφητα νερά της επιχειρηματικότητας: Για τον επίδοξο

επιχειρηματία και κάθε ενδιαφερόμενο, Εκδόσεις Μπαρμπουνάκη, 2022.

(4) Πολιτική Οικονομία και Επιχειρηματικότητα, Εκδόσεις Μπαρμπουνάκη, 2025.

Περιεχόμενό του επιλεγμένα άρθρα του τα οποία αναρτήθηκαν στο SLpress κατά την

περίοδο 2020-2024.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης υποστήριξε ότι η Πρωτοβουλία Αξιόπιστων Ειδήσεων (Trusted News Initiative – TNI)— μια συνεργασία που σχηματίστηκε από το Reuters, την Washington Post, το Associated Press, το BBC και άλλους — ενεπλάκη σε αντιανταγωνιστικές πρακτικές όταν τα μέλη της συνωμότησαν με τεχνολογικές πλατφόρμες για να λογοκρίνουν εναλλακτικές απόψεις που δημοσιεύονταν από μικρότερα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης.

Michael Nevradakis, Ph.D.  και Brenda Baletti, Ph.D.

Defender / Children’s Health Defense

11 Ιουλίου 2025

Πηγή άρθρου ΕΔΩ

Σε μια ένδειξη υποστήριξης προς τις ανεξάρτητες φωνές των μέσων ενημέρωσης, το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ (DOJ) υπέβαλε σήμερα δήλωση ενδιαφέροντος για την υποστήριξη της Children’s Health Defense (CHD) και μιας ομάδας ανεξάρτητων δημοσιογράφων που μήνυσαν αρκετούς από τους μεγαλύτερους ειδησεογραφικούς και τεχνολογικούς οργανισμούς στον κόσμο.

Σε μια δήλωση 22 σελίδων που κατατέθηκε στο Περιφερειακό Δικαστήριο των ΗΠΑ για την Περιφέρεια της Κολούμπια, το Υπουργείο Δικαιοσύνης υποστήριξε ότι η Πρωτοβουλία Αξιόπιστων Ειδήσεων (Trusted News Initiative – TNI) — μια συνεργασία που σχηματίστηκε από το Reuters, την Washington Post, το Associated Press, το BBC και άλλους — ενεπλάκη σε αντιανταγωνιστικές πρακτικές όταν τα μέλη της συνεργάστηκαν με τεχνολογικές πλατφόρμες για να λογοκρίνουν εναλλακτικές απόψεις.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση του Υπουργείου Δικαιοσύνης :

«Οι καταναλωτές ειδήσεων επιθυμούν και απαιτούν ποικίλες οπτικές γωνίες. Συνεπώς, οι Αμερικανοί εξαρτώνται ζωτικά από τον ανταγωνισμό απόψεων στην αγορά ιδεών για να περιορίσουν την κατάχρηση ισχύος στην αγορά και να διασφαλίσουν την ελεύθερη ροή πληροφοριών στη δημοκρατία μας. …

«Συνεπώς, οι Ηνωμένες Πολιτείες καταθέτουν την παρούσα δήλωση για να παροτρύνουν το Δικαστήριο να απορρίψει την υπόδειξη των εναγόμενων ότι οι αντιμονοπωλιακοί νόμοι δεν παίζουν κανένα ρόλο στην προστασία του ανταγωνισμού απόψεων στις αγορές ειδήσεων. Αντίθετα, το προηγούμενο ελέγχου δείχνει ότι ο Νόμος Sherman προστατεύει όλες τις μορφές ανταγωνισμού, συμπεριλαμβανομένου του ανταγωνισμού στην ποιότητα των πληροφοριών.»

Σε δελτίο τύπου , η Abigail Slater, βοηθός γενική εισαγγελέας στο Τμήμα Αντιμονοπωλιακής Νομοθεσίας του Υπουργείου Δικαιοσύνης, δήλωσε:

«Όταν οι εταιρείες καταχρώνται την ισχύ τους στην αγορά για να αποκλείσουν και να υποβαθμίσουν τις ανεξάρτητες φωνές και να προστατεύσουν τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης, βλάπτουν τον ανταγωνισμό και απειλούν την ελεύθερη ροή των πληροφοριών από την οποία εξαρτώνται οι καταναλωτές…»

«Αυτό το Τμήμα Αντιμονοπωλιακής Νομοθεσίας θα υπερασπίζεται πάντα την αρχή ότι οι αντιμονοπωλιακοί νόμοι προστατεύουν τις ελεύθερες αγορές, συμπεριλαμβανομένης της αγοράς ιδεών.»

Ο Jed Rubenfeld, δικηγόρος του CHD, δήλωσε ότι

«Η δήλωση του Υπουργείου Δικαιοσύνης επιβεβαιώνει τη σημασία αυτής της υπόθεσης και τη σοβαρότητα της συντονισμένης επίθεσης της TNI στους διαφωνούντες εκδότες διαδικτυακών ειδήσεων».

«Η TNI αποτελεί κλασική κατάχρηση ισχύος στην αγορά και η λογοκρισία γεγονότων και απόψεων στο διαδίκτυο, ειδικά κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ήταν και είναι σοβαρή απειλή για τη δημοκρατία».

Σύμφωνα με τη Renata Hesse, συμπρόεδρο του Τμήματος Αντιμονοπωλιακού Δικαίου του Αμερικανικού Δικηγορικού Συλλόγου:

«Το Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ υποβάλλει περιστασιακά δηλώσεις ενδιαφέροντος σε υποθέσεις ενώπιον ομοσπονδιακών περιφερειακών δικαστηρίων, όταν θέλει να ενημερώσει το δικαστήριο για ένα νομικό ζήτημα που σχετίζεται με την αποστολή του στον τομέα του ανταγωνισμού».

Η αγωγή ισχυρίζεται ότι οι εναγόμενοι εμπλέκονται σε οριζόντια συμφωνία και οικονομική συμπαιγνία

Η αγωγή, που κατατέθηκε το 2023, ισχυρίζεται ότι η TNI παραβίασε τον Νόμο Sherman περί Αντιμονοπωλιακής Νομοθεσίας, συνεργαζόμενη συλλογικά με τεχνολογικούς κολοσσούς για τη λογοκρισία ανεξάρτητων ειδησεογραφικών πρακτορείων, σε μια κίνηση που σχεδιάστηκε ειδικά για να περιορίσει την ικανότητα των μικρότερων εκδοτών να ανταγωνίζονται.

Μεταξύ των εναγόντων περιλαμβάνονται οι CHD , Creative Destruction Media , TrialSite News , οι Ty και Charlene Bollinger, ιδρύτριες των The Truth About Cancer και The Truth About Vaccines , η Erin Elizabeth Finn, εκδότρια του Health Nut News , ο Jim Hoft, ιδρυτής του The Gateway Pundit , ο Jeff Crouere , παρουσιαστής της εκπομπής « Ringside Politics », ο χειροπράκτης Ben Tapper, ο Δρ. Joseph Mercola και ο ανεξάρτητος δημοσιογράφος Ben Swann.

Η υπόθεση εκκρεμούσε μέχρι αυτόν τον μήνα, όταν το Υπουργείο Δικαιοσύνης υπέβαλε μια πεντασέλιδη ειδοποίηση με την οποία σηματοδοτούσε την πρόθεσή του να παρέμβει. Το Υπουργείο Δικαιοσύνης είχε προθεσμία μέχρι τις 18 Ιουλίου για να καταθέσει την δήλωσή του.

Η δήλωση ενδιαφέροντος του Υπουργείου Δικαιοσύνης υποδηλώνει ότι οι ενέργειες της TNI έβλαπταν τον ανταγωνισμό της, γεγονός που ισοδυναμεί με παραβιάσεις της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας που προστατεύονται από τον Νόμο Sherman περί Αντιμονοπωλιακής Νομοθεσίας.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης υποστήριξε επίσης ότι ο νόμος απαγορεύει τις συντονισμένες ενέργειες που περιορίζουν αδικαιολόγητα το εμπόριο — συμπεριλαμβανομένου του «ανταγωνισμού απόψεων».

Οι ενάγοντες ισχυρίζονται ότι λογοκρίθηκαν, απαγορεύτηκαν, αφαιρέθηκαν από τις πλατφόρμες, απαγορεύτηκαν σε σκιά ή τιμωρήθηκαν με άλλο τρόπο από τις εταιρείες Big Tech που συνεργάστηκαν με την TNI για να λογοκρίνουν απόψεις και περιεχόμενο που θεωρήθηκε «παραπληροφόρηση» ή «παραπληροφόρηση».

Βασικοί εταίροι του « συνασπισμού των προθύμων» της TNI περιλαμβάνουν τους εξής: Associated Press (AP), Agence France Press, BBC, CBC/Radio-Canada, Ευρωπαϊκή Ραδιοτηλεοπτική Ένωση, Financial Times, Google/YouTube , The Hindu, The Nation Media Group, Meta , Microsoft, Reuters, Reuters Institute for the Study of Journalism και Washington Post.

Οι ενέργειες της TNI οδήγησαν σε απώλεια προβολής και εσόδων για τους μικρούς, ανεξάρτητους εκδότες.

Σύμφωνα με την ιστοσελίδα της TNI, οι εταίροι του συνεργάζονται «για την αντιμετώπιση της επιβλαβούς παραπληροφόρησης σε πραγματικό χρόνο».

Ωστόσο, το CHD υποστήριξε ότι η TNI ανέπτυξε μια «στρατηγική για την καταπολέμηση της παραπληροφόρησης» στην οποία τα μέλη της πρωτοβουλίας, τα οποία είναι ανταγωνιστές, θα συνεργάζονταν για να αντιμετωπίσουν «ένα παλιρροϊκό κύμα ανεξέλεγκτης [αναφοράς] που διαδίδεται κυρίως μέσω ψηφιακών πλατφορμών» και το οποίο αποτελεί «τον πραγματικό ανταγωνισμό τώρα στον κόσμο των ψηφιακών μέσων».

Η αγωγή ισχυρίζεται επίσης ότι τα μέλη της TNI «συμφώνησαν το 2020» να στοχεύσουν τις διαδικτυακές ειδήσεις που σχετίζονται με την COVID-19 και να διασφαλίσουν ότι «οι επιβλαβείς μύθοι παραπληροφόρησης θα σταματήσουν εν τη γενέσει τους».

Τα κληρονομημένα μέσα ενημέρωσης της TNI και οι εταιρείες Big Tech ενήργησαν στη συνέχεια από κοινού — που περιγράφεται από νομικούς όρους ως «ομαδικό μποϊκοτάζ» — για να απομακρύνουν τέτοιες φωνές και απόψεις από τις πλατφόρμες τους.

Η CHD και οι συνενάγοντες της ισχυρίστηκαν ότι αυτό είχε ως αποτέλεσμα σημαντική απώλεια προβολής και εσόδων για τους ενάγοντες.

Οι εναγόμενοι είχαν ζητήσει προηγουμένως την απόρριψη της αγωγής

Από την κατάθεσή της, η αγωγής, έχει μετακινηθεί από τα ομοσπονδιακά δικαστήρια του Τέξας και της Λουιζιάνα για να καταλήξει στην Περιφέρεια της Κολούμπια.

Τον Αύγουστο του 2023, οι δικηγόροι των εναγόμενων προσπάθησαν ανεπιτυχώς να απορρίψουν την υπόθεση . Αργότερα τον ίδιο μήνα, ο Τζεφ Λάντρι, τότε γενικός εισαγγελέας της Λουιζιάνα και νυν κυβερνήτης της πολιτείας, υπέβαλε υπόμνημα amicus προς υποστήριξη των εναγόντων.

Ένα υπόμνημα amicus υποβάλλεται από μη διαδίκους σε μια αγωγή για να παράσχουν πληροφορίες που έχουν σχέση με τα ζητήματα και να βοηθήσουν το δικαστήριο να καταλήξει στη σωστή απόφαση.

Οι ενάγοντες ζητούν δίκη με ενόρκους και τριπλάσια αποζημίωση από μειωμένη προβολή και έσοδα από διαφημίσεις.

Σχετικά άρθρα στο The Defender:

• Η αγωγή της CHD για την αντιμονοπωλιακή νομοθεσία κατά των γιγάντων των MME λαμβάνει υποστήριξη από το Υπουργείο Δικαιοσύνης
• Η CHD μηνύει μεγάλους οργανισμούς ΜΜΕ για παραβίαση της ελευθερίας του λόγου και παραβιάσεις της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας
• Η αγωγή Landmark πλήττει τα παραδοσιακά ΜΜΕ για παραβίαση της αντιμονοπωλιακής νομοθεσίας και Πρώτης Τροποποίησης για λογοκρισία περιεχομένου που σχετίζεται με την COVID
• Ο Γενικός Εισαγγελέας της Λουιζιάνα καταθέτει υπόμνημα Amicus στην ιστορική αγωγή του CHD κατά της Trusted News Initiative (TNI)
• Ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας της Αυστραλίας συνεργάζεται με την πρωτοβουλία TNI για την «προστασία του κοινού» από την «παραπληροφόρηση»

Michael Nevradakis, Ph.D.: με έδρα την Αθήνα, είναι ανώτερος ρεπόρτερ του The Defender και παρουσιαστής της εκπομπής “The Defender In-Depth” στο CHD.TV.

Brenda Baletti, Ph.D.: είναι ανώτερη ρεπόρτερ στην εφημερίδα The Defender. Έγραφε και δίδασκε για τον καπιταλισμό και την πολιτική επί 10 χρόνια στο πρόγραμμα συγγραφής του Πανεπιστημίου Duke. Είναι κάτοχος διδακτορικού τίτλου στην ανθρωπογεωγραφία από το Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρολίνας στο Chapel Hill και μεταπτυχιακού τίτλου από το Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Όστιν.