Καταγγελίες για πραξικοπηματικές κινήσεις, νομική θωράκιση μέσω ρύθμισης και εσωτερικές έριδες – Τι αποκαλύπτει στο skai.gr ο Άγγελος Συρίγος για τη Μονή
Του Στέφανου Νικολαΐδη
Σοβαρές αναταράξεις προκαλεί η νέα κρίση στο εσωτερικότης ιστορικής Μονής Σινά, με παρασκηνιακές κινήσεις που καταγγέλλονται ως «εκκλησιαστικό πραξικόπημα» και πολιτικό υπόβαθρο που συνδέεται με την ψήφιση ρύθμισης από τη Βουλή για την αναγνώριση νομικής προσωπικότητας στο Μετόχι της Μονής στην Ελλάδα.
Όπως αποκαλύφθηκε, ομάδα μοναχών επιχείρησε την παύση του Αρχιεπισκόπου Σινά Δαμιανού από τη θέση του Ηγουμένου, την ώρα που ο ίδιος υπερασπιζόταν στη Βουλή το νέο νομοθέτημα. Την πρωτοβουλία φέρεται να έχει αναλάβει ο μοναχός Ησύχιος, ενώ συνεργάτες του κ. Δαμιανού καταγγέλλουν τις διαδικασίες ως αντικανονικές και αντικαταστατικές.
Τι προβλέπει η νομοθετική ρύθμιση – Τι λέει ο Άγγελος Συρίγος
Μιλώντας αποκλειστικά στο skai.gr, ο καθηγητής Διεθνούς Δικαίου και βουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Άγγελος Συρίγος υπογραμμίζει πως το νομοσχέδιο δεν σχετίζεται με τις εσωτερικές έριδες, αλλά ενισχύει τη θεσμική παρουσία της Μονής στην Ελλάδα, διατηρώντας τον πλήρη έλεγχο στα χέρια της.
«Η Ιερά Μονή Σινά είναι αυτοδιοικούμενη. Εκλέγει η ίδια τον Ηγούμενό της με βάση το Ιερόν Συνταγμάτιον, που μάλιστα επισυνάπτεται στον παρόντα νόμο, για να διασφαλιστεί το αυτοδιοίκητο», τονίζει ο κ. Συρίγος.
Όπως εξηγεί, το νέο νομικό πρόσωπο στην Ελλάδα θα διοικείται από 5 μέλη, εκ των οποίων τα 3 θα προέρχονται από τη Μονή, ενώ και οι 2 λαϊκοί θα ορίζονται με πρόταση της ίδιας της Μονής.
«Ακόμη και στη διαχείριση της περιουσίας στην Ελλάδα, τίποτα δεν μπορεί να γίνει χωρίς έγκριση της Ιεράς Σιναϊτικής Αδελφότητας», συμπληρώνει.
Η κρίση στο εσωτερικό της Μονής
Παράλληλα με τις διαδικασίες στην ελληνική Βουλή, στο εσωτερικό της Μονής εξελίσσεται σοβαρή εσωτερική σύγκρουση. Χθες Πέμπτη έγινε γνωστό ότι 15 μοναχοί προχώρησαν σε παράτυπη – κατά την πλευρά Δαμιανού – συνέλευση, εκδίδοντας ψήφισμα με αίτημα την απομάκρυνσή του.
Ο Αρχιεπίσκοπος Σινά απάντησε με ανακοινωθέν, στο οποίο κατήγγειλε «αντικανονικές ενέργειες» και επεσήμανε ότι δεν τηρήθηκαν οι προβλεπόμενες διαδικασίες, καθώς για τέτοιες αποφάσεις απαιτείται σχετικό αίτημα από τα 2/3 του συνόλου των μοναχών.
«Υπάρχει ηγούμενος που αναγνωρίζεται από την Αίγυπτο, την Ελλάδα και το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων. Οι υπόλοιπες κινήσεις είναι εσωτερικές φράξιες που κοιτούν την επόμενη μέρα», αναφέρει χαρακτηριστικά ο Άγγελος Συρίγος.
Εν αναμονή διπλωματικών επαφών
Το ζήτημα του status της Μονής Σινάαναμένεται να τεθεί και σε διπλωματικό επίπεδο, καθώς στις 6 Αυγούστου έχει προγραμματιστεί επίσκεψη του υπουργού Εξωτερικών της Αιγύπτου, Μπαντρ Αμπντελατί, στην Αθήνα. Η ελληνική πλευρά ελπίζει ότι θα μπορέσει να υπάρξει συμφωνία που να αποσαφηνίζει πλήρως το καθεστώς της Μονής, η οποία έχει ιδιαίτερη ιστορική, πνευματική και πολιτιστική αξία.
Άλλωστε, δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι η Ιερά Μονή του Σινά (ή Μονή της Αγίας Αικατερίνης) είναι ένα από τα αρχαιότερα εν λειτουργία μοναστήρια στον κόσμο, χτισμένο στους πρόποδες του όρους Χωρήβ. Βρίσκεται υπό αιγυπτιακή κυριαρχία, αλλά διατηρεί καθεστώς αυτονομίας, ενώ η σχέση της με την Ελλάδα είναι διαχρονικά στενή.
Ο Αρχιεπίσκοπος Σινά, Δαμιανός / Φωτό: ΤΑΤΙΑΝΑ ΜΠΟΛΑΡΗ/EUROKINISSI
27/08/2025 12:36
Η πρώτη δήλωση του Αρχιεπισκόπου της Μονής Σινά, Δαμιανού, μετά τα χθεσινά επεισόδια που σημειώθηκαν με τους υπόλοιπους μοναχούς της Μονής.
Κινδυνεύει η ζωή του, αναφέρει ο ίδιος στο βίντεο που έδωσε στην δημοσιότητα το ΟΡΕΝ.
«Με τη βοήθεια της Αγίας Αικατερίνης και της Παναγίας μας που εορτάζομεν αύριο με το Παλαιό απεκατεστάθη η τάξη στη Μονή μας», είπε χαρακτηριστικά ο Αρχιεπίσκοπος
Δαμιανός. Έξωση στους «πραξικοπηματίες» μοναχούς από τον Δαμιανό
«Παρακαλώ τόσο την αιγυπτιακή κυβέρνηση, της οποίας είμαι πολίτης, όσο και την ελληνική, να βρεθούν στο πλευρό μου, διότι κινδυνεύει η ζωή μου».
Νωρίτερα κυκλοφόρησε και βίντεο με τα χθεσινά επεισόδια στη Μονή.
Σε «πολιορκία» η Μονή Σινά
Ο αρχιεπίσκοπος Δαμιανός αιφνιδίασε με την επιχείρηση απομάκρυνσης των μοναχών στασιαστών, καθώς, σύμφωνα με πληροφορίες, οι «πραξικοπηματίες» είχαν ξεκινήσει διαδικασίες αλλαγής των ιερών κανόνων που καθορίζουν το εκλογικό σώμα και τα προσόντα των υποψηφίων ηγουμένων, σε μια επικείμενη εκλογή του διαδόχου του Δαμιανού. Η προοπτική φαλκίδευσης της διαδικασίας διαδοχής προκάλεσε την άμεση αντίδρασή του.
Πηγές αναφέρουν ότι αρχικά η πρόθεση του ήταν να εκτονώσει την ένταση, αλλά όταν διαπίστωσε ότι υπήρχε μεθόδευση για να αλλάξουν οι εκλογικοί όροι, αποφάσισε να δράσει αμέσως.
Οι μοναχοί που απομακρύνθηκαν παραμένουν έξω από τις πύλες της Μονής, «πολιορκώντας» το Σινά,.
Μεγάλο σάλο προκάλεσαν στο εσωτερικό του Ιράν οι δηλώσεις του Μοχαμάντ Σαντρ, ο οποίος είναι –διορισμένο από τον Ανώτατο Ηγέτη– μέλος του Συμβουλίου Διάκρισης του Συμφέροντος του Συστήματος κι έχει υπάρξει πρώην Αναπληρωτής Υπουργός Εξωτερικών για Αραβικές κι Αφρικανικές Υποθέσεις επί προεδρίας Χαταμί αλλά και σύμβουλος του πρώην Υπουργού Εξωτερικών Τζαβάντ Ζαρίφ.
Συγκεκριμένα, ανέφερε ότι ο θάνατος του Εμπραχίμ Ραϊσί «ήταν μια δολοφονία… που διαπράχθηκε από το Ισραήλ». Υπενθυμίζεται ότι το Ιράν έχει αποδώσει επισήμως τον χαμό του πρώην Ιρανού προέδρου σε κακές καιρικές συνθήκες, οι οποίες προκάλεσαν τη συντριβή του ελικοπτέρου του.
Επιπλέον, ο Σαντρ προέβη σε βαρύτατες κατηγορίες εναντίον της Μόσχας. Επισήμανε ότι «η Ρωσία παρείχε στο Ισραήλ πληροφορίες σχετικά με τις εγκαταστάσεις αεράμυνας του Ιράν».
Μάλιστα, τόνισε ότι «η Ρωσία έχει μια ιδιαίτερη προτίμηση προς το Ισραήλ».
Πέραν τούτων, καυτηρίασε τη ρωσική υποτονική στάση κατά τη διάρκεια της ισραηλινής επίθεσης εναντίον του Ιράν, συμπεραίνοντας ότι «αυτός ο πόλεμος απέδειξε ότι η στρατηγική συμμαχία με τη Μόσχα είναι άχρηστη».
Συνέχισε την κριτική του προς το Κρεμλίνο, λέγοντας ότι «η Ρωσία πούλησε το σύστημα S-400 στην Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ, αλλά όχι στο Ιράν. Δεν ήταν καν πρόθυμη να μας πουλήσει τα μαχητικά αεροσκάφη Su-35 μέχρι τώρα. Δεν πρέπει να πιστεύουμε ότι η Ρωσία θα σπεύσει να βοηθήσει το Ιράν, όταν έρθει η ώρα».
Τέλος, ξεκαθάρισε ότι «πρέπει να έχουμε σχέσεις με τη Ρωσία, αλλά ταυτόχρονα δεν μπορούμε να την εμπιστευτούμε».
Οφείλεται να επισημανθεί ότι ο Μοχαμάντ Σαντρ ανήκει στο μεταρρυθμιστικό πολιτικό στρατόπεδο, το οποίο εκφράζει συχνά τις επιφυλάξεις του για τη Ρωσία.
Οι δηλώσεις του Σαντρ έχουν προκαλέσει την έντονη αντίδραση της συντηρητικής πολιτικής πτέρυγας, η οποία προκρίνει έναν διπλωματικό προσανατολισμό προς την Ανατολή, ήτοι ανάπτυξη στρατηγικών σχέσεων με τη Ρωσία κι η Κίνα ως μέσω άμβλυνσης κι απόκρουσης των δυτικών πιέσεων.
Ερωτηθείς για τις αναφορές του Σαντρ, ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών επισήμανε ότι αποτελούν προσωπικές απόψεις του βετεράνου Ιρανού διπλωμάτη κι ότι δεν είναι έγκυρες.
Εν πάση περιπτώσει, φαίνεται ότι η Ρωσία επιθυμεί περισσότερο να διαφυλάξει τις στενές σχέσεις της με το Ισραήλ παρά να στηρίξει ενεργά το Ιράν.
Επιπλέον, η Ρωσία έχει αποδειχθεί ασυνεπής στις συμφωνηθείσες εξοπλιστικές παραδόσεις της προς το Ιράν. Ένα δίδαγμα που αποκόμισε η Τεχεράνη από τον “Πόλεμο των 12 Ημερών” είναι ότι δεν έχει πλέον την πολυτέλεια να περιμένει πότε η Μόσχα θα αποφασίσει επιτέλους να τιμήσει τις αμυντικές συμφωνίες της, με αποτέλεσμα η Ισλαμική Δημοκρατία να στραφεί πλέον για μαχητικά αεροσκάφη και συστήματα αεράμυνας προς το Πεκίνο.
Στην, δε, περίπτωση της Συρίας, η Ρωσία διαπραγματεύθηκε πίσω από την πλάτη του Ιράν, κι εγκατέλειψε το καθεστώς Άσαντ.
Εν ολίγοις, στο Ιράν έχει διατυπωθεί η άποψη ότι ρόλο στην απώλεια της Συρίας δεν είχαν μόνο η Τουρκία, το Ισραήλ κι οι ΗΠΑ αλλά κι η Ρωσία, η οποία σε μια κρίσιμη στιγμή «πήδηξε από το καράβι».
Στον Νότιο Καύκασο, η Ρωσία μέχρι και προσφάτως υποστήριζε τη δημιουργία του Διαδρόμου Ζανγκεζούρ, προκειμένου να αποκτήσει μια πολύτιμη εμπορική δίοδο παράκαμψης των δυτικών κυρώσεων. Με άλλα λόγια, αγνόησε τα ιρανικά συμφέροντα και τις ιρανικές ανησυχίες στην περιοχή. Η Ρωσία αποσκοπούσε να αναλάβει εκείνη τη διαχείριση του εν λόγω διαδρόμου. Ωστόσο, η πολιτική της γύρισε ως μπούμερανγκ, με τις ΗΠΑ να αποκτούν πλέον ρόλο στην περιοχή.
Τα ανωτέρω έχουν προκαλέσει δυσαρέσκεια, αν όχι αισθήματα προδοσίας, σε ένα μέρος της ιρανικής πολιτικής ελίτ, ιδιαιτέρως δε αφ’ ης στιγμής η Ισλαμική Δημοκρατία έχει στηρίξει σημαντικά τη Ρωσία στον πόλεμό της στην Ουκρανία με παραδόσεις μη επανδρωμένων αεροσκαφών και βαλλιστικών πυραύλων.
Στις 26–27 Αυγούστου 2025, ο Μπενιαμίν Νετανιάχου, σε συνέντευξη στο PBD Podcast του Patrick Bet-David, όταν ρωτήθηκε αν αναγνωρίζει τη γενοκτονία των Αρμενίων, Ασσυρίων και Ελλήνων από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, απάντησε: «Μόλις το έκανα». Είναι η πρώτη ρητή δήλωση Ισραηλινού πρωθυπουργού προς αυτή την κατεύθυνση και περιλαμβάνει ρητά και τους Ποντίους/Έλληνες της Μικράς Ασίας και τους Ασσυρίους.
Ωστόσο, αυτό δεν ισοδυναμεί ακόμη με κρατική πράξη αναγνώρισης. Ο ίδιος ισχυρίστηκε ότι «η Κνεσέτ έχει περάσει σχετικό ψήφισμα», πράγμα ανακριβές: το 2016 αναγνώρισε τη γενοκτονία μόνο η Επιτροπή Παιδείας της Κνεσέτ και έκτοτε δεν έχει υπάρξει κυβερνητική πράξη ή ψηφοφορία Ολομέλειας που να δεσμεύει το κράτος. Άρα μιλάμε για προσωπική, πολιτική αναγνώριση από τον πρωθυπουργό.
ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ
Ρήξη με την Τουρκία: Οι σχέσεις είναι ήδη στα χειρότερα τους λόγω του πολέμου στη Γάζα. Η Άγκυρα από τον Μάιο 2024 έχει «παγώσει» το εμπόριο με το Ισραήλ και την τελευταία εβδομάδα εντείνει και περιορισμούς στη ναυσιπλοΐα προς/από ισραηλινούς προορισμούς. Σε αυτό το περιβάλλον, το «κόστος» μιας τέτοιας δήλωσης μειώνεται, ενώ το μήνυμα προς την Άγκυρα είναι σαφές. (Reuters)
Ηθικό/ιστορικό επιχείρημα στο εσωτερικό: Με την ισραηλινή κοινωνία να έχει χρόνια ρεύμα υπέρ της αναγνώρισης, μια ρητή τοποθέτηση μπορεί να «κλείσει» μια παλιά εκκρεμότητα χωρίς να απαιτείται άμεσα δύσκολη κυβερνητική διαδικασία. (Η είδηση ως «προσωπική αναγνώριση» υποστηρίζεται από ισραηλινά ΜΜΕ.) (The Jerusalem Post)
Σήμα προς Αρμενία/Ελλάδα/Κύπρο: Η συμπερίληψη και Ελλήνων/Ασσυρίων δεν είναι τυπική λεπτομέρεια∙ φτιάχνει γέφυρες με κοινότητες και κράτη που έχουν ιστορική ευαισθησία στο ζήτημα (Ελλάδα, Κύπρος, Αρμενία). Ελληνικά μέσα ήδη το υπογραμμίζουν ως «πρώτη φορά». (CNN)
Διπλωματικές επιπτώσεις (βραχυπρόθεσμα)
Τουρκία–Ισραήλ: Το πιο πιθανό είναι λεκτική κλιμάκωση από την Άγκυρα και αξιοποίηση του θέματος στον ήδη φορτισμένο δημόσιο λόγο. Με δεδομένο ότι το εμπόριο είναι ήδη σε αναστολή και ότι προστίθενται εμπόδια στη ναυσιπλοΐα, η κίνηση Νετανιάχου «κλειδώνει» την κατηφορική τάση. Η Τουρκία παραδοσιακά αντιδρά εξαιρετικά αρνητικά σε διεθνείς αναγνωρίσεις του 1915–23. (Reuters)
Αζερμπαϊτζάν–Ισραήλ: Εδώ βρίσκεται η ουσία. Το Μπακού είναι κρίσιμο για την ενέργεια του Ισραήλ (σημαντικό μέρος του αργού φτάνει από το Ceyhan προς Ασκελόν) και για τις αμυντικές σχέσεις (ισραηλινές εξαγωγές οπλικών συστημάτων). Η δήλωση Νετανιάχου μπορεί να προκαλέσει δυσφορία, αλλά η αλληλεξάρτηση ενέργειας/άμυνας/Ιράν μάλλον αποτρέπει ρήξη. Τα δεδομένα: οι ισραηλινές εξαγωγές όπλων προς Αζερμπαϊτζάν ήταν αξιοσημείωτες (SIPRI), ενώ η ροή πετρελαίου μέσω BTC προς Ισραήλ παραμένει σημαντική, παρότι τα ακριβή ποσοστά μεταβάλλονται (εκτιμήσεις 30–55% ανά περίοδο).
Αρμενία–Ισραήλ: Η Γερεβάν και διασπορικές οργανώσεις χαιρέτισαν το βήμα, αλλά ζητούν θεσμική συνέχεια (π.χ. οριστική αποσύνδεση από εξαγωγές όπλων στο Μπακού και δημόσια πίεση κατά της τουρκικής άρνησης). Άρα, η αναγνώριση θεωρείται «καλή αρχή» αλλά όχι επαρκής. (Armenpress)
Ελλάδα–Ισραήλ–Κύπρος: Η ρητή αναφορά στους Έλληνες (ιδίως στους Ποντίους) λειτουργεί συμβολικά θετικά για Αθήνα και Λευκωσία. Δεν αλλάζει αυτομάτως την πολιτική τριγώνου 3+1, αλλά αφαιρεί ένα «αγκάθι» σε επίπεδο μνήμης/ρητορικής. Ελληνικές αναφορές ήδη το πλαισιώνουν ως «πρώτη δημόσια αναγνώριση».
Τι δεν είναι (ακόμη) η δήλωση
Όχι κρατική αναγνώριση: Δεν υπάρχει απόφαση Υπουργικού, Προεδρικό ανακοινωθέν ή ψήφισμα Ολομέλειας. Άρα, δεν μιλάμε για αναθεώρηση της επίσημης πολιτικής — ακόμη.
Όχι αυτόματη αλλαγή σε εμπόριο/άμυνα: Η αναγνώριση από μόνη της δεν «σπάει» τους δεσμούς με Αζερμπαϊτζάν (ενέργεια/οπλικά) — αν και αυξάνει την πολιτική πίεση να επανεξεταστούν.
Επόμενα βήματα που θα έδειχναν «ουσία»
Θεσμική θωράκιση: Κυβερνητική απόφαση ή/και ψήφισμα Ολομέλειας με ονομαστική ψηφοφορία. Αυτό θα έκλεινε οριστικά την ασάφεια μεταξύ «προσωπικής» και «κρατικής» στάσης. (Υπενθύμιση: το 2016 ήταν επιτροπή, όχι κράτος.)
Διπλωματικό follow-up: Δημόσια τοποθέτηση ΥΠΕΞ και αποστολή ρηματικής διακοίνωσης σε Αρμενία/Ελλάδα/συμβολικούς οργανισμούς μνήμης.
Πολιτική συνέπεια: Διαφάνεια/όρια σε εξαγωγές αμυντικού υλικού προς εμπλεκόμενα μέρη συγκρούσεων με σοβαρές κατηγορίες για εγκλήματα κατά αμάχων (ένα σημείο που ήδη απασχολεί διεθνώς). (AP News)
Πιθανός αντίκτυπος στο πεδίο ισχύος
Ανατολική Μεσόγειος: Σε επίπεδο αφηγήματος, η δήλωση φέρνει το Ισραήλ πιο κοντά στο ελληνικό και αρμενικό πλαίσιο μνήμης. Σε συγκυρία έντονων τριβών με την Τουρκία (εμπόριο/ναυσιπλοΐα), λειτουργεί ως πολιτικό πλησίασμα με Ελλάδα/Κύπρο — χωρίς να προεξοφλείται «μέτωπο».Νότιος Καύκασος: Αν η δήλωση αποκτήσει θεσμικό βάρος, το Μπακού θα αναζητήσει αντισταθμιστικά οφέλη από την Άγκυρα ή θα ζητήσει διαβεβαιώσεις από το Ισραήλ για συνέχεια στη συνεργασία. Η εξίσωση Ιράν–ενέργεια–όπλα εξακολουθεί να υπερισχύει. (SIPRI)
Γραμμή άμυνας της Άγκυρας και τι να περιμένουμε επικοινωνιακά
Η Τουρκία παραδοσιακά αντιδρά με άρνηση και κατηγορεί όσους αναγνωρίζουν το 1915 για «πολιτική εργαλειοποίηση της Ιστορίας». Με τις εμπορικές/λιμενικές απαγορεύσεις ήδη σε τροχιά, περιμένω σκληρές δηλώσεις και σύνδεση της «ισραηλινής υποκρισίας» με τη Γάζα. Η ουσία όμως είναι ότι η ζημιά στις σχέσεις έχει ήδη γίνει από το 2024–25· η δήλωση Νετανιάχου επισημοποιεί την απομάκρυνση. (Reuters)
Η φράση «Μόλις το έκανα» δεν είναι μια τυχαία ρητορική σπόντα. Είναι πολιτική επιλογή που:
(α) πιάνει έναν ηθικό παλμό στην ισραηλινή κοινωνία,
(β) «κλείνει το μάτι» σε Ελλάδα/Αρμενία/Κύπρο, και
(γ) στέλνει μήνυμα στην Άγκυρα την ώρα που οι σχέσεις είναι ήδη παγωμένες.
Αν μείνει μόνο ως προσωπική δήλωση, θα καταγραφεί σαν ισχυρό σύμβολο χωρίς στρατηγικό βάρος. Αν όμως μετουσιωθεί σε θεσμική πολιτική και συνοδευτεί από συνέπεια στις αμυντικές/ενεργειακές δοσοληψίες, τότε μιλάμε για αλλαγή παραδείγματος στην ισραηλινή εξωτερική πολιτική.
Στις 26 Αυγούστου 2025, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου δήλωσε ρητά:
«Μόλις το έκανα», όταν ρωτήθηκε αν αναγνωρίζει τη γενοκτονία των Αρμενίων, Ασσυρίων και Ελλήνων που διαπράχθηκε από την Οθωμανική Αυτοκρατορία (Times of Israel, Haaretz).
Είναι η πρώτη φορά που Ισραηλινός πρωθυπουργός αναγνωρίζει δημόσια και ξεκάθαρα αυτές τις γενοκτονίες.
Μέχρι τώρα, το Ισραήλ δεν είχε προβεί σε επίσημη αναγνώριση σε κυβερνητικό επίπεδο.
Το 2016, η Επιτροπή Παιδείας, Πολιτισμού και Αθλητισμού της Κνεσέτ είχε αναγνωρίσει τη γενοκτονία των Αρμενίων, αλλά αυτό δεν θεωρήθηκε κρατική θέση.
Η άρνηση επίσημης αναγνώρισης οφειλόταν κυρίως σε γεωπολιτικούς λόγους, ιδιαίτερα λόγω των σχέσεων του Ισραήλ με την Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν.
Η ισραηλινή κοινή γνώμη εδώ και χρόνια στηρίζει την αναγνώριση. Σε έρευνα του 2007, περίπου 72% των Ισραηλινών δήλωναν υπέρ, ακόμη κι αν αυτό έβλαπτε τις σχέσεις με την Τουρκία.
Σημαντικές προσωπικότητες, όπως ο πρώην πρόεδρος Ρεουβέν Ρίβλιν και ο μελετητής Γιαΐρ Αουρόν, είχαν ταχθεί υπέρ της αναγνώρισης.
Η φράση του «Μόλις το έκανα» αποτελεί σαφή ρήξη με την αμφισημία του παρελθόντος.
Αν και είναι προς το παρόν μια προσωπική δήλωση και όχι νομοθετική πράξη, έχει ισχυρό ηθικό και πολιτικό βάρος.
Μένει να φανεί αν θα ακολουθήσει επίσημη κρατική αναγνώριση ή διπλωματικές κινήσεις.
President Donald Trump speaks to reporters before signing an executive order in the Oval Office of the White House in Washington, Monday, March 31, 2025. (Pool via AP)
Ένθερμος υποστηρικτής της θανατικής ποινής ο Τραμπ, θα μπορούσε να τροποποιήσει την ισχύουσα νομοθεσία στην Ουάσιγκτον.
Ο Ντόναλντ Τραμπ υποσχέθηκε την Τρίτη (26/8) ότι θα ζητείται η ποινή του θανάτου για κάθε φόνο που διαπράττεται στην Ουάσιγκτον, την ώρα που η εσχάτη των ποινών έχει καταργηθεί στην αμερικανική πρωτεύουσα από το 1981.
«Εάν κάποιος σκοτώσει κάποιον στην πρωτεύουσα Ουάσιγκτον, Περιφέρεια της Κολούμπια, θα ζητήσουμε τη θανατική ποινή. Και αυτό είναι πολύ αποτρεπτικό», δήλωσε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ κατά τη διάρκεια Υπουργικού Συμβουλίου στον Λευκό Οίκο.
Η κυβέρνηση Τραμπ θα μπορεί να ζητήσει την ποινή αυτή σε υποθέσεις δολοφονίας που μπορούν να διωχθούν σε ομοσπονδιακό επίπεδο, αλλά όχι σε εκείνες που διώκονται σε τοπικό επίπεδο.
Ωστόσο, ο Ρεπουμπλικάνος Πρόεδρος, ένθερμος υποστηρικτής της θανατικής ποινής, θα μπορούσε να επιδιώξει να τροποποιήσει την ισχύουσα νομοθεσία στην πρωτεύουσα, η οποία κατά παράδοση είναι προπύργιο των Δημοκρατικών. Η Ουάσιγκτον δεν ανήκει σε καμιά πολιτεία, έχει ένα ειδικό καθεστώς, ενώ και τελεί υπό τον έλεγχο του Κογκρέσου.
Το 1992, μετά τον φόνο ενός κοινοβουλευτικού βοηθού, το Κογκρέσο είχε επιβάλει τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για την επαναφορά της εσχάτης των ποινών στην Ουάσιγκτον, αλλά τα δύο τρίτα των κατοίκων την είχε απορρίψει.
Μόλις επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, στα τέλη Ιανουαρίου, ο πρόεδρος Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα ζητώντας τη διεύρυνση της χρήσης του «για τα πιο αποτρόπαια εγκλήματα» και δίνοντας επομένως οδηγία στους ομοσπονδιακούς εισαγγελείς να διώκουν για μια τέτοια κατηγορία συχνότερα.
Τραμπ: Η Ουάσιγκτον έχει καταληφθεί από βίαιες συμμορίες
Οι νέες δηλώσεις του Τραμπ εντάσσονται στο πλαίσιο της εκστρατείας του για την ανάκτηση της τάξης στην Ουάσιγκτον, μια πόλη που θεωρεί ότι «έχει καταληφθεί από βίαιες συμμορίες». Για τον σκοπό αυτό, διέταξε την ανάπτυξη στρατιωτών της Εθνοφρουράς, μερικοί από τους οποίους τώρα οπλοφορούν στους δρόμους της πρωτεύουσας.
Τη Δευτέρα 25 Αυγούστου ζήτησε από τον υπουργό Άμυνας, Πιτ Χέγκσεθ, να συγκροτήσει μια ειδική μονάδα στις τάξεις της Εθνοφρουράς «με αποστολή να εγγυάται την τάξη και την ασφάλεια στην πρωτεύουσα της χώρας». Ανακοίνωσε, επίσης, την πρόσληψη επιπλέον αστυνομικών και εισαγγελέων στην Ουάσιγκτον.
Η θανατική ποινή έχει καταργηθεί σε 23 από τις 50 αμερικανικές πολιτείες, ενώ τρεις άλλες -η Καλιφόρνια, το Όρεγκον και η Πενσυλβάνια- έχουν εφαρμόσει μορατόρια.
Τρεις πολιτείες -η Αριζόνα, το Οχάιο και το Τενεσί- είχαν αναστείλει τις εκτελέσεις, αλλά έχουν ανακοινώσει την πρόθεσή τους να τις επαναφέρουν.
Δεύτερη μέρα εργασιών του συνεδρίου του in.gr, με τίτλο "Brain Retain and Regain", στην Αθήνα, Τρίτη 3 Ιουνίου 2025.
(ΚΩΣΤΑΣ ΤΖΟΥΜΑΣ/EUROKINISSI)
Τα κυβερνητικά στελέχη εξαπολύουν καθημερινές επιθέσεις στον Αλέξη Τσίπρα κι αυτό μόνο τυχαίο δεν είναι.
Η επιστροφή, μετά το καλοκαίρι, στην κανονική ροή της πολιτικής ζωής της χώρας σημαδεύτηκε από τις επιθέσεις κυβερνητικών στελεχών κατά του Αλέξη Τσίπρα.Το έναυσμα έδωσε ο Παύλος Μαρινάκης την περασμένη Δευτέρα (25/8), στην ενημέρωση των πολιτικών συντακτών, λέγοντας πως «στους μόνους που έχει λείψει ο πρώην πρωθυπουργός είναι στους 17.000 βαρυποινίτες που αποφυλακίστηκαν την περίοδο 2015-2019».
Τη «σκυτάλη» στη συνέχεια πήραν οι Γιάννης Μπουγάς και Θάνος Πλεύρης που οι επιθέσεις τους κινήθηκαν στο ίδιο μήκος κύματος, δηλαδή βάζοντας στο «κάδρο» τον νόμο Παρασκευόπουλου.
Ο Αλέξης Τσίπρας απάντησε μέσω του προσωπικού του λογαριασμού στο Facebook, επιχειρώντας να μετατοπίσει τη συζήτηση από τις αποφυλακίσεις που έγιναν την περίοδο διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ στα πραγματικά προβλήματα της χώρας. Επανάφερε λοιπόν αποσπάσματα από την πρόσφατη συνέντευξή του στη γαλλική Monde, με τα οποία άσκησε κριτική στην οικονομική πολιτική της κυβέρνησης.
Ο Παύλος Μαρινάκης απάντησε εκ νέου, σε χθεσινή του συνέντευξη στον ΣΚΑΪ, λέγοντας πως επί Τσίπρα κανείς δεν έγινε πλουσιότερος. «Ούτε οι φτωχοί, ούτε οι μεσαίοι, ούτε οι πλούσιοι. Κανείς. Όλοι φτωχοποιήθηκαν και πολύ περισσότερο η μεσαία τάξη», τόνισε χαρακτηριστικά ο κυβερνητικός εκπρόσωπος.
Φαίνεται λοιπόν, πως το Μέγαρο Μαξίμου συνειδητά και συντονισμένα έχει αποφασίσει να βάλει απέναντί του τον Αλέξη Τσίπρα, αντιλαμβανόμενο το ενδεχόμενο δημιουργίας νέου κόμματος από τον πρώην πρωθυπουργό περίπου ως βεβαιότητα. Αυτό που γίνεται αντιληπτό είναι ότι στην Ηρώδου Αττικού επιθυμούν να παρουσιάσουν στους πολίτες το «σκιάχτρο» του και να θυμίσουν με όλους τους τρόπους τα αρνητικά αποτελέσματα της διακυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ.
Αν λάβουμε, δε, υπόψη τη χθεσινή δημοσκόπηση της Interview για την Politic, που εμφανίζει τον Αλέξη Τσίπρα στο 26% στον δείκτη καταλληλότητας για πρωθυπουργός, έναντι 31% του Κυριάκου Μητσοτάκη μάλλον πρέπει να περιμένουμε ότι το επόμενο διάστημα θα ενταθούν οι κυβερνητικές επιθέσεις εναντίον του.
Όπως και τα δημοσιεύματα από μερίδα του Τύπου που θα επιχειρούν να τις αντικρούσουν…
Israel's Prime Minister Benjamin Netanyahu delivers a welcome message during a visit by Argentina's President Javier Milei, in the Knesset, Israel's parliament, in Jerusalem, Wednesday, June 11, 2025. (AP Photo/Ohad Zwigenberg)
Το Ισραήλέχει αποφύγει μέχρι σήμερα να προχωρήσει σε αναγνώριση, φοβούμενο ότι θα βλάψει τις σχέσεις του με την Τουρκία.
Μιλώντας στο podcast του επιχειρηματία και παρουσιαστή Πάτρικ Μπετ Ντέιβιντ, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ, Μπενιαμίν Νετανιάχου, δήλωσε για πρώτη φορά ότι αναγνωρίζει τη γενοκτονία που διαπράχθηκε από την Οθωμανική Αυτοκρατορία εναντίον των Αρμενίων, των Ασσυρίων και των Ελλήνων του Πόντου στις αρχές του 20ού αιώνα.
Συγκεκριμένα ο Νετανιάχου απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με το γιατί το Ισραήλ δεν αναγνωρίζει τη γενοκτονία των Αρμενίων, είπε: «Νομίζω ότι το κάναμε. Νομίζω ότι η Κνεσέτ πέρασε σχετικό ψήφισμα».
Ο παρουσιαστής πιέζοντάς του, του είπε πως κανένας Ισραηλινός πρωθυπουργός δεν το είχε πράξει μέχρι τώρα, με τον Νετανιάχου να δηλώνει: «Μόλις το έκανα εγώ. Ορίστε».
Όπως αναφέρει το Times of Israel, το Ισραήλ έχει αποφύγει μέχρι σήμερα να προχωρήσει σε αναγνώριση, φοβούμενο ότι θα βλάψει τις σχέσεις του με την Τουρκία η οποία αρνείται κατηγορηματικά ότι υπήρξε γενοκτονία.
Ακούστε όσα δήλωσε ο Νετανιάχου:
BREAKING!
Prime Minister @Netanyahu OFFICIALLY recognizes the Armenian, Assyrian & Greek genocide committed by the Ottoman Empire. pic.twitter.com/fLtsr41YRy
Στις κατακτήσεις της, όπως και στις παραχωρήσεις της, η Ρωσία επέλεξε την ευελιξία. Ο μύθος μιας Ρωσίας πιστής σε υποτιθέμενους «συμμάχους» συγκρούστηκε με τη σύνεση και τη συγκράτηση που έδειξε μπροστά στην πτώση του Μπασάρ Αλ-Άσαντ στη Συρία. Στην Ευρώπη, η Μόσχα αποφάσισε να πολεμήσει την τάξη πραγμάτων που της επιβλήθηκε μετά τον Ψυχρό Πόλεμο, φτάνοντας στο σημείο να εισβάλει στον γείτονά της, την Ουκρανία. Στη Μέση Ανατολή, δεν πρόκειται να αλλοιώσει την πραγματικότητα, αλλά απλώς να προσαρμοστεί στους υπάρχοντες συσχετισμούς δυνάμεων.
Κάθε ανάλυση της ρωσικής εξωτερικής πολιτικής στη Βόρεια Αφρική και στη Μέση Ανατολή απαιτεί κριτική απόσταση απέναντι σε μια πλούσια βιβλιογραφία, όπου συχνά γίνεται λόγος για ανύπαρκτες «συμμαχίες», ενίοτε φανταστικές ρήξεις ή υπερεκτιμημένες δυνατότητες. Αυτές οι ερμηνείες, ελκυστικές επειδή είναι «εύπεπτες» γεωπολιτικά (και σύμφωνες με μια ορισμένη εικόνα της Ρωσίας), πρέπει να αντιπαρατεθούν με την πραγματικότητα μιας σχετικά συνετής πολιτικής.
Πέρα από την αντιδυτική ρητορική –που προσκρούει στις αβεβαιότητες γύρω από τις σημερινές ρωσο-αμερικανικές σχέσεις, και πιο συγκεκριμένα στη βιωσιμότητα της σύγκλισης με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ–, ορισμένα χαρακτηριστικά της ρωσικής πολιτικής στην περιοχή είναι σαφή.
Πρώτον, πρόκειται για μια ευέλικτη και ευπροσάρμοστη πολιτική, που συνδυάζει διακρατικές σχέσεις και διάλογο με μη κρατικούς δρώντες, συμβατικές μεθόδους (στρατός, διπλωματία) και μυστικά εργαλεία (μισθοφόροι).
Σε αυτή την ευελιξία πρέπει να προστεθεί η έννοια της «διαχωριστικότητας»: σημαντικές διμερείς σχέσεις και στενές συνεργασίες προστατεύονται προσεκτικά από εντάσεις που μπορεί να εμφανιστούν σε άλλες ζώνες ή επί συγκεκριμένων θεμάτων. Με άλλα λόγια, για τη Ρωσία, ο πολλαπλασιασμός των συνεργασιών και των διαύλων επικοινωνίας υπερισχύει των επιμέρους διαφωνιών.
Τέλος, η «οικονομικοποίηση» της εξωτερικής της πολιτικής (η προτεραιότητα στις οικονομικές σχέσεις), που διακηρύχθηκε ήδη από το τέλος της σοβιετικής περιόδου και επεκτάθηκε στη Βόρεια Αφρική και τη Μέση Ανατολή από τη δεκαετία του 2000, αποτελεί καθοριστικό παράγοντα της ρωσικής στρατηγικής.
Συνολικά, πίσω από τις πρόσφατες καμπές –πρώτη απ’ όλες η πτώση του παλιού συριακού καθεστώτος, στο οποίο η Μόσχα είχε μια μορφή κηδεμονικής ισχύος– πρέπει να αναγνωριστούν ορισμένες σταθερές.
Αυτή η διαρκής ικανότητα προσαρμογής στη μέση ανατολή ήταν ήδη ορατή στην εποχή της Σοβιετικής Ένωσης (η οποία, για παράδειγμα, δεν ενθάρρυνε ιδιαίτερα την άνοδο κομμουνιστικών κομμάτων στον αραβικό κόσμο). Και, παρά τον εθνικισμό που πρόβαλε η Μόσχα στην αρχή του πολέμου στη Συρία, σύντομα άνοιξε διάλογο με διάφορους μη κρατικούς δρώντες (από ισλαμιστικές ομάδες μέχρι τους Κούρδους μαχητές των YPG), με στόχο την ένταξή τους στο «φιλοκυβερνητικό» στρατόπεδο.
Όμως, όταν η Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ (HTC) κατέλαβε τη Δαμασκό τον Δεκέμβριο του 2024, φάνηκε ότι οι πρώην προστάτες του Άσαντ ήταν πρόθυμοι να συζητήσουν με πρώην τζιχαντιστές.
Μακριά από λογικές «συμμαχιών»
Η αποδυνάμωση του «Άξονα της Αντίστασης» (από το Ιράν μέχρι το φιλοϊρανικό δίκτυο πολιτοφυλακών, συμπεριλαμβανομένης της Χεζμπολάχ, και το παλιό συριακό καθεστώς) και η αλλαγή καθεστώτος στη Συρία επηρεάζουν σίγουρα το μέλλον της Ρωσίας στη Μεσόγειο.
Οι νέες συριακές αρχές έθεσαν τέλος στη ρωσική διαχείριση του λιμανιού της Ταρτούς. Παρ’ όλα αυτά, ο διάλογος συνεχίζεται με το νέο καθεστώς του προέδρου Άχμαντ Αλ-Σαράα (πρώην ηγέτη της HTC), και το μέλλον της Ρωσίας στη Συρία παραμένει ανοιχτό.
Αυτός ο διάλογος, όσο αντιδιαισθητικός κι αν φαίνεται, δεν είναι καθόλου παράδοξος. Ήδη από το τέλος του 2016, μετά την παράδοση των ανταρτικών ομάδων στο Χαλέπι, η Μόσχα άρχισε να χαρακτηρίζει «μετριοπαθείς» ορισμένες ισλαμιστικές ομάδες προκειμένου να πετύχει συμφωνίες (μεταξύ αυτών και η Αχράρ αλ-Σαμ, που αργότερα προσχώρησε στην HTC).
Ανάμεσα στις ομάδες που έφτασαν στη Δαμασκό τον Δεκέμβριο του 2024 από τον νότο, βρέθηκε και εκείνη του Άχμαντ Αλ-Άουντα, αρχηγού της 8ης μεραρχίας του 5ου σώματος στρατού – αποτελούμενου από πρώην αντάρτες που είχαν ορκιστεί πίστη στη Μόσχα το 2018, προτού αυτομολήσουν και προσχωρήσουν στην HTC.
Πέρα από αυτή την ευελιξία έναντι ισλαμιστικών ομάδων στη Συρία –που ακολούθησε μια περίοδο σκληρής καταστολής κατά την πρώτη ρωσική επέμβαση το 2015–2016–, οι ρωσοτουρκικές συναλλαγές για τη μοίρα του βορρά της χώρας (ιδίως της Ιντλίμπ, όπου η ισλαμιστική εξέγερση υπό την HTC συγκεντρώθηκε μετά τις «φιλοκυβερνητικές» νίκες που επέτρεψε η Ρωσία) είναι καθοριστικές για την εξέλιξη της συριακής κρίσης.
Η Ρωσία συγκρατήθηκε από μια γενικευμένη επίθεση εναντίον της HTC στην Ιντλίμπ, επειδή η Τουρκία –φοβούμενη νέο κύμα προσφύγων– έθεσε αυτή την περιοχή ως κόκκινη γραμμή.
Μέσα στο πλαίσιο του πολέμου στην Ουκρανία, οι προτεραιότητες της Μόσχας ήταν σαφείς: η ενίσχυση της σχέσης με την Τουρκία (παρά τις διαφωνίες σε Συρία και Λιβύη) με την οικονομική και ενεργειακή της διάσταση (τουρισμός, φυσικό αέριο, συνεργασία στην πυρηνική ενέργεια) υπερίσχυε ενός δαπανηρού και αδιέξοδου στηρίγματος σε μια συριακή εξουσία ανίκανη να επανακτήσει το σύνολο της χώρας και απονομιμοποιημένη στη συνείδηση πολλών πολιτών.
Οι ισραηλινές και αμερικανικές επιθέσεις εναντίον του Ιράν τον Ιούνιο υπενθύμισαν αυτή την επιφυλακτικότητα. Παρότι η Ρωσία τις καταδίκασε έντονα, προτίμησε να παίξει τον ρόλο του μεσολαβητή.
Παράλληλα, η στενή σχέση με την Αλγερία (κύρια αγορά για τα ρωσικά όπλα, αν και οι εξαγωγές μειώθηκαν λόγω του πολέμου στην Ουκρανία) δεν στάθηκε εμπόδιο στη στήριξη που παρείχαν οι μισθοφόροι της Wagner σε αντιπάλους της Αλγερίας στη Λιβύη και στο Μάλι. Στο Σουδάν, η Ρωσία στήριξε τον στρατηγό Μπουρχάν, παρότι οι Εμιρατινοί –στενοί εταίροι της Μόσχας αλλού– κατηγορούνταν από τον ίδιο για υπονομευτικές ενέργειες.
Και οι εταίροι της Ρωσίας ακολουθούν αυτή τη λογική «διαχωριστικότητας»: το Μαρόκο (μεγάλος εισαγωγέας ρωσικού σιταριού), η Αλγερία και οι μοναρχίες του Κόλπου δεν γύρισαν την πλάτη στη Μόσχα μετά τον πόλεμο στην Ουκρανία, χωρίς ωστόσο να αρνηθούν τη στήριξη της Ουάσιγκτον.
Το Ισραήλ ως συμβολικό ατού για τη Ρωσία;
Τα εγκλήματα που διαπράττει το Ισραήλ στη Γάζα –τόσο βίαια ώστε πολλοί ειδικοί και διεθνείς οργανισμοί τα χαρακτηρίζουν γενοκτονία– προσφέρουν στη Μόσχα κάποιες εύκολες συμβολικές νίκες. Στη μάχη της προπαγάνδας, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία επισκιάζεται από το επιχείρημα των «δύο μέτρων και δύο σταθμών».
Αξιοσημείωτο είναι ότι πολλοί υποστηρικτές της Μόσχας υιοθετούν αντι-ισραηλινές θέσεις, ενώ αρκετοί φιλο-ουκρανοί εκφράζουν αλληλεγγύη στο Ισραήλ.
Δύο βασικές τάσεις κυριαρχούν:
Μια φιλο-ουκρανική αλληλεγγύη που συχνά συνοδεύεται από φιλο-ισραηλινή στάση, στο όνομα ενός περισσότερο ή λιγότερο δηλωμένου «δυτικισμού».
Ένας φιλο-ρωσικός λόγος που παίζει το χαρτί των «δύο μέτρων και δύο σταθμών» και παρουσιάζει τη Ρωσία ως μέρος του «παγκόσμιου Νότου» (ή, στη ρωσική εκδοχή, της «παγκόσμιας πλειοψηφίας»).
Επιπλέον, το ελάχιστο που κάνει η Ρωσία (καταδίκες και δηλώσεις εναντίον του Τελ Αβίβ) αρκεί για να τη διαφοροποιήσει από τους «δυτικούς» συμμάχους του Ισραήλ που το στηρίζουν άνευ όρων. Έτσι κερδίζει εύκολα συμπάθειες σε κοινές γνώμες, ιδιαίτερα στον αραβικό κόσμο.
Η ισραηλινή ατιμωρησία ενισχύει την αντίληψη περί δυτικής υποκρισίας, προσφέροντας στη Μόσχα έμμεση νομιμοποίηση για τις ενέργειές της στην Ουκρανία.
Συμπέρασμα
Η Ρωσία προσαρμόζεται, με επιτυχία ή όχι, στις εξελίξεις της Μέσης Ανατολής, ισορροπώντας ανάμεσα στη σκληρότητα των αρχών και στη μεσολαβητική στάση. Ταυτόχρονα, περιφερειακές δυνάμεις όπως η Τουρκία και η Σαουδική Αραβία προσπαθούν και αυτές να εμφανιστούν ως μεσολαβητές στον πόλεμο της Ουκρανίας.
Αμφιβολίες παραμένουν γύρω από τη ρωσο-αμερικανική σχέση: από τη μια, η εγκατάλειψη της προσπάθειας να αντισταθμιστεί η αμερικανική επιρροή θα αντέβαινε στη ρητορική της «αποδυτικοποίησης». Από την άλλη, μια ομαλοποίηση με τις ΗΠΑ θα μπορούσε να θεωρηθεί στρατηγικό πλεονέκτημα για την επίτευξη των ρωσικών στόχων στην Ουκρανία.
Ένα είναι βέβαιο: αυτό που η Ρωσία θέλει να ανατρέψει είναι η τάξη πραγμάτων μετά τον Ψυχρό Πόλεμο – όχι η μέση ανατολική τάξη.
Από τη συνάντηση του επικεφαλής της τουρκικής μυστικής υπηρεσίας, ΜΙΤ, Ι.Καλίν, με τον Χάφταρ
Ενώ πρωθυπουργός και κυβέρνηση σχεδόν όλο τον Αύγουστο κινήθηκαν σε ρυθμούς καλοκαιρινής ραστώνης, ασχολούμενοι με την παροχολογία στην ΔΕΘ, μήπως και ανακοπεί η δημοσκοπική «βουτιά» της ΝΔ, καθώς και με επικοινωνιακά τερτίπια που θα κάνουν, όταν και εάν επανεμφανιστεί ο Αλέξης Τσίπρας, όχι μόνο ο κόσμος καίγεται, με τις εξελίξεις διεθνώς να είναι ραγδαίες, αλλά και η εγγύς γειτονιά της Ελλάδας βρίσκεται σε πυρετό. Κι’ έχει αφήσει στην Αθήνα τον υπουργό Εξωτερικών, Γιώργο Γεραπετρίτη, να δίνει συνεντεύξεις δεξιά και αριστερά στα ΜΜΕ, μπάς και μαζέψει τα ασυμμάζευτα της κατευναστικής πολιτικής των «ήρεμων νερών».
Το κερασάκι στην τούρτα, εσχάτως, είναι η επίσκεψη του επικεφαλής της τουρκικής μυστικής υπηρεσίας, ΜΙΤ, Ιμπραήμ Καλίν, στη Λιβύη, και η συνάντησή του με τον «σύμμαχο» του Κ. Μητσοτάκη, δήθεν «στρατάρχη», Χαλίφα Χάφταρ, με «καπετανάτο» του την Ανατολική Λιβύη. Ναι, είναι εκείνος που στην αρχή του 2020, ο Κ. Μητσοτάκης και ο τότε υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Δένδιας, του είχαν στρώσει κόκκινο χαλί για να έλθει στην Αθήνα, διαφημίζοντάς τον ως «στρατηγικό» εταίρο. Είναι αυτός, τον οποίον είχε επισκεφθεί πρόσφατα ο Γ. Γεραπετρίτης, λέγοντας, ούτε λίγο ούτε πολύ, ότι όλα βαίνουν καλώς στις σχέσεις Αθήνας – Χάφταρ.
Ως γνωστόν, ο Καλίν, ως προεδρικός σύμβουλος, ήταν το δεξί χέρι του Ερντογάν. Τον έβαλε στη θέση του επικεφαλής της ΜΙΤ, παίρνοντας από εκεί τον Χακάν Φιντάν για να τον τοποθετήσει υπουργό Εξωτερικών. Πρόκειται για το «ισχυρό δίδυμο» του Τούρκου προέδρου. Τους ανθρώπους για όλες τις δύσκολες και τις «βρώμικες» αποστολές του Ακ Σαράϊ (Λευκό Παλάτι – προεδρικό μέγαρο). Λίγο πριν τον Καλίν στην Α. Λιβύη, στην Αίγυπτο βρέθηκε ο Χ. Φιντάν, με εξαιρετικά σοβαρό στόχο: Να προτείνει το μοίρασμα της Ανατολικής Μεσογείου μεταξύ Τουρκίας – Αιγύπτου, και βέβαια, εκτός των άλλων (Μεσανατολικό, κ.ο.κ.) να έχουν «συνεννόηση» η δυο πλευρές στο Λιβυκό.
Προς νέα πανωλεθρία;
Πίσω από τη βιτρίνα των επικοινωνιακών κουτσαβακισμών τύπου Πλεύρη περί «5 γευμάτων» στους μετανάστες – τους οποίους, παρεπιμπτόντως ο Χάφταρ τους έστειλε – με στόχο τον αποπροσανατολισμό της κοινής γνώμης, υπάρχει έκδηλος εκνευρισμός και φόβος μιας ακόμη εθνικής πανωλεθρίας.
Ο πολυδιαφημισμένος από την κυβέρνηση Μητσοτάκη ως «σύμμαχος», Χάφταρ, «κυβερνήτης» της Ανατολικής Λιβύης
Είναι εμφανές ότι, λόγω του Ουκρανικού, της Συρίας, της Λιβύης, κ.λ.π., αλλά και της σχέσης που αναπτύσσεται με την ΕΕ (ReArm Europe – αμυντικά προγράμματα χρηματοδοτήσεων), ο ρόλος της Τουρκίας έχει αναβαθμιστεί θεαματικά. Κάτι που κεφαλαιοποιεί η Αγκυρα έναντι της Ελλάδας και της Κύπρου. Ετσι, κινείται συστηματικά προς την κατεύθυνση της παγίωσης του – ψευδεπίγραφου και ανυπόστατου γεωγραφικά και νομικά – τουρκο-λιβυκού Μνημονίου, που αγνοεί επιδεικτικά τα ελληνικά δικαιώματα. Ταυτόχρονα, προωθεί αντίστοιχο μνημόνιο με τη Συρία, στοχεύοντας την ΑΟΖ – Υφαλοκρηπίδα της Κύπρου.
Διαμοιρασμός της Α.Μεσογείου
Κυρίως, όμως, για να πετύχει μια συνολική ανακατανομή της τράπουλας στην Ανατολική Μεσόγειο, κάνει επίθεση φιλίας στη χώρα – κλειδί, την Αίγυπτο, η οποία αντιμετωπίζει σοβαρότατα οικονομικά προβλήματα. Της προσφέρει, δε, ως δέλεαρ να «διαμοιράσουν» οι δυο τους την Ανατολική Μεσόγειο.
Ακριβώς αυτό φέρεται, σύμφωνα με τουρκικά ΜΜΕ, να πρότεινε κατά την επίσκεψή του στην Αίγυπτο, στις 8 Αυγούστου 2025, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, στις συναντήσεις του με τον Αιγύπτιο πρόεδρο, Αλ-Σίσι, και τον ομόλογό του, Μπαντρ Αμπντελατί. Εβαλε για μια ακόμη φορά στο τραπέζι παλαιότερες προτάσεις για διμερή συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών, στη βάση της τουρκικής «λογικής» του σχεδίου της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Η Αγκυρα ουσιαστικά προτείνει το μοίρασμα της υφαλοκρηπίδας της Α. Μεσογείου μεταξύ Τουρκίας και Αιγύπτου στη βάση της μέσης γραμμής των ηπειρωτικών ακτών των δύο χωρών, αγνοώντας δικαιώματα και επήρεια των ελληνικών νησιών και της Κύπρου. Μια τέτοια συμφωνία, πάντως, θα έχει αυτομάτως ως συνέπεια να ακυρώσει η Αίγυπτος την υπάρχουσα συμφωνία οριοθέτησης που έχει εδώ και χρόνια με την Κύπρο.
Στόχος το ρήγμα μεταξύ Ελλάδας – Αιγύπτου
Στο παρελθόν, ο Αιγύπτιος πρόεδρος απέρριπτε τις τουρκικές προτάσεις. Τώρα, όμως, αυξάνονται οι ανησυχίες ότι η Αίγυπτος δεν αποκλείεται να υποκύψει στα τουρκικά δέλεαρ. Κάτι που πρακτικά, εάν συμβεί, σημαίνει ότι τινάζεται στον αέρα η ελληνο-αιγυπτιακή στρατηγική σχέση.
Σημαντικότερη, αν και προβληματική κατά πολλούς, στιγμή των ελληνο-αιγυπτιακών σχέσεων ήταν η υπογραφή της συμφωνίας μερικής οριοθέτησης ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου, το 2020. Ως γνωστόν, από τη συμφωνία εξαιρείται Καστελόριζο, με την κάθετη γραμμή της ΑΟΖ Ελλάδας – Αιγύπτου στη μέση της Ρόδου. Επιπλέον, δίδει μειωμένη επήρεια σε μεγάλα ελληνικά νησιά (Κρήτη), ενισχύοντας έτσι τα «επιχειρήματα» της Τουρκίας. Στην προκειμένη, το Κάΐρο δεν έκανε καμία παραχώρηση στην Ελλάδα, εμφανώς για να μην δυσαρεστήσει την Τουρκία.
Από την επίσκεψη Χάφταρ στην Αθήνα, στην αρχή του 2020
Στην περίπτωση που τα «βρουν» Τουρκία – Αίγυπτος, όχι μόνο σπάνε οι σχέσεις Ελλάδας, Κύπρου με την Αίγυπτο, αλλά επιτυγχάνεται και γεωπολιτικό «στρίμωγμα» του Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο. Ολα αυτά, μάλιστα, εν μέσω σεναρίων για δρομολογούμενη «λύση δύο κρατών» στην Κύπρο.
Περικύκλωση Ελλάδας
Επιπλέον, στο «μέτωπο» του Λιβυκού, όπου η Αθήνα εδώ και χρόνια σύρεται πίσω από το Κάϊρο, η Αιγύπτος, σε αρκετά σημεία τα «βρίσκει» με την Αγκυρα. Να σημειωθεί πως στη Λιβύη, το «μεγάλο παιχνίδι» κάνουν οι Ιταλοί, οι Αιγύπτιοι και οι Τούρκοι, όπως και οι Ρώσοι και Γάλλοι, με την Ελλάδα να περιορίζεται στο ρόλο του φτωχού συγγενούς, αν και η Λιβύη είναι νευραλγικής γεωπολιτικής σημασίας για την Ελλάδα.
Ενδεικτικό της ανησυχίας της Αθήνας ήταν το πρόσφατο τηλεφώνημα Μητσοτάκη – εν μέσω των παρατεταμένων διακοπών του – με τον Αιγύπτιο πρόεδρο Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι. Εως τώρα, το μέγαρο Μαξίμου ουδεμία διευκρίνιση έχει δώσει γύρω από το τι διεμείφθη με τον Σίσι. Να σημειωθεί πως ο Αιγύπτιος πρόεδρος και στην περίπτωση της Μονής του Σινά, διαβεβαίωνε τον Κ. Μητσοτάκη ότι όλα βαίνουν καλώς, αλλά λίγο μετά τη συνάντησή τους στην Αθήνα, ανακοινώθηκε η απόφαση του αιγυπτιακού δικαστηρίου για την υφαρπαγή ουσιαστικά της περιουσίας της Μονής από το αιγυπτιακό κράτος.
Τόσο τον «φάκελλο Λιβύη», όσο και τον «φάκελλο Μονή Σινά» φέρεται να τους χειρίζεται πρωτοκλασάτη παράγων του υπουργείου Εξωτερικών με ιδιαίτερα στενή σχέση με το μέγαρο Μαξίμου. Και στα δύο, η ελληνική «εξωτερική πολιτική» υπέστη Βατερλώ.
Δορυφοριοποίηση
Εκτός των παραπάνω, η Τουρκία, μπλοκάροντας με … στρατιωτικό «τσαμπουκά» μεγάλα έργα στην Α. Μεσόγειο, όπως ο υποθαλάσσιος αγωγός φυσικού αέριου EastMed (Ελλάδα, Ισραήλ, Κύπρος), το Data Corridor, ακόμα και το σχέδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου- Ισραήλ, στέλνει μήνυμα στο Κάιρο ότι είναι προτιμότερη η «οικονομική» – «ενεργειακή» συνεργασία με την Αγκυρα, παρά οι σχέσεις με την Ελλάδα.
Εξάλλου, η πολιτική κατευνασμού της κυβέρνησης Μητσοτάκη έναντι της Τουρκίας, έχει οδηγήσει την Ελλάδα να μην μπορεί να ασκήσει τα δικαιώματά της, βάσει του διεθνούς δικαίου, εάν προηγουμένως δεν πάρει την άδεια της Τουρκίας. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι αυτή της Κάσου και του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ. Κοντολογίς, η χώρα έχει μπει σε τροχιά δορυφόρου της Τουρκίας.
Ακόμα πιο ενδιαφέρον είναι ότι διευρύνονται οι σχέσεις στρατιωτικής συνεργασίας Τουρκίας – Αιγύπτου. Εσχάτως, γίνεται λόγος ακόμα και για αιγυπτιακό ενδιαφέρον σχετικά με το μαχητικό αεροσκάφος 5ης γενιάς (ΚΑΑΝ) που θέλει να κατασκευάσει η τουρκική πολεμική βιομηχανία, αλλά ακόμα είναι … μακέτα.
Στον ενεργειακό τομέα, δεν πρέπει να περάσουν απαρατήρητα τα εξής στοιχεία: 1. Αναθερμαίνονται τα σενάρια για να διοχετευθεί φυσικό αέριο της Α. Μεσογείου μέσω Τουρκίας στις ευρωπαϊκές αγορές. 2. Προ μηνών η Τουρκία υπέγραψε συμφωνία με την Αίγυπτο, η οποία προβλέπει την τοποθέτηση μιας τουρκικής πλωτής μονάδας αποθήκευσης και επαναεριοποίησης υγροποιημένου φυσικού αερίου (FSRU) στην Αίγυπτο. 3. Το Ισραήλ έχει κλείσει συμφωνία για τη διοχέτευση φυσικού αερίου του, στην Α. Μεσόγειο, προς την Αίγυπτο, όπου θα υγροποιείται και κατόπιν θα μεταφέρεται στις διεθνείς αγορές. Κάτι που δείχνει ότι, μέχρι νεωτέρας, το Ισραήλ εγκαταλείπει τα σχέδια υποθαλάσσιου αγωγού αερίου μέσω Ελλάδας – Κύπρου. Στην ίδια «λογική» φέρεται να κινείται και η Κύπρος.
Χαφτάρ – Καλίν: Τουρκο-λιβυκό μνημόνιο
Μερίδα του λιβυκού Τύπου χαρακτήρισε τη συνάντηση Χάφταρ – Καλίν ως «άνευ προηγουμένου» και ως σαφή ένδειξη του τουρκικού ανοίγματος προς την Ανατολική Λιβύη. Ανέφερε, δε, ότι έχει πραγματοποιηθεί σειρά επισκέψεων Τούρκων αξιωματούχων των υπηρεσιών πληροφοριών στη Λιβύη, μεταξύ των οποίων του υποδιοικητή της ΜΙΤ, Τζαμαλουντίν Τσαλίκ, τον περασμένο Μάιο.
«Η επίσκεψη Καλιν εντάσσεται σε μια σειρά πρωτοβουλιών που αναπτύσσει η Τουρκία έναντι της Βεγγάζης τους τελευταίους μήνες», σημειώνουν. Και προσθέτουν: «Δείχνει ότι επιδιώκει να διατηρήσει την παρουσία και τα ερείσματά της στη Λιβύη μέσα από δύο παράλληλες οδούς: Πέρα από την παραδοσιακή επιρροή της στην Τρίπολη (σ.σ. Δυτική Λιβύη) τώρα και στην Ανατολική Λιβύη». Ως γνωστόν, την Δυτική Λιβύη ελέγχει η δήθεν «κυβέρνηση» Ντμπέϊμπα, ο οποίος είχε εξαιρετικά στενή σχέση με την Αγκυρα.
Ο Χάφταρ στην Αθήνα, στην αρχή του 2020
Ακρως ενδιαφέρον είναι ότι τα ίδια δημοσιεύματα συνδυάζουν την επίσκεψη Καλίν «με δημοσιεύματα ξένων ΜΜΕ, συμπεριλαμβανομένου του Bloomberg, που ανέφεραν ότι η Βουλή των Αντιπροσώπων (σ.σ. έχει την έδρα της στην Α. Λιβύη) ετοιμάζεται να ψηφίσει τη συμφωνία που υπεγράφη μεταξύ Άγκυρας και Τρίπολης (σ.σ. τουρκο-λιβυκό μνημόνιο).
»Σύμφωνα με πληροφορίες, τα περισσότερα εμπόδια για την ψήφιση της συμφωνίας έχουν πλέον αρθεί, ανοίγοντας τον δρόμο για τον ερχομό τουρκικών ερευνητικών πλοίων στην περιοχή (σ.σ. μεταξύ Λιβύης – Κρήτης). Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τις διεκδικήσεις της Άγκυρας στην Ανατολική Μεσόγειο, αλλά παράλληλα δημιουργεί νέες εστίες αντιπαράθεσης με την Ελλάδα και την Κύπρο. Η ψήφιση της ναυτικής συμφωνίας (σ.σ. τουρκο-λιβυκό μνημόνιο) στη Βουλή των Αντιπροσώπων φαίνεται να συνδέεται με ευρύτερες πολιτικές συνεννοήσεις. Το Κάιρο στηρίζει τη δημιουργία νέας κυβέρνησης εθνικής ενότητας και την προκήρυξη εκλογών» στη Λιβύη».
Πριν τη συνάντηση Χάφταρ – Καλίν, όπως αναφέρει η τουρκική εθνικιστική, φιλοκυβερνητική εφημερίδα, Türkiye, ο γιός του Χάφταρ, Σαντάμ, ο οποίος φέρει τον τίτλο του «διοικητή του Εθνικού Στρατού της Λιβύης», μετά την επίσημη ανάληψη των καθηκόντων του, πραγματοποίησε την πρώτη του συνάντηση με τουρκική στρατιωτική αντιπροσωπεία, στο τουρκικό πολεμικό πλοίο, «Kınalıada», που αγκυροβόλησε στο λιμάνι της Βεγγάζης.
Από Ουκρανία και Γάζα μέχρι Ανατολική Μεσόγειο, η Αθήνα παρακολουθεί αντί να καθορίζει, αφήνοντας την Τουρκία να κεφαλαιοποιεί το στρατηγικό κενό.
Η γεωπολιτική καταιγίδα που σαρώνει σήμερα τον πλανήτη δεν αφήνει περιθώρια για εφησυχασμό. Η Ελλάδα βρίσκεται σε ένα ιστορικό σταυροδρόμι όπου οι επιλογές δεν είναι απλώς ζήτημα διπλωματικής τακτικής, αλλά εθνικής επιβίωσης. Κι όμως, η ελληνική εξωτερική πολιτική δίνει την εικόνα χώρας που ακολουθεί τις εξελίξεις αντί να τις διαμορφώνει.
Από την Ουκρανία μέχρι τη Γάζα και από τη Λιβύη μέχρι την Ανατολική Μεσόγειο, η Αθήνα φαίνεται να κινείται με την ψυχολογία του «παρατηρητή». Στηρίζει τον Ζελένσκι χωρίς να ξεκαθαρίζει ποια είναι τα απτά ελληνικά οφέλη. Συμπλέει με το Παρίσι και τον Μακρόν, αλλά χωρίς σταθερές εγγυήσεις που να μεταφράζονται σε σκληρή ασφάλεια. Προσδένεται στις ΗΠΑ του Τραμπ, χωρίς να γνωρίζει ποιο θα είναι το πραγματικό βάθος της δέσμευσης. Κρατά ισορροπίες με το Ισραήλ του Νετανιάχου, αλλά με κόστος στη διεθνή εικόνα της Ελλάδας για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Την ίδια ώρα, η Τουρκία αξιοποιεί στο έπακρο την ελληνική αδράνεια. Με αυτόνομη στρατηγική, μεθοδική διπλωματία και επιθετική πολιτική ισχύος, κατορθώνει να εμφανίζεται όχι ως ταραξίας αλλά ως αναγκαίος συνομιλητής για όλους: ΗΠΑ, Ρωσία, Ευρώπη, Αραβικό κόσμο. Το στρατηγικό κενό που αφήνει η Αθήνα, η Άγκυρα το καλύπτει μεθοδικά.
Αν κάτι καθίσταται σαφές, είναι ότι η Ελλάδα «παίζει» σε πολλαπλά ταμπλό χωρίς να έχει χαράξει συνεκτική στρατηγική. Η διπλωματική προσαρμοστικότητα μπορεί να είναι αρετή, αλλά χωρίς πυξίδα μετατρέπεται σε παθητική εξάρτηση. Και σε έναν κόσμο που αναδιατάσσεται βίαια, το να στέκεσαι απλώς στο περιθώριο δεν είναι ασφαλής επιλογή, αλλά μάλλον,είναι συνταγή γεωπολιτικής περιθωριοποίησης.
Η Ελλάδα,χρειάζεται επειγόντως εθνικό στρατηγικό σχέδιο: με σαφείς προτεραιότητες, μετρήσιμα κέρδη, κόκκινες γραμμές και ιεράρχηση συμμαχιών. Διαφορετικά, η χώρα θα συνεχίσει να πορεύεται σε μια ασταθή διεθνή πραγματικότητα ως θεατήςκαι όχι ως πρωταγωνιστής της ιστορίας της, που ένεκα των συγκυριών καθίσταται υπαρξιακή.
Ουκρανία
Μια επισκόπηση της διεθνούς ειδησεογραφίας – αρθρογραφίας, το διήμερο24–25 Αυγούστου 2025, σχετικά με τη Ουκρανία, καθίσταταιπλέον σαφές ότι, η ουκρανική κρίση αποκάλυψε βαθιά διχογνωμία στη Δύση. Η ΕΕ υπογραμμίζει σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας.
Αντίθετα, η συνάντηση Τραμπ–Πούτιν στην Αλάσκα πρότεινε αναστολή εχθροπραξιών με κατοχύρωση της Κριμαίας στη Ρωσία, παρακάμπτοντας το Κίεβο. Ο Υπουργός Εξωτερικών της Ρωσίας
Σ. Λαβρόφ τόνισε: «Οι συζητήσεις για ασφάλεια της Ευρώπης, χωρίς τη Ρωσία,είναι οδός χωρίς έξοδο», ενώ ο Αμερικανός ομόλογός του Μάρκο Ρούμπιο σημείωσε: «Η Ουκρανία πρέπει να αισθάνεται ασφαλής για να δεχθεί οποιαδήποτε συμφωνία».
Η στρατηγική αντίθεση είναι σαφής: η Δύση εμφανίζεται διχασμένη μεταξύ τήρησης του διεθνούς δικαίου με εμφανή υποκειμενισμό στην ερμηνεία του και «ρεαλιστικών» λύσεων,που ενδέχεται να νομιμοποιούν ρωσικά εδαφικά κέρδη. Το Κίεβο παραμένει σε θέση αν όχι «αιχμαλωσίας», τουλάχιστον ευάλωτη λόγω της αποκλινουσών στρατηγικών επιλογών των ΗΠΑ και Ε.Ε..
«Ο Πούτιν και ο Ζελένσκι πρέπει να συναντηθούν. Δεν ξέρω αν θα συναντηθούν. Ίσως παρευρεθώ, ίσως και όχι. Ενδέχεται να υπάρξουν συνέπειες αν δεν συναντηθούν. Θα δούμε τι θα συμβεί σε μια-δυο εβδομάδες, και τότε θα παρέμβω.», δήλωσε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντ. Τράμπ. Αν επιχειρήσουμε να αναλύσουμε κατά το λογικά εφικτό και θεσμικό τρόπο, τότε, ηδήλωση του Τραμπ χαρακτηρίζεται από ασαφείς και ανοιχτούς όρους, αφήνοντας αβεβαιότητα για το αν θα παρευρεθεί στη συνάντηση Πούτιν–Ζελένσκι. Το μήνυμα είναι πολυεπίπεδο και κρυπτικό: προς τον Ζελένσκι και την Ε.Ε., υπενθυμίζει ότι η πρόοδος εξαρτάται από τη διαπραγμάτευση και την αμερικανική παρέμβαση,προς τον Πούτιν, υπογραμμίζει πιθανές συνέπειες αν η συνάντηση δεν πραγματοποιηθεί. Η αναφορά σε «μια-δυο εβδομάδες» αφήνει τις αποφάσεις υπό αμερικανικό έλεγχο, ενισχύοντας τη στρατηγική πίεση και τη θέση της Ουάσιγκτον ως κύριου διαιτητή. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η δήλωση Τραμπ, είναι, έναςμηχανισμός πίεσης και διαχείρισης της δυναμικής της σύγκρουσης.
Στο ουκρανικό μέτωπο, η Ελλάδα στοιχίζεται με τον Ζελένσκι και τον σκληρό αντιρωσικό πυρήνα της Ε.Ε., στηρίζοντας νέες κυρώσεις κατά της Ρωσίας και παράλληλα «χαιρετίζει» τις πρωτοβουλίες Τραμπ , για ειρήνη ανταλλάξιμη με εδάφη. Να επισημάνουμε, ότι είναι στο «τραπέζι» της Ε.Ε., η πρόταση Ε. Μακρόν, να σταλεί ευρωπαϊκή στρατιωτική δύναμη στην Ουκρανία ως ειρηνευτική, την οποία όμως η Ρωσία χαρακτηρίζει εκ προοιμίου ως εχθρική.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης δηλώνει στα ΜΜΕ ««Η Ελλάδα στέκεται σταθερά στο πλευρό του ουκρανικού λαού και του Προέδρου Ζελένσκι απέναντι στη ρωσική εισβολή. Δεν υπάρχει ασφάλεια στην Ευρώπη, όσο η Ρωσία επιχειρεί να επιβάλλεται με τα όπλα».Ενώ σε άλλη δήλωσή του ο Κυριάκος Μητσοτάκης προσθέσει: «χαιρετίζουμε την προσπάθεια του Προέδρου Τραμπ για μια βιώσιμη ειρηνευτική λύση. Η Ελλάδα επιθυμεί τερματισμό του πολέμου, αλλά με τρόπο που να μην παγιώνει την κατοχή ξένων εδαφών. Η ειρήνη πρέπει να στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο, στην κυριαρχία και την ανεξαρτησία της Ουκρανίας.»
Η προσπάθεια να κατανοήσει κανείς ποια είναι η πολιτική της ελληνικής κυβέρνησης στο Ουκρανικό ζήτημα καταλήγει σε έναν γρίφο. Επισήμως, η Αθήνα εμφανίζεται προσηλωμένη στις αρχές του διεθνούς δικαίου, καταδικάζει την εισβολή της Ρωσίας,συντάσσεται με τις κυρώσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αλλά στηρίζει και τον Τραμπ για ειρήνη. Στην πράξη όμως, η ελληνική στάση παραμένει αποσπασματική, αντιφατική και χωρίς σαφή στρατηγικό προσανατολισμό. Αυτή η αμφισημία δεν είναι απλώς διπλωματική «ουδετερότητα», αλλά δείγμα μιας βαθύτερης αμηχανίας απέναντι σε έναν πόλεμο που αναδιατάσσει τον γεωπολιτικό χάρτη της Ευρώπης.
Ισραήλ
Η επίθεση στο νοσοκομείο Νάσερ στη Γάζα, που κόστισε τη ζωή σε 20 αμάχους, μεταξύ τους 5 δημοσιογράφους, είναι έγκλημα πολέμου αν δεν υπήρχε στρατιωτική χρήση της εγκατάστασης. Το Άρθρο 18 της Δ’ Συμβάσεως της Γενεύης (1949) προστατεύει ρητά τα νοσοκομεία, ενώ το Άρθρο 8 του Καταστατικού της Ρώμης καθιστά ποινικά υπεύθυνους όσους επιτίθενται σκόπιμα σε αμάχους ή πολιτικές υποδομές. Η ευθύνη είναι ατομική και βαρύνει πολιτικούς και στρατιωτικούς, τόσο αυτούς που έδωσαν την εντολή όσο και όσους την εκτέλεσαν. Ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες καταδικάζει απερίφραστα τον θάνατο Παλαιστινίων σε ισραηλινές αεροπορικές επιδρομές που έπληξαν το νοσοκομείο Νάσερ.
Στο Ισραήλ, η κυβέρνηση Μητσοτάκη στηρίζει στρατιωτικά τον Νετανιάχου, σεβόμενη την αμυντική συμφωνία Αθήνας–Τελ Αβίβ, αλλά εμφανίζεται ανίκανη να αναλάβει ουσιαστική δράση για την ανθρωπιστική τραγωδία στη Γάζα. Οι δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών Γ. Γεραπετρίτη,υπερτονίζουν την ασφάλεια του Ισραήλ και την επίφαση στήριξης στη λύση δύο κρατών, χωρίς όμως να αναγνωρίζεται το Παλαιστινιακό Κράτος! Το αποτέλεσμα είναι να καταγράφεται μίαακόμη ελληνική διπλωματική ανεπάρκεια: Δηλαδή «πέτυχε» να δυσαρεστεί και το Τελ Αβίβ και να μηνενθουσιάζει τον Αμπου Αμπάς και έτσι επιβεβαιώνει,ότι η Αθήνα παραμένειχωρίς στρατηγικό ρόλο και αξιόπιστο λόγο, στην κρίση της Ανατολικής Μεσογείου.
Λιβύη
Στη Λιβύη, η ελληνική διπλωματία έχει χάσει έδαφος. Μετά τη ρήξη με τον στρατάρχη Χάφταρ, η Άγκυρα οικοδόμησε προνομιακές σχέσεις τόσο με την Τρίπολη όσο και με τη Βεγγάζη, διασφαλίζοντας την de facto αποδοχή του τουρκο-λιβυκού συμφώνου για θαλάσσιες ζώνες. Ένα σύμφωνο που υπονομεύει άμεσα τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα στην Ανατολική Μεσόγειο. Ο στρατάρχης Χαλίφα Χαφτάρ συναντήθηκε τη Δευτέρα (25/8) στη Βεγγάζη με τον Ιμπραήμ Καλίν, επικεφαλής των τουρκικών Μυστικών Υπηρεσιών. Σύμφωνα με την ανακοίνωση του γραφείου Τύπου του Χαφτάρ, οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν σε «πιθανές συνεργασίες» μεταξύ Λιβύης και Τουρκίας, χωρίς περαιτέρω διευκρινίσεις. Η συνάντηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς συμπίπτει χρονικά με τις διεργασίες στο κοινοβούλιο της ανατολικής Λιβύης, το οποίο φέρεται να εξετάζει το ενδεχόμενο παραχώρησης άδειας στην Τουρκία για έρευνες υδρογονανθράκων στη θαλάσσια ζώνη μεταξύ Λιβύης και Κρήτης. Μια τέτοια απόφαση θα αναζωπύρωνε τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς η Άγκυρα επιδιώκει να παγιώσει τις ενεργειακές της θέσεις μέσω διμερών συμφωνιών που αμφισβητούν την ελληνική υφαλοκρηπίδα. Όπως σημειώνει το Bloomberg, η επαφή Χαφτάρ–Καλίν εντάσσεται στο πλαίσιο της σταδιακής βελτίωσης των σχέσεων της Τουρκίας με δυνάμεις της περιοχής, αλλά και της προσπάθειας της Άγκυρας να επεκτείνει την επιρροή της σε μια Λιβύη διαιρεμένη, με τοπικά κοινοβούλια και πολιτοφυλακές να διαμορφώνουν ισορροπίες ισχύος.
Αίγυπτος
Αντίστοιχα, στις σχέσεις με την Αίγυπτο, η Αθήνα αδυνατεί να κεφαλαιοποιήσει την αρχική σύγκλιση με τον πρόεδρο ΑΛ – Σίσι. Το ελληνο-αιγυπτιακό σύμφωνο μερικής οριοθέτησης έχει ουσιαστικά παγώσει, ενώ η τουρκική στρατιωτική διπλωματία θριάμβευσε στο πεδίο, όπως στη Κάσο, προβάλλοντας το τουρκο-λιβυκό σύμφωνο ως κυρίαρχο πλαίσιο.
Η Τουρκία διεκδικεί επέκταση ΑΟΖ και υφαλοκρηπίδας γύρω από Κύπρο, Ρόδο και Καστελόριζο, απομονώνοντας Ελλάδα και Κύπρο μέσω συμφωνιών με Λιβύη (2019) και συμμαχιών με Κατάρ και Τυνησία. Διατηρεί στρατιωτική παρουσία και ενεργειακά σχέδια, αποφεύγοντας όμως άμεση σύγκρουση με Αίγυπτο και προτιμώντας διπλωματική οδό. Η Αίγυπτος αμφισβητεί σθεναρά την τουρκική επέκταση, στηρίζεται σε αμυντικές συμφωνίες με Ελλάδα και Κύπρο και προωθεί την ενεργειακή εκμετάλλευση φυσικού αερίου στη θαλάσσια περιοχή Κρήτης–Κύπρου–Αιγύπτου. Η προσέγγιση Αλ Σίσι είναι κυρίως διπλωματική και νομική, υποστηριζόμενη από ΕΕ και διεθνείς οργανισμούς. Η τουρκική διπλωματία πασχίζει να αποκαταστήσει διαύλους επικοινωνίας σε ενεργειακά ζητήματα και με την Αίγυπτο.
Αξιολογικό συμπέρασμα με βάσει τα ανωτέρω δεδομένα:
Η μεγάλη εικόνα είναι πως ο γεωπολιτικός χώρος που εκτείνεται από τη Βαλτική, την Κεντρική Ευρώπη και την Ευρασία μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα, τα Βαλκάνια, τη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή βρίσκεται σε διαρκή αναβρασμό. Ενεργειακοί διάδρομοι, στρατηγικά συμφέροντα, στρατιωτικές συγκρούσεις, τρομοκρατικά δίκτυα, αλλά και η νέα τεχνολογική διάσταση του πολέμου με την Τεχνητή Νοημοσύνη στην αιχμή της στρατιωτικής τεχνολογίας, συνθέτουν ένα εκρηκτικό μωσαϊκό.
Ο γεωπολιτικός χάρτης γύρω μας αναδιατάσσεται βίαια και ραγδαία. Το Διεθνές δίκαιο υποχωρεί, έναντι στη γεωπολιτική ισχύ και στρατιωτική πυγμή. ΗΠΑ-ΡΩΣΙΑ- ΚΙΝΑ διαμορφώνουν τις προϋποθέσεις για ένα τριπολικό σύστημα διεθνούς ισχύος και εξουσίας. Η Τουρκία διεκδικεί ρόλο περιφερειακού ηγεμόνα καιη Ευρώπη παραπαίει χωρίς ενιαία στρατηγική. Αν η Ελλάδα δεν αρθρώσει άμεσα δικό της σχέδιο ισχύος, κινδυνεύει να εγκλωβιστεί ως θεατής σε ένα θέατρο συγκρούσεων που θα καθορίσει το μέλλον της.
του Αλέξη Λεκάκη Κερκυραίου
