Δεν μπορούμε να γνωρίζουμε πώς θα μεταβληθούν οι περιφερειακές και παγκόσμιες ισορροπίες, μέσα στη γενικότερη αστάθεια του σημερινού κόσμου.
Μπορεί η Σερβία να αναγνωρίσει το Κουρδιστάν;
Εάν οι συνθήκες είναι κατάλληλες, η Σερβία μπορεί να μην διστάσει να ανταποδώσει την αναγνώριση του Κοσσυφοπεδίου από την Τουρκία, αντιμετωπίζοντας τον κουρδικό αυτονομισμό, κάτι που μας ανησυχεί ιδιαίτερα, γράφει σε σημερινό του άρθρο ο Αχμέτ Σούχα Ουμάρ στην τουρκική εφημερίδα Τζουμχουριέτ.
Πιστεύω (συνεχίζει) ότι θα ήταν χρήσιμο και απαραίτητο να επανεκτιμήσουμε το μέλλον των σχέσεών μας με τη Σερβία σε σχέση με τη βαλκανική και εξωτερική μας πολιτική στο σύνολό της, λαμβάνοντας υπόψη τα Βαλκάνια, την περιφερειακή πολιτική της Ελλάδας και άλλους παράγοντες .
Πως αναγνωρίσαμε το Κοσσυφοπέδιο;
Αναγνωρίσαμε αμέσως το Κοσσυφοπέδιο, το οποίο είχε κατασχεθεί από τη Γιουγκοσλαβία, κατόπιν επιμονής του πρωθυπουργού Ερντογάν, ξεχνώντας ότι είχαμε δώσει στον τότε Σέρβο πρόεδρο Τάντιτς εγγύηση για το αντίθετο.
Η Σερβία απέσυρε τον πρεσβευτή της από την Άγκυρα και οι τουρκοσερβικές σχέσεις έφτασαν σε οριακό σημείο.
Η Σερβία πίστευε ότι η Τουρκία είχε υποτιμήσει το Κόσοβο, ότι η Τουρκία είχε ομοιότητες με τη Σερβία σε πολλά ζητήματα, όπως ο εθνοτικός διαχωρισμός που χρησιμοποίησε ο δυτικός ιμπεριαλισμός για να διαλύσει τη Γιουγκοσλαβία και οι σχέσεις της με την ΕΕ, κάτι που πίστευε -και είχαν δίκιο- ότι την ενθάρρυνε, και ότι η Τουρκία ενεργούσε βιαστικά για να εξασφαλίσει την υποστήριξη των ΗΠΑ για μια επιχείρηση στο βόρειο Ιράκ.
Όπως μου είπε ο ίδιος ο Πρόεδρος Τάντιτς, η Σερβία μας έστελνε ένα μήνυμα σχετικά με το κουρδικό ζήτημα.
Η γνώμη στις δύο πρώτες παραγράφους του άρθρου μου ήταν η αρχική μου εκτίμηση, την οποία διαβίβασα στο υπουργείο ως Πρέσβης της Τουρκίας στο Βελιγράδι, στο οποίο διορίστηκα το 2008, με την προσδοκία ότι θα μπορούσα να βελτιώσω τις σχέσεις υπό αυτές τις συνθήκες. Παραμένω στην ίδια γνώμη μέχρι σήμερα.
Νέα κρίση με τη Σερβία;
Όταν είδα τον Σέρβο Πρόεδρο Βούτσιτς να κατηγορεί την Τουρκία ότι προσπαθεί να αναβιώσει την Οθωμανική Αυτοκρατορία και να λέει : «Μπορείτε να φανταστείτε πόσο προβληματικό θα ήταν αν εξοπλίζαμε τη νοτιοανατολική Τουρκία και ορισμένα από τα εδάφη που διεκδικεί», μου θύμισε το 2008.
Φαίνεται ότι τα οπλισμένα «καμικάζι drones» που παρείχε η Τουρκία στο Κοσσυφοπέδιο προκάλεσαν την σκληρή αντίδραση του Βούτσιτς.
Η προσπάθεια του Βούτσιτς να μαλακώσει τα σχόλιά του υπερβάλλοντας τους επαίνους του Ερντογάν, ενώ ταυτόχρονα δηλώνει ότι θα προστατεύσει τη χώρα του πάση θυσία, καταδεικνύει τη σοβαρότητα της κατάστασης.
Η Δύση διέλυσε τη Γιουγκοσλαβία
Η Γιουγκοσλαβία, η οποία αναμενόταν να καταστραφεί από τη Σοβιετική Ένωση, τελικά καταστράφηκε από τον δυτικό ιμπεριαλισμό. Η Γερμανία ηγήθηκε, ακολουθούμενη από τη Βρετανία και τη Γαλλία, και η τελική απόφαση ελήφθη από τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες διέταξαν το ΝΑΤΟ να βομβαρδίσει τη Σερβία για να καταλάβει το Κόσοβο.
Η Δύση άφησε σερβικές, βοσνιακές, κροατικές και αλβανικές μειονότητες σε κάθε κράτος που αποσχίστηκε από τη Γιουγκοσλαβία, με σκοπό να δημιουργήσει αστάθεια όταν χρειαστεί.
Ωστόσο, δεν έχει ακόμη διαμορφώσει τα Δυτικά Βαλκάνια στην επιθυμητή τους κατάσταση. Ο λόγος για τον οποίο οι εντάξεις των νέων κρατών στην ΕΕ και το ΝΑΤΟ ήταν προβληματικές, καθυστερημένες και ορισμένες δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί είναι ότι η Δύση δεν έχει επιτύχει πλήρως στις φιλοδοξίες της.
Η Δύση ανησυχεί για την αδυναμία της Σερβίας να αναγνωρίσει το Κοσσυφοπέδιο και τις προσπάθειές της να βελτιώσει τις σχέσεις της με τη Ρωσία και την Κίνα.
Η πρόσφατη κλιμάκωση των προβλημάτων μεταξύ Σερβίας και Κοσσυφοπεδίου φαίνεται να πηγάζει από τη χειραγώγηση και τον εξοπλισμό του Κοσσυφοπεδίου από τη Δύση.
Η Σερβία είναι σύμμαχος της Τουρκίας
Η Σερβία είναι σύμμαχος της Τουρκίας σήμερα και στο μέλλον, όπως ακριβώς ήταν ιστορικά στην Άγκυρα, τη Νικόπολη και κατά τη διάρκεια του Πολέμου της Ανεξαρτησίας. Η Τουρκία μπορεί να προστατεύσει τη Βοσνία-Ερζεγοβίνη, το Κοσσυφοπέδιο και τους Βόσνιους στη Σερβία και το Μαυροβούνιο μόνο διατηρώντας καλές σχέσεις με τη Σερβία. Παρά τις αντισερβικές προσεγγίσεις του ΑΚΡ και του Νταβούτογλου, αυτή η πολιτική, της οποίας τα θεμέλια τέθηκαν μεταξύ 2008 και 2010, έχει αποδειχθεί σωστή.
Ο «νεοοθωμανισμός» είναι μια φαντασίωση που μόνο μεγάλα προβλήματα θα προκαλέσει στην Τουρκία στα Δυτικά Βαλκάνια, όπως έχει κάνει και στη Μέση Ανατολή.
Ο Βούτσιτς, ο οποίος έχει χάσει τη φήμη του ως έντιμου και αδιάφθορου πολιτικού, στην οποία όφειλε την άνοδό του στη Σερβία, τάσσεται υπέρ των καλών σχέσεων με την Τουρκία και, όπως είπε, τα πήγαιναν καλά με τον Ερντογάν.
Το ενδιαφέρον της Τουρκίας για το Κοσσυφοπέδιο δεν έχει βρει ανταπόκριση. Οι δυσκολίες που αντιμετωπίστηκαν με την εκπαίδευση στην τουρκική γλώσσα στο Κοσσυφοπέδιο και η πώληση των Kosova Airlines σε ιδιωτική αεροπορική εταιρεία αντί των Turkish Airlines είναι ακόμη νωπές στη μνήμη μας.
Η Σερβία είναι ένας αξιόπιστος εταίρος για την Τουρκία στα Δυτικά Βαλκάνια και την Ευρώπη, όπως αποδεικνύεται από την απροσδόκητη εξέλιξη των τουρκοσερβικών σχέσεων μεταξύ 2008 και 2010, η οποία ανησύχησε την ΕΕ. Η απώλεια αυτού του πλεονεκτήματος πέφτοντας στα χέρια του δυτικού ιμπεριαλισμού, όπως στη Συρία, είναι το μεγαλύτερο λάθος που θα μπορούσε να κάνει η Τουρκία.
Πιέζεται η Χαμάς: Ισραήλ και Χαμάς κινούνται σε εύθραυστη ισορροπία ως προς τη διατήρηση της εκεχειρίας, με το Ισραήλ να υποχωρεί μερικώς στο ζήτημα της ανθρωπιστικής βοήθειας προς τη Γάζα. Η ισραηλινή κυβέρνηση ωστόσο απειλεί με περιορισμό της βοήθειας, μετά τη παράδοση τεσσάρων σορών από τη Χαμάς – εκ των οποίων οι τρεις μόνο ανήκαν σε ομήρους. Το τελεσίγραφο Νετανιάχου: Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου προειδοποίησε για «κόλαση» σε περίπτωση που η Χαμάς δεν παραδώσει τα όπλα, τονίζοντας ότι οι όροι του αμερικανού προέδρου Τραμπ για αφοπλισμό και αποστρατιωτικοποίηση της οργάνωσης είναι ξεκάθαροι. Παράλληλα, εξέφρασε την ελπίδα πως η συμφωνία Ισραήλ–Χαμάς θα οδηγήσει σε μια ειρηνική επόμενη φάση. Η κατάσταση στη Λωρίδα: Φορτηγά με τρόφιμα, καύσιμα και ιατρικά εφόδια εισήλθαν στη Γάζα, ενώ το πέρασμα της Ράφα αναμένεται να ανοίξει επισήμως σήμερα υπό την εποπτεία της ΕΕ. Ωστόσο, η εκτεταμένη καταστροφή στη Λωρίδα της Γάζας και οι συνεχιζόμενες ένοπλες συγκρούσεις μεταξύ φατριών αποτελούν σοβαρό εμπόδιο για την εφαρμογή των συμφωνιών και καθιστούν όλο και πιο απίθανο τον άμεσο αφοπλισμό της Χαμάς, παρά τις πιέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ.
Ο Ευάγγελος Βενιζέλος μίλησε για τη ρευστότητα του διεθνούς περιβάλλοντος, το θεσμικό αδιέξοδο στο εσωτερικό και την ανάγκη μιας ρεαλιστικής στρατηγικής για την Ελλάδα.
Το διεθνές σκηνικό αστάθειας και ανακατατάξεων και τη θέση της Ελλάδας σε αυτό ανέλυσε ο Ευάγγελος Βενιζέλος. Μιλώντας στην ΕΡΤ, ο πρώην πρόεδρος του ΠαΣοΚ υπογράμμισε ότι βρισκόμαστε σε μια περίοδο βαθιάς αναδιάταξης του διεθνούς συστήματος, όπου «οι θεσμοί δεν λειτουργούν και δεν υπάρχει πλέον ένα κοινό πρωτόκολλο».
Αναφερόμενος στις τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, ο κ. Βενιζέλος τόνισε πως «η διεθνής κοινότητα θεωρεί ότι χωρίς λύση δύο κρατών δεν θα υπάρξει βιώσιμη ειρήνη», ωστόσο «τοπογραφικά η περιοχή έχει διαμορφωθεί με τρόπο που δεν επιτρέπει πλέον αυτή τη λύση».
Πρόσθεσε ότι «κερδισμένοι, προς το παρόν, εμφανίζονται οι ΗΠΑ και ο Ντόναλντ Τραμπ», επισημαίνοντας ότι «η μεγάλη εικόνα είναι μια ρευστοποίηση όσων γνωρίζαμε».
Ο πρώην υπουργός προειδοποίησε ότι η Δύση ως πολιτική οντότητα δοκιμάζεται, καθώς «ο Αμερικανός πρόεδρος δεν αποδέχεται την ηγεσία της Δύσης παρά μόνο εφόσον τα κράτη συμμορφώνονται με τους όρους του», ενώ το ΝΑΤΟ, όπως είπε, «τίθεται πλέον σε αμφισβήτηση ως θεμέλιο της ευρωατλαντικής ασφάλειας».
Η Ελλάδα χρειάζεται ρεαλιστική στρατηγική
Αναφορικά με την Ελλάδα, σημείωσε ότι η χώρα χρειάζεται ρεαλιστική στρατηγική προσαρμογής, πέρα από τη ρητορική του διεθνούς δικαίου και της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. «Ο καθένας πρέπει να έχει το μερίδιό του στην ασφάλειά του», είπε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι αυτό συχνά οδηγεί σε «αξιακές εκπτώσεις» προκειμένου να προστατευθεί το εθνικό συμφέρον.
Επέρριψε ευθύνες στην κυβέρνηση για την απουσία πολιτικής συνεννόησης στα εθνικά θέματα, λέγοντας πως «η κυβέρνηση έχει ευθύνη για την κύρια απουσία συναίνεσης στα θέματα εξωτερικής πολιτικής». Παράλληλα, υπογράμμισε ότι «πρέπει να μιλήσουμε στο εσωτερικό εις βάθος για τα ελληνοτουρκικά», επισημαίνοντας την ανάγκη ενός ειλικρινούς και σοβαρού εθνικού διαλόγου.
Αναφερόμενος στην Τουρκία, εκτίμησε ότι, προκειμένου να διατηρήσει την προοπτική καλών σχέσεων με την Ευρώπη, «θα πρέπει να πληροί συγκεκριμένες προϋποθέσεις» και δεν θα επιδιώξει τη διατάραξη των ελληνοτουρκικών σχέσεων.
Τι είπε για Τσίπρα
Κληθείς να σχολιάσει τις τελευταίες κινήσεις του Αλέξη Τσίπρα αλλά και τα όσα ακούγονται για τη δημιουργία ενός νέου κόμματος, ο κ. Βενιζέλος απάντησε δηκτικά: «Ο καθένας έχει το δικαίωμα να φιλοδοξεί, να ελπίζει και, ενδεχομένως, να φαντασιώνεται».
Θεσμικό και αξιακό αδιέξοδο
Αναφερόμενος στην εσωτερική κατάσταση της χώρας, ο Ευάγγελος Βενιζέλος επεσήμανε ότι «υπάρχει μια οικονομία με δημοσιονομική ασφάλεια, αλλά το γεγονός αυτό δεν σημαίνει ότι έχουμε γίνει μια χώρα παραγωγική και ανταγωνιστική και μια χώρα που θα ανέβει στις διεθνείς κατατάξεις». Όπως είπε, «το πρόβλημά μας είναι ότι η προοπτική για έναν ρυθμό ανάπτυξης που θα καλύψει όλα αυτά είναι πολύ αχνή».
Πρόσθεσε ότι «έχουμε ένα αδιέξοδο θεσμικό και αξιακό», τονίζοντας πως «η κοινωνία δεν πιστεύει ότι λειτουργούν οι θεσμοί». Ο κ. Βενιζέλος σημείωσε με έμφαση ότι «η χώρα έχει καταστεί μη διακυβερνήσιμη», εκφράζοντας αμφιβολίες για το αν «υπάρχει κάποια προοπτική να αλλάξει κάτι μέχρι τις επόμενες εκλογές».
Ενημέρωση Διπλωματικών Συντακτών από την Εκπρόσωπο του Υπουργείου Εξωτερικών, Λάνα Ζωχιού (15.10.2025)
Λ. ΖΩΧΙΟΥ:Καλή σας μέρα. Καλώς ήρθατε. Θα ξεκινήσουμε με τις τελευταίες εξελίξεις. Μόλις χθες είχαμε την επίσκεψη της Παλαιστίνιας Υπουργού Εξωτερικών στην Αθήνα, μία ημέρα μετά την ιστορική Σύνοδο Κορυφής Ειρήνης στο Sharm El-Sheikh, στην Αίγυπτο. Ο Υπουργός Εξωτερικών ήταν εκεί συνοδεύοντας τον Πρωθυπουργό. Ήταν μια ιστορική μέρα για τη Μέση Ανατολή. Η Ελλάδα παγίως αναφέρει ότι η επίτευξη εκεχειρίας και η απελευθέρωση των ομήρων αποτελούν καθοριστικό πρώτο βήμα για μια συνολική διευθέτηση, η οποία θα οδηγήσει στην έναρξη της πολιτικής διαδικασίας με στόχο τη λύση των δύο κρατών στη βάση των ψηφισμάτων του ΟΗΕ, ως της μόνης οδού, όπως παγίως λέμε, για την εμπέδωση της ειρήνης στην περιοχή.
Όσον αφορά το ρόλο της Ελλάδας στην περιοχή – Γάζα και Μέση Ανατολή – την επόμενη μέρα: Οι δηλώσεις του Υπουργού εχθές έδωσαν ένα πρώτο πλαίσιο. Πρώτον, ως προς την πτυχή της παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας για την ανακούφιση του άμαχου πληθυσμού της Γάζας. Το έχει πράξει η Ελλάδα πολλαπλώς στο παρελθόν και στο επόμενο διάστημα πρόκειται να ανακοινωθεί μια μεγάλη αύξηση της ανθρωπιστικής βοήθειας στη Γάζα.
Ο δεύτερος πυλώνας είναι η ανάγκη σταθεροποίησης της Γάζας. Είναι κλειδί για να εμπεδωθεί η ασφάλεια στη Λωρίδα της Γάζας και να διασφαλιστεί η επιστροφή της Παλαιστινιακής Αρχής στη Γάζα το ταχύτερο δυνατόν. Η Ελλάδα ως αξιόπιστος συνομιλητής όλων των μερών θα συμβάλλει και θα συνδράμει συνομιλώντας με όλα τα κράτη στην περιοχή.
Η τρίτη πτυχή του ρόλου της Ελλάδας την επόμενη μέρα αφορά στην ανοικοδόμηση. Αναφερόμαστε κατά κύριο λόγο στην κινητοποίηση του ιδιωτικού τομέα ώστε να συμβάλλει στην ανοικοδόμηση της Γάζας για τη βελτίωση της ζωής των Παλαιστινίων.
Λίγες μέρες πριν από τη Σύνοδο Κορυφής, η Ελλάδα ήταν παρούσα στη διπλωματική πρωτοβουλία της Γαλλίας στη Συνάντηση των Παρισίων για το μέλλον της Γάζας. Στηρίζουμε οποιαδήποτε πρωτοβουλία έχει στόχο την ειρήνευση στη Γάζα και τη Μέση Ανατολή. Εκεί, η Ελλάδα εκπροσωπήθηκε από τον Πρέσβη μας στη Γαλλία, τον κ. Αλεξανδρίδη.
Για τις επισκέψεις του Υπουργού Εξωτερικών στην Εσθονία και τη Φινλανδία θα ήθελα να αναφερθώ στα σημεία επαφής μας με τις χώρες αυτές. Παρά τη γεωγραφική απόσταση που χωρίζει τη χώρα μας με αυτές τις χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά, διαπιστώνει κανείς ότι υπάρχουν αρκετά σημεία επαφής και κοινές προκλήσεις. Θα αναφέρω επιγραμματικά τα εξής. Οι χώρες αυτές είναι ομονοούντες εταίροι, ως κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης και σύμμαχοι στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ -μετά την απόφαση της Φινλανδίας να ενταχθεί στη Βορειοατλαντική Συμμαχία-. Γεωγραφικά βρισκόμαστε στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αποδίδουμε ιδιαίτερη σημασία στην προστασία των συνόρων. Ως προς τη γεωστρατηγική μας θέση, η Ελλάδα ανήκει στην νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ και η Φινλανδία και η Εσθονία στην ανατολική. Ως εκ τούτου, έχουμε αναλάβει κρίσιμο ρόλο στη θωράκιση της διατλαντικής ασφάλειας.
Είμαστε παράκτια κράτη με εκτεταμένες ακτογραμμές και αναγνωρίζουμε και οι τρεις τη σημασία της θαλάσσιας ασφάλειας, την οποία η Ελλάδα έχει θέσει ως προτεραιότητα της θητείας της ως μέλους στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Βρισκόμαστε αντιμέτωπες με τις επιπτώσεις ενός διαρκώς μεταβαλλόμενου και ασταθούς περιφερειακού και διεθνούς περιβάλλοντος. Αντιμετωπίζουμε απειλές στα σύνορά μας, στα εξωτερικά σύνορα της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Συγκλίνουμε σε θέματα που αφορούν στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την αμυντική θωράκιση και τη διεύρυνσή της. Και οι τρεις χώρες υποστηρίζουμε ότι η διεύρυνση θα πρέπει να βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ως προς την Υφυπουργό, την κυρία Αλεξάνδρα Παπαδοπούλου και τις πολιτικές διαβουλεύσεις μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου που διεξήχθησαν στην Αθήνα, στις 7 Οκτωβρίου. Οι διαβουλεύσεις αυτές είχαν αντικείμενο την Ανατολική Μεσόγειο και επικεντρώθηκαν στη Λιβύη. Η Ελλάδα και η Αίγυπτος, ως γειτονικές χώρες, συγκλίνουν σε πολλά σημεία, τα οποία αφορούν τόσο την Ανατολική Μεσόγειο και τη Λιβύη.
Ανταλλάχθηκαν απόψεις για την πολιτική διαδικασία στη Λιβύη. Προσβλέπουμε στην οριστική επίλυση του Λιβυκού, μέσω της διεξαγωγής ελεύθερων και δίκαιων εκλογών, χωρίς έξωθεν παρεμβάσεις, για την ανάδειξη μιας αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης. Και οι δύο πλευρές εξέφρασαν την υποστήριξή τους στον οδικό χάρτη που έχει παρουσιάσει η Ειδική Απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ για τη Λιβύη, κα Hannah Tetteh, ο οποίος, πολύ συνοπτικά, προβλέπει την εκκίνηση της πολιτικής διαδικασίας και τη συγκρότηση συμπεριληπτικής κυβέρνησης που θα οδηγήσει τη χώρα σε εκλογές. Ελλάδα και Αίγυπτος, ως άμεσα γειτονικές χώρες της Λιβύης, έχουν κοινό συμφέρον να υπάρχει σταθερότητα και ευημερία στη Λιβύη προς όφελος ολόκληρης της περιοχής. Οι πολιτικές διαβουλεύσεις θα λάβουν τακτικό χαρακτήρα και ο επόμενος γύρος θα πραγματοποιηθεί στο Κάιρο.
Πριν προχωρήσω στο πρόγραμμα του Υπουργού και των Υφυπουργών, θα ήθελα να αναφερθώ στο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εξωτερικών, με τίτλο «Σύσταση Γραφείου Ελληνικής Προεδρίας», το οποίο έθεσε ο Υπουργός Εξωτερικών στις 13 Οκτωβρίου σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση. Το νομοσχέδιο αυτό αποσκοπεί στη σύσταση ενός αυτοτελούς Γραφείου Ελληνικής Προεδρίας για τον συντονισμό και την υποστήριξη του έργου της ελληνικής Προεδρίας του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027. Έχουν ήδη ξεκινήσει οι εργασίες για την οργάνωση της Προεδρίας. Για την Ελλάδα, η άσκηση της Προεδρίας αποτελεί σημαντική και υψηλή διακύβευση και βεβαίως θέλουμε να είμαστε όσο το δυνατόν πιο έτοιμοι σε όλα τα επίπεδα.
Ως προς το πρόγραμμα του Υπουργού Εξωτερικών. Αύριο, ο Υπουργός Εξωτερικών θα βρίσκεται στη Βουλή για την προ ημερησίας διάταξης συζήτηση για την εξωτερική πολιτική. Την Κυριακή, 19 Οκτωβρίου, ο Υπουργός Εξωτερικών θα μεταβεί στα Ιεροσόλυμα για να παραστεί στη χειροτονία του νέου Ηγουμένου της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης του Όρους Σινά, κ. Συμεών. Τη Δευτέρα θα είναι στο Λουξεμβούργο, όπου θα συμμετάσχει στο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τα θέματα της ατζέντας είναι το Ουκρανικό, οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή μετά την υπογραφή της συμφωνίας και οι σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ινδο-Ειρηνικού. Μετά το Λουξεμβούργο θα μεταβεί στο Λονδίνο, όπου θα εκπροσωπήσει την Ελλάδα στη Σύνοδο Κορυφής της Διαδικασίας του Βερολίνου, στις 22 Οκτωβρίου.
Την Πέμπτη, 30 Οκτωβρίου, ο Υπουργός Εξωτερικών θα μεταβεί στη Βαγδάτη. Θα έχει εκεί συνάντηση με τον Ιρακινό ομόλογό του και την επομένη θα μεταβεί στο Μπαχρέιν για να συμμετάσχει στο Manama Dialogue. Το Manama Dialogue είναι μια πρωτοβουλία της κυβέρνησης του Μπαχρέιν. Διεξάγεται με στόχο τη συζήτηση και ανάλυση θεμάτων που αφορούν στην ασφάλεια και σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και Μέση Ανατολή. Η Διάσκεψη του 2025 αφορά στις γεωπολιτικές προκλήσεις της περιοχής, στη θαλάσσια ασφάλεια, τη διαχείριση κρίσεων και την ενεργειακή μετάβαση.
Σε ό, τι αφορά το πρόγραμμα της Υφυπουργού Εξωτερικών, στις 17 Οκτωβρίου θα είναι στο Med Dialogue, στη Νάπολη της Ιταλίας. Στις 21 Οκτωβρίου, η Υφυπουργός θα συμμετάσχει στο Συμβούλιο Γενικών Υποθέσεων στο Λουξεμβούργο. Στις 23 και 24, στη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες και την Πέμπτη 30 Οκτωβρίου θα συναντηθεί με την State Secretary της Φινλανδίας και την Παρασκευή 31 Οκτωβρίου με τον Υφυπουργό Εξωτερικών της Λιθουανίας.
Ο κύριος Θεοχάρης θα μεταβεί την Πέμπτη 16 Οκτωβρίου στο Λονδίνο. Θα συμμετάσχει σε συνάντηση Υπουργών αρμόδιων για οικονομικά θέματα στη Διαδικασία του Βερολίνου και μετά θα βρεθεί στις 19 και 20 στη Βαγδάτη, στη Μεικτή Διυπουργική Επιτροπή με το Ιράκ. Στις 22-23 Οκτωβρίου στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και στις 29 Οκτωβρίου στη Σαουδική Αραβία.
Αυτά ως προς τα εισαγωγικά. Εφόσον έχετε ερωτήσεις, παρακαλώ πολύ, αναφέρετε το όνομά σας και το μέσο το οποίο εκπροσωπείτε.
Θ. ΜΠΑΛΟΔΗΜΑΣ: Μπαλοδήμας από Ριζοσπάστη. Είπατε πριν ότι ο στόχος της κυβέρνησης, αν κατάλαβα καλά, είναι η έναρξη μιας πολιτικής διαδικασίας για τη λύση των δύο κρατών. Αυτό προβλέπει, σύμφωνα με τα ψηφίσματα του ΟΗΕ, ότι το παλαιστινιακό κράτος θα δομηθεί σε συγκεκριμένα εδάφη, μεγάλη έκταση των οποίων έχουν καταληφθεί από τις ισραηλινές ένοπλες δυνάμεις. Θα υπάρχει πίεση από την πλευρά της ελληνικής κυβέρνησης προς τον στρατηγικό εταίρο Ισραήλ για να αποχωρήσει; Ένα αυτό και ένα δεύτερο που θέλω να ρωτήσω είναι το εξής. Αναφερθήκατε επίσης στην ανάγκη σταθεροποίησης στη Γάζα ως κλειδί για να εμπεδωθεί η ασφάλεια στην περιοχή με επιστροφή της Παλαιστινιακής Αρχής στη Γάζα. Αυτό τι σημαίνει στην πράξη; Ότι θα στηρίξουμε μια προσπάθεια, ας πούμε, αν αναπτυχθεί μια ένοπλη δύναμη για να αντιμετωπίσει τη Χαμάς;
Λ. ΖΩΧΙΟΥ: Θα μείνω στη θέση μας για το θέμα της πολιτικής διαδικασίας. Επαναλαμβάνω η Ελλάδα παραμένει σταθερή στη θέση της υπέρ της επανεκκίνησης της πολιτικής διαδικασίας με στόχο τη λύση των δύο κρατών, στη βάση των σχετικών ψηφισμάτων του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Ως προς το θέμα της αναγνώρισης παλαιστινιακού κράτους, παραμένουμε επίσης σταθεροί. Η αναγνώριση του παλαιστινιακού κράτους είναι μέρος της πολιτικής διαδικασίας, η οποία πρέπει να επανεκκινήσει. Βρισκόμαστε αυτή τη στιγμή ένα βήμα πιο κοντά. Το βήμα αυτό ποιο είναι; Λέμε πάντοτε, και από την πρώτη στιγμή, από την 7η Οκτωβρίου 2023, ότι απαραίτητη προϋπόθεση είναι η εκεχειρία, η απελευθέρωση των ομήρων, η παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας. Αυτή τη στιγμή είμαστε στην εκεχειρία και στην απελευθέρωση των ομήρων και βλέπουμε ότι υπάρχει και ροή ανθρωπιστικής βοήθειας που μπαίνει στη Γάζα. Αυτό είναι μια σχετική πρόοδος.
Είμαστε σχετικά αισιόδοξοι ως προς αυτό το θέμα, ως προς τις εξελίξεις δηλαδή στη Μέση Ανατολή. Είχαμε καιρό να δούμε και να ακούσουμε κάποια θετική είδηση από τη Μέση Ανατολή. Η Ελλάδα είναι στρατηγικός εταίρος του Ισραήλ και μεταφέρει μηνύματα. Πάντοτε το έκανε αυτό και σε αυτό έχει τοποθετηθεί και ο ίδιος ο Υπουργός Εξωτερικών πολλάκις.
Ως προς τη σταθεροποίηση της Γάζας, αντιλαμβάνεστε ότι αυτή τη στιγμή η συζήτηση είναι πολύ πρώιμη. Τόσο ως προς την επόμενη μέρα στη Γάζα, όσο και στο ότι πρέπει γενικότερα να διασαφηνιστούν πολλά σημεία του ίδιου του Σχεδίου. Άρα, σε αυτό το κομμάτι θα σας πω ότι η Ελλάδα θα συμμετάσχει στις συζητήσεις και στις διαβουλεύσεις που θα ακολουθήσουν το επόμενο διάστημα.
Κ. ΜΠΑΛΗ: Ήθελα δύο διευκρινιστικές ερωτήσεις. Η πρώτη είναι εάν είχε συγκεκριμένες επαφές ο κ. Γεραπετρίτης στο Sharm El-Sheikh με ομολόγους του. Και η δεύτερη είναι εάν στη Διαδικασία του Βερολίνου, με αφορμή τη Σύνοδο Κορυφής στο Λονδίνο, έχουν ενταχθεί και Ουκρανία – Μολδαβία.
Λ. ΖΩΧΙΟΥ: Στην πρώτη ερώτηση σας, σε ό,τι αφορά τις επαφές του Υπουργού Εξωτερικών, είχε επαφές με ομολόγους του.Ήταν μια ευκαιρία για ανταλλαγή απόψεων ως προς τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Στο δεύτερο ερώτημά σας, ως προς τη διαδικασία του Βερολίνου στη Σύνοδο Κορυφής θα είναι τα Δυτικά Βαλκάνια.
Κ. ΜΠΑΛΗ: Ναι, λέω μήπως χάσαμε κάποιο επεισόδιο;
Λ. ΖΩΧΙΟΥ: Αν αλλάξει κάτι, θα επανέλθω ως προς αυτό το ερώτημά σας.
Π. ΜΙΧΟΣ:Καλημέρα, Παναγιώτης Μίχος από την εφημερίδα “Το Μανιφέστο”. Αρμενική εφημερίδα της Τουρκίας αποκάλυψε ότι το τουρκικό Υπουργείο Πολιτισμού έδωσε νότα στη Μεγάλη του Γένους Σχολή να εκκενωθεί εντός τριών μηνών. Ορισμένοι το ερμηνεύουν και ως πιθανότητα οριστικού κλεισίματος μιας σχολής που λειτουργεί αιώνες και έχει ιδιαίτερη σημασία για τους Ελληνορθόδοξους της Κωνσταντινούπολης. Το Υπουργείο Εξωτερικών έχει κάνει κάποιο διάβημα; Έχει επικοινωνήσει με τις τουρκικές αρμόδιες αρχές; Ποια είναι η άποψή του; Πώς παρακολουθεί το θέμα; Και ένα σχετικό ερώτημα, πάλι σχετικά με την Τουρκία. Στις διαβουλεύσεις Ελλάδας – Αιγύπτου, Αθήνα και Κάιρο έχουν στρατηγική σχέση. Προβληματίζεται όμως η Αθήνα για την επαναπροσέγγιση Τουρκίας και Αιγύπτου γενικώς, αλλά όπως βλέπουμε και στα ζητήματα της Γάζας; Ευχαριστώ πολύ.
Λ. ΖΩΧΙΟΥ: Σε ό,τι αφορά το πρώτο ερώτημά σας, η Μεγάλη του Γένους Σχολή είναι ένα εμβληματικό εκπαιδευτικό μειονοτικό ίδρυμα. Όπως πολύ καλά γνωρίζετε, στη συντριπτική πλειοψηφία των κτηρίων της Κωνσταντινούπολης πραγματοποιούνται εργασίες αντισεισμικής θωράκισης, πόσω μάλλον στα μειονοτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα που αποτελούν εμβληματικά μνημεία. Θα ανακοινωθεί σύντομα ο τόπος, στον οποίο θα μετεγκατασταθεί η Πατριαρχική Μεγάλη του Γένους Σχολή. Θα είναι εντός του επόμενου χρονικού διαστήματος. Σε ό,τι αφορά το δεύτερο ερώτημα. Προφανώς δεν θα σχολιάσω την εξωτερική πολιτική μιας τρίτης χώρας. Εγώ μπορώ να σας πω ότι η Ελλάδα ασκεί τη δική της εξωτερική πολιτική. Έχει στρατηγική εταιρική σχέση με την Αίγυπτο. Ανακοινώθηκε τον Μάιο του 2025 και εργαζόμαστε ως προς την εμβάθυνση της σχέσης αυτής.
Κ. ΤΣΑΜΟΥΡΗ: Τσαμούρη από το STAR. Εγώ ήθελα να ρωτήσω εάν θεωρεί το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών ότι ο Erdogan βγήκε ενισχυμένος από τον ρόλο που έπαιξε στη Γάζα και από την έκβαση των διαπραγματεύσεων. Και αν σας ανησυχεί το γεγονός ότι έχει ενισχυθεί διπλωματικά η Τουρκία.
Λ. ΖΩΧΙΟΥ: Δεν θα σχολιάσω τις ενέργειες τρίτων κρατών, πόσο μάλλον της Τουρκίας. Θα μιλήσω ως Υπουργείο Εξωτερικών για την ελληνική εξωτερική πολιτική, και αν θέλετε για αυτό κάλλιστα μπορείτε να με ρωτήσετε. Η Ελλάδα ασκεί μια ανεξάρτητη, ενεργητική εξωτερική πολιτική. Είναι κυρίαρχο κράτος και δεν ετεροκαθορίζεται. Παρακολουθούμε τις εξελίξεις. Σχολιάζω βεβαίως όχι εκτιμήσεις, αλλά γενικότερα ό,τι συμβαίνει επί του πεδίου και από εκεί και πέρα βεβαίως παρατηρούμε και παρακολουθούμε τις εξελίξεις και στα γειτονικά μας κράτη.
Κ. ΤΣΑΜΟΥΡΗ: Δεν ζήτησα να μου σχολιάσετε τις επαφές τους και τις κινήσεις τους. Μια αποτίμηση που κάνει η Ελλάδα από τον ρόλο που έπαιξε η Τουρκία στις διαπραγματεύσεις.
Λ. ΖΩΧΙΟΥ: Θα μείνω σε αυτά που σας είπα.
Π. ΤΖΑΝΕΤΑΚΟΣ: Γεια σας, Τζανετάκος από την ΕΡΤ και το Βήμα. Να το εξειδικεύσω λίγο, αν μπορώ, από τη συνάδελφο. Υπάρχουν μια σειρά από δεδομένα. Το ένα είναι ότι η Τουρκία έχει ένα διακριτό πλέον ρόλο στη Γάζα και στη Μέση Ανατολή. Το δεύτερο είναι ότι ο κ. Erdogan φαίνεται να έχει έναν ανοιχτό δίαυλο απευθείας επικοινωνίας με τον κύριο Trump. Το τρίτο είναι ότι υπάρχει πίεση από την ηγεσία του ΝΑΤΟ, αλλά και εκπεφρασμένες θέσεις του στενού πυρήνα, αν μπορούμε να το πούμε έτσι, των Ευρωπαίων για τη συμμετοχή της Τουρκίας στο εγχείρημα της ευρωπαϊκής αμυντικής αυτονομίας. Και αναρωτιέμαι αν υπάρχουν δεύτερες σκέψεις στην ηγεσία του Υπουργείου Εξωτερικών όσον αφορά τη διακηρυγμένη θέση για τη σύνδεση, να το πούμε έτσι, της συμμετοχής της Τουρκίας με την άρση του casus belli. Μόλις χθες ο Υπουργός Εξωτερικών είπε σε συνέντευξή του ότι δεν είναι εποχή για κρίσεις και νομίζω ότι η επιμονή σε αυτή τη θέση θα οδηγούσε ενδεχομένως σε μία κλιμάκωση μεταξύ Αθήνας και Άγκυρας.
Λ. ΖΩΧΙΟΥ: Θα επαναλάβω την απάντηση που έδωσα στην κυρία Τσαμούρη. Επαναλαμβάνω, η Ελλάδα είναι κυρίαρχο κράτος. Ασκεί μια ενεργητική, ανεξάρτητη, σταθερή εξωτερική πολιτική. Έχει τους δικούς της προσανατολισμούς. Και δεν ετεροκαθορίζεται. Άρα, ως προς το θέμα που με ρωτάτε, δεν έχει αλλάξει κάτι σε σχέση με την στάση που θα τηρήσουμε στο SAFE. Για την ένταξη μιας τρίτης χώρας στο SAFE απαιτείται η σύναψη μιας διμερούς τεχνο-οικονομικής συμφωνίας. Με ελληνική παρέμβαση, έχουμε καταφέρει για την υπογραφή αυτής της συμφωνίας να απαιτείται ομοφωνία, βάσει του άρθρου 212 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σε συνδυασμό με το άρθρο 218. Το δεύτερο είναι ότι, πάλι με παρέμβαση της Ελλάδας, διασφαλίστηκε η «δικλείδα ασφαλείας» του άρθρου 16, στο οποίο τίθενται οι όροι, οι κανόνες επιλεξιμότητας εταιρειών και οντοτήτων και λαμβάνονται υπόψη τα συμφέροντα ασφαλείας των κρατών-μελών.
Άρα, επαναλαμβάνω, όσο υπάρχει το casus belli η Ελλάδα δεν πρόκειται να δεχθεί να συμπεριληφθεί η Τουρκία στο SAFE. Η άρση, αν θέλετε διαφορετικά, του casus belli, είναι αναγκαία προϋπόθεση για να εκκινήσει η συζήτηση.
Δ. ΚΡΙΚΕΛΑΣ: Καλημέρα, Δημήτρης Κρικέλας, FlashGR – FlashTV. Πάμε λίγο πάλι στη Γάζα. Είπατε νωρίτερα ότι υπάρχουν συγκεκριμένα σημεία του σχεδίου που πρέπει να διευκρινιστούν. Μπορείτε να μας πείτε ένα ή ποια είναι αυτά που σας ανησυχούν περισσότερο;
Λ. ΖΩΧΙΟΥ:Στη φάση αυτή που βρισκόμαστε, την πρώτη φάση, αυτό που είναι το κυριότερο και το σημαντικότερο είναι να εφαρμοστεί το σχέδιο. Άρα, απαραίτητη προϋπόθεση είναι η εφαρμογή της συμφωνίας. Και προφανώς της πρώτης φάσης, προκειμένου να προχωρήσουμε στη δεύτερη φάση. Πάμε σταδιακά.
Α. BARAKAT: Barakat λέγομαι, είμαι από την κρατική τηλεόραση της Αιγύπτου και το Al Ahram. H Ελλάδα θέλει να παίξει έναν μεγάλο ρόλο στο θέμα της Παλαιστίνης και καλά κάνει. Όμως, χθες που ήταν εδώ η Υπουργός, δεν είδαμε τη σημαία της Παλαιστίνης έξω από το κτίριο, όπως συνήθως γίνεται. Αυτό είχε συμβεί πριν την 7η Οκτωβρίου. Πότε θα ξαναγίνει αυτό; Πότε δηλαδή η Ελλάδα θα βάλει πάλι την σημαία της Παλαιστίνης έξω, όπως γίνεται όταν είναι επίσημη επίσκεψη; Ευχαριστώ.
Λ. ΖΩΧΙΟΥ:Σας ευχαριστώ. Να σας απαντήσω για την σημαία. Είναι κάτι το οποίο δεν είναι στη διπλωματική πρακτική της Ελλάδας. Είναι θέμα πρωτοκόλλου. Σας παραπέμπω και σε προηγούμενες φωτογραφίες Παλαιστίνιων Υπουργών Εξωτερικών. Δεν υπήρχε σημαία. Για το θέμα του Παλαιστινιακού κράτους νομίζω τοποθετήθηκα ήδη.
Α. ΤΕΛΟΠΟΥΛΟΣ: Δύο ερωτήσεις πολύ γρήγορα. Tελόπουλος, iefimerida και Εφημερίδα των Συντακτών. Αφενός υιοθετώντας το σκεπτικό του συναδέλφου, του κ. Τζανετάκου, περί γεωπολιτικής αναβάθμισης της Τουρκίας, εγώ θα ήθελα να ρωτήσω, εφόσον δεν έχει αλλάξει η στάση μας για το casus belli, αν τουλάχιστον το επόμενο διάστημα θα επιχειρήσουμε να αποκαταστήσουμε λίγο την επικοινωνία με την Τουρκία, ακριβώς έχοντας υπόψιν μας αυτό το δεδομένο, το ότι αναβαθμίζεται συνεχώς γεωπολιτικά στην περιοχή. Και το δεύτερο, εξειδικεύοντας λίγο τα περί ασφάλειας που είπατε, ότι θα συμμετάσχουμε στη συζήτηση. Υπάρχει περίπτωση να συζητήσουμε και τη συμμετοχή σε ειρηνευτική δύναμη, αν δεν την κάνουν οι τρεις εγγυήτριες δυνάμεις, δηλαδή αν είναι υπό την αιγίδα του ΟΗΕ; Με όλες τις προϋποθέσεις που βάζουμε, θα μπορούσε η Ελλάδα να στείλει και στρατιώτες εκεί, αν δημιουργηθεί ειρηνευτική δύναμη για τη Γάζα; Ευχαριστώ.
Λ. ΖΩΧΙΟΥ: Λοιπόν, σε ό,τι αφορά το θέμα σας για την αποκατάσταση των σχέσεων, δεν έχουν διαρραγεί οι σχέσεις Ελλάδας και Τουρκίας. Επίσης, δεν έχει διαρραγεί ούτε η επικοινωνία μεταξύ των δύο πλευρών. Δεν έχει αλλάξει κάτι στις σχέσεις μας και μάλιστα επικοινωνούμε με έναν δομημένο τρόπο: Με τον πολιτικό διάλογο, τη θετική ατζέντα και τα ΜΟΕ. Είμαστε καταδικασμένοι να επικοινωνούμε. Είμαστε καταδικασμένοι να διατηρούμε ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας μας, προκειμένου να αποτρέπονται κρίσεις, να αποτρέπονται εντάσεις. Άρα, σε αυτό το σημείο, ο δομημένος διάλογος υπάρχει. Είναι εκεί και προχωράμε στο επίπεδο αυτό.
Σε ό,τι αφοράτις ειρηνευτικές δυνάμεις στη Γάζα, νομίζω το απάντησα και στην πρώτη ερώτηση. Είναι πάρα πολύ νωρίς για να δούμε το πώς θα εξελιχθεί όλο αυτό. Όμως η Ελλάδα θα είναι παρούσα στις διαβουλεύσεις για οποιοδήποτε θέμα αφορά στη Γάζα. Αυτά προς το παρόν.
Θ. ΑΡΓΥΡΑΚΗΣ: Θα μπορούσατε να μας το κάνετε αυτό λίγο περισσότερο λιανά; Δηλαδή, αυτή τη στιγμή έχουμε τέσσερις δυνάμεις – Αίγυπτος, Κατάρ, Ηνωμένες Πολιτείες, Τουρκία – οι οποίες είναι αυτές που προχθές υπέγραψαν το πρακτικό της συμφωνίας. Αυτές οι δυνάμεις ήταν και πριν, σαν διαμεσολαβητές ανάμεσα στη Hamas και στο Ισραήλ και τα λοιπά. Στην προκειμένη περίπτωση, λέτε ότι η Ελλάδα θα συμμετάσχει στις διαβουλεύσεις που θα γίνουν το επόμενο διάστημα. Σε ποιο σχήμα ακριβώς θα είναι αυτό; Με την προϋπόθεση βέβαια ότι θα προχωρήσει η συμφωνία, θα εφαρμοστεί ή δεν θα σπάσει κλπ. Σε τι σχήμα συγκεκριμένα; Θα υπάρχουν ενταγμένες μέσα και κάποιες ευρωπαϊκές χώρες; Θα είναι αυτές οι τέσσερις χώρες που είπαμε πριν; Θα είναι κάτι πιο διευρυμένο; Τι είναι αυτό;
Λ. ΖΩΧΙΟΥ: Όλα αυτά, αντιλαμβάνεστε ότι είναι υπό διαμόρφωση. Γι’ αυτό αναφέρω ότι, αυτή τη στιγμή τουλάχιστον, είναι πολύ νωπή η κατάσταση προκειμένου να προχωρήσουμε. Όλα είναι σενάρια αυτή τη στιγμή. Προφανώς, τις επόμενες μέρες θα υπάρχουν και περισσότερες εξελίξεις, οπότε και εγώ αυτή τη στιγμή εκφράζω περισσότερο τις προθέσεις της Ελλάδας. Αυτό που είναι το βέβαιο είναι ότι η Ελλάδα θα συμμετάσχει και στο ανθρωπιστικό κομμάτι και στην ανοικοδόμηση. Από εκεί και πέρα όμως, θα είναι μέρος των συζητήσεων και διαβουλεύσεων που αφορούν στο μέλλον της Γάζας.
Χ. ΚΡΑΤΣΗ: Χριστίνα Κράτση από τον Alpha. Για τα δύο συγκεκριμένα, αυτά που αναφέρατε, δηλαδή την ανθρωπιστική βοήθεια και την ανοικοδόμηση. Υπάρχει κάτι πιο συγκεκριμένο; Δηλαδή έχει δρομολογηθεί κάποιος δίαυλος για να σταλεί ανθρωπιστική βοήθεια; Για την ανοικοδόμηση, έχουν ενδιαφερθεί συγκεκριμένες εταιρείες; Γιατί μιλήσατε και για ιδιωτικό τομέα.
Λ. ΖΩΧΙΟΥ: Το μόνο που μπορώ να σας πω αυτή τη στιγμή είναι η συμβολή μας. Θα συνδράμουμε οικονομικά, μέσω παροχής τεχνογνωσίας στο επίπεδο της οικοδόμησης θεσμών.
Χ. ΚΡΑΤΣΗ: Και για την ανοικοδόμηση;
Λ. ΖΩΧΙΟΥ:Αυτό είναι η ανοικοδόμηση. Πέρα από αυτά που σας είπα, η ανοικοδόμηση αφορά στην παροχή τεχνογνωσίας για οικοδόμηση θεσμών. Και το δεύτερο είναι η οικονομική ενίσχυση.
Θ. ΜΠΑΛΟΔΗΜΑΣ: Περισσότερο από όλες τις απαντήσεις που δώσατε για το θέμα της Γάζας προκύπτει παντού μια ασάφεια. Δηλαδή να περιμένουμε εξειδικευτεί η συμφωνία; Άρα γιατί ακριβώς εκτιμάτε ότι έγιναν τόσοι πανηγυρισμοί;
Λ. ΖΩΧΙΟΥ: Συγγνώμη, το τελευταίο ερώτημά σας;
Α. ΜΠΑΛΟΔΗΜΑΣ: Γιατί ακριβώς εκτιμάτε ότι γίνανε τόσοι πανηγυρισμοί γι’ αυτή τη συμφωνία; Υπό την έννοια ότι, απ’ ό,τι καταλαβαίνουμε από τις απαντήσεις που δίνετε ως Υπουργείο Εξωτερικών έχετε πάρα πολλά σημεία ασαφή και εσείς.
Λ. ΖΩΧΙΟΥ:Λοιπόν, να πάμε με τα δεδομένα κύριε Μπαλοδήμα. Τα δεδομένα είναι τα εξής. Υπάρχει μία συμφωνία μεταξύ Ισραήλ και Hamas. Είναι μια επιτυχία. Υπάρχει ένα γεγονός, το οποίο είναι μια Σύνοδος Κορυφής, στην οποία συμμετείχαν πάρα πολλά κράτη απ’ όλο τον κόσμο, μια Σύνοδος Κορυφής Ειρήνης, στην οποία υπέγραψαν Αίγυπτος, Κατάρ, Τουρκία και βεβαίως ΗΠΑ, ως δεύτερο δεδομένο, εδώ έχουμε επίσης μια διπλωματική επιτυχία, αν μη τι άλλο. Τρίτο δεδομένο, έχουμε μια εκεχειρία. Τέταρτο, απελευθέρωση ομήρων. Πέμπτο, ροή ανθρωπιστικής βοήθειας. Αυτά είναι τα δεδομένα. Σε αυτά τα δεδομένα πατάμε και σας είπα ότι το κυριότερο αυτή τη στιγμή είναι να υλοποιηθεί η πρώτη φάση. Προφανώς και υπάρχουν θέματα τα οποία θα πρέπει να διασαφηνιστούν, αλλά σε αυτά τα δεδομένα πατάμε και αυτά τα δεδομένα διαμορφώνουν και τις θέσεις μας.
Μ. ΜΟΥΡΕΛΑΤΟΥ: Μαρία Μουρελάτου από τα ΝΕΑ. Έχω τρία ερωτήματα.Θα τα πω όλα μαζί γιατί μπορεί να μην προλάβω, είναι γρήγορα. Το πρώτο είναι πού βρισκόμαστε με τη Μονή Σινά. Το δεύτερο είναι αν αυτό το σχέδιο έξι σημείων που παρουσίασε ο κ. Χριστοδουλίδης στο Sharm El-Sheikh, γι’ αυτό το σχέδιο αν είχε προηγηθεί διαβούλευση με την Ελλάδα, αν γνωρίζαμε, αν είχε συζητηθεί κάτι κλπ. Και το τρίτο αφορά την Ελλάδα και την Τουρκία. Εάν υπάρχει περίπτωση να δούμε στο προσεχές μέλλον να συνεχίζεται η διμερής σχέση μόνο μέσω των τριών πυλώνων και να μην δούμε Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας άμεσα τα επόμενα εξάμηνα. Ευχαριστώ πολύ.
Λ. ΖΩΧΙΟΥ:Πέρα από τις εξελίξεις της Κυριακής, τη χειροτονία, θα ακολουθήσει η ενθρόνιση. Και αν με ρωτάτε για τη λύση που αφορά στη Μονή, αν υπάρχει κάτι θα ανακοινωθεί. Για το σχέδιο 6 σημείων, δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω αν έχει υπάρξει κάποια συνεννόηση με την ελληνική πλευρά. Επίσης, εφόσον προγραμματιστεί το Ανώτατο Συμβούλιο Συνεργασίας, θα ανακοινωθεί αρμοδίως.
Π. ΜΙΧΟΣ:Για το ζήτημα της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας Κύπρου. Σε τι φάση βρισκόμαστε και να καταλάβουμε σε ποιο Υπουργείο, ποιο ελληνικό Υπουργείο χειρίζεται την υπόθεση. Τη χειρίζεται το Υπουργείο Εξωτερικών, την χειρίζεται το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, την χειρίζεται το Μέγαρο Μαξίμου; Είναι λίγο ασαφές. Μπορείτε να μας εξηγήσετε σε τι φάση βρισκόμαστε; Υπήρχε μία συνάντηση χθες άλλου υπουργείου, δεν είναι αρμοδιότητάς σας, του Υπουργείου Περιβάλλοντος, αλλά γενικά σε ποιο υπουργείο προχωράει το θέμα; Τρέχει; Ευχαριστώ.
Λ. ΖΩΧΙΟΥ:Από την πλευρά του Υπουργείου Εξωτερικών αντιλαμβάνεστε ότι ασχολούμαστε με τη γεωπολιτική διάσταση του έργου και έχουμε τοποθετηθεί ως προς αυτό, ως προς τη σημασία του έργου και της γεωπολιτικής σημασίας του έργου, ως έργου κοινού ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος. Και η γεωπολιτική σημασία έγκειται στο γεγονός ότι συνδέεται άρρηκτα με την κατοχύρωση της ενεργειακής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο. Και βεβαίως εδώ αναμένουμε και είναι απαραίτητο να υπάρξει δέσμευση για την υλοποίηση από όλες τις πλευρές. Η Ελλάδα παραμένει συνεπής ως προς την υλοποίηση του έργου. Για οτιδήποτε άλλο, φυσικά όπως αντιλαμβάνεστε υπάρχει και το αρμόδιο Υπουργείο, το Υπουργείο Ενέργειας που ασχολείται με μια άλλη πτυχή του έργου αυτού καθαυτού.
Κ. ΤΣΑΜΟΥΡΗ: Πάνω σ’ αυτό να ρωτήσω κάτι; Είπατε ότι εμείς είμαστε προσηλωμένοι στο να γίνει το έργο και ζητάμε να δεσμευθούν όλες οι πλευρές για την υλοποίησή του. Χθες ο κύριος Κεραυνός, ο υπουργός Οικονομικών της Κύπρου, εξέφρασε πάλι τις αμφιβολίες του, επικαλέστηκε διεθνείς μελέτες, είπε ότι δεν είναι βιώσιμο κλπ. Εμείς σε διπλωματικό επίπεδο ασκούμε κάποιες πιέσεις στη Λευκωσία ούτως ώστε να άρουμε τις επιφυλάξεις τους;
Λ. ΖΩΧΙΟΥ: Δεν παρεμβαίνουμε στις εσωτερικές υποθέσεις της Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτό που μπορώ να σας πω ως προς τις σχέσεις μας με την Κυπριακή Δημοκρατία είναι ότι η ενότητα Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας είναι αρραγής και σε αυτό δεν υπάρχει καμία αμφιβολία. Από εκεί και πέρα, σε ό,τι αφορά τα εσωτερικά θέματα της Κυπριακής Δημοκρατίας, νομίζω ότι μπορεί να απαντήσει ο καθ’ ύλην αρμόδιος, που δεν είναι βεβαίως η Εκπρόσωπος του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών.
Χ. ΜΑΚΡΗ:Να ρωτήσω εγώ κάτι; Δεν ήμουν βέβαια από την αρχή. Χρύσα Μακρή από τα Παραπολιτικά. Ήθελα να ρωτήσω για την Αίγυπτο. Είπατε για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις ότι υπάρχουν ανοικτοί δίαυλοι επικοινωνίας, δεδομένου ότι η Σύνοδος γινόταν σε μια αίθουσα, δεν ξέρω αν είπατε στην αρχή αν έγινε κάποια επικοινωνία μεταξύ του κ. Γεραπετρίτη και του κ. Fidan ή του Πρωθυπουργού, έστω σε μια τυπική διαδικασία.
Λ. ΖΩΧΙΟΥ:Δεν υπήρξε συνάντηση μεταξύ του Υπουργού Εξωτερικών της Ελλάδας και του Τούρκου ομολόγου του.
Χ. ΜΑΚΡΗ:Άρα η επικοινωνία που λέτε ότι υπάρχει, ακόμη και σε ένα τέτοιο μεγάλο γεγονός, πώς καταγράφεται; Μόνο διπλωματικά;
Λ. ΖΩΧΙΟΥ:Αντιλαμβάνεστε ότι μια συνάντηση, στο περιθώριο μιας Συνόδου κορυφής που ασχολείται με την ειρηνευτική διαδικασία στη Γάζα, δεν βρίσκω ότι έχει τόσο μεγάλη βαρύτητα, ώστε να καθορίσει τις ελληνοτουρκικές σχέσεις -εννοώ εάν υπήρξε ή όχι μία ολιγόλεπτη συνάντηση στο περιθώριο της Συνόδου-.
Μ. ΜΟΥΡΕΛΑΤΟΥ:Ήθελα να ρωτήσω εάν διατηρούμε ενεργούς διπλωματικούς διαύλους με τη Μόσχα και αν ναι, με ποιο τρόπο; Ευχαριστώ.
Λ. ΖΩΧΙΟΥ: Διατηρούμε διπλωματικές σχέσεις. Η Πρεσβεία μας λειτουργεί, δεν έχει διακοπεί η λειτουργία της. Οι σχέσεις Ελλάδας-Ρωσίας ουσιαστικά έχουν πληγεί μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022. Πριν, οι σχέσεις μας ήταν σε πολύ ικανοποιητικό επίπεδο και μάλιστα σεβόμασταν απόλυτα τους ιστορικούς και πολιτιστικούς και θρησκευτικούς δεσμούς που είχαμε με την Ρωσική Ομοσπονδία. Οι διμερείς σχέσεις έχουν πληγεί, έχουν παγώσει μετά την εισβολή και βεβαίως έχουν αραιώσει κατά πολύ οι επαφές μας. Είναι αλήθεια ότι πρέπει να συζητούμε. Και τι εννοώ, όταν λέω «να συζητούμε»; Η Ελλάδα είναι ένα μη μόνιμο μέλος στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Η Ρωσία είναι μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας. Οφείλουμε να συνεργαζόμαστε, να ανταλλάσσουμε απόψεις, να εκφράζουμε τις θέσεις μας σε ένα τόσο νευραλγικό όργανο όπως είναι το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Ν. ΠΕΤΑΝΙΔΟΥ: Πετανίδου από Ναυτεμπορική. Θέλω να πάμε λιγάκι στο κομμάτι της Λιβύης. Αν έχουμε κάτι νεότερο ως προς τον δεύτερο γύρο των συζητήσεων μεταξύ των τεχνικών επιτροπών ή αν στο μέχρι τώρα χρονικό διάστημα έχει υπάρξει κάποια τηλεφωνική επικοινωνία ή οτιδήποτε άλλο.
Λ. ΖΩΧΙΟΥ: Για τη Λιβύη δεν υπάρχει κάποια εξέλιξη. Αν υπάρχει κάτι θα ανακοινωθεί όταν θα καθοριστεί.
Μ. ΤΣΙΛΙΝΙΚΟΥ:Μαρία Τσιλινίκου, ΣΚΑΪ και CNN Greece. Σε σχέση με τη Ρωσία και τη δική σας τοποθέτηση μετά τη δήλωση, την προκλητική ανάρτηση της Εκπροσώπου του Υπουργείου Εξωτερικών της Ρωσίας. Υπήρξε κάποια επαφή ανάμεσα στις δύο χώρες;
Λ. ΖΩΧΙΟΥ: Δεν υπήρξε.
Θ. ΑΡΓΥΡΑΚΗΣ: Επειδή ο κύριος Γεραπετρίτης στις επισκέψεις του στην Εσθονία και στη Φινλανδία, και στις δύο περιπτώσεις επέμεινε στο θέμα του ονομαζόμενου «σκιώδους στόλου». Για ποιο λόγο η Φινλανδία και η Εσθονία – και οι άλλες χώρες της Βαλτικής, από όσο ξέρω – επιμένουν τόσο πολύ ως προς την Ελλάδα στο θέμα του σκιώδους στόλου; Τι συγκεκριμένα ζήτησαν; Και εν πάση περιπτώσει ζητάνε από την ελληνική κυβέρνηση να βάλει χέρι στους εφοπλιστές, αν κατάλαβα καλά;
Λ. ΖΩΧΙΟΥ: Θα επανέλθω λίγο στα θέματα της εισαγωγής λέγοντας ότι ως παράκτια κράτη και οι τρεις χώρες, δηλαδή η Ελλάδα, η Φινλανδία και η Εσθονία, αποδίδουν ιδιαίτερη σημασία στη θαλάσσια ασφάλεια. Η θαλάσσια ασφάλεια είναι μια θεματική, στην οποία η Ελλάδα έχει στρατηγική και είναι μία από τις προτεραιότητες της θητείας της στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ. Πράγματι, ο σκιώδης στόλος ήταν στην ατζέντα των συζητήσεων και με τις δύο χώρες. Σε αυτό το θέμα, όπως είπε και ο ίδιος ο Υπουργός Εξωτερικών, ενώνουμε τη φωνή μας με τη Φινλανδία και την Εσθονία, καταδικάζουμε την ύπαρξη του σκιώδους στόλου. Πρώτον, γιατί αποτελεί κατάφωρη παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου. Δεύτερο, συνιστά εργαλειοποίηση της ναυτιλίας για επιθετικούς σκοπούς. Τρίτο, είναι μια μορφή αθέμιτου ανταγωνισμού και πρόκειται για πλοία, τα οποία δεν πληρούν τις απαιτούμενες εγγυήσεις ασφαλείας και δεν τηρούν τους κανόνες ναυσιπλοΐας. Και, βεβαίως, είναι μια πρακτική η οποία είναι επιζήμια και για το ίδιο το θαλάσσιο περιβάλλον. Ως προς αυτά τα θέματα έγινε συζήτηση στις συναντήσεις που είχε ο Υπουργός στο Ελσίνκι και στο Ταλλίν.
Θ. ΑΡΓΥΡΑΚΗΣ: Και κάτι σχετικά πάλι με τις ρωσικές υποθέσεις. Προχθές, ο πρώην Πρέσβης μας στο Κίεβο, Βασίλης Μπορνόβας, για πρώτη φορά από το 2022 που έφυγε από εκεί, ανέφερε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στο Twitter, ότι η ελληνική Πρεσβεία έκλεισε και ο ίδιος απομακρύνθηκε από εκεί μαζί με το εναπομείναν προσωπικό, εξαιτίας πιέσεων του τότε Αμερικανού Πρέσβη στην Ελλάδα, του Pyatt. Πώς ακριβώς έκλεισε η Πρεσβεία μας στο Κίεβο το 2022 μετά την έκρηξη του πολέμου; Ήταν απόφαση της Αθήνας, ή ήταν απόφαση του τότε Πρέσβη μας, του κ. Μπορνόβα;
Λ. ΖΩΧΙΟΥ:Για αυτή την ερώτηση θα μου επιτρέψετε να επανέλθω, γιατί θα ήθελα να λάβω όλες τις πληροφορίες που απαιτούνται.
Οι Ανιχνεύσεις παρουσιάζουν αναλύσεις απο διεθνή ΜΜΕ και Δεξαμενές Σκέψης (Think Tanks) για τον ρόλο της Τουρκίας στην Συμφωνία για τη Γάζα και την περιοχή.
Η στιγμή που ο Τραμπ λέει στον Ερντογάν πώς να ποζάρει για τη φωτογράφιση Η στιγμή που ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών, Ντόναλντ Τραμπ, λέει στον Πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, πώς να σταθεί για τη φωτογράφιση κατά τη διάρκεια της συνόδου για την ειρηνευτική συμφωνία στη Γάζα.
Ερντογάν και Τραμπ: Συμπάθεια μέσα από τη Διχόνοια
Η συνάντηση των Ερντογάν και Τραμπ εξυπηρέτησε τόσο τις εσωτερικές όσο και τις προσωπικές ατζέντες των δύο ηγετών. Για την Ευρώπη, υπογραμμίζει πώς η συναλλακτική προσέγγιση της Αμερικής θέτει σε κίνδυνο τους συμμάχους και ενισχύει τους αυταρχικούς.
του Μαρσέλ Πιερενί
Δημοσιεύτηκε στις 8 Οκτωβρίου 2025
Η συνάντηση της 25ης Σεπτεμβρίου μεταξύ των προέδρων της Τουρκίας και των ΗΠΑ φάνηκε να εξελίσσεται πολύ ομαλά, με βάση τα σημερινά πρότυπα του Οβάλ Γραφείου. Προσεκτική χορογραφία επέτρεψε στους δύο ηγέτες να αποκρύψουν τις βαθιές διαφωνίες τους και, αντ’ αυτών, να παρουσιάσουν ένα δίδυμο «σκληρών ανδρών», στο οποίο οι συμπάθειες και τα φιλικά λόγια συνδυάστηκαν με την τυπική εκρηκτικότητα του Τραμπ. Για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν της Τουρκίας, ο οποίος ταξιδεύει με έναν Τύπο μόνο για φίλους και κρατά τα μέσα ενημέρωσης υπό έλεγχο στη χώρα του, ήταν η ιδανική στιγμή. Για τον Ντόναλντ Τραμπ, η διπλωματία μέσω του μεγάλου επιχειρείν ήταν η προτεραιότητα της ημέρας. Και οι δύο άνδρες έδειχναν ευχαριστημένοι.
Ο πρόεδρος της Τουρκίας περίμενε εδώ και καιρό τη στιγμή του στο Οβάλ Γραφείο, καθώς δεν είχε φιλοξενηθεί στον Λευκό Οίκο καθ’ όλη τη διάρκεια της προεδρίας του Τζο Μπάιντεν. Αντίθετα με τις συνήθεις τάσεις του, ο Ερντογάν κράτησε τις πιο σκληρές δηλώσεις του για τον εαυτό του, επιφυλάσσοντας τις απόψεις του για τη γενοκτονία του Ισραήλ στη Γάζα, την «αντίσταση» της Χαμάς και τους δεσμούς της Τουρκίας με τη Ρωσία για άλλες περιστάσεις: η επίσκεψη του Τούρκου ηγέτη στην Ουάσινγκτον ακολούθησε την ομιλία του στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, όπου τα σκληρά λόγια είχαν ήδη ειπωθεί και τα επίμαχα ζητήματα είχαν συζητηθεί εκτενώς σε ανώτερο επίπεδο. Παρομοίως, ο Ερντογάν φύλαξε τη θεσμική του αφήγηση για τη συνέντευξή του στο Fox News στις 23 Σεπτεμβρίου — μια αφήγηση που συνέχισε και μετά την επιστροφή του στην Άγκυρα, για να ενισχύσει την εικόνα του ως σεβαστού ηγέτη.
Πράγματι, ο Ερντογάν είχε απόλυτη ανάγκη την πολυπόθητη συνεδρία φωτογράφησης στον Λευκό Οίκο για να αποκρύψει τα σοβαρά εσωτερικά του προβλήματα, ιδίως καθώς επί Τραμπ, οι συναντήσεις στον Λευκό Οίκο έχουν μετατραπεί σε τηλεοπτική εκπομπή διαρκείας. Στην Τουρκία, βωβές εικόνες με αφήγηση φωνής επέτρεψαν στον Ερντογάν να παρουσιάσει την επίσκεψη ως μεγάλη επιτυχία: ο πρόεδρος της Τουρκίας να συνομιλεί με τον Αμερικανό ομόλογό του, διατηρώντας ταυτόχρονα τις πιο επιθετικές του θέσεις. Έμοιαζε με άμεση νίκη.
Ο Τραμπ είχε επιλέξει μια φιλική, «αντρική» συνάντηση. Όπως δήλωσε ο Τομ Μπάρακ, πρεσβευτής των ΗΠΑ στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία, την παραμονή της συνάντησης, ο πρόεδρος ήταν «κουρασμένος» από τις ατέρμονες διαφωνίες με την Άγκυρα για τη χρήση των ρωσικών πυραύλων S-400 ή για την απουσία τουρκικών κυρώσεων κατά της Ρωσίας. Αντιθέτως, ο Τραμπ αποφάσισε να «δώσει στον Ερντογάν αυτό που χρειαζόταν περισσότερο: νομιμοποίηση».
Ζωντανά από το Οβάλ Γραφείο, ο Τραμπ καλωσόρισε τον αποκαλούμενο φίλο του με ένα μείγμα σχολίων: επαίνους για την ισχυρή ηγεσία του Ερντογάν εντός και εκτός Τουρκίας, συμπεριλαμβανομένης της Συρίας· μια σκωπτική παρατήρηση για τις «νοθευμένες εκλογές» της Τουρκίας· λύπη για τις αγορές ρωσικού πετρελαίου από την Άγκυρα· και συζητήσεις για μεγάλες συμφωνίες ΗΠΑ–Τουρκίας, περιλαμβανομένων αεροσκαφών, ενός πυρηνικού σταθμού και προμηθειών LNG. Οι περισσότερες από αυτές τις συμφωνίες πρέπει να συζητηθούν περαιτέρω και κάποιες είναι αμφιλεγόμενης αξίας. Για παράδειγμα, η Τουρκία μόλις ανακάλυψε ένα τεράστιο κοίτασμα φυσικού αερίου κάτω από τη Μαύρη Θάλασσα· γιατί λοιπόν να χρειάζεται να εισάγει LNG από τις Ηνωμένες Πολιτείες; Αλλά στον επιχειρηματικό κόσμο του Τραμπ, όπου η διπλωματία είναι συνυφασμένη με τις μπίζνες, όλα έχουν νόημα.
Από ευρωπαϊκή σκοπιά, οι εξελίξεις αυτές σκιαγραφούν μια εντυπωσιακή νέα σχέση ΗΠΑ–Τουρκίας: ο Τραμπ είναι φιλικός με τον Ερντογάν και αδιαφορεί για την υποβάθμιση του κράτους δικαίου σε έναν σημαντικό εταίρο του ΝΑΤΟ· ο Τραμπ είναι ικανοποιημένος με αυτό που αποκάλεσε «μη φιλική κατάληψη» της Συρίας από την Άγκυρα «μέσω πληρεξουσίων»· ο Τραμπ έδωσε την ευλογία του για μια τεράστια αγορά αεροσκαφών Boeing από την Turkish Airlines, μια εταιρεία που συνήθως επιδιώκει ισορροπία μεταξύ των δύο προμηθευτών της, της Airbus και της Boeing· και ο Τραμπ ελπίζει να αποσυνδέσει την Τουρκία από το ρωσικό πετρέλαιο — και ενδεχομένως και από το ρωσικό φυσικό αέριο.
Συνολικά, οι νέες θέσεις του Λευκού Οίκου για την Τουρκία πιθανότατα θα διευρύνουν τις αποκλίσεις μεταξύ των πολιτικών ΗΠΑ και Ευρώπης έναντι της Άγκυρας. Επίσης, απεικονίζουν με ακρίβεια την απουσία συντονισμού των Ηνωμένων Πολιτειών με τους Ευρωπαίους συμμάχους τους, όσον αφορά την εφαρμογή της πολιτικής «Πρώτα η Αμερική» στη διεθνή σκηνή.
Σε αυτό το στάδιο, φαίνεται πως κανένα από τα δυσκολότερα ζητήματα μεταξύ των δύο προέδρων δεν έχει επιλυθεί. Το Πεντάγωνο θεωρεί την πυροβολαρχία S-400 της Τουρκίας ως σημαντικό εμπόδιο για την προμήθεια της χώρας με αμερικανικά μαχητικά stealth F-35. Πριν εκδιωχθεί από το πρόγραμμα από τον Τραμπ τον Δεκέμβριο του 2020, η Άγκυρα είχε παραγγείλει αεροσκάφη που περιλάμβαναν και το F-35B, τη ναυτική εκδοχή του αεροσκάφους, η οποία θα είχε αναπτυχθεί στο αεροπλανοφόρο Anadolu στη Μαύρη Θάλασσα ή στη Μεσόγειο. Ο βασικός παράγοντας που μπλοκάρει την πρόοδο είναι ότι η εξομάλυνση των σχέσεων της Άγκυρας με την Ουάσινγκτον απαιτεί την εξουδετέρωση των S-400 με κάποιον τρόπο: είτε με αποστολή ή πώληση τους σε τρίτη χώρα, είτε με αποθήκευσή τους στην Τουρκία υπό αμερικανική εποπτεία. Και οι δύο επιλογές είναι μάλλον απαράδεκτες για το Κρεμλίνο. Η αγορά αεροσκαφών F-16 από την Τουρκία, ως δεύτερη καλύτερη επιλογή, βρίσκεται επίσης υπό διαπραγμάτευση.
Ομοίως, το να εξαναγκαστεί η Τουρκία να σταματήσει να αγοράζει ρωσικό αργό πετρέλαιο θα αποδειχθεί ένα δύσκολο εγχείρημα, δεδομένων των στενών σχέσεων της Άγκυρας με τη Μόσχα. Η Τουρκία εισάγει ποσότητες ρωσικού αργού που έχουν αυξηθεί κατακόρυφα από την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία το 2022, τις επεξεργάζεται σε τουρκικά διυλιστήρια και τις επανεξάγει ως τουρκικό προϊόν. Το σχήμα αυτό αποτελεί σαφώς έναν μηχανισμό παράκαμψης των κυρώσεων, από τον οποίο επωφελούνται τόσο η Ρωσία όσο και η Τουρκία. Σε αυτόν τον τομέα, όπως και στο φυσικό αέριο και στην πυρηνική ενέργεια, η στρατηγική του Λευκού Οίκου φαίνεται να είναι η επιβολή εμπορικών συμφωνιών στην Τουρκία ως τίμημα για την αυξημένη διεθνή προβολή του Ερντογάν.
Πέρα από την προβολή, η στρατηγική του Τραμπ στοχεύει στο να προσδώσει στον Τούρκο φίλο του το κύρος ενός πολύτιμου Αμερικανού συνομιλητή — ή «νομιμοποίηση», όπως το έθεσε ο Μπάρακ — αγνοώντας την κατεστραμμένη αρχιτεκτονική του κράτους δικαίου της χώρας, την τύχη του κύριου κόμματος της αντιπολίτευσης, του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP), και το καθεστώς εμβληματικών κρατουμένων συνείδησης, όπως ο Οσμάν Καβαλά. Αυτή η νέα τοποθέτηση προκαλεί ανησυχία στην Ευρώπη διότι, πέρα από την Τουρκία, ίσως προοιωνίζεται και τη μελλοντική σχέση Ρωσίας–ΗΠΑ: μια συνεχή πάλη ισχύος ανάμεσα σε αυταρχικούς ηγέτες που αντιμετωπίζουν τον υπόλοιπο κόσμο (εκτός της Κίνας) ως ανάξιο της προσοχής τους.
Μόνο ο χρόνος θα δείξει πόσα κέρδισε τελικά η Άγκυρα στο Οβάλ Γραφείο, πέρα από τη φωτογράφιση, και με ποιο κόστος. Τους τελευταίους εννέα μήνες, ο κόσμος έχει συνηθίσει τις αιφνίδιες αλλαγές κατεύθυνσης της πολιτικής του Λευκού Οίκου και τη δίψα του για επαίνους. Η απροσδόκητη δήλωση του Ερντογάν στις 29 Σεπτεμβρίου, με την οποία επαινούσε το ειρηνευτικό σχέδιο των είκοσι σημείων του Τραμπ για τη Γάζα, έχει ήδη προκαλέσει έντονη κριτική στην Τουρκία. Ομοίως, παραμένει ανοιχτό το ερώτημα κατά πόσον η συμμετοχή της Άγκυρας σε μελλοντικές ειρηνευτικές συνομιλίες για τη Γάζα θα είναι αποδεκτή από το Ισραήλ.
Προς το παρόν, ο Ερντογάν πιθανότατα απολαμβάνει τη δύσκολα κερδισμένη του στιγμή στο ανακαινισμένο και λαμπερό Οβάλ Γραφείο. Σε ένα περιστατικό που προσέφερε μια ταιριαστή μεταφορά για τη συνάντηση, τα περισσότερα τουρκικά μέσα ενημέρωσης — ακόμη και εκείνα που ασκούν κριτική στον πρόεδρο — ήθελαν να δουν το μοντέλο του Boeing 747 πάνω στο τραπεζάκι του καφέ ως σύμβολο συμφιλίωσης. Δυστυχώς, δεν υπήρξε τέτοιο σύμβολο, καθώς επρόκειτο απλώς για το μοντέλο του νέου Air Force One που βρίσκεται υπό κατασκευή και το οποίο ο Τραμπ εκθέτει τακτικά στο Οβάλ Γραφείο.
Η «διαδρομή Τραμπ» της Τουρκίας μπορεί να αναδιαμορφώσει την ισχύ στην «πίσω αυλή» του Πούτιν
Ανταπόκριση του Τζόρτζιο Καφιέρο
ΟΥΑΣΙΓΚΤΟΝ, D.C. – Ακριβώς πάνω από το Ιράν, σε μια περιοχή που η Ρωσία θεωρεί δική της «πίσω αυλή» και που συνδέει την Τουρκία με την Κασπία Θάλασσα, βρίσκεται ένας εν δυνάμει εξαιρετικά προσοδοφόρος και παγκοσμίως σημαντικός διάδρομος μεταφορών, με την ονομασία Διαδρομή Τραμπ για τη Διεθνή Ειρήνη και Ευημερία, ή αλλιώς Tripp.
Τον Αύγουστο, ο Λευκός Οίκος υπέγραψε αρκετές συμφωνίες που του παραχωρούν εντολή 99 ετών για την επίβλεψη της δημιουργίας και λειτουργίας της «διαδρομής Τραμπ», χρησιμοποιώντας αρμενική γη που έχει υπεκμισθωθεί στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Πρόκειται για μια νέα φάση για τον Τούρκο πρόεδρο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος διατηρεί αξιοσημείωτη προσωπική σχέση με τον Ντόναλντ Τραμπ, και από την οποία προσδοκά να κερδίσει νέα επιρροή στις μεταβαλλόμενες γεωπολιτικές πραγματικότητες και τις τεταμένες προκλήσεις της Ευρασίας.
Με στρατιωτικές συμφωνίες στο τραπέζι, το συναλλακτικό, επιχειρηματικό στυλ του Αμερικανού προέδρου έχει καλλιεργήσει έναν απευθείας δίαυλο επικοινωνίας με την Άγκυρα.
Σε κομβικά διεθνή ζητήματα — τη Συρία, τον Νότιο Καύκασο και την Ουκρανία — υπάρχει σημαντική στρατηγική σύγκλιση μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας με τον Τραμπ πίσω στον Λευκό Οίκο. Επιπλέον, ο Τραμπ και ο Ερντογάν συμμερίζονται κάποιες παρόμοιες αντιλήψεις για την προεδρική εξουσία — μια δυναμική που φαίνεται να τους βοηθά να βλέπουν με παρόμοιο τρόπο την ηγεσία και να διαμορφώνουν κάποια αμοιβαία κατανόηση σε συναφή ζητήματα.
Ωστόσο, οι εντάσεις λόγω της Γάζας και οι διαρκείς ανησυχίες στην Άγκυρα για την απρόβλεπτη συμπεριφορά του Τραμπ και την έλλειψη δέσμευσης μετριάζουν τον όποιο ενθουσιασμό και καθιστούν τη σχέση ασταθή. Από την Ουκρανία έως το Ιράν και την Υεμένη, η εξωτερική πολιτική της «δεύτερης θητείας Τραμπ» έχει ήδη γνωρίσει πολλές αιφνίδιες αλλαγές.
Στις 25 Σεπτεμβρίου, ο Τραμπ φιλοξένησε τον Τούρκο ηγέτη στον Λευκό Οίκο για πρώτη φορά από το 2019, με επίκεντρο θέματα όπως οι στρατιωτικές πωλήσεις, το εμπόριο και οι παγκόσμιες συγκρούσεις. Η συνάντηση αποτέλεσε ένα θετικό βήμα προς την εκτόνωση των σχέσεων, με τον Τραμπ να επαινεί τον ρόλο του Ερντογάν στη Συρία.
Ο Ερντογάν, την Τετάρτη, εξέφρασε την ελπίδα ότι η συνάντηση θα οδηγήσει σε συμφωνία για την πώληση των F-35 στην Τουρκία από τις ΗΠΑ και την άρση των κυρώσεων Caatsa (Countering America’s Adversaries Through Sanctions Act) στον αμυντικό της τομέα, που επιβλήθηκαν το 2020 λόγω της αγοράς του ρωσικού συστήματος αντιαεροπορικής άμυνας S-400.
«Η επίσκεψή μας εγκαινίασε μια νέα εποχή στις τουρκοαμερικανικές σχέσεις και ενίσχυσε περαιτέρω τον διάλογο και τη φιλία μεταξύ μας», δήλωσε.
Η προκαταρκτική συμφωνία ειρήνης μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Αρμενίας, την οποία διαμεσολάβησε ο Λευκός Οίκος στις αρχές Αυγούστου, αποτέλεσε σαφή νίκη για την Τουρκία. Αν η Tripp υλοποιηθεί, η Άγκυρα αναμένεται να επιτύχει τον μακροχρόνιο στόχο της να επεκτείνει την επιρροή της στην Κεντρική Ασία, παρακάμπτοντας την εξάρτηση από διαδρομές μέσω της Γεωργίας ή του Ιράν και προωθώντας το ευρύτερο όραμά της για τον «τουρκικό κόσμο».
Η Tripp είχε προταθεί στο παρελθόν με διαφορετική ονομασία από το Αζερμπαϊτζάν. Ο αποκαλούμενος Διάδρομος Ζανγκεζούρ είναι μια λωρίδα 40 χιλιομέτρων που συνδέει το κυρίως Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα του Ναχτσιβάν και εν συνεχεία με την Τουρκία.
Η Άγκυρα έχει γενικά χαιρετίσει την εξασθένιση της επιρροής της Ρωσίας και του Ιράν στον Νότιο Καύκασο, καθώς και την ενδεχόμενη λειτουργία του Διαδρόμου Ζανγκεζούρ. Ωστόσο, ο ρόλος των ΗΠΑ ως διαμεσολαβητή περιπλέκει κάπως τον στρατηγικό υπολογισμό της Τουρκίας.
Η σύγκλιση ΗΠΑ–Τουρκίας δεν είναι χωρίς επιφυλάξεις. Η απρόβλεπτη φύση του Τραμπ, σε συνδυασμό με τις έντονες διαφωνίες για το Ισραήλ και τη Χαμάς και τις αυξανόμενες υποψίες για τις προθέσεις των ΗΠΑ στη Συρία και τον Νότιο Καύκασο, σημαίνει ότι η Άγκυρα πιθανότατα θα παραμείνει επιφυλακτική.
«Ιδανικά, η Άγκυρα θα προτιμούσε να ηγηθεί η ίδια της διαδικασίας για την εδραίωση μιας νέας καυκασιανής ταυτότητας βασισμένης στην κοινή κληρονομιά και την αυτονομία από τις αντιπαλότητες των μεγάλων δυνάμεων», δήλωσε ο Δρ Σερχάτ Σουά Τσιουμπούκτσουογλου, διευθυντής του προγράμματος Τουρκίας στο Trends Research and Advisory του Άμπου Ντάμπι.
«Η ανησυχία στην Άγκυρα είναι ότι η Ουάσινγκτον μπορεί όχι μόνο να λειτουργήσει ως αγωγός αλλά και να χρησιμοποιήσει το έρεισμά της για να προβάλει επιρροή προς ανατολάς, μέσω της δημιουργίας, για παράδειγμα, στρατιωτικών βάσεων στην Αρμενία, περιορίζοντας το στρατηγικό βάθος της Τουρκίας και περιορίζοντας τη μοναδική της χερσαία διαδρομή προς το Αζερμπαϊτζάν, την Κασπία και κατ’ επέκταση την Κεντρική Ασία», πρόσθεσε.
Η Tripp αναμένεται να προωθήσει τα εθνικά συμφέροντα της Τουρκίας σε πολλαπλά μέτωπα, ιδίως με την ενίσχυση του διαδρόμου Ανατολής–Δύσης που συνδέει την Κίνα με το Ηνωμένο Βασίλειο και με την αναβάθμιση της θέσης της Τουρκίας ως κόμβου logistics στο σταυροδρόμι Ευρώπης και Ασίας. Τις επόμενες δεκαετίες, η τουρκική οικονομία είναι έτοιμη να αποκομίσει σημαντικά οφέλη από αυτή την ενισχυμένη διασυνδεσιμότητα.
Η Tripp θα μπορούσε επίσης να μειώσει την έκθεση της Άγκυρας σε διαταραχές εφοδιασμού, ανοίγοντας νέα κανάλια για εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου από την Κασπία και την Κεντρική Ασία.
Στενοί φίλοι
Στο σύνολό της, η εξωτερική πολιτική της δεύτερης διακυβέρνησης Τραμπ έχει μέχρι στιγμής ευθυγραμμιστεί σε μεγάλο βαθμό με τους στρατηγικούς στόχους της Άγκυρας, προσφέροντας στην Τουρκία έναν πιο ευέλικτο και προσωποποιημένο δίαυλο επικοινωνίας από ό,τι επί κυβέρνησης Μπάιντεν.
«Πέραν της [Γάζας], πιστεύω ότι δεν υπάρχει ούτε ένα ζήτημα στο οποίο [η Ουάσινγκτον και η Άγκυρα] να συγκρούονται μεταξύ τους», δήλωσε στην εφημερίδα The i Paper ο Δρ Μουράτ Ασλάν, αναπληρωτής καθηγητής διεθνών σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Χασάν Καλιόντζου της νότιας Τουρκίας. «Μπορούμε να δούμε τη Λιβύη, τη Συρία, το Ιράκ ή την Αρμενία και το Αζερμπαϊτζάν, και τη Ρωσία και την Ουκρανία — πιστεύω ότι οι εξωτερικές πολιτικές και των δύο χωρών αλληλοσυμπληρώνονται, και γι’ αυτό ο Τραμπ συμπληρώνει τον Ερντογάν».
Ο Ερντογάν και ο Τραμπ συναντήθηκαν στον Λευκό Οίκο τον περασμένο μήνα. Το συναλλακτικό, επιχειρηματικό στυλ του Προέδρου των ΗΠΑ έχει καλλιεργήσει ένα άμεσο κανάλι επικοινωνίας με την Άγκυρα (Φωτογραφία: Murat Cetinmuhurdar/Turkish Presidency/Anadolu via Getty)
Η αναθέρμανση των σχέσεων επιβεβαιώνεται και από τον διορισμό του Τόμας Μπάρακ, μακροχρόνιου έμπιστου και στενού συνεργάτη του Τραμπ, στη θέση του πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Άγκυρα. Ο Τραμπ εμπιστεύτηκε αυτή τη νευραλγική θέση σε κάποιον που γνωρίζει καλά, θαυμάζει και στον οποίο βασίζεται βαθιά.
Ο Μπάρακ υπηρετεί επίσης ως ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ για τη Συρία και τον Λίβανο, λειτουργώντας σε ρόλο παρόμοιο με αυτόν ενός υφυπουργού, αν και με έδρα τη Μέση Ανατολή αντί για την Ουάσινγκτον.
Η ανάμειξή του είναι ιδιαίτερα σημαντική, δεδομένης της ευαισθησίας αυτών των περιφερειακών φακέλων και της μοναδικά στενής του σχέσης με τον Πρόεδρο, γεγονός που προσδίδει επιπλέον βαρύτητα στις διπλωματικές του αποστολές.
Ο Μπάρακ έχει εκφράσει την υποστήριξη της κυβέρνησης Τραμπ προς τη φιλοτουρκική κυβέρνηση του νέου Σύρου προέδρου Άχμεντ αλ-Σάραα. Ο Ερντογάν, μαζί με τον Σαουδάραβα πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην πειθώ του Τραμπ να άρει τις αμερικανικές κυρώσεις κατά της Συρίας τον Μάιο.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Τουρκία φαίνεται να είναι αρκετά ευθυγραμμισμένες στο θέμα της Συρίας σε σύγκριση με την κυβέρνηση Μπάιντεν, η οποία επέλεξε να συνεργαστεί με τις Μονάδες Προστασίας του Λαού (YPG), το παρακλάδι του PKK (Κουρδικό Εργατικό Κόμμα) στη Συρία», δήλωσε στην εφημερίδα The i Paper ο Μάθιου Μπράιζα, πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Αζερμπαϊτζάν.
Ο πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία και ειδικός απεσταλμένος για τη Συρία, Τομ Μπαράκ, δεξιά, με τους υπουργούς Εξωτερικών της Ιορδανίας και της Συρίας, Αϊμάν Σαφάντι, αριστερά, και Ασάαντ αλ-Σαϊμπάνι, στο κέντρο, μετά την υπογραφή συμφωνίας στη Δαμασκό τον περασμένο μήνα (Φωτογραφία: Louai Beshara /AFP)
Ωστόσο, ο Μπάρακ έχει εμφανώς μειώσει τη δραστηριότητά του όσον αφορά τις επισκέψεις, την εμπλοκή και τις δημόσιες δηλώσεις του για τη Συρία τους τελευταίους μήνες, σε σύγκριση με την προηγούμενη περίοδο έντονης παρουσίας — κάτι που ενδεχομένως σχετίζεται με την ισραηλινή στρατιωτική επέμβαση στη Συρία, η οποία διεξάγεται υπό το πρόσχημα της υπεράσπισης της κοινότητας των Δρούζων, περιλαμβανομένου και του βομβαρδισμού του υπουργείου Άμυνας της Συρίας στις 16 Ιουλίου.
Η συνεχιζόμενη στρατιωτική εκστρατεία του Ισραήλ — σε συνδυασμό με τις βαθιές διαιρέσεις εντός της Συρίας — δημιουργεί σοβαρές προκλήσεις για τις προοπτικές μακροπρόθεσμης σταθεροποίησης της Δαμασκού.
Αυτές οι δυναμικές αποτελούν επίσης σοβαρά τεστ για τη συνοχή της σύμπλευσης ΗΠΑ–Τουρκίας όσον αφορά το μέλλον της Συρίας μετά τον Άσαντ. Στην Άγκυρα, εξακολουθούν να υπάρχουν αμφιβολίες για τη δέσμευση της Ουάσινγκτον στην αρχή της εθνικής ενότητας της Συρίας.
Ο Δρ Τσιουμπούκτσουογλου ανέφερε ότι υπάρχει υποψία στην Άγκυρα πως οι ΗΠΑ ενδέχεται να επιτρέψουν στο YPG–PKK να κυβερνά επ’ αόριστον την περιοχή που έχει καταλάβει, αποκτώντας έτσι μοχλό πίεσης επί της Δαμασκού και «απειλώντας την εδαφική ακεραιότητα και την κυριαρχία της ίδιας της Τουρκίας».
Ένταση που μπορεί να ξεχειλίσει
Στο ζήτημα της Ουκρανίας, ο Τραμπ και ο Ερντογάν έχουν ευθυγραμμιστεί σε μεγάλο βαθμό, καλώντας αμφότεροι για μια ταχεία διπλωματική λύση και θεωρώντας την συνεχιζόμενη αιματοχυσία αντιπαραγωγική. Παρά τη σημαντική στρατιωτική στήριξη της Τουρκίας προς το Κίεβο — ιδιαίτερα μέσω εξαγωγών drones — και την κατηγορηματική αντίθεσή της στην εισβολή και προσάρτηση εδαφών από τον Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Ερντογάν αντιτάσσεται σταθερά σε οποιαδήποτε προσπάθεια της Ουκρανίας να ανακτήσει δια της βίας όλα τα χαμένα εδάφη της.
Η στάση του Ερντογάν για την Ουκρανία είναι λίγο–πολύ ίδια με αυτή που έχει υιοθετήσει ο Τραμπ κατά τη δεύτερη θητεία του — με εξαίρεση τη διαφορετική τοποθέτηση που διατύπωσε στην πλατφόρμα του Truth Social στις 23 Σεπτεμβρίου, όπου ανέφερε ότι η Ουκρανία έχει την ευκαιρία να ανακτήσει όλα τα εδάφη της εντός των συνόρων που αναγνωρίζονται από τον ΟΗΕ.
«Ο Πρόεδρος Τραμπ είναι τόσο απρόβλεπτος, και η προσέγγισή του στην εξωτερική πολιτική αλλάζει συνεχώς», σημείωσε ο Μπράιζα όταν συζητούσε την αιφνίδια στροφή 180 μοιρών του Αμερικανού ηγέτη στο θέμα της Ουκρανίας — μια κίνηση που εξέπληξε ακόμη και τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Ο Ερντογάν έχει εκφράσει έντονη απογοήτευση για τον Τραμπ αναφορικά με τη στήριξή του στην εκστρατεία του Ισραήλ στη Γάζα. Η Γάζα, διαχρονικά προτεραιότητα για τον Τούρκο ηγέτη, επανήλθε στο επίκεντρο όταν, απευθυνόμενος στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, παρουσίασε σκληρές εικόνες Παλαιστινίων θυμάτων και χαρακτήρισε τον πόλεμο ως τη σοβαρότερη ανθρωπιστική κρίση — ασκώντας άμεση κριτική στην υποστήριξη της Ουάσινγκτον προς το Ισραήλ.
Παλαιστίνιοι που εκτοπίστηκαν στο νότιο τμήμα της Γάζας επιστρέφουν μετά την έναρξη ισχύος της εκεχειρίας μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς (Φωτογραφία: Ebrahim Hajjaj/Reuters)
Ωστόσο, με την Άγκυρα να στηρίζει επισήμως την «ειρηνευτική» πρωτοβουλία του Τραμπ για τη Γάζα — φτάνοντας στο σημείο να στείλει τον αρχηγό των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών Ιμπραήμ Καλίν για να συμμετάσχει στην τρίτη ημέρα των συνομιλιών στην Αίγυπτο, στις 8 Οκτωβρίου — διαφαίνεται μια πιθανότητα για κάποιο βαθμό σύμπλευσης ΗΠΑ–Τουρκίας στο θέμα της Γάζας.
Με την πρώτη φάση της ειρηνευτικής συμφωνίας να έχει ήδη συμφωνηθεί, ένα σύνθετο και αβέβαιο μονοπάτι ακολουθεί, χωρίς εγγυήσεις ότι θα εξελιχθεί ομαλά. Παρ’ όλα αυτά, οι έπαινοι του Τραμπ για τον καίριο ρόλο της Άγκυρας στη διευκόλυνση της διπλωματικής προόδου στις 9 Οκτωβρίου υπογραμμίζουν το πόσο πολύτιμη θεωρεί ο Λευκός Οίκος την επιρροή της Τουρκίας επί της Χαμάς.
Αν και ο Ερντογάν έχει καταφέρει να διαχειρίζεται διακριτά τα επιμέρους ζητήματα στις σχέσεις Άγκυρας–Ουάσινγκτον, η Γάζα παραμένει ένα εξαιρετικά ευαίσθητο θέμα. Επιπλέον, οι μελλοντικές ενέργειες του Ισραήλ ενδέχεται να κλιμακώσουν τις εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας, ανάλογα με το πώς η ατζέντα του Τελ Αβίβ συγκρούεται με εκείνη της Άγκυρας στη Συρία μετά τον Άσαντ.
«Τα συμφέροντα Ισραήλ και Τουρκίας… συγκρούονται άμεσα στη Συρία… δημιουργώντας κύματα επιπτώσεων σε άλλα πεδία και αυξάνοντας τον κίνδυνο επικίνδυνου “συμπαρασύρματος”, σε περίπτωση που αυτές οι εντάσεις οδηγήσουν σε ένοπλη σύγκρουση», δήλωσε ο Δρ Τσιουμπούκτσουογλου.
Προς το παρόν, η δεύτερη θητεία Τραμπ έχει αποφέρει περισσότερα οφέλη παρά απώλειες για την Τουρκία, όμως η βιωσιμότητα αυτής της δυναμικής εξαρτάται όχι μόνο από την ευθυγράμμιση των συμφερόντων αλλά και από τη σταθερότητα του ίδιου του Τραμπ και την ικανότητα του Ερντογάν να διαχειριστεί αυτήν τη σύνθετη σχέση.
Για τον Ερντογάν, η Tripp μπορεί πράγματι να ανοίγει νέους γεωπολιτικούς ορίζοντες, αλλά η διατήρηση της δυναμικής θα εξαρτηθεί λιγότερο από τις κοινές φιλοδοξίες και περισσότερο από το πόσο καιρό η Άγκυρα μπορεί να επιβιώσει στα απρόβλεπτα ρεύματα της εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ.
Η Τουρκία επιδιώκει μεγαλύτερη επιρροή σε Ιράκ, Συρία και Γάζα μετά τη συμφωνία
Ο Τούρκος Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν αντιδρά κατά τη διάρκεια συνέντευξης Τύπου στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στη Χάγη, στις Κάτω Χώρες, στις 25 Ιουνίου 2025.
Η Τουρκία χαιρέτισε το σχέδιο του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα και έστειλε αντιπροσωπεία στις συνομιλίες στην Αίγυπτο που εξασφάλισαν τη συμφωνία. Τώρα, ο Τούρκος Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν ελπίζει ότι η συμφωνία μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για μεγαλύτερη τουρκική επιρροή στη Γάζα και στην ευρύτερη περιοχή.
Η Άγκυρα ήταν μία από τις κυριότερες επικριτές του πολέμου του Ισραήλ στη Γάζα. Το κυβερνών Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) της Τουρκίας και η Χαμάς έχουν και τα δύο ρίζες στη Μουσουλμανική Αδελφότητα, και η Τουρκία έχει φιλοξενήσει στο παρελθόν ηγέτες της Χαμάς.
Η Χαμάς είναι σημαντική για την Τουρκία, καθώς προσφέρει στην Άγκυρα μεγαλύτερη επιρροή ανάμεσα στους Παλαιστινίους. Η Τουρκία έχει εργαστεί σκληρά για να αποκαταστήσει τις περιφερειακές της σχέσεις τα τελευταία χρόνια, απευθυνόμενη στην Αίγυπτο, τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, ενώ θεωρεί τη νέα κυβέρνηση στη Συρία ως σύμμαχο.
Διαθέτει επίσης ως σύμμαχο το Κατάρ, και η Τουρκία και το Κατάρ είναι αμφότερες σύμμαχοι των Ηνωμένων Πολιτειών. Ως εκ τούτου, η συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα επιτεύχθηκε εν μέρει μέσω της συνεργασίας Άγκυρας και Ντόχα με τον Τραμπ.
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΤΟΥΡΚΙΑΣ Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν συναντήθηκε με τον Ιρανό Πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν στο περιθώριο της Συνόδου Κορυφής του Οργανισμού Οικονομικής Συνεργασίας την περασμένη εβδομάδα στο Χανκεντί του Αζερμπαϊτζάν. (πηγή: ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΠΡΟΕΔΡΙΚΗΣ/REUTERS)
Η Τουρκία ήδη πραγματοποιεί καίριες κινήσεις στην περιοχή για να εξασφαλίσει τα οφέλη από τις προσδοκίες για τον τερματισμό του πολέμου. Υποδέχθηκε τον πρόεδρο της Περιφέρειας Κουρδιστάν του Ιράκ στην Άγκυρα στις 9 Οκτωβρίου — αμέσως μετά τη συμφωνία που επιτεύχθηκε στο Σινά αργά το βράδυ της 8ης Οκτωβρίου. Έτσι, η Άγκυρα είχε ήδη μπει σε τροχιά επιρροής.
Η Κουρδική περιοχή του Ιράκ
Ο Ερντογάν δήλωσε στον Νετσιρβάν Μπαρζανί, πρόεδρο της αυτόνομης Περιφερειακής Κυβέρνησης του Κουρδιστάν στο Ιράκ, ότι η Τουρκία θεωρεί την ειρήνη και την ασφάλεια του Ιράκ ως σημαντική και αδιαίρετη από τη δική της ασφάλεια. Εδώ και δεκαετίες, η Άγκυρα διατηρεί στρατιωτικές βάσεις στο βόρειο Ιράκ, όπου ισχυρίζεται ότι μάχεται κατά του PKK.
«Η συνάντηση στο Προεδρικό Μέγαρο στην τουρκική πρωτεύουσα Άγκυρα αφορούσε τις σχέσεις Τουρκίας–Ιράκ, τη συνεργασία με την Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν και τις περιφερειακές εξελίξεις», ανέφερε η Διεύθυνση Επικοινωνίας της Τουρκίας στην τουρκική πλατφόρμα κοινωνικής δικτύωσης NSosyal. Η Τουρκία στοχεύει στην προώθηση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή, δήλωσε ο Ερντογάν, τονίζοντας τη σημασία του να αποφύγει το Ιράκ κάθε κύκλο βίας και σημειώνοντας ότι η Άγκυρα παρακολουθεί στενά τα βήματα που κάνει η Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν προς αυτή την κατεύθυνση, μετέδωσε το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu.
«Ο Ερντογάν εξέφρασε επίσης την ελπίδα ότι οι επερχόμενες κοινοβουλευτικές εκλογές του Ιράκ θα είναι επωφελείς για όλους τους Ιρακινούς. Ο Τούρκος πρόεδρος χαιρέτισε επίσης τη συμφωνία που επιτεύχθηκε μεταξύ της κεντρικής κυβέρνησης του Ιράκ και της Περιφερειακής Κυβέρνησης του Κουρδιστάν για τα ζητήματα πετρελαίου, υπογραμμίζοντας ότι η επίτευξη συναίνεσης για το έργο του Δρόμου Ανάπτυξης στο άμεσο μέλλον θα εξυπηρετήσει επίσης τα συμφέροντα ολόκληρης της περιοχής.»
Συνάντηση με τον Υπουργό Άμυνας της Συρίας
Την ίδια ώρα, το περασμένο Σαββατοκύριακο, ο Σύρος Υπουργός Άμυνας Μουρχάφ Άμπου Κάσρα συναντήθηκε με τον πρόεδρο της Τουρκικής Υπηρεσίας Αμυντικής Βιομηχανίας, Χαλούκ Γκιουργκούν. Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στη Δαμασκό, σύμφωνα με τα συριακά κρατικά μέσα ενημέρωσης SANA.
«Σύμφωνα με ανακοίνωση του Υπουργείου Άμυνας που δημοσιεύθηκε μέσω του καναλιού του στο Telegram, οι δύο πλευρές συζήτησαν σειρά κοινών θεμάτων και διερεύνησαν τρόπους ενίσχυσης της συνεργασίας στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας μεταξύ Συρίας και Τουρκίας», ανέφερε το SANA. «Στα μέσα Αυγούστου, τα Υπουργεία Άμυνας της Συρίας και της Τουρκίας υπέγραψαν συμφωνία για κοινή στρατιωτική συνεργασία. Η συμφωνία στοχεύει στην ενίσχυση των δυνατοτήτων του Συριακού Αραβικού Στρατού, στην ενδυνάμωση της θεσμικής του δομής και στη στήριξη της εν εξελίξει συνολικής μεταρρύθμισης του τομέα της ασφάλειας της χώρας.»
Η Τουρκία επιδιώκει επίσης να εμπλακεί σε οποιαδήποτε προσωρινή αποστολή στη Γάζα. Το Υπουργείο Άμυνας της δήλωσε την Παρασκευή ότι «οι Τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις είναι έτοιμες να αναλάβουν κάθε αποστολή που τους ανατεθεί στο πλαίσιο της Ομάδας Δράσης για τη Γάζα», σύμφωνα με το Anadolu.
«Σε ερώτηση για το αν οι τουρκικές δυνάμεις θα συμμετάσχουν στην Ομάδα Δράσης για τη Γάζα, ο εκπρόσωπος του Υπουργείου Άμυνας Ζεκή Ακτούρκ δήλωσε ότι ο στρατός έχει συμμετάσχει στο παρελθόν σε πολυάριθμες διεθνείς αποστολές που οργανώθηκαν από διάφορους φορείς σε διαφορετικές περιοχές, με σκοπό τη διασφάλιση της παγκόσμιας ειρήνης και ασφάλειας.»
Ο ίδιος πρόσθεσε ότι «ο επαγγελματισμός και η δίκαιη στάση του τουρκικού στρατού έχουν κερδίσει τον σεβασμό όλων των πλευρών», και κατέληξε: «Οι Ένοπλες Δυνάμεις μας, με την εκτενή εμπειρία τους στη δημιουργία και διατήρηση της ειρήνης, είναι έτοιμες να αναλάβουν κάθε αποστολή που τους ανατεθεί.»
Η Τουρκία κινείται γρήγορα για να εδραιώσει τα οφέλη της σε Συρία και Ιράκ με φόντο τη συμφωνία για τη Γάζα. Ελπίζει στη συνέχεια να έχει ρόλο και στη Γάζα.
Ο Ερντογάν λέει ότι η Τουρκία εξηγεί στη Χαμάς τη βέλτιστη προσέγγιση για το παλαιστινιακό μέλλον
ΑΝΚΑΡΑ (Reuters) – Η Τουρκία εξηγεί στην παλαιστινιακή μαχητική οργάνωση Χαμάς ποια είναι η καλύτερη προσέγγιση για το μέλλον ενός παλαιστινιακού κράτους, στο πλαίσιο ενός σχεδίου του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου στη Γάζα, δήλωσε ο Πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν.
Σε δηλώσεις του σε δημοσιογράφους κατά τη διάρκεια της πτήσης επιστροφής από το Αζερμπαϊτζάν, ο Ερντογάν ανέφερε ότι Τούρκοι αξιωματούχοι συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις στην Αίγυπτο και ότι η Άγκυρα στηρίζει τις ειρηνευτικές προσπάθειες του Τραμπ, ο οποίος, όπως πρόσθεσε, είχε ζητήσει από την Τουρκία να πείσει τη Χαμάς να αποδεχθεί την πρόταση.
Ο Ερντογάν δήλωσε επίσης ότι, σε οποιοδήποτε μεταπολεμικό σενάριο, η Γάζα πρέπει να παραμείνει μέρος ενός παλαιστινιακού κράτους και ότι πρέπει να διοικείται από Παλαιστινίους, σύμφωνα με απομαγνητοφωνημένα αποσπάσματα των δηλώσεών του που δόθηκαν στη δημοσιότητα από το γραφείο του την Τετάρτη.
Πρόσθεσε ότι η ανάπτυξη ξένων δυνάμεων στη Γάζα και η διασφάλιση της ασφάλειας εκεί πρέπει να συζητηθούν λεπτομερώς, και ότι η Άγκυρα είναι έτοιμη να συμβάλει σε όλες τις σχετικές προσπάθειες.
Ο Ερντογάν εξασφαλίζει συμφωνία για την πυρηνική ενέργεια με τον «πολύτιμο φίλο» Τραμπ
Ο Τούρκος πρόεδρος απέσπασε ένα σημαντικό έπαθλο, παρακάμπτοντας τα λιγότερο φιλόξενα χρόνια του Μπάιντεν στην Ουάσινγκτον
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ φιλοξενεί τον Πρόεδρο της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στον Λευκό Οίκο στην Ουάσινγκτον στις 25 Σεπτεμβρίου 2025 (Kevin Lamarque/Reuters)
ΗΠΑ και Τουρκία υπέγραψαν συμφωνία για την έναρξη συνεργασίας στον στρατηγικό τομέα της πολιτικής πυρηνικής ενέργειας, ανακοίνωσε ο Τούρκος Υπουργός Ενέργειας Αλπασλάν Μπαϊρακτάρ, αμέσως μετά την έξοδό του από τον Λευκό Οίκο την Πέμπτη.
Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχε προηγουμένως προαναγγείλει μια «μεγάλη ανακοίνωση» μετά τη συνάντησή του με τον Τούρκο ομόλογό του.
Η κίνηση αποτελεί νίκη για την Άγκυρα, δεδομένου ότι ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν ήταν ιδιαίτερα δημοφιλής στην Ουάσινγκτον υπό την προηγούμενη Δημοκρατική κυβέρνηση.
Δύο πρώην αξιωματούχοι των ΗΠΑ είχαν δηλώσει νωρίτερα αυτή την εβδομάδα στο Middle East Eye ότι ο Τραμπ σχεδίαζε να συζητήσει με τον Ερντογάν για συμφωνίες σε πυρηνική ενέργεια και ορυκτά.
«Ξεκινήσαμε μια νέα διαδικασία που θα εμβαθύνει περαιτέρω την πολυδιάστατη και βαθιά ριζωμένη εταιρική σχέση μεταξύ Τουρκίας και Ηνωμένων Πολιτειών στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας», έγραψε ο Μπαϊρακτάρ στην πλατφόρμα X.
Πρόσθεσε ότι ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο υπέγραψε Μνημόνιο Κατανόησης για τη Στρατηγική Πολιτική Πυρηνική Συνεργασία με την Τουρκία.
«Εύχομαι το έργο που θα πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της συμφωνίας να αποφέρει αμοιβαία οφέλη για τις δύο χώρες την επόμενη περίοδο.»
Ο Αμερικανός πρέσβης στην Τουρκία, Τομ Μπάρακ, επιβεβαίωσε στους δημοσιογράφους έξω από τον Λευκό Οίκο ότι «η συμφωνία έκλεισε».
Αλλά δεν ήταν μόνο μία.
Λίγο μετά την αναχώρηση του Ερντογάν από το Οβάλ Γραφείο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ανακοίνωσε ότι διευκόλυνε την επανέναρξη της λειτουργίας του αγωγού Ιράκ–Τουρκίας για τη συνέχιση των εξαγωγών κουρδικού πετρελαίου προς την Τουρκία.
«Χαιρετίζουμε την ανακοίνωση ότι η κυβέρνηση του Ιράκ κατέληξε σε συμφωνία με την Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν (KRG) και διεθνείς εταιρείες», αναφέρεται στην ανακοίνωση.
Η ροή του πετρελαίου είχε ανασταλεί από τον Μάρτιο του 2023, λόγω διαφωνιών για το αν το Ιράκ ή η Περιφερειακή Κυβέρνηση του Κουρδιστάν έπρεπε να εισπράττει τα έσοδα.
«Αυτή η συμφωνία θα ενισχύσει τη σχέση αμοιβαία επωφελούς οικονομικής εταιρικής σχέσης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράκ, θα ενθαρρύνει ένα πιο σταθερό επενδυτικό περιβάλλον στο Ιράκ για τις αμερικανικές εταιρείες, θα ενισχύσει την περιφερειακή ενεργειακή ασφάλεια και θα ενδυναμώσει την κυριαρχία του Ιράκ.»
Όταν ο Ερντογάν επέστρεψε στον Λευκό Οίκο για πρώτη φορά από το 2019, την Πέμπτη, ο Τραμπ δεν έχασε χρόνο να του απευθύνει εγκωμιαστικά σχόλια — περιλαμβανομένης και μιας απαίτησης να του αναγνωριστεί η συμβολή του για τους «αντιπροσώπους» του που πλέον ηγούνται της Συρίας μετά τον Άσαντ.
«Τρέφω μεγάλο σεβασμό για αυτόν τον άνθρωπο», δήλωσε ο Τραμπ στους δημοσιογράφους.
«Όταν ήμουν εξόριστος [λόγω] νοθευμένων εκλογών — κι αυτός ξέρει από νοθευμένες εκλογές καλύτερα από οποιονδήποτε άλλον — όταν ήμουν στην εξορία, εξακολουθούσαμε να είμαστε φίλοι. Αυτός είναι πάντα ένας καλός τρόπος να δοκιμάσεις μια φιλία», πρόσθεσε ο Τραμπ αναφερόμενος στην εκλογική του ήττα το 2020. Οι δύο ηγέτες έχουν μπροστά τους έναν μακρύ κατάλογο διεθνών ζητημάτων.
Η Τουρκία διαδραματίζει ρόλο μεσολαβητή μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας, λόγω της στρατηγικής της θέσης στη Μαύρη Θάλασσα, και έχει εξασφαλίσει ανταλλαγές αιχμαλώτων μεταξύ των δύο πλευρών στο παρελθόν.
Ο Ερντογάν και ο Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν θεωρούν τους εαυτούς τους περιφερειακούς εταίρους, και ο Τραμπ έχει επίσης αναθερμάνει πρόσφατα τη δική του σχέση με τον Ρώσο ηγέτη, αν και αυτή έχει δοκιμαστεί τις τελευταίες εβδομάδες.
Εντός του ΝΑΤΟ, ο τουρκικός στρατός είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος μετά τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά η Άγκυρα ασκεί έντονο λόμπι για να αποκτήσει τα F-35, ένα από τα πιο προηγμένα μαχητικά αεροσκάφη στον κόσμο. Παράλληλα, βρίσκεται σε συνομιλίες και για την προμήθεια F-16 ή, τουλάχιστον, των κινητήρων τους, οι οποίοι μπορούν να προέλθουν μόνο από τις ΗΠΑ.
Ο Ερντογάν δήλωσε στο Fox News αυτή την εβδομάδα ότι δεν θεωρεί τη Χαμάς τρομοκρατική οργάνωση, αλλά ομάδα αντίστασης. Επίσης, κατηγόρησε το Ισραήλ ότι διαπράττει γενοκτονία στη Γάζα. Η κυβέρνηση Τραμπ διαφωνεί κάθετα και στα δύο σημεία.
Και στη Συρία, όπου οι υποστηριζόμενες από τις ΗΠΑ κουρδικές δυνάμεις στον βορρά παραμένουν αγκάθι στο πλευρό της Τουρκίας, η στήριξη του Ερντογάν στις δυνάμεις των ανταρτών υπό την ηγεσία του νυν Προέδρου Άχμαντ αλ-Σαράα έχει αναδιαμορφώσει τη χώρα και την πορεία της, οδηγώντας επικριτές να προειδοποιούν ότι η Άγκυρα ίσως ασκεί υπερβολικό έλεγχο στη Δαμασκό.
«Είναι οι αντιπρόσωποί σου. Νομίζω ότι πρέπει να πάρεις τα εύσημα γι’ αυτό», είπε ο Τραμπ στον Ερντογάν, με δεκάδες δημοσιογράφους συγκεντρωμένους γύρω τους στο Οβάλ Γραφείο την Πέμπτη. «Πάρε τα εύσημα. Εδώ και 2.000 χρόνια προσπαθείτε να πάρετε τη Συρία», πρόσθεσε, απευθυνόμενος στα μέλη του υπουργικού του συμβουλίου και τους συμβούλους του που βρίσκονταν στην αίθουσα.
«Πήρε τη Συρία και δεν θέλει να πάρει τα εύσημα… ήταν μια νίκη για την Τουρκία», συνέχισε με το πιο τολμηρό ύφος της δημόσιας διπλωματίας που ο κόσμος έχει πλέον συνηθίσει από αυτόν τον Αμερικανό πρόεδρο.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι ήταν ο Ερντογάν —μαζί με τους ηγέτες του Κατάρ και της Σαουδικής Αραβίας— που του ζήτησαν να άρει τις δεκαετίες μακρών κυρώσεων των ΗΠΑ στη Συρία ώστε ένα διαλυμένο κράτος να μπορέσει να ξεκινήσει από την αρχή.
«Δεν νομίζω ότι θα μπορούσαν να επιβιώσουν με αυτές τις κυρώσεις. Τις αφαίρεσα για να τους δώσω μια ευκαιρία να ανασάνουν, αλλά ο πρόεδρος ήταν από αυτούς που το ζήτησαν. Μου το ζήτησε», είπε ο Τραμπ.
Ο Γουίλ Τόντμαν, ανώτερος ερευνητής στο Πρόγραμμα Μέσης Ανατολής του Κέντρου Στρατηγικών και Διεθνών Μελετών (CSIS), δήλωσε στο Middle East Eye ότι η κυβέρνηση Τραμπ «έχει αφιερώσει σημαντικό διπλωματικό και πολιτικό κεφάλαιο στο ζήτημα της Συρίας, αλλά συνεχίζει να σηματοδοτεί ότι δεν θα χρηματοδοτήσει τη σταθεροποίηση της Συρίας και δεν θέλει να διαδραματίσει μεγάλο ρόλο στη χώρα μακροπρόθεσμα».
Ο Τραμπ, πρόσθεσε, «θέλει περιφερειακοί παίκτες, όπως η Τουρκία και τα αραβικά κράτη του Κόλπου, να χρηματοδοτήσουν την ανάκαμψη της Συρίας».
Ωστόσο, ο Ερντογάν παραμένει επιφυλακτικός σχετικά με μια ενδεχόμενη σύγκρουση με το Ισραήλ στη Συρία, πρόσθεσε ο Τόντμαν, και «δεν διαθέτει τους πόρους για να αφιερώσει σημαντική χρηματοδότηση στην ανοικοδόμηση και σταθεροποίηση της Συρίας».
Όταν ένας δημοσιογράφος ρώτησε τον Τραμπ πώς αισθάνεται για τη διαφωνία του Ερντογάν με τη στάση των ΗΠΑ έναντι των ενεργειών του Ισραήλ στη Γάζα, ο Τραμπ απάντησε: «Λοιπόν, δεν γνωρίζω τη θέση του. Δεν μπορώ να σας πω για αυτό».
«Απλώς θα πω ότι θέλουμε να τελειώσει το θέμα της Γάζας», πρόσθεσε. «Νομίζω ότι είμαστε κοντά στο να καταλήξουμε σε κάποια συμφωνία… θέλουμε να επιστρέψουν οι όμηροι».
Πριν από το ταξίδι του στις ΗΠΑ, ο Ερντογάν είχε περιγράψει τον Τραμπ ως «πολύτιμο φίλο».
Την Πέμπτη, σε σύντομες δηλώσεις του προς τους δημοσιογράφους στο Οβάλ Γραφείο, είπε ότι οι δυο τους έχουν «καταφέρει να ανεβάσουν το επίπεδο της σχέσης μας σε έναν νέο ορίζοντα».
«Συζητήσαμε τόσα πολλά θέματα, ιδίως τα F-16 και άλλα ζητήματα. Θα τα αντιμετωπίσουμε… Είμαστε πάντα έτοιμοι να κάνουμε ό,τι χρειαστεί και να σταθούμε στο ύψος των ευθυνών μας», δήλωσε ο Ερντογάν.
Δεν είναι μυστικό ότι η προηγούμενη κυβέρνηση Μπάιντεν —και γενικότερα το Δημοκρατικό Κόμμα— δεν ήταν το ίδιο φιλικά διακείμενη προς το ιστορικό της Τουρκίας, το οποίο περιέγραφε ως αντιδημοκρατικό και προβληματικό σε ζητήματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Ο Τραμπ, από την άλλη, θεωρούσε ανέκαθεν τον Ερντογάν ως έναν ανοιχτά συναλλακτικό εταίρο, όπως και ο ίδιος, και έχει συχνά εκφράσει τον θαυμασμό του για ηγέτες που ενσαρκώνουν αυτό που ο Ίαν Μπρέμερ της Eurasia Group περιέγραψε ως «χαρακτήρα ισχυρού άνδρα».
«Συνήθως δεν μου αρέσουν οι γνώμονες άνθρωποι, αλλά πάντα μου άρεσε αυτός. Είναι σκληρός, και κάνει καταπληκτική δουλειά στη χώρα του», είπε ο Τραμπ για τον Ερντογάν.
Υπόσχεση για F-35
Η Τουρκία ήταν ένας από τους βασικούς εταίρους στο κονσόρτσιουμ των F-35 και ήταν υπεύθυνη για την παραγωγή ορισμένων εξαρτημάτων. Οι ΗΠΑ διαθέτουν αυτή τη στιγμή έξι μαχητικά F-35 σε αποθήκευση, τα οποία κατασκευάστηκαν για την Τουρκία και έχουν πλήρως πληρωθεί, αλλά παραμένουν σε εκκρεμότητα από το 2019.
Αυτό συνέβη επειδή η Τουρκία αποβλήθηκε από το πρόγραμμα συμπαραγωγής μετά την αγορά του ρωσικού συστήματος αντιαεροπορικής άμυνας S-400.
«Έχει χτίσει έναν τεράστιο στρατό, έναν ισχυρό στρατό [που] χρησιμοποιεί μεγάλο μέρος του εξοπλισμού μας», πρόσθεσε ο Τραμπ. «Θέλουν να αγοράσουν F-16 και F-35 και κάποια άλλα πράγματα — θα το συζητήσουμε μαζί τους.»
Πριν από τη συνάντηση στον Λευκό Οίκο, η Τουρκία ανακοίνωσε ότι καταργεί ορισμένους δασμούς στις αμερικανικές εισαγωγές και διέρρευσε ότι σκοπεύει να αγοράσει εκατοντάδες αεροσκάφη Boeing και μαχητικά της Lockheed Martin.
«Πιστεύω ότι θα πετύχει να αγοράσει αυτά που θέλει», δήλωσε ο Τραμπ, αφήνοντας πάλι να εννοηθεί μια πιθανή ανακοίνωση.
«Θα συζητήσουμε το σύστημα Patriot, που είναι το καλύτερο σύστημα… Θα συζητήσουμε το F-35», ήταν όλα όσα έδωσε στους δημοσιογράφους για το τι θα περιλάμβανε η κεκλεισμένων των θυρών συζήτηση.
«Κάνουμε πολλές δουλειές με την Τουρκία. Φτιάχνουν εξαιρετικά προϊόντα. Φτιάχνουν πανέμορφα, σπουδαία προϊόντα — πραγματικά φανταστικοί κατασκευαστές — και αγοράζουμε πολλά από αυτούς, και αυτοί αγοράζουν πολλά από εμάς.»
Ο Πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου άσκησε προσωπικά πιέσεις στον Υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο ενάντια στην πώληση F-35 στην Τουρκία νωρίτερα φέτος.
Δεκάδες Αμερικανοί νομοθέτες έχουν επίσης εκφράσει την αντίθεσή τους στην πώληση, εν μέρει λόγω της αντιπαλότητας μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας. Η Ελλάδα έχει ήδη υπογράψει συμφωνία για την αγορά 20 μαχητικών F-35 και έχει την επιλογή να αγοράσει άλλα 20. Η Τουρκία επιδιώκει επίσης να αγοράσει 40.
Ο Ερντογάν καλεί τους Κούρδους της Συρίας να ενταχθούν στη νέα κυβέρνηση, μετά την ανακοίνωση της εκεχειρίας
8 Οκτωβρίου 2025, 15:10
ΑΠΕ
Ο Πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν καλεί τους Κούρδους της Συρίας να «ολοκληρώσουν την ενσωμάτωσή τους» με τη νέα κυβέρνηση της Συρίας, μετά την ανακοίνωση μιας συνολικής εκεχειρίας.
«Οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) πρέπει να τηρήσουν τον λόγο τους. Πρέπει να ολοκληρώσουν την ενσωμάτωσή τους με τη Συρία», δήλωσε ο Ερντογάν σε Τούρκους δημοσιογράφους αργά το βράδυ της Τρίτης, κατά τη διάρκεια της πτήσης επιστροφής του από το Αζερμπαϊτζάν.
Η Συρία ανακοίνωσε μια συνολική εκεχειρία με τις κουρδικές δυνάμεις μετά από συνάντηση την Τρίτη μεταξύ του Σύρου Προέδρου Άχμαντ αλ-Σαράα και του Κούρδου ηγέτη Μαζλούμ Άμπντι, η οποία ακολούθησε αιματηρές συγκρούσεις στην πόλη του Χαλεπίου, στα βόρεια της χώρας.
Οι συριακές αρχές, οι οποίες ανέλαβαν την εξουσία πέρυσι μετά την ανατροπή του Μπασάρ αλ-Άσαντ, έχουν απορρίψει τα κουρδικά αιτήματα για ένα αποκεντρωμένο σύστημα διακυβέρνησης.
Το ζήτημα αυτό έχει εντείνει τις εντάσεις με την κουρδική διοίκηση που ελέγχει εκτεταμένες περιοχές στο βόρειο και βορειοανατολικό τμήμα της χώρας, ενώ οι διαφορές μεταξύ των δύο πλευρών έχουν καθυστερήσει την εφαρμογή της συμφωνίας της 10ης Μαρτίου για την ενσωμάτωση των πολιτικών και στρατιωτικών θεσμών των Κούρδων στο κράτος.
Ο Ερντογάν δήλωσε: «Η εδαφική ακεραιότητα της Συρίας είναι για εμάς αδιαπραγμάτευτη. Δεν μπορούμε να δεχτούμε οποιαδήποτε στάση που έρχεται σε αντίθεση με αυτήν.»
Η Τουρκία υπήρξε βασικός υποστηρικτής των νέων κυβερνώντων της Συρίας, υπό την ηγεσία του Σαράα.
Με έδιωξαν από ένα κτίριο που κάλυπτα εδώ και 18 χρόνια. Θα συνεχίσω να κάνω τη δουλειά μου ούτως ή άλλως.
Ένα άδειο πόντιουμ στο Πεντάγωνο δίπλα σε μια αμερικανική σημαία (Alex Wong / Getty)
Το πρώτο πρόσωπο που είδα όταν μπήκα στο Πεντάγωνο για τελευταία φορά ήταν ο Τζίμι. Δεν ξέρω καν το επώνυμό του, αλλά ξέρω την ιστορία του. Πριν αρχίσει να εργάζεται στο λαβυρινθώδες αρχηγείο των ενόπλων δυνάμεων της Αμερικής, ήταν νοσοκόμος στο Σώμα Πεζοναυτών. Τα τελευταία 21 χρόνια, ήταν αστυνομικός του κτιρίου και ένας ανεπίσημος, φιλικός υποδοχέας. Ο Τζίμι μου μίλησε για τη στρατιωτική του καριέρα το 2021, το πρωί μετά τη βομβιστική επίθεση αυτοκτονίας στην είσοδο του αεροδρομίου της Καμπούλ που κόστισε τη ζωή σε 13 στρατιώτες, εν μέσω της χαοτικής αποχώρησης των ΗΠΑ από το Αφγανιστάν. Όλοι μιλούσαν για τους 11 Πεζοναύτες που σκοτώθηκαν εκείνη την ημέρα, αλλά ο Τζίμι θυμόταν τον έναν νοσοκόμο του Πολεμικού Ναυτικού ανάμεσά τους, έναν γιατρό που, όπως και ο ίδιος, είχε ανατεθεί να συνοδεύει τη μονάδα, για κάθε ενδεχόμενο.
Για σχεδόν δύο δεκαετίες, ο Τζίμι στεκόταν φρουρός δίπλα σε δύο μεγάλα μωσαϊκά που απεικόνιζαν τα πρόσωπα των σχεδόν 3.000 ανθρώπων που σκοτώθηκαν στις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου 2001. Οι εκθέσεις κατέβηκαν κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ως σύμβολο ενός έθνους που είχε προχωρήσει πέρα από τον Πόλεμο κατά της Τρομοκρατίας και άρχιζε να επικεντρώνεται σε νέες απειλές.
Τον περασμένο μήνα, ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ είπε στα στρατεύματα ότι ο εχθρός της χώρας ήταν «ο εσωτερικός εχθρός».
Σχεδόν όλο το δημοσιογραφικό σώμα του Πενταγώνου αποχωρεί από το κτίριο αυτήν την εβδομάδα, απαγορευμένο να εργάζεται εκεί υπό τους περιορισμούς που επέβαλε η κυβέρνηση Τραμπ.
Οι συνάδελφοί μου και εγώ θα συνεχίσουμε να κάνουμε τη δουλειά μας, καλύπτοντας το αμερικανικό στράτευμα με κάθε τρόπο που γνωρίζουμε. Όμως κάτι χάνεται όταν η ηγεσία του Υπουργείου Άμυνας επιλέγει να αποκοπεί από τον έλεγχο με τον τρόπο που το έχει κάνει. Σε βασικό επίπεδο, το κοινό χάνει την πρόσβαση σε πληροφορίες που έχει δικαίωμα να γνωρίζει, μαζί με το δικαίωμα να υποβάλλει ερωτήσεις σε εκείνους που είναι επιφορτισμένοι με τη διαχείριση σχεδόν 1 τρισεκατομμυρίου δολαρίων από φόρους και 3 εκατομμυρίων εργαζομένων. Όμως χάνεται και κάτι άυλο — το προνόμιο να γνωρίσεις ανθρώπους όπως ο Τζίμι, των οποίων τα ονόματα μπορεί να μην εμφανιστούν ποτέ στον Τύπο αλλά που είναι ουσιώδεις για το πώς κατανοούμε τις Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ. Πριν καν διασχίσω τον προθάλαμο για να μπω στο κτίριο σήμερα το πρωί, σκεφτόμουν τις ιστορίες που δεν θα ξανακούσω, τους ανθρώπους που δεν θα γνωρίσω ποτέ.
Το απόγευμα, οι αξιωματούχοι κατέσχεσαν τις διαπιστεύσεις Τύπου του Πενταγώνου από εκατοντάδες δημοσιογράφους, περιλαμβανομένης της δικής μου. Δεκάδες ειδησεογραφικοί οργανισμοί είχαν καταλήξει στο ίδιο συμπέρασμα: Οι νέοι, 21 σελίδων, περιορισμοί του Πενταγώνου για τον Τύπο μας εμπόδιζαν να κάνουμε τη βασική μας δουλειά συλλογής ειδήσεων, παραβίαζαν τα δικαιώματα της Πρώτης Τροπολογίας και αγνοούσαν το δικαίωμα του κοινού να γνωρίζει. Ειδησεογραφικοί οργανισμοί, περιλαμβανομένου και αυτού εδώ, αποφάσισαν ότι προτιμούμε να καλύπτουμε τον στρατό χωρίς πρόσβαση στο κτίριο παρά να το κάνουμε υπό τους όρους του Πενταγώνου.
«Είμαστε ουσιωδώς αντίθετοι στους περιορισμούς που επιβάλλει η κυβέρνηση Τραμπ στους δημοσιογράφους που καλύπτουν θέματα άμυνας και εθνικής ασφάλειας», δήλωσε ο Τζέφρι Γκόλντμπεργκ, αρχισυντάκτης του The Atlantic, σε ανακοίνωση τη Δευτέρα με την οποία γνωστοποίησε ότι δεν θα αποδεχθούμε τους νέους όρους. «Οι απαιτήσεις παραβιάζουν τα δικαιώματά μας που απορρέουν από την Πρώτη Τροπολογία, καθώς και τα δικαιώματα των Αμερικανών πολιτών που επιθυμούν να γνωρίζουν πώς αξιοποιούνται οι στρατιωτικοί πόροι και το προσωπικό που χρηματοδοτούνται από τους φόρους τους.»
Ο Υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, δικαιολογώντας αυτό που έχει χαρακτηρίσει ως «λογικές» αλλαγές, έχει διαστρεβλώσει όσα έχουν κάνει οι δημοσιογράφοι και οι αξιωματούχοι του Πενταγώνου από τότε που άνοιξε το κτίριο το 1943. Επιμένει ότι το μόνο που ζητά από τον Τύπο είναι να φοράει ταυτότητες, να μην περιφέρεται ανεξέλεγκτα στο κτίριο και να διασφαλίζει ότι όσοι έχουν πρόσβαση σε απόρρητες πληροφορίες κάνουν σωστά τη δουλειά τους. Η αλήθεια είναι ότι πάντα φορούσαμε ταυτότητες και ποτέ δεν είχαμε ανεξέλεγκτη πρόσβαση στο κτίριο. Και παρόλο που οι σοβαροί ειδησεογραφικοί οργανισμοί πάντοτε λαμβάνουν υπόψη τις παραμέτρους της εθνικής ασφάλειας όταν αποφασίζουν τι θα δημοσιεύσουν, το κάνουν επίσης λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία της δημοσιοποίησης των πληροφοριών.
Μέχρι στιγμής, κανείς δεν γνωρίζει να έχει σημειωθεί παραβίαση ασφαλείας από κάποιον δημοσιογράφο του Πενταγώνου που να δικαιολογεί τους νέους περιορισμούς. Πράγματι, η μεγαλύτερη παραβίαση των κανόνων εθνικής ασφάλειας αφότου ο Χέγκσεθ εισήλθε στο κτίριο πριν από δέκα μήνες προήλθε από τον ίδιο τον Χέγκσεθ, όταν μετέφερε ευαίσθητα σχέδια για επικείμενα αεροπορικά πλήγματα στην Υεμένη από ασφαλές κυβερνητικό σύστημα σε μη κυβερνητική εφαρμογή, το Signal, και τα κοινοποίησε στον αρχισυντάκτη του περιοδικού μας.
Η περιφρόνηση του Χέγκσεθ για κάθε είδους κριτική κάλυψη ήταν εμφανής από τη στιγμή που ανέλαβε καθήκοντα. Μέσα σε λίγες εβδομάδες, απέβαλε αρκετούς ειδησεογραφικούς οργανισμούς από τους χώρους εργασίας τους. Στη συνέχεια, απαγόρευσε στους δημοσιογράφους τη χρήση της αίθουσας ενημέρωσης Τύπου. Τον Μάιο, περιόρισε την πρόσβαση του Τύπου σε ελάχιστα από τα 17,5 μίλια διαδρόμων του Πενταγώνου. Συνολικά, έχουν πραγματοποιηθεί μόνο δύο ενημερώσεις Τύπου από τον Χέγκσεθ και δύο ακόμη μπροστά στην κάμερα από τον κύριο εκπρόσωπό του. Αντιθέτως, ο Χέγκσεθ και η ομάδα Τύπου του βασίζονται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δημοσιεύοντας ασταμάτητα επιθέσεις κατά δημοσιογράφων και των ρεπορτάζ τους, ακόμα και κατά απόστρατων στρατιωτικών ηγετών. Αφού αρκετοί ειδησεογραφικοί οργανισμοί ανάρτησαν εξηγήσεις για το γιατί δεν αποδέχονται τους νέους κανόνες, ο Χέγκσεθ αναδημοσίευσε τα μηνύματά τους με το emoji του χεριού που χαιρετά. Η επαναφορά της «πολεμικής νοοτροπίας», όπως επανειλημμένως έχει δεσμευτεί να κάνει ο Χέγκσεθ, περιλαμβάνει, όπως φαίνεται, και πολεμιστές του πληκτρολογίου.
Καθώς οι δημοσιογράφοι αποχωρούσαμε από το κτίριο, παίρνοντας μαζί μας αιώνες συλλογικής εμπειρίας στο ρεπορτάζ, περάσαμε δίπλα από δεκάδες κλειστές πόρτες που οδηγούν σε ασφαλείς αίθουσες στις οποίες δεν είχαμε ποτέ πρόσβαση. Μέσα σε αυτές τις αίθουσες κάθονται επαγγελματίες αξιωματικοί και πολιτικό προσωπικό, κάποιοι από τους οποίους πιστεύουν ότι ο όρκος να προστατεύουν τα απόρρητα και η ευθύνη να επικοινωνούν με τον αμερικανικό λαό μέσω του Τύπου είναι δύο αξίες που μπορούν να συνυπάρξουν.
Τις τελευταίες ημέρες, μέλη των ενόπλων δυνάμεων μέσου βαθμού μού έχουν απευθυνθεί, χωρίς να τους το ζητήσω, και μου υποσχέθηκαν ότι θα συνεχίσουν να παρέχουν πληροφορίες στους δημοσιογράφους, όχι για να παρακάμψουν την πολιτική τους ηγεσία, αλλά για να τηρήσουν τις αξίες που είναι ενσωματωμένες στο Σύνταγμα. Απόστρατοι εκπρόσωποι Τύπου μού έγραψαν λέγοντάς μου ότι και οι ίδιοι αισθάνονται πως χάνουν κάτι με την αποχώρηση των ΜΜΕ.
Καθώς αποχαιρετούσα τα συνεργεία καθαρισμού, την αστυνομία του Πενταγώνου, τα στρατεύματα και το μακροχρόνιο πολιτικό προσωπικό, αυτό που άκουγα, ουσιαστικά, ήταν ένας συλλογικός αναστεναγμός. Άκουγα επανειλημμένα ιστορίες ανθρώπων που αναρωτιόνταν: Πόσο ακόμα μπορώ να μείνω εδώ; Κάποιοι είπαν ότι είχαν κουραστεί να βλέπουν συναδέλφους να απομακρύνονται, φοβούμενοι πότε θα τους ζητηθεί και τους ίδιους να υπογράψουν νέους κανόνες που θεωρούν ότι έρχονται σε σύγκρουση είτε με τον όρκο τους να υπερασπιστούν το Σύνταγμα είτε με την προσωπική τους ηθική. «Έχω κουραστεί από τους νέους κανόνες», μου είπε ένας πολίτης υπάλληλος. «Είναι ξεκάθαρο ότι δεν μας θέλουν», είπε ένας συνταγματάρχης του Στρατού Ξηράς.
Οι ανησυχίες που άκουσα έχουν, για πολλούς, συσσωρευτεί εδώ και καιρό. Όταν ο Χέγκσεθ κάλεσε τους ανώτατους στρατηγούς και διοικητές των Ενόπλων Δυνάμεων στο Κουάντικο της Βιρτζίνια τον περασμένο μήνα, κάποιοι είπαν στο επιτελείο τους ότι φοβούνταν πως θα τους ζητηθεί να δώσουν όρκο πίστης και σκεφτόντουσαν πώς θα απαντήσουν. (Δεν δόθηκε κανένας όρκος, αλλά ο Υπουργός Άμυνας ανακοίνωσε σχέδια να απομακρυνθεί όποιος δεν πληροί τα πρότυπα φυσικής κατάστασης. Ο Χέγκσεθ αργότερα εξέδωσε υπόμνημα διατάσσοντας τα στρατεύματα να παρακολουθήσουν ή να διαβάσουν την ομιλία του.)
Μέχρι τη στιγμή της ομιλίας, το δημοσιογραφικό σώμα είχε ήδη αρχίσει να προετοιμάζεται για αποχώρηση, αφού είχε εξετάσει ένα προσχέδιο των νέων περιορισμών. Από εδώ και στο εξής, θα υπάρχουν ελάχιστοι —αν όχι κανένας— ανεξάρτητοι δημοσιογράφοι στο κτίριο για να θέτουν ερωτήσεις στους κορυφαίους αξιωματούχους του Υπουργείου Άμυνας ή για να συνομιλούν με τα στρατεύματα. Οι περιορισμοί πιθανότατα θα επεκταθούν και στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε ολόκληρη τη χώρα και στο εξωτερικό. Δεν θα βλέπουμε μέλη των ενόπλων δυνάμεων στις πρώτες γραμμές, στη θάλασσα ή μέσα σε μεταγωγικά αεροπλάνα — εκτός αν πρόκειται για εικόνες που έχουν εγκριθεί από το Υπουργείο Άμυνας. Κάποιοι από τους συναδέλφους μου έχουν διακινδυνεύσει τη ζωή τους για να υπερασπιστούν το δικαίωμα του κοινού στην ενημέρωση.
Το ρεπορτάζ σε αυτό το νέο περιβάλλον δεν θα είναι εύκολο. Ακόμα και πριν από σήμερα, το Πεντάγωνο περιόριζε σοβαρά τη ροή πληροφοριών προς το αμερικανικό κοινό. Καθώς χθες ακουγόταν ο ήχος της κολλητικής ταινίας που έκλεινε τα κιβώτια μετακόμισης στο δημοσιογραφικό μας χώρο, οι ρεπόρτερ παρατήρησαν μια ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης από τον Τραμπ, με την οποία ανακοίνωνε ότι οι ΗΠΑ έπληξαν ένα πλοιάριο κοντά στη Βενεζουέλα, σκοτώνοντας έξι φερόμενους ως ναρκοδιακινητές. Όπως και μετά τα τέσσερα προηγούμενα πλήγματα, ζητήσαμε από αξιωματούχους του Πενταγώνου να μας πουν τι είδους πυρομαχικά χρησιμοποίησε ο στρατός των ΗΠΑ, ποια ήταν η νομική βάση για το πλήγμα και ποιοι ήταν οι νεκροί. Το Πεντάγωνο αρνήθηκε να απαντήσει. Παρομοίως, οι αξιωματούχοι έχουν δώσει ελάχιστες πληροφορίες για την ανάπτυξη της Εθνοφρουράς σε αμερικανικό έδαφος — στο Πόρτλαντ του Όρεγκον, στο Σικάγο, στην Ουάσινγκτον, στο Μέμφις και στο Λος Άντζελες — και είναι πιθανό να ακολουθήσουν και άλλες.
Καθώς πακετάραμε τα πράγματά μας αυτήν την εβδομάδα — παχιά δελτία, φθαρμένα κράνη, ληγμένα μπισκότα των Προσκόπων — αξιωματούχοι του υπουργείου περνούσαν από τον δημοσιογραφικό χώρο για να επιθεωρήσουν αυτό που σύντομα θα γινόταν δικός τους. Οι έξι χώροι μεγέθους ντουλάπας που είχαν διατεθεί σε τηλεοπτικά δίκτυα ήταν σχεδόν άδειοι, απαλλαγμένοι από εξοπλισμό βίντεο. Αυτοί οι χώροι επέτρεψαν στο κοινό να ακούει τη φράση «Ζωντανά από το Πεντάγωνο» κατά τη διάρκεια του Πολέμου του Βιετνάμ και του Πολέμου στον Κόλπο, την 11η Σεπτεμβρίου και, πιο πρόσφατα, μετά τα πλήγματα των ΗΠΑ κατά του Ιράν. Επειδή συνήθως χρειάζονται χρόνια για να αισθανθεί πραγματικά εξοικειωμένος ένας ρεπόρτερ με τις ιδιαιτερότητες του Πενταγώνου, πολλοί παραμένουν εκεί για δεκαετίες. Στο χώρο του έντυπου Τύπου, ο οποίος φιλοξενούσε μερικούς διαβόητους συλλέκτες εγγράφων, σκαλίζαμε χαρτιά που χρονολογούνταν από τον προηγούμενο αιώνα, καθώς και πιο πρόσφατες αποδείξεις ότι οι Ένοπλες Δυνάμεις ήταν κάποτε πολύ πιο φιλικές προς τον Τύπο. Ανάμεσά τους ήταν και ένας κατάλογος Δημοσίων Σχέσεων της Αεροπορίας του 2007, που περιλάμβανε στοιχεία επικοινωνίας για κάθε βάση. Είχε 86 σελίδες. Εν τω μεταξύ, δεν μπορέσαμε ούτε να αποχαιρετήσουμε το γραφείο Τύπου της Αεροπορίας σήμερα, γιατί τα γραφεία τους βρίσκονται σε περιοχή που ο Χέγκσεθ είχε ήδη χαρακτηρίσει απαγορευμένη.
Ένας τρόπος για να φτάσει κανείς στα γραφεία μας ήταν να περάσει από έναν διάδρομο αφιερωμένο στη δέσμευση των Ενόπλων Δυνάμεων για συνεργασία με τον Τύπο. Στο τέλος του διαδρόμου υπήρχε μια μεγάλη πινακίδα που παρουσίαζε τις Αρχές Πληροφόρησης του υπουργείου, υπογεγραμμένη λιγότερο από δύο μήνες μετά τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου.
«Είναι πολιτική του Υπουργείου Άμυνας να διαθέτει έγκαιρη και ακριβή πληροφόρηση ώστε το κοινό, το Κογκρέσο και τα μέσα ενημέρωσης να μπορούν να αξιολογούν και να κατανοούν τα δεδομένα σχετικά με την εθνική ασφάλεια και τη στρατηγική άμυνας», αναφέρει το έγγραφο της εποχής του Τζορτζ Γ. Μπους. «Μια ελεύθερη ροή γενικών και στρατιωτικών πληροφοριών θα διατίθεται, χωρίς λογοκρισία ή προπαγάνδα, στους άνδρες και τις γυναίκες των Ενόπλων Δυνάμεων και στις οικογένειές τους.»
Την ημέρα πριν από την αποχώρησή μας, ένας ρεπόρτερ τοποθέτησε πινακίδες σε όλο τον χώρο που επρόκειτο σύντομα να εκκενώσουμε, οι οποίες έγραφαν «Η Δημοσιογραφία Δεν Είναι Έγκλημα». Μόλις τα μέλη του επιτελείου του Χέγκσεθ είδαν τις πινακίδες, τις κατέβασαν αμέσως.
Μεσα απο Τουρκικες πηγες για το τι πραγματικα συνεβη στο Ανατολικο ζητημα …
A.Ahmet: Ας θυμηθούμε αυτές τις μέρες που ονειρευόμαστε ότι «η Ιερουσαλήμ θα είναι ξανά δική μας» Ο ενωτικός αξιωματικός Αλί Φουάτ (Τσεμπεσόι) που έφυγε από την Ιερουσαλήμ στους Βρετανούς το 1917 χωρίς να ρίξει ούτε έναν πυροβολισμό, γράφοντας ένα σημείωμα παράδοσης στον δήμαρχο. Αργότερα ανταμείφθηκε πλουσιοπάροχα για τις υπηρεσίες του.
Δωρεά όπλων και πυρομαχικών από τις βρετανικές δυνάμεις κατοχής στον Μουσταφά Κεμάλ 4 Νοεμβρίου 1919 Ο στρατηγός Βιτόριο Ελία, αρχιστράτηγος της ιταλικής εκστρατευτικής δύναμης Ανατολικής Μεσογείου στη Ρόδο, έστειλε αναφορά στη Ρώμη: Η αντικατάσταση των προκατόχων τους από τους εθνικιστές ηγεμόνες ήταν ομαλή και χωρίς συγκρούσεις.
Οι αποθήκες όπλων και πυρομαχικών, οι οποίες φυλάσσονταν από τις δυνάμεις μας, τέθηκαν υπό την προστασία εθνικιστικών στρατευμάτων κατόπιν εντολής των βρετανικών αρχών.
Affari Politici (AP), 7732-3802-R· Παρατίθεται από: Fabio L. Grassi, Η Ιταλία και το Τουρκικό Ζήτημα (1919-1923), 2001, σ. 79.
Ήταν ο Ενωτικός Μαχμούτ Τζελαλετίν υποστηρικτής των Άγγλων;
7 Ιουλίου 1920 Ο Αντιπρόεδρος Σαρουχάν Τζελάλ Μπέης (Μπαγιάρ), εκ μέρους του Κυβερνήτη [της Προύσας] [Ενωτικού] Χατζίμ Μουχιτίν Μπέη, ενημέρωσε σήμερα την Άγκυρα ότι το συμβούλιο που εκλέχθηκε για μια προσωρινή διοίκηση εξετάζει το ενδεχόμενο να καλέσει βρετανικά στρατεύματα στην πόλη, αποτρέποντας έτσι την ελληνική κατοχή.
Zeki Sarıhan, War of Independence Diary, 1993, τ. 3, σελ. 114 ***
12 Νοεμβρίου 1938
Η ημιεπίσημη γαλλική εφημερίδα Le Temps γράφει: [..] παλιός φίλος των Άγγλων [..] Τζελάλ Μπαγιάρ [..]
Nuri Çolakoğlu, Atatürk in the World Press, 2008, σελ. 202
Kemal Ozer:
ΕΝΑ ΣΥΝΤΟΜΟ ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ ΤΩΝ ΠΡΑΞΕΩΝ ΤΟΥ ΣΑΒΕΤΑΙΣΤΗ ΤΕΚΤΟΝΑ ΚΑΣΙΜ ΓΚΙΟΥΛΕΚ
Η Τουρκία ήταν μία από τις τρεις ή τέσσερις χώρες στον κόσμο όπου φυτεύτηκε για πρώτη φορά υβριδικό σιτάρι. Το άτομο που ήρθε στη Δύση και μετέδωσε το ενέσιμο σιτάρι στον λαό της Ανατολίας ήταν ο Κασίμ Γκιουλέκ, βουλευτής του CHP και άνθρωπος του Ροκφέλερ. Μετά από μια επιστολή που στάλθηκε στον Μουσταφά Κεμάλ Πασά, ο Γκιουλέκ διορίστηκε βουλευτής, αργότερα υπουργός και γερουσιαστής. Διετέλεσε Γενικός Γραμματέας του CHP. Διορίστηκε στην κορυφή του ΝΑΤΟ και ήταν ο πολιτικός ηγέτης του Πολέμου της Κορέας. Θα μπορούσατε ακόμη και να τον αποκαλέσετε τον πρώτο Γκιουλέν, επειδή ο Σαμπατεάν Γκιουλέκ ήταν ένας από τους πέντε ανθρώπους που έφεραν την FETÖ εναντίον μας. Παρά την απαγόρευση, το 1941, ο Γκιουλέκ φύτεψε ένα γενετικά τροποποιημένο σιτάρι που ονομάζεται “SONARA”, γνωστό και ως Μεξικάνικο Σιτάρι, από 100 άτομα στην Τσουκούροβα. Εκείνη η μέρα ήταν μια από τις πιο σκοτεινές μέρες για την τουρκική γεωργία. Λίγο αργότερα, η διαφθορά έγινε κρατική πολιτική. Ως αποτέλεσμα, περισσότερο από το 90% του σιταριού παγκοσμίως είναι πλέον μολυσμένο. Σύμφωνα με τον Δρ. Άλαν Φριτς, αυτό το ποσοστό είναι ακόμη υψηλότερο από 99%. Χωρίς τις λίγες ποικιλίες που μεταδίδονται από γενιά σε γενιά και τους κόκκους σιταριού και κριθαριού που ανακτώνται από ιστορικούς τάφους, θα αντιμετωπίζαμε την απώλεια γνήσιου σιταριού, κριθαριού, σίκαλης και βρώμης. Για περισσότερες πληροφορίες, μπορείτε να συμβουλευτείτε τον ιστότοπο της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης και το βιβλίο “Η Ιστορία των Γελαστών Διαβόλων”. Για παράδειγμα, μια αναζήτηση αρχείου αποκαλύπτει πώς η αντιπροσωπεία, συμπεριλαμβανομένων των Κασίμ Γκιουλέκ, Ισμέτ Ινονού και Φεβζί Τσακμάκ, εκτέλεσε τον Μουσταφά Κεμάλ. Πρόσφατα, μια ύποπτη ιστοσελίδα που ονομάζεται ODATV υπέκλεψε πληροφορίες και έγγραφα που δημοσιεύσαμε χωρίς να αναφέρει την πηγή.
Ο παππούς του Κασίμ Γκιουλέκ, του Κιλίτζ Αλί και της Αϊσέ Κουλίν ήταν ο Ντελί Μουσταφά Ναϊλί Πασάς της Κρήτης. Γεννήθηκε το 1798 [1213] στην πόλη Πολιάν της Ρωμυλίας, η οποία βρίσκεται εντός των συνόρων της σημερινής Βουλγαρίας. Ο πατέρας του ήταν ο Ισμαήλ Μπέης. Η πόλη Πολιάν πήρε το όνομά της από τους Εβραίους που κατέφυγαν στην Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά τη διάρκεια της ανδαλουσιανής απέλασης.
Ας προσθέσουμε και το εξής: Ο Ετζεβίτ είχε μια γυναίκα υπουργό ονόματι Ταγίμπε Γκιουλέκ, η οποία εξελέγη βουλευτής του DSP για τα Άδανα στην 21η θητεία. Διετέλεσε υπουργός για 158 ημέρες μεταξύ 12 Ιουλίου 2002 και 19 Δεκεμβρίου 2002. Ήταν κόρη του Κασίμ Γκιουλέκ.
Η Ayşe Kulin, κουνιάδα του πρώην γενικού γραμματέα του CHP Kasım Gülek… Με άλλα λόγια, είναι ξαδέρφη του γιου του Κιλίτζ Αλί, Αλτεμούρ Κιλίτζ. Με άλλα λόγια, είναι ανιψιά του Κιλίτζ Αλί, του δήμιου των Δικαστηρίων Ανεξαρτησίας. Πιο ξεκάθαρα, είναι τα εγγόνια του Μουσταφά Ναϊλί Πασά, του παρατσούκλι ο Κρυπτοϊουδαίος Σαββαταίος τρελός.
Ο Αλτεμούρ Κιλίτς, γιος του Κιλίτς Αλί από τη Θεσσαλονίκη, είναι μέλος του Ιδρύματος 500ης Χρονιάς· αποκαλεί τον Χάρι Οτζάλβο «αδελφό μου».
Rıfat Bali, «Οι Εβραίοι του Κράτους και ο «Άλλος» Εβραίος», 2004, σελ. 46
Επιτροπή Δικαστηρίου Ανεξαρτησίας Καθισμένοι από αριστερά προς τα δεξιά: Αρχηγός Kel Ali (Çetinkaya), μέλος Kılıç Ali. Όρθιοι: Εισαγγελέας Necip Ali, μέλος Ali (Zırh) και μέλος Mason Reşit Galip. Φόρεσαν τα κατάμαυρα ρούχα τους σαν τα πνεύματα των Δυτικών και κρέμασαν τον ευγενή και αγνό λαό της Ανατολίας.
Το Δίκτυο Κακοποίησης Γύρω από τον Μουσταφά Κεμάλ
Σεβκέτ Σουρεϊγιά Αϊντεμίρ: [..] Πράγματι, ανάμεσα στα αρχεία που έχω εξαγάγει για τον Κιλίτζ Αλί, υπάρχουν μερικές πολύ άσχημες καταχρήσεις. Με Αρμένιους και ούτω καθεξής. Ακόμα και με τον Τζελάλ Μπαγιάρ. Μπαίνουν σε αυτή την ψεύτικη εταιρεία.
Καντιρ Τσανταρλιογλου.:Ο Κιλίτς Αλί, βουλευτής του CHP και δεξί χέρι του Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ και μέλος του Δικαστηρίου Ανεξαρτησίας, επιχείρησε να βιάσει την 13χρονη Σαφιγιέ Αϊλά. Η ψευδής ιστορία θα καταστραφεί. Η αλήθεια θα έρθει στο φως.
Ο δημοσιογράφος Τ. Τσιλίζογλου ρώτησε τον Κιλίτς Αλί για την αλήθεια της απόπειράς του να βιάσει την 13χρονη Σαφιγιέ Αϊλά. Η απάντησή του: «Εκείνα τα χρόνια, καθόμασταν ώρες μπροστά στη βιτρίνα του ζαχαροπλαστείου Tokatliyan μόνο και μόνο για να δούμε τα γυναικεία πόδια. Εκείνο το βράδυ, συνέβη κάτι τέτοιο. Τι υπάρχει για να αναστατωθούμε τόσο πολύ;»
Ο Κιλιτς Αλι πηρε συζυγο την Φουρεγια Κοραλ, ( και η κορη του εχει το ονομα Σαρα…) η Φουρεγια Κοραλ Σπούδασε στο Λύκειο Notre Dame de Sion στην Κωνσταντινούπολη και έλαβε δίπλωμα από ιδιωτικό Εβραϊκό Λύκειο το 1928.
Με λιγα λογια αυτο το κτηνος που σκοτωσε Οθωμανους Μουσουλμανους και Χριστιανους στην πολιτογραφηση, (και στην Ιθαγενεια Ελληνες,Οσμανοι,Αρμενιοι ,Κουρδοι,κλπ ) ος προεδρος στα “δικαστηρια της Ανεξαρτησιας” της Αμασειας ηταν Ντονμε και δεξι χερι του Ντονμε Μουσταφα Κεμαλ….και ψοφησε το 1971. Ειδατε καποιο ελληνικο καναλι,καποιον διεθνολογο η μηπως η ΕΡΤ να τα λεει αυτα..? Μονο εδω…!! και σε καποιες Τουρκικες ιστοσελιδες κυριως με τον Δασκαλο Καντιρ Μισυρογλου… “H ιστορια ειναι σαν την ραδιενεργια..” .
-#Syria: Αυτή τη στιγμή, παρατάξεις Ουζμπέκων και Τουρκεστάνων στην περιοχή Τζισρ αλ-Σουγκούρ της αγροτικής Ιντλίμπ ετοιμάζονται να ξεκινήσουν στρατιωτική εξέγερση εναντίον της κυβέρνησης Τζολάνι μετά τη σύλληψη του τρομοκρατη Αμπού Ντουτζάνα και αρκετών άλλων ξένων τζιχαντιστών. Η περιοχή βιώνει έντονη στρατιωτική δραστηριότητα.
Επείγον κάλεσμα από το Χαλέπι! Nuri Şeyho, Συμπρόεδρος των Συμβουλίων Γειτονιάς Sheikh Maksud και Ashrafiya στο Χαλέπι: Βιώνουμε κατάσταση έκτακτης ανάγκης. Η έντονη πολιορκία και ο αποκλεισμός συνεχίζονται εδώ και πάνω από 15 ημέρες. Ο καιρός έχει αρχίσει να κρυώνει και οι κυβερνητικές δυνάμεις της Δαμασκού εμποδίζουν την είσοδο ντίζελ και καυσίμων στις περιοχές. Επιπλέον, οι δυνάμεις του HTS και του SNA συνεχίζουν να απαγάγουν νεαρούς πολίτες στη γειτονιά.
-#Syria-AANES: Ο Σιπάν Χάμο ηγείται προσωπικά των διαπραγματεύσεων με το καθεστώς Τζολάνι στη Δαμασκό μαζι με 3 διοικητες του SDF ,, η επιτροπή των SDF περιελάμβανε «το μέλος της Γενικής Διοίκησης Σουζντάρ Χατζί, το μέλος της Γενικής Διοίκησης Σιπάν Χάμο, τον εκπρόσωπο των SDF Αμπτζάρ Νταούντ και τον Διοικητή Σάκερ Άραμπ».
O Xαμο για οσους δεν ξερουν ηταν ο διοικητης του YPG οταν εισεβαλε ο τουρκικος στρατος στο Αφριν ,και εκενωσε το Αφριν με διαταγη των Αμερικανων.Μέλος της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης των SDF με το καθεστώς Τζολάνι: -Οι SDF θα συγχωνευθούν σε τρεις στρατιωτικές μεραρχίες που θα παραμείνουν στον ανατολικό Ευφράτη -Καμία «κυβερνητική δύναμη» δεν θα εισέλθει στον ανατολικό Ευφράτη -Οι αντιτρομοκρατικές δυνάμεις των SDF θα ενσωματωθούν στον συριακό μηχανισμό ασφαλείας και θα λειτουργούν σε ολόκληρη τη συριακή επικράτεια.
Θα υπάρχουν ειδικές ταξιαρχίες που θα συνδέονται με το υπουργείο με την ονομασία Τμήμα Αντιτρομοκρατίας, οι οποίες θα λειτουργούν σε όλη τη Συρία, ενώ τα τρία σώματα θα περιορίζονται μόνο στην περιοχή της Τζαζίρα της Συρίας.
Δεν θα εισαχθούν νέες ταξιαρχίες στην περιοχή και οι τρεις μεραρχίες θα παραμείνουν στην τρέχουσα μορφή τους αμετάβλητες.
Οι Μονάδες Προστασίας Γυναικών (YPJ) θα παραμείνουν ως οργανωμένες ταξιαρχίες στην Τζαζίρα.
Το Υπουργείο Άμυνας των ΗΠΑ παρέδωσε μια παρτίδα ελαφρών ελικοπτέρων μάχης για ειδικές επιχειρήσεις στις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF), μια κίνηση που πιστεύεται ότι στοχεύει στην ενίσχυση των αεροπορικών δυνατοτήτων των μονάδων κομάντο των SDF στη βορειοανατολική Συρία.
Οι δυνάμεις του Διεθνούς Συνασπισμού υπό την ηγεσία των ΗΠΑ μετέφεραν στρατιωτικές και υλικοτεχνικές ενισχύσεις, συμπεριλαμβανομένων Αμερικανών στρατιωτών, σε ένα μεταγωγικό αεροπλάνο στη βάση τους στο αεροδρόμιο Kharab al-Jir στην ύπαιθρο Rimelan.
Μια αμερικανική στρατιωτική συνοδεία 38 φορτηγών πέρασε από το συνοριακό πέρασμα αλ-Ουαλίντ προς τη βάση Κασράκ στην αγροτική περιοχή Χασάκα.
Συμφωνία μεταξύ των SDF και του καθεστώτος Jolani σύμφωνα με το “Syria TV” Σημαντική σημείωση: Αυτή η πληροφορία δεν είναι επαληθευμένη. -Οι συμφωνίες ορίζουν την ενσωμάτωση των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF) στον “συριακό στρατό” μέσω της ενσωμάτωσης τριών μεραρχιών και αρκετών στρατιωτικών ταξιαρχιών από τις SDF στον στρατό, κατανεμημένων σε Χασάκε, Ράκα και Ντέιρ εζ-Ζορ. -Οι SDF θα διατηρήσουν ηγετικές θέσεις εντός των στρατιωτικών μεραρχιών και των δυνάμεων ασφαλείας στη βόρεια και ανατολική Συρία. -Η “συριακή κυβέρνηση” θα διορίσει αξιωματούχους με αμοιβαία συμφωνία, υπό την προϋπόθεση ότι είναι κάτοικοι της περιοχής. -Οι Mazloum Abdî και al-Jolani συμφώνησαν να σχηματίσουν κοινές επιτροπές για να εργαστούν για την εφαρμογή της ενσωμάτωσης του στρατού και των δυνάμεων ασφαλείας στο εγγύς μέλλον. -Οι συμφωνίες μεταξύ των δύο μερών επιτεύχθηκαν υπό την αιγίδα των ΗΠΑ. -Επιτεύχθηκε προφορική συμφωνία όπου οι SDF εξέφρασαν την ετοιμότητά τους να παραδώσουν την παραγωγή πετρελαίου από τα πεδία Ντέιρ εζ-Ζορ, με τις SDF να διατηρούν ένα μερίδιο της παραγωγής για την αγορά.
Ο πρώην υψηλόβαθμος ηγέτης του μετώπου Al-Nusra, Saleh al-Hamawi, αποκάλυψε λεπτομέρειες σχετικά με τη συμφωνία με τις SDF και το καθεστώς Jolani: «Στις SDF παραχωρήθηκε πλήρης αποκεντρωμένη διακυβέρνηση». Δήλωσε: «Όλοι οι όροι που αναφέρθηκαν από τα μέσα ενημέρωσης της Jolani, συμπεριλαμβανομένης της Syria TV, ήταν λανθασμένοι. Ακολουθούν οι σωστοί όροι της συμφωνίας:
1. Το πετρέλαιο θα επιστρέψει στην αρχική συμφωνία, χωρίς οικονομική αποζημίωση για 15.000 βαρέλια σε αντάλλαγμα για κρατικές υπηρεσίες σε περιοχές των SDF (αστική κατάσταση, διαβατήρια κ.λπ.).
2. Η κρατική σημαία θα υψώνεται στα περάσματα και στους επίσημους και υπηρεσιακούς φορείς.
3. Απαγορεύεται η απασχόληση υπαλλήλων από τη Δαμασκό, εκτός εάν υπάρχει έγκριση των SDF για αυτά τα περάσματα και τους φορείς.
4. Η ασφάλεια και η προστασία των περασμάτων και των φορέων βρίσκεται αποκλειστικά στα χέρια των SDF.
5. Οι SDF θα δώσουν στη Δαμασκό μόνο ένα μερίδιο του πετρελαίου της Ντέιρ αλ-Ζορ, όχι τη Χασάκε. Οι SDF θα καθορίσουν το ποσό αυτού του μεριδίου με βάση τις ανάγκες της εγχώριας αγοράς τους και θα δώσουν το υπόλοιπο στη Δαμασκό χωρίς αποζημίωση.
6. Απαγορεύεται στους στρατιώτες του «συριακού στρατού» με επικεφαλής το καθεστώς Αλ-Τζολάνι να διασχίζουν ανατολικά του ποταμού Ευφράτη.
7. Οι δυνάμεις ασφαλείας των Ασαγών (SDF) αντικαθιστούν τις στολές τους με τις στολές της Γενικής Ασφάλειας.
8. Ο Μαζλούμ Αμπντί θέλει να συμπεριλάβει αυτό στη συνταγματική διακήρυξη. Δήλωσε ότι η δημοσίευση ότι το καθεστώς Τζολάνι συμμετέχει με τις SDF στους διορισμούς, πράγμα που σημαίνει ότι αυτό γίνεται μέσω διαβούλευσης, είναι ψέμα.
Παρά τις συνομιλίες SDF-Δαμασκού: «Οι δυνάμεις της HTS Μεταβατικής Κυβέρνησης συνέχισαν να κλείνουν τον δρόμο Tabqa-Salamiyah για οκτώ ημέρες, εμποδίζοντας τους ταξιδιώτες να διασχίσουν ή να εισέλθουν στη Βόρεια και Ανατολική Συρία».
Η Αυτόνομη Διοίκηση (AANES) ίδρυσε το Δημοτικό Συμβούλιο #Deir_Hafir με στόχο τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης και την αποκατάσταση των υποβαθμισμένων υποδομών, μετά από μήνες κατά τους οποίους οι κάτοικοι βασίζονταν στις δικές τους προσπάθειες για τη διαχείριση των καθημερινών τους υποθέσεων. Το συμβούλιο σχημάτισε 66 κοινότητες.
-#Russia-Syria: Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε ότι το καθεστώς Jolani ενδιαφέρεται να διατηρήσει δύο ρωσικές στρατιωτικές βάσεις στο έδαφός του. Σύμφωνα με το Reuters, η Μόσχα διεξάγει συζητήσεις με το καθεστώς Jolani σχετικά με τη διατήρηση μιας ναυτικής και αεροπορικής βάσης, η οποία θα του έδινε σημαντική στρατιωτική βάση στην περιοχή. Jolani: Η εμπλοκή σε μια σύγκρουση με τη Ρωσία αυτή τη στιγμή θα ήταν πολύ δαπανηρή για τη Συρία, ούτε θα ήταν προς το συμφέρον της χώρας.
-#Kurdistan:Ο πρωθυπουργός της Κουρδικής Περιφερειακής Κυβέρνησης (KRG) Μασρούρ Μπαρζανί συμμετείχε στα εγκαίνια της νέας Συριακής Ορθόδοξης Εκκλησίας Ουμ αλ-Νουρ στην χριστιανική συνοικία Άνκαουα του Ερμπίλ.
-#Kurdistan: Ένα τουρκικό πανακριβο UAV Akinci καταρρίφθηκε απο της δυναμεις HPG στο Καντίλ !φερε την επιγραφή «K.Atatürk»Ένα τουρκικό κυβερνητικό UAV Akinci συνετρίβη και κάηκε στην περιοχή Κουζίν, που βρίσκεται ανάμεσα στα χωριά Ζεργκέλ και Πιρντεσάλ στα βουνά Καντίλ χτυπηθηκε στο πισω μερος της ουρας . To HPG εχει καταριψει εκει σε 3 χρονια 23 Τουρκικα ντροουν καθε ειδους.Ακινσι,Μπαιρακταρ,Ανκα κλπ.
-#Syria:Απαγωγή δύο ανήλικων Κούρδων κοριτσιών στο χωριό Αλ-Ναϊρμπιά στην κατεχόμενη ύπαιθρο του Χαλεπίου, στο πλαίσιο της συνεχιζόμενης κατάστασης χάους και ανασφάλειας υπό τoν τρομοκρατη Τζολάνι και τους υποστηριζόμενους από την Τουρκία SNA τρομοκράτες.117 άνθρωποι σκοτώθηκαν και τραυματίστηκαν σε 55 φυλετικές συγκρούσεις από την αρχή του έτους.
-#Rum:
Υπαίθρια Χομς | Κοιλάδα των Χριστιανών: Στης 11 Οκτωβρίου, πραγματοποιήθηκε πορεία υπό το φως των κεριών στην περιοχή Κοιλάδα των Χριστιανών στην ύπαιθρο της Χομς σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τις συνεχιζόμενες σφαγές, και πιο πρόσφατα για τη δολοφονία δύο νεαρών ανδρών από την κοινότητα, του Γουισάμ Τζορτζ Μανσούρ και του Σαφίκ Σακρ Μανσούρ.
-#Afghanistan:Μια νυχτερινή ενέδρα από το Εθνικό Μέτωπο Αντίστασης στην Κουντούζ εξουδετερώνει 5 τρομοκράτες Ταλιμπάν. To NRF του Αφγανιστάν πραγματοποίησε στοχευμένη επιχείρηση χθες το βράδυ στην 3η περιφέρεια της πόλης Κουντούζ εναντίον της τρομοκρατικής οργάνωσης Ταλιμπάν.
-#Alawite: Αλαουίτης σκοτώθηκε σε ένοπλη επίθεση στην αλ-Καρντάχα
αλ-Καρντάχα: Μια ένοπλη ομάδα HTS εισέβαλε στο βενζινάδικο αλ-Νταμίκα στην περιοχή αλ-Καρντάχα και άνοιξε πυρ εναντίον ενός νεαρού άνδρα ονόματι Ραμπέα Χαμίσεχ, τραυματίζοντάς τον σοβαρά. Υπέκυψε στα τραύματά του και ανακηρύχθηκε νεκρός λίγο αργότερα.
Ο Αλαουίτης Τζααφάρ Αμπντούλ Χαμίντ Μαχμούντ έχει απαχθει απο τρομοκρατες HTS από το πρωί της 12ης Οκτωβρίου στη Δαμασκό.
Κατάγεται από το Άιν αλ-Καρούμ, μια πόλη στην περιοχή της πεδιάδας αλ-Γκαμπ.
Δύο Αλαουίτισσες απήχθησαν την περασμένη εβδομάδα στη Λαττάκεια | Γειτονιά Al-Da’tour: Η Samar Dawoud Ismail απήχθη το πρωί του Σαββάτου 11 Οκτωβρίου. Είχε φύγει από το σπίτι της στην περιοχή Al-Da’tour – Tariq al-Mazar, κατευθυνόμενη στο σπίτι της αδερφής της, και έκτοτε δεν έχει ακουστεί νέα της.
Ταρτούς | Χωριό Khribet al-Ma’azza: Η Naama Mohammed Ibrahim, 34 ετών, απήχθη τη Δευτέρα 6 Οκτωβρίου, αφού έφυγε από το σπίτι της στο χωριό Khribet al-Ma’azza για την πόλη Ταρτούς. Τοπικές πηγές ανέφεραν ότι κάθε επαφή μαζί της χάθηκε λίγο μετά την αναχώρησή της.
Έφηβος Αλαουίτης σκοτώθηκε στην επαρχία Χομς στη δυτική επαρχία Χομς – Χωριό
Ντάνχα: Ο δεκαεπτάχρονος Χάμζα Αντέλ αλ-Χουσεΐν πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε νωρίς το πρωί του Σαββάτου, αφού ΗΤS ένοπλοι άνδρες εισέβαλαν στο σπίτι της οικογένειάς του στο χωριό Ντάνχα, που βρίσκεται στη δυτική αγροτική Χομς.
Ανώτατο Αλαουιτικό Ισλαμικό Συμβούλιο στη Συρία και τη Διασπορά: Η de facto εξουσία που εκπροσωπείται από τον Al-Jolani έχει αποτύχει παταγωδώς να επιτύχει ούτε το ελάχιστο επίπεδο ασφάλειας για τους Σύριους, ειδικά για τα μέλη της κοινότητας των Αλαουιτών, τα οποία συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν μια σειρά από σοβαρές παραβιάσεις που θίγουν την αξιοπρέπεια και την ιερότητά τους.
1. Καταδικάζουμε έντονα αυτή την επικίνδυνη κατάσταση κατάρρευσης της ασφάλειας και τη συστηματική στοχοποίηση των Αλαουιτών σε θρησκευτική βάση και θεωρούμε την de facto αρχή πλήρως υπεύθυνη.
2. Απορρίπτουμε όλες τις προσπάθειες διχασμού εντός της κοινότητας και επιβεβαιώνουμε τη δέσμευσή μας στις εκκλήσεις του Σεβασμιωτάτου Σεΐχη Γκαζάλ Γκαζάλ σε όλες τις ομιλίες του, εκκλήσεις για ενότητα, συνοχή, εργασία ο καθένας στη θέση του και μη παρασυρόμενοι από φήμες ή μέσα ενημέρωσης και ομάδες ύποπτων διασυνδέσεων.
3. Καλούμε τη διεθνή κοινότητα και τους οργανισμούς των Ηνωμένων Εθνών να παρέμβουν σοβαρά και αποτελεσματικά, όχι μέσω συμβολικών δηλώσεων, αλλά μέσω συγκεκριμένων μέτρων για την προστασία των αμάχων, την παύση των εγκλημάτων και τη διασφάλιση της λογοδοσίας και της δικαιοσύνης για τα θύματα.
4. Εκφράζουμε την πλήρη και σθεναρή μας υποστήριξη σε κάθε βήμα που κάνει ο λαός μας για την υπεράσπιση του εαυτού του, το οποίο πηγάζει από την ελεύθερη λαϊκή του βούληση. Το βλέπουμε αυτό ως σαφή απόδειξη της συνείδησης και της ενότητας του λαού απέναντι στην αδικία και επιβεβαιώνουμε ότι δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη λύση χωρίς πραγματική δικαιοσύνη που να διασφαλίζει την αξιοπρέπεια όλων και να αποκαθιστά τα δικαιώματα στους νόμιμους κατόχους τους.
=#Iran: Το Ιράν είχε εγκαταστήσει διαφημιστικές πινακίδες με τον Μυστικό Δείπνο του Ιησού σε όλη τη χώρα, σε απάντηση στην βλάσφημη τελετή έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων; Γραφει η πινακιδα : «Πράγματι, ο Μεσσίας, ο Ιησούς Χριστός, ο Υιός της Μαρίας, είναι αγγελιοφόρος του Θεού.»
-#Syria: Απαγωγή νεαρού Κούρδου στην επαρχία του Χαλεπίου
Υπαίθρος Χαλεπίου | Ταλ Αράν: Την Τρίτη 6 Οκτωβρίου, οι λεγόμενες πολιτοφυλακές της «Γενικής Ασφάλειας» απήγαγαν έξι πολίτες από το χωριό Ταλ Αράν, το οποίο ανήκει στην περιοχή Αλ-Σαφίρα στο νότιο Χαλέπι, σύμφωνα με πηγή ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Σύμφωνα με την πηγή, τρεις από τους απαχθέντες αφέθηκαν ελεύθεροι, ενώ ο Ραμαντάν Χάλεντ Μπάμπα (23 ετών) παραμένει υπό κράτηση. Είναι μοναχοπαίδι και αναφέρθηκε ότι απήχθη επειδή άκουσε ένα κουρδικό τραγούδι. Η μητέρα του δέχτηκε επίσης απειλές να μην μιλήσει στα μέσα ενημέρωσης για το περιστατικό.
Η μητέρα του Ραμανταν Χάλεντ Μπάμπα, κατοίκου της κουρδικής πόλης Ταλ Αράν στην επαρχία του Χαλεπίου, κάλεσε τους τρομοκράτες Τζολάνι να απελευθερώσουν τον γιο της, ο οποίος απήχθη αφού άκουσε κουρδικά τραγούδια, απειλώντας να αυτοπυρποληθεί σε ένδειξη διαμαρτυρίας.
Η εξτρεμιστική ομάδα Saraya Ansar al Sunna απειλεί τις κοινότητες #Alawite και #Christian στη Συρία με επιθέσεις αυτοκτονίας και βόμβες σε αυτοκίνητα «μέχρι να επικρατήσει το Ισλάμ» σε όλη τη Συρία και στη συνέχεια στην Ιερουσαλήμ.
-#Syria-AANES:Σε δύο ταυτόχρονες επιθέσεις, πυρήνες του ISIS στοχεύουν δύο θέσεις των SDF στην ύπαιθρο της #Ντέιρ_εζ_Ζορ.
Μετά την άφιξη μιας στρατιωτικής φάλαγγας, οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) και ο «Διεθνής Συνασπισμός» διεξάγουν μια μεγάλης κλίμακας επιχείρηση ασφαλείας στην ανατολική ύπαιθρο της #Ντέιρ_εζ_Ζορ.
-#Druze:Ένα μέλος της Εθνοφρουράς των Δρούζων έγινε μάρτυρας τα ξημερώματα της Τρίτης, αφού πυροβολήθηκε από άγνωστο δράστη καθώς έφευγε από τον χώρο εργασίας του στην ύπαιθρο της Σουαιντα.
Αυτή η νέα επίσημη δήλωση του Σεΐχη Χικμάτ αλ-Χίτζρι παρουσιάζει μια ενδιαφέρουσα επιλογή λέξεων. Η πρώτη αλλαγή που εισήγαγε μετά τις σφαγές του Ιουλίου ήταν η αφαίρεση του όρου «Μουσουλμάνος» από τον τίτλο και το αξίωμά του. Αντί να αναφέρεται στον εαυτό του ως πνευματικός ηγέτης των Μουσουλμάνων Μονοθεϊστών (المسلمين الموحدين), άρχισε να υιοθετεί τον όρο Δρούζοι Μονοθεϊστές (الموحدين الدروز), έναν χαρακτηρισμό που ήταν ήδη κοινός μεταξύ των κοινοτήτων των Δρούζων στον Λίβανο και το Ισραήλ.
Τώρα, αναφέρεται επίσης στην περιοχή της Σουγουάιντα όχι με τα συνηθισμένα της ονόματα, όπως Τζαμπάλ αλ-Άραμπ («Βουνό των Αράβων», που υιοθετήθηκε προς τιμήν της εξέγερσης του Σουλτάνου Πασά) ή Τζαμπάλ αλ-Ντρούζε («Βουνό των Δρούζων»), αλλά με τον εμπνευσμένο από τη Βίβλο όρο Τζαμπάλ Μπασάν. Το Μπασάν είναι το αρχαίο όνομα για την περιοχή που περιλαμβάνει τη Σουγουάιντα, το οποίο αναφέρεται για πρώτη φορά στην εβραϊκή Βίβλο. Αργότερα λατινοποιήθηκε από τους Ρωμαίους ως Μπατάνα και διατηρήθηκε για λίγο από τους πρώτους Άραβες Μουσουλμάνους πριν το Χαουράν γίνει το πιο κοινό όνομα για μεγάλο μέρος της περιοχής. Η απόρριψη της ετικέτας «μουσουλμάνος» και η αναφορά στην περιοχή του ως «Όρος της Βασάν» αποτελούν σαφείς προσπάθειες συμβολικής «αποαποικιοποίησης» της ταυτότητας και του εδάφους των Δρούζων στη Συρία από αραβικές και μουσουλμανικές ενώσεις – και, κατ’ επέκταση, χρησιμεύουν ως ένα σαφές νεύμα προς το Ισραήλ.
-#Turkey:
Η Άγκυρα μόλις ψήφισε έναν νέο νόμο που διευκολύνει πολύ τους αλλοδαπούς με «τουρκική καταγωγή» να μετακομίσουν στη Δημοκρατία της Τουρκίας για να ζήσουν, να εργαστούν και να σπουδάσουν εδώ, επιτρέποντας μια ταχεία διαδικασία απόκτησης τουρκικής υπηκοότητας. Μάθετε περισσότερα στο https://turkiye.gov.tr/immigration-guide
…Aφου δεν εχουν τουρκικο λαο..προσπαθουν να φτιαξουν.
-#Hellas: Για το προγραμμα SAFE…Βέτο μέχρι να σβήσει ο ήλιος. Αν η Τουρκία δεν ξεκουμπιστεί από Κύπρο και δεν κόψει μαχαίρι τον επεκτατισμό της έναντι της Ελλάδας δεν έχει καμιά απολύτως θέση σε τέτοια προγράμματα.
H καταργηση του εκτρωματος που ακουει στο ονομα Καλικρατης και η επιστροφη σε ενα νεο καλυτερο Καποδιστρια ειναι μονοδρομος για να σταματησει η κατρακυλα και η εγκαταλειψη της υπαιθρου.
-#Russia-Syria: O τρομοκρατης ψευδοπροεδρος Jolani πηγαινει σημερα επισημη επισκεψη στη Μοσχα.Μια μεγάλη ρωσική στρατιωτική νηοπομπή εισήλθε στην αεροπορική βάση Hmeimim στην ύπαιθρο της Λατάκια, προερχόμενη από τη ναυτική βάση της Ταρτούς. Αυτή είναι η πέμπτη τέτοια νηοπομπή από τις αρχές Οκτωβρίου. Σύμφωνα με πηγές, η νηοπομπή αποτελείται από περίπου 50 στρατιωτικά φορτηγά που συνοδεύονται από ρωσικές μονάδες στρατιωτικής αστυνομίας.Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε ότι το καθεστώς Τζολάνι ενδιαφέρεται να διατηρήσει δύο ρωσικές στρατιωτικές βάσεις στο έδαφός του. Σύμφωνα με το Reuters, η Μόσχα διεξάγει συζητήσεις με το καθεστώς Τζολάνι σχετικά με τη διατήρηση μιας ναυτικής και αεροπορικής βάσης, η Ρωσια για οσους δεν ξερουν εχει 4 βασεις στην Συρια αυτη την στιγμη ενεργες.
Η πτώση του καθεστώτος Άσαντ τον Δεκέμβριο του 2024 επέφερε μια θεμελιώδη αλλαγή στην ρεαλιστική στρατηγική της Ρωσίας στη Συρία. Αφού ξεπέρασε το σοκ που προκλήθηκε από αυτό, η Ρωσία επέλεξε γρήγορα μια ρεαλιστική οδό… Εναλλακτικός σύνδεσμος
Στην περιοχή του Χάρκοβο, οι ρωσικές δυνάμεις σημείωσαν τακτική επιτυχία προελαύνοντας κοντά στο Οτράντνογιε προς την κατεύθυνση του Βελίκι Μπουρλούκ.
Στην κατεύθυνση της Ντομπροπίλια, οι ρωσικές δυνάμεις συνέχισαν να προελαύνουν και ανακατέλαβαν για άλλη μια φορά το χωριό Ντορόζνιε.
Pokrovsk: Οι μονάδες των Ρωσικών Ενόπλων Δυνάμεων έχουν εισέλθει στο Οκτιάμπρσκογιε (Σάχοβο).
Στην περιοχή Ροντίνσκε, οι Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις έχουν προωθηθεί στο χωριό και έλενχουν το μισό του οικισμού. O ρωσικος στρατος εισερχεται στο ανατολικό Μύρνοχραντ στην περιοχή των οδών Στρίτενσκα και Σιέντοβα.
Κατεύθυνση Ντνιεπροπετρόφσκ. Οι Ρωσικές Ένοπλες Δυνάμεις συνεχίζουν την επίθεση κατά μήκος των συνόρων των περιοχών Ντνιεπροπετρόφσκ και Ζαπορίζια. Στις περιοχές Ουσπένοβκα, Βελικομιχαϊλίβκα και Χαβριλίβκα, καθώς και κοντά στην Ιβανίβκα, διεξάγονται σφοδρές μάχες.
Βόρειο Μέτωπο: Κουπιάνσκ.
Κατάληψη θέσεων των AFU στην οδό Oleksandra Tsuryupy, όπου υπάρχουν πολυώροφα κτίρια = απώλεια της ικανότητας των AFU να διατηρούνται στα νοτιοδυτικά περίχωρα της πόλης.
Στην κατεύθυνση του Χοτίν, οι ρωσικές δυνάμεις επανέλαβαν τις επιχειρήσεις επίθεσης βορειοδυτικά της Ολεξίεβκα και βελτίωσαν περαιτέρω την τακτική τους θέση στην περιοχή. Οι νεοαφιχθέντες ρωσικές ενισχύσεις προέλασαν από τις δασικές γραμμές κοντά στα διεθνή σύνορα προς τα ελαφρώς δασωμένα εδάφη.
Στη βόρεια πλευρά του Σίβερσκ, οι ρωσικές δυνάμεις συνέχισαν να προελαύνουν και εισήλθαν στο χωριό Ντρονίβκα. Στα ανατολικά, οι ρωσικές δυνάμεις απέκτησαν τον πλήρη έλεγχο του χωριού Ρούντνικ, καταλαμβάνοντας τον νοτιοδυτικό οικιστικό τομέα του.
Στη βορειοανατολική πλευρά της Κοστιαντίνιβκα, οι ρωσικές δυνάμεις επανέλαβαν τις επιχειρήσεις επίθεσης βόρεια του Τσάσιβ Γιαρ και διέσχισαν το κανάλι Σιβέρσκι Ντόνετς. Οι ρωσικές δυνάμεις προέλασαν από τις θέσεις τους στα δασικά όρια και στις δασικές περιοχές βορειοδυτικά της Χριγόριβκα, διασχίζοντας το κανάλι.
Ο ρωσικος στρατος προελαυνει μεσα στην Πολη Βολτσανσκ και στο δασος δυτικα της Πολης.
-#Rum_Pontos: Το Τουρκικο καναλι TRT γυρίζει μια σειρά,είναι μια σειρά από τον Ρουμ Ποντο. Στη σειρά, ένα κορίτσι ονόματι Ελένη , που ζει στην Ελλάδα, έρχεται στην περιοχή του Ρουμ Ποντου για να ερευνήσει τις ρίζες και την οικογένειά της…
Όσοι θέλετε να κοινοποιείτε την σελίδα διότι η κρατική ΕΡΤ και τα λεγόμενα μεγάλα κανάλια δεν τα δείχνουν αυτά προς το παρόν. “Ουδέν νεότερον από το Ανατολικό Μέτωπο”
Κατά τη δεύτερη διακυβέρνηση Τραμπ, η Κίνα βρίσκεται συνολικά σε καλύτερη θέση να επεκτείνει την επιρροή της σε ανταγωνισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού.
Του Ρόμπερτ Σάτερ
14 Οκτωβρίου 2025 Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ συνομιλεί με τον Τύπο στο Νότιο Γκαζόν του Λευκού Οίκου προτού επιβιβαστεί στο HMX-1 για να ξεκινήσει το ταξίδι του στο Ηνωμένο Βασίλειο στις 15 Σεπτεμβρίου 2025.
Πίστωση: Επίσημη Φωτογραφία του Λευκού Οίκου από τον Χάρισον Κέπελ
Τα συγκρουόμενα συμφέροντα των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας συντηρούν τη συνεχιζόμενη αντιπαλότητά τους στην Ασία, που αποτελεί τον βασικό καθοριστικό παράγοντα της περιφερειακής δυναμικής. Η σύγκρουση επικεντρώνεται στις χώρες του Ινδο-Ειρηνικού, από την Ινδία στα δυτικά έως την Ιαπωνία στα βορειοανατολικά, και την Αυστραλία, τη Νέα Ζηλανδία και τα Νησιά του Ειρηνικού στα νοτιοανατολικά. Άλλοι παράγοντες της περιφερειακής δυναμικής – όπως οι απειλές της Βόρειας Κορέας και ο συνεχιζόμενος εμφύλιος πόλεμος στη Μιανμάρ – παραμένουν δευτερεύοντες.
Η μεγάλη κλιμάκωση του ανταγωνισμού υπερδυνάμεων στην Ασία ξεκίνησε με τη σκλήρυνση της αμερικανικής πολιτικής που αντέταξε στις πολυδιάστατες δυσμενείς προκλήσεις από την Κίνα. Αυτές οι πολιτικές ξεκίνησαν κατά την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ (2017-2021) και αναπτύχθηκαν δυναμικά κατά τη διακυβέρνηση Μπάιντεν (2021-2025). Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, μια εχθρική Κίνα που αποκτά περιφερειακή ηγεσία και κυριαρχία θα συνιστούσε υπαρξιακή απειλή αντίστοιχη με εκείνη της Αυτοκρατορικής Ιαπωνίας στις σκοτεινές μέρες μετά την επίθεση στο Περλ Χάρμπορ. Για 70 χρόνια, οι μεγάλες θυσίες των ΗΠΑ για να αποφευχθεί μια τέτοια κυριαρχία από αντίπαλο περιλάμβαναν εξαιρετικά δαπανηρούς πολέμους στην Κορέα και το Βιετνάμ.
Κεντρικό σημείο στο επιχείρημα του Προέδρου Τζο Μπάιντεν για επανεκλογή – και, μετά την αποχώρησή του από την κούρσα, για την εκλογή της αντιπροέδρου του, Καμάλα Χάρις – το 2024 ήταν το επίτευγμα της κυβέρνησής του στην οικοδόμηση οικονομικής, τεχνολογικής και στρατιωτικής ισχύος εντός των ΗΠΑ, παράλληλα με την ενίσχυση της αυξανόμενης αμερικανικής επιρροής στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού για την αντιμετώπιση των δυσμενών φιλοδοξιών της Κίνας. Ισχυριζόταν επανειλημμένα ότι είχε «αναχαιτίσει» την Κίνα.
Πράγματι, ο Μπάιντεν ενίσχυσε τις Ηνωμένες Πολιτείες στο εσωτερικό μέσω νομοθεσίας ύψους 2 τρισεκατομμυρίων δολαρίων που στήριζε τον εκσυγχρονισμό των υποδομών και την ανάπτυξη προηγμένης τεχνολογίας. Διατήρησε τους δασμούς της κυβέρνησης Τραμπ στις κινεζικές εισαγωγές και τους αύξησε στους τομείς της υψηλής τεχνολογίας και της προηγμένης βιομηχανίας. Περιόρισε την πώληση εξαιρετικά προηγμένης αμερικανικής τεχνολογίας ημιαγωγών, περιπλέκοντας σημαντικά τις φιλοδοξίες της Κίνας στον τομέα της υψηλής τεχνολογίας.
Αυτός και η κυβέρνησή του πέρασαν στην αντεπίθεση, υποστηρίζοντας πολυμερείς διεθνείς συμφωνίες που αντιτίθενται στην Κίνα, όπως ο Τετραμερής Διάλογος Ασφαλείας με την Αυστραλία, την Ινδία και την Ιαπωνία· η συμφωνία AUKUS στον τομέα της ασφάλειας και της υψηλής τεχνολογίας με την Αυστραλία και το Ηνωμένο Βασίλειο· το πλαίσιο συνεργασίας Ιαπωνίας-Νότιας Κορέας-ΗΠΑ· και διάφορες άλλες διμερείς και πολυμερείς συμφωνίες. Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και η στήριξη της Κίνας προς τη Ρωσία ώθησαν τον Μπάιντεν να ηγηθεί των δυτικών και των συμμάχων και εταίρων του Ινδο-Ειρηνικού στην υποστήριξη της Ουκρανίας, την επιβολή κυρώσεων κατά της Ρωσίας και την αποτροπή της κινεζικής επεκτατικότητας στην Ασία.
Το Σοκ Τραμπ στον Ινδο-Ειρηνικό
Κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του 2024, οι κυβερνήσεις και οι ηγετικές γνώμες στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού ήταν ευρέως αρνητικές στις εκτιμήσεις τους για τον υποψήφιο Ντόναλντ Τραμπ. Τούτου λεχθέντος, οι ηγέτες αυτοί έκριναν γενικά ότι είχαν καταφέρει να αντεπεξέλθουν επιτυχώς στις απαιτήσεις της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ για πιο δίκαιες εμπορικές σχέσεις και μεγαλύτερες αμυντικές συνεισφορές. Συνεργάστηκαν με φιλικά προσκείμενους αξιωματούχους της κυβέρνησης, επαίνεσαν τον Τραμπ και χρησιμοποίησαν διμερείς διαπραγματεύσεις για να επιτύχουν συμφωνίες λιγότερο επιζήμιες απ’ ό,τι αναμενόταν. Μετά την επανεκλογή του Τραμπ, προετοιμάστηκαν να κάνουν το ίδιο το 2025.
Αυτή η αισιόδοξη άποψη εξαφανίστηκε εν μέσω του περιφερειακού σοκ από τις δραματικές ενέργειες του Τραμπ, οι οποίες αντανακλούσαν την πολύ μεγαλύτερη εξουσία και έλεγχο του νέου προέδρου επί της ομοσπονδιακής κυβέρνησης, καθώς και τις ρεπουμπλικανικές πλειοψηφίες στο Κογκρέσο και τον έλεγχο επί του Ανώτατου Δικαστηρίου, όπου έξι από τους εννέα δικαστές είχαν διοριστεί από Ρεπουμπλικανούς, με τους τρεις από αυτούς να έχουν διοριστεί από τον ίδιο τον Τραμπ. Και σε αντίθεση με την πρώτη θητεία του Τραμπ, δεν φαινόταν να υπάρχουν ανώτατοι ηγέτες του Λευκού Οίκου ή της κυβέρνησης πρόθυμοι να διαφωνήσουν με τον πρόεδρο στις σχέσεις με τους περιφερειακούς συνομιλητές.
Οι πρώτες εβδομάδες της νέας κυβέρνησης είδαν κύματα εκτελεστικών διαταγμάτων που προκάλεσαν σαρωτικές αλλαγές στη διακυβέρνηση των ΗΠΑ. Οι επόμενοι δασμοί ήταν πολύ χειρότεροι απ’ ό,τι είχε προβλεφθεί. Οι σύμμαχοι και εταίροι αντιμετωπίστηκαν εξίσου αυστηρά με άλλες χώρες, με την Ινδία να υπόκειται σε εξαιρετικά αρνητική μεταχείριση. Προηγούμενες δεσμεύσεις των ΗΠΑ σε ελεύθερο εμπόριο και άλλες συμφωνίες με συμμάχους και εταίρους πλέον σήμαιναν ελάχιστα ή τίποτα.
Οι αιφνίδιες και σοβαρές περικοπές στην αμερικανική εξωτερική βοήθεια κατακρίθηκαν ευρέως στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού, όπως και οι απαιτήσεις του Τραμπ για έλεγχο επί της Διώρυγας του Παναμά, της Γροιλανδίας και του Καναδά, καθώς και οι συγκρούσεις του με ηγέτες της Νότιας Αφρικής, της Βραζιλίας, της Ινδίας και άλλων χωρών. Εθεωρείτο ότι αγνοούσε συστηματικά τις πρακτικές της παγκόσμιας διακυβέρνησης σχετικά με την κυριαρχία, την εδαφική ακεραιότητα και τη διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες — πρακτικές που οι Ηνωμένες Πολιτείες στήριζαν επί μακρόν και από τις οποίες εξαρτώνταν για την ασφάλεια και την ευημερία τους οι σύμμαχοι, οι εταίροι και άλλοι στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού.
Οι πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ περιόρισαν και ανέτρεψαν την προσέγγιση του Μπάιντεν για συνεργατική διαβούλευση με τους συμμάχους και εταίρους του Ινδο-Ειρηνικού, καθώς και με τις χώρες του ΝΑΤΟ και της G-7, για την αντιμετώπιση των κινεζικών προκλήσεων. Ο Τραμπ και οι ηγέτες της κυβέρνησής του παραπονέθηκαν επανειλημμένα για την «εκμετάλλευση» των ΗΠΑ από συμμάχους και εταίρους στον τομέα της εθνικής άμυνας, προοιωνίζοντας συγκεκριμένες απαιτήσεις του Τραμπ για σημαντικές αυξήσεις στις στρατιωτικές δαπάνες τους και στις πληρωμές στο πλαίσιο συμφωνιών επιμερισμού του στρατιωτικού κόστους. Η σκληρή μεταχείριση της Ουκρανίας από τον Τραμπ και η στήριξή του στη ρωσική θέση για τον τερματισμό του πολέμου προκάλεσαν σοβαρή ανησυχία στις πολλές χώρες του Ινδο-Ειρηνικού που βασίζονται στη σταθερή στήριξη των ΗΠΑ για την αντιμετώπιση επικίνδυνων προκλήσεων από την Κίνα και, για ορισμένες, από τη Βόρεια Κορέα.
Αναθεώρηση της Αμερικανικής Πολιτικής για τον Ινδο-Ειρηνικό
Η δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ έχει αλλάξει, σε διάφορους βαθμούς, τρεις μακρόχρονες αμερικανικές λογικές για εποικοδομητική εμπλοκή με την Ασία.
Πρώτη είναι η λογική της ασφάλειας που αναφέρθηκε παραπάνω: οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν να αποτρέψουν την κυριαρχία μιας εχθρικής δύναμης στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού, η οποία θα αποτελούσε άμεση απειλή για την Ουάσινγκτον. Δεύτερη είναι η ανάγκη για εποικοδομητική εμπλοκή των ΗΠΑ με τις περιφερειακές οικονομίες, που συχνά θεωρούνται η σημαντικότερη οικονομική περιοχή στον κόσμο μετά τον Ψυχρό Πόλεμο. Και τρίτη είναι η άποψη ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες εξυπηρετούνται από τη διατήρηση δεσμεύσεων και συνεργασίας με συμμάχους και εταίρους για την υποστήριξη μιας διεθνούς τάξης βασισμένης σε κανόνες.
Στην πράξη, η πρώτη λογική ήταν εξέχουσα στη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας της πρώτης κυβέρνησης Τραμπ και έχει υποστηριχθεί έντονα φέτος από κορυφαίους αξιωματούχους εθνικής ασφάλειας της κυβέρνησης. Αν και ο ίδιος ο Τραμπ συνεχίζει την πάγια τακτική να σχολιάζει σπάνια αυτήν τη στρατηγική, προς το παρόν η κυβέρνηση φαίνεται γενικά να υποστηρίζει αυτή τη λογική.
Η δεύτερη λογική, ωστόσο, έχει απορριφθεί ρητά από την κυβέρνηση Τραμπ, η οποία θεωρεί την προηγούμενη πολιτική των ΗΠΑ για εποικοδομητική οικονομική εμπλοκή ως μείζον αποτυχία με πολύ σοβαρές αρνητικές συνέπειες για την ασφάλεια και την οικονομική ευημερία των ΗΠΑ. Καθώς η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να επιλύσει αυτό το πρόβλημα, κάποιοι προβλέπουν ότι οι ΗΠΑ θα αποσυνδεθούν από την περιοχή, επιστρέφοντας στον σχετικό απομονωτισμό που επικρατούσε πριν από εκατό χρόνια. Στην πραγματικότητα, οι εξηγήσεις των ανώτατων ηγετών δείχνουν ότι οι δασμοί και άλλα μέτρα της κυβέρνησης έχουν σχεδιαστεί ώστε η οικονομική εμπλοκή των ΗΠΑ με την περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού και αλλού να είναι πραγματικά ευνοϊκή για τις Ηνωμένες Πολιτείες, ώστε να δικαιολογείται η συνέχιση της στενής οικονομικής αλληλεπίδρασης με την περιοχή.
Ο ίδιος ο Τραμπ από καιρό έχει δείξει απροθυμία να στηρίξει την τρίτη λογική. Αν και ορισμένοι ανώτατοι αξιωματούχοι συνεργάζονται με συμμάχους και εταίρους για την επίτευξη στόχων εθνικής άμυνας με σκοπό την αποτροπή της Κίνας στον Ινδο-Ειρηνικό, η κυβέρνηση Τραμπ έχει εγκαταλείψει την έντονη θετική έμφαση στους συμμάχους και εταίρους, τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ασία, που είχε παρατηρηθεί κατά τα χρόνια της διακυβέρνησης Μπάιντεν. Και όπως σημειώθηκε, οι απαιτήσεις του Τραμπ για έλεγχο επί της Διώρυγας του Παναμά, της Γροιλανδίας και του Καναδά συγκαταλέγονται στις πιο κραυγαλέες προσβολές προς τη διεθνή τάξη βασισμένη σε κανόνες που έχει εκφράσει Αμερικανός πρόεδρος μετά τον Ψυχρό Πόλεμο.
Εξελίξεις στην Αμερικανική Επιρροή στον Ινδο-Ειρηνικό
Είναι εύκολο να υπερβάλει κανείς στα αρνητικά της πολιτικής του Τραμπ για την αμερικανική επιρροή στην περιοχή του Ινδο-Ειρηνικού. Από τη μία πλευρά, πλήθος άρθρων γνώμης, ερευνών και άλλων δημοσίων εγγράφων έντονα επικριτικών προς τις πρωτοβουλίες της κυβέρνησης Τραμπ δείχνουν την αμερικανική επιρροή στην περιοχή να βρίσκεται σε απότομη πτώση. Η δραματική προτεινόμενη αύξηση κατά 100 τοις εκατό των δασμών του Τραμπ προς την Κίνα, που ανακοινώθηκε στις 10 Οκτωβρίου ως απάντηση στους εκτεταμένους περιορισμούς της Κίνας στις εξαγωγές προϊόντων σπανίων γαιών, είναι βέβαιο ότι, αν εφαρμοστεί, θα έχει αρνητικό αντίκτυπο στην περιφερειακή οικονομική ανάπτυξη και στην αμερικανική επιρροή στην περιοχή.
Ωστόσο, οι συχνά εξαιρετικά ανατρεπτικές πολιτικές του Τραμπ δεν έχουν ακόμη οδηγήσει σε αντιληπτή στροφή της περιοχής κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και υπέρ της Κίνας από τις περιφερειακές κυβερνήσεις. Με βάση τις συνεντεύξεις και τις διαβουλεύσεις μου με 250 περιφερειακούς ειδικούς από τον Ιούλιο του 2024, οι ηγέτες των κυβερνήσεων στον Ινδο-Ειρηνικό γενικά είναι πολύ πιο πραγματιστές στην αντιμετώπιση των πρωτοβουλιών του Τραμπ απ’ ό,τι τα εθνικά τους μέσα ενημέρωσης και η κοινή γνώμη.
Οποιαδήποτε αξιολόγηση της συνολικής επίδρασης των ενεργειών της κυβέρνησης Τραμπ στην αμερικανική επιρροή στην αντιπαλότητα με την Κίνα στον Ινδο-Ειρηνικό μπορεί να ξεκινήσει με ένα σημαντικό θετικό: την επιτυχία της κυβέρνησης Τραμπ να αξιοποιήσει τη σημασία της πρόσβασης στην αμερικανική αγορά μέσω της χρήσης μαζικών και εκτεταμένων δασμών. Οι πολιτικές του Τραμπ υποχρέωσαν συμμάχους και εταίρους των ΗΠΑ, πολλές περιφερειακές κυβερνήσεις πιο κοντά στην Κίνα απ’ ό,τι στις Ηνωμένες Πολιτείες, και ακόμη και την ίδια την Κίνα, να επιδιώξουν διμερείς διαπραγματεύσεις με την Ουάσινγκτον για να μειώσουν το βάρος των δασμών. Η Κίνα δήλωσε εύστοχα ότι οι συνομιλίες με τις ΗΠΑ αντικατοπτρίζουν αμοιβαία συμφωνία, αλλά οι συνομιλίες δεν θα είχαν πραγματοποιηθεί χωρίς τα αρχικά κύματα δασμών του Τραμπ.
Αυτές οι συνομιλίες και οι επακόλουθες διμερείς συμφωνίες ωφέλησαν τα συμφέροντα των ΗΠΑ, παρέχοντας πολύ καλύτερη πρόσβαση των ΗΠΑ σε ξένες αγορές, μεγάλες πραγματικές και υποσχεθείσες επενδύσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, μεγάλες αγορές αμερικανικών προϊόντων προηγμένης μεταποίησης και φυσικών πόρων, και δεσμεύσεις για στήριξη της καθυστερημένης αμερικανικής ναυπηγικής βιομηχανίας. Αυτά τα οφέλη συνοδεύονται από σημαντική αύξηση των εσόδων της αμερικανικής κυβέρνησης λόγω των αυξημένων δασμών. Τα έσοδα ωφελούν την κυβέρνηση Τραμπ βοηθώντας στη χρηματοδότηση του αυξανόμενου δημοσιονομικού ελλείμματος των ΗΠΑ, που επιδεινώθηκε με την ψήφιση του νόμου One Big Beautiful Bill Act τον Ιούλιο του 2025, ο οποίος περιλάμβανε μαζικές φορολογικές περικοπές και πιστώσεις δαπανών και ήταν κορυφαία προτεραιότητα της κυβέρνησης Τραμπ. Οι ειδικοί που ασκούν κριτική στους δασμούς, ωστόσο, θεωρούν ότι αυτά τα οφέλη αντισταθμίζονται από τη μείωση της οικονομικής ανάπτυξης των ΗΠΑ που προκαλούν οι ίδιοι οι δασμοί.
Εν τω μεταξύ, μόλις η κυβέρνηση Τραμπ καταστήσει σαφείς τις απαιτήσεις της προς τους συμμάχους και εταίρους για αύξηση των αμυντικών δαπανών και μεγαλύτερη συμμετοχή στο κόστος των αμερικανικών δυνάμεων στην περιοχή, αυτές οι πληρωμές θα αποβούν σε σημαντικό όφελος για τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η επιτυχία του Τραμπ στην ανάδειξη της σημασίας της πρόσβασης στην αμερικανική αγορά έχει επίσης λειτουργήσει προς όφελος των ΗΠΑ στον ανταγωνισμό με την Κίνα, η οποία μέχρι πρότινος είχε την εικόνα του αδιαμφισβήτητου κυρίαρχου οικονομικού ηγέτη της περιοχής. Σήμερα, η οικονομία των ΗΠΑ έχει αποκτήσει πολύ μεγαλύτερη σημασία στους υπολογισμούς των περιφερειακών επιχειρήσεων, κυβερνήσεων και ειδικών σχολιαστών. Και η Κίνα είναι συγκριτικά λιγότερο σημαντική, ιδίως ως καταναλωτής περιφερειακών εξαγωγών.
Κατ’ αρχάς, μεγάλο μέρος των κινεζικών εισαγωγών περιφερειακών αγαθών είναι πρώτες ύλες ή ενδιάμεσα προϊόντα που χρησιμοποιούνται στην παραγωγή τελικών μεταποιημένων αγαθών για εξαγωγή σε ξένες αγορές, κυρίως στις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι αμερικανικοί δασμοί που μειώνουν αυτές τις κινεζικές εισαγωγές είναι πιθανό να έχουν άμεσο αρνητικό αντίκτυπο στους περιφερειακούς προμηθευτές, ενισχύοντας την επίγνωσή τους ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες ενδέχεται να είναι εξίσου σημαντικές με την Κίνα σε τέτοιες συναλλαγές. Ακόμη σημαντικότερο, η αδυναμία της Κίνας ως καταναλωτή περιφερειακών αγαθών αντανακλά τη στασιμότητα της κινεζικής καταναλωτικής δαπάνης, εν μέσω γενικευμένης ανησυχίας λόγω απωλειών στην αξία ακινήτων στην εύθραυστη αγορά real estate, συνεχιζόμενης αδυναμίας των κρατικών προγραμμάτων στήριξης για μια κοινωνία που γερνά ραγδαία, και σταθερά χαμηλών επιτοκίων καταθέσεων στους κινεζικούς δημόσιους τραπεζικούς λογαριασμούς.
Επιπλέον, επιδεινώνοντας σημαντικά την κατάσταση για τους περιφερειακούς εξαγωγείς, το Πεκίνο βρίσκεται εν μέσω μιας μεγάλης εκστρατείας για την προώθηση των εξαγωγών κινεζικών μεταποιημένων αγαθών με σκοπό την επίτευξη των συνολικών στόχων οικονομικής ανάπτυξης. Ως αποτέλεσμα, περιφερειακοί και άλλοι ξένοι ηγέτες και εξαγωγείς που έχουν περιοριστεί από τις αγορές των ΗΠΑ διαπιστώνουν ότι άλλες παγκόσμιες αγορές, συμπεριλαμβανομένων των εγχώριων αγορών τους, συχνά κατακλύζονται από κινεζικά εξαγωγικά προϊόντα.
Πολλές περιφερειακές κυβερνήσεις γνωρίζουν επίσης πολύ καλά ότι τα κινεζικά μεταποιημένα προϊόντα που εξάγονται στο εξωτερικό είναι αποτέλεσμα ισχυρού προστατευτισμού, κρατικής στήριξης και γενναίων επιδοτήσεων, προκειμένου να παραχθούν ποιοτικά προϊόντα σε τιμές που υποσκελίζουν τους ξένους ανταγωνιστές, συμπεριλαμβανομένων αυτών στον Ινδο-Ειρηνικό. Ένα βασικό συμπέρασμα στον υπολογισμό των εξαγωγέων του Ινδο-Ειρηνικού και άλλων περιοχών είναι ότι η Κίνα δεν προσφέρει εναλλακτική αγορά για τα αγαθά που προηγουμένως πωλούνταν στις Ηνωμένες Πολιτείες. Αντιθέτως, επιδεινώνοντας τα πράγματα, το Πεκίνο προχωρά στην πώληση των προϊόντων που παλαιότερα εξήγαγε στις ΗΠΑ σε ξένες αγορές, σε οξεία ανταγωνισμό με άλλους ξένους εξαγωγείς στον Ινδο-Ειρηνικό και αλλού.
Τέλος, όπως σημειώθηκε, παραμένει το γεγονός ότι, παρά την αναστάτωση και την περιφερειακή ανησυχία που προκαλούν οι πολιτικές Τραμπ, δεν έχει υπάρξει ακόμη αντιληπτή περιφερειακή στροφή κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και υπέρ της Κίνας. Ένας σημαντικός λόγος για αυτή τη στασιμότητα είναι η ίδια η συμπεριφορά της Κίνας. Οι σύμμαχοι και εταίροι των ΗΠΑ ευθυγραμμίζονται όλο και περισσότερο με τις Ηνωμένες Πολιτείες, επειδή όλοι έχουν ζήσει πολύ αρνητικές εμπειρίες με την κυβέρνηση του Σι Τζινπίνγκ, η οποία τους άσκησε πιέσεις ώστε να συμμορφωθούν με τις κινεζικές προτιμήσεις.
Για πολλούς, η συμμαχία και/ή η στήριξη των ΗΠΑ είναι ζωτικής σημασίας για τη διατήρηση των βασικών τους συμφερόντων απέναντι στις πιεστικές τακτικές του Πεκίνου. Και αυτές οι κυβερνήσεις έχουν διαπιστώσει ότι, παρά τα φιλικά λόγια και τις επιδείξεις καλής θέλησης, η Κίνα παραμένει αμετακίνητη στην επιδίωξη των φιλοδοξιών της εις βάρος τους. Σε συνέντευξη μετά την άλλη, περιφερειακοί αξιωματούχοι και ηγετικές προσωπικότητες μου ανέφεραν ότι αναζητούν μάταια κινεζικές ενέργειες – και όχι λόγια – που να δείχνουν διάθεση συνεννόησης ως προς τις διαφορές τους με την Κίνα.
Ιδιωτικά, Κινέζοι αξιωματούχοι αναγνωρίζουν την επιφυλακτικότητα του Πεκίνου απέναντι σε κυβερνήσεις του Ινδο-Ειρηνικού που ευθυγραμμίζονται με τις Ηνωμένες Πολιτείες και οι οποίες τώρα επιδιώκουν καλύτερες σχέσεις με την Κίνα ως αντίδραση στις προκλήσεις του Τραμπ. Θεωρούν ότι τα κράτη αυτά τείνουν να «αιωρούνται» προς την Ουάσινγκτον στο παρελθόν και ίσως πρόσφατα μετατοπίζονται προς την Κίνα, αλλά θα μπορούσαν εύκολα να επιστρέψουν στις Ηνωμένες Πολιτείες, εις βάρος της Κίνας.
Αναποδιές για την Αμερικανική Επιρροή
Ενώ ορισμένες πολιτικές του Τραμπ ενισχύουν την επιρροή των ΗΠΑ στον Ινδο-Ειρηνικό στο πλαίσιο του ανταγωνισμού με την Κίνα, οι ζημίες που προκαλούνται στην αμερικανική επιρροή, κυρίως λόγω των αρνητικών συνεπειών των πολιτικών Τραμπ στην περιοχή, είναι πιο ουσιαστικές. Για αρχή, μόνο δύο κυβερνήσεις του Ινδο-Ειρηνικού, οι Φιλιππίνες και το Πακιστάν, έχουν εκφραστεί δημόσια με ενθουσιασμό για την αμερικανική πολιτική υπό την κυβέρνηση Τραμπ 2.0. Οι ηγέτες της Καμπότζης έχουν επίσης δείξει ενθουσιασμό για τις πολιτικές Τραμπ, αλλά οι σκεπτικιστές το βλέπουν αυτό ως μια ανειλικρινή τακτική από μια υπερβολικά φιλοκινεζική, μονοκομματική κυβέρνηση, η οποία χρησιμοποιεί απόλυτα ελεγχόμενους ηγέτες και δημόσια μέσα για να χειραγωγήσει τον Τραμπ ώστε να ευνοήσει την Καμπότζη. Πολύ πιο συχνό φαινόμενο στην περιοχή είναι οι κυβερνήσεις να διαχειρίζονται απρόθυμα αλλά πραγματιστικά τις δυσμενείς πρωτοβουλίες της κυβέρνησης Τραμπ με τρόπους που προσπαθούν όσο το δυνατόν περισσότερο να περιορίσουν το κόστος για τις ίδιες και να διατηρήσουν τα συμφέροντά τους.
Άλλες ενδείξεις της φθίνουσας αμερικανικής επιρροής περιλαμβάνουν τις έντονες επικρίσεις για τις πολιτικές Τραμπ, οι οποίες είναι εμφανείς σε κύματα περιφερειακής κάλυψης από τα μέσα ενημέρωσης, άρθρα γνώμης, έρευνες και συνεντεύξεις με περιφερειακούς αξιωματούχους. Όπως αναφέρθηκε, η προτεινόμενη αύξηση των δασμών κατά 100 τοις εκατό στις κινεζικές εισαγωγές από τον Τραμπ, εφόσον εφαρμοστεί, θα ενισχύσει έντονα αυτήν την αρνητική τάση για την αμερικανική επιρροή στην περιοχή. Ιδιωτικές συνεντεύξεις με ειδικούς από την Ιαπωνία, την Αυστραλία και άλλες χώρες κοντά και εξαρτώμενες από τις Ηνωμένες Πολιτείες αποκάλυψαν κοινή άποψη ότι ο Τραμπ βρίσκεται στη διαδικασία αποδυνάμωσης των Ηνωμένων Πολιτειών στον Ινδο-Ειρηνικό και αλλού, μέσω πολιτικών κακώς μελετημένων και εφαρμοσμένων χωρίς επαρκή εξέταση των συνεπειών τους, με αποτέλεσμα αυτές να είναι επιρρεπείς σε ανατροπές.
Ένα συχνά αναφερόμενο παράδειγμα ήταν το αρχικό αμφιλεγόμενο άνοιγμα του Τραμπ προς τη Ρωσία για την εξεύρεση λύσης στον πόλεμο στην Ουκρανία, το οποίο τελικά αντιστράφηκε υπέρ μιας πιο σκληρής στάσης απέναντι στον Πούτιν, μόνο και μόνο για να φανεί ότι ανατράπηκε ξανά στη σύνοδο κορυφής Πούτιν-Τραμπ τον Αύγουστο, και ξανά τον Σεπτέμβριο. Ένα άλλο παράδειγμα που συζητήθηκε σε συνεντεύξεις ειδικών ήταν η αιφνίδια ανακοίνωση παγκόσμιων δασμών τον Απρίλιο, η οποία κλιμακώθηκε γρήγορα σε εμπορικό πόλεμο με την Κίνα, προτού η σοβαρή αναστάτωση στις διεθνείς χρηματοπιστωτικές αγορές αναγκάσει τον Τραμπ να παγώσει τους δασμούς και να ζητήσει διαπραγματεύσεις.
Ειδικοί από την Αυστραλία και την Ιαπωνία επεσήμαναν ότι η ασφάλεια και η ευημερία των χωρών τους απέναντι στις κινεζικές προκλήσεις εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τη συμμαχία ή την στενή σχέση τους με τις Ηνωμένες Πολιτείες, και οι ενέργειες του Τραμπ έχουν υπονομεύσει την ισχύ και την επιρροή των ΗΠΑ που είναι απαραίτητες για την αντιμετώπιση των πιέσεων από την Κίνα.
Όπως αναφέρθηκε, οι διαπραγματεύσεις για τους δασμούς έχουν γεμίσει με δύσκολες επιλογές για τις περιφερειακές κυβερνήσεις. Αυτές οι άνισες διαπραγματεύσεις, οι οποίες παρουσιάζουν το άλλο μέρος ως αιτούντα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, δημιουργούν ευρύτατη αποξένωση και δυσαρέσκεια από αυτές τις κυβερνήσεις, φίλους και αντιπάλους, στο πλαίσιο της γενικής τους απρόθυμης προσαρμογής στις απαιτήσεις του Τραμπ.
Για συμμάχους και εταίρους – ιδίως την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα, την Αυστραλία και τη Σιγκαπούρη – η γενική ανησυχία συνοδεύεται από αποξένωση λόγω της παραμέρισης από την αμερικανική κυβέρνηση προηγούμενων συμφωνιών εμπορίου και οικονομίας με την επιβολή δασμών. Αυτό υπογραμμίζει τη χαμηλή προτεραιότητα της κυβέρνησης στις διεθνείς δεσμεύσεις στο πλαίσιο μιας τάξης βασισμένης σε κανόνες, όπου οι εταίροι των ΗΠΑ μπορούν να υπολογίζουν ότι η Ουάσινγκτον θα τηρεί τις συμφωνημένες υποχρεώσεις της. Και ορισμένες χώρες που στοχοποιούνται, όπως η Αυστραλία, ήδη έχουν μεγάλα εμπορικά ελλείμματα με τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Επιπλέον, οι δασμοί της κυβέρνησης Τραμπ κάνουν ελάχιστη διάκριση μεταξύ συμμάχων και εταίρων από τη μία, και αντιπάλων ή χωρών πιο ευθυγραμμισμένων με την Κίνα από την άλλη. Η Ινδία έχει στοχοποιηθεί από τον Τραμπ με έντονη κριτική και μαζικούς δασμούς, παρά τους στενούς δεσμούς με την πρώτη κυβέρνηση Τραμπ, στο πλαίσιο μιας μακρόχρονης πολιτικής των ΗΠΑ να υποστηρίζουν την Ινδία ως αντίβαρο προς την Κίνα. Η μεταχείριση αυτή έρχεται σε αντίθεση με τη ραγδαία πρόοδο των σχέσεων της κυβέρνησης Τραμπ με το Πακιστάν, τον μακροχρόνιο περιφερειακό αντίπαλο της Ινδίας, ο οποίος είναι έντονα ευθυγραμμισμένος και υποστηριζόμενος από την Κίνα.
Η Σιγκαπούρη δεν είναι μόνη της στις διαμαρτυρίες για τον αρνητικό αντίκτυπο που είχε στην ασφάλεια και την ευημερία της η αδιαφορία της κυβέρνησης Τραμπ για προηγούμενες δεσμεύσεις στήριξης μιας τάξης βασισμένης σε κανόνες. Την ίδια στιγμή, η Ιαπωνία, η Νότια Κορέα, η Ταϊβάν, η Αυστραλία και άλλες χώρες αναμένουν σύντομα ακόμη πιο δύσκολες επιλογές στο μέλλον, ενόψει των απαιτήσεων των ΗΠΑ για περισσότερες δαπάνες άμυνας, επιμερισμό του κόστους και στρατιωτική ευθυγράμμιση με τις Ηνωμένες Πολιτείες με έμφαση στην Κίνα.
Η συνολική εκτίμηση ότι οι πολιτικές Τραμπ δεν έχουν οδηγήσει σε αντιληπτή περιφερειακή στροφή κατά των Ηνωμένων Πολιτειών και υπέρ της Κίνας δεν συγκαλύπτει το γεγονός ότι οι περιφερειακές κυβερνήσεις διαφωνούν με τις εκτιμήσεις της κυβέρνησης Τραμπ περί δικαιοσύνης στις εμπορικές σχέσεις και στα αμυντικά ζητήματα. Αντιθέτως, οι κυβερνήσεις του Ινδο-Ειρηνικού έχουν αναγκαστεί να προσαρμοστούν στον Τραμπ, καθώς οι σύμμαχοι και εταίροι των ΗΠΑ ιδίως επιδιώκουν να διατηρήσουν τις συμμαχίες τους με τις Ηνωμένες Πολιτείες εν μέσω μεγάλων απειλών από την Κίνα και, σε ορισμένες περιπτώσεις, από τη Βόρεια Κορέα. Ωστόσο, έχει υπάρξει σοβαρή αποξένωση αυτών των κυβερνήσεων από την κυβέρνηση Τραμπ. Ένα από τα αποτελέσματα είναι ότι αυτοί οι σύμμαχοι, οι εταίροι και άλλοι είναι πολύ λιγότερο ενθουσιώδεις στην υποστήριξη των προσπαθειών υπό αμερικανική ηγεσία που στοχεύουν στην Κίνα, συγκριτικά με ό,τι είχε παρατηρηθεί κατά τη διακυβέρνηση Μπάιντεν.
Είναι σημαντικό να προστεθεί ότι αρκετές χώρες του Ινδο-Ειρηνικού δεν έχουν βιώσει έντονη αρνητική πίεση από το Πεκίνο και μπορούν να επωφεληθούν με το να τοποθετηθούν στη σφαίρα επιρροής της Κίνας με έναν υποτελή ρόλο στις κινεζοκεντρικές αλυσίδες παραγωγής. Σημαντικά παραδείγματα είναι η Καμπότζη, η Μιανμάρ, η Ινδονησία, το Μπανγκλαντές, η Μαλαισία, η Ταϊλάνδη, η Παπούα Νέα Γουινέα και τα Φίτζι. Η Κίνα είναι σταθερή και συνεπής στην επιδίωξη του πλεονεκτήματός της, το οποίο, στην περίπτωση αυτών των χωρών, μπορεί να θεωρείται πιο θετικό σε σύγκριση με τις αλλοπρόσαλλες αλλαγές και τη μονομερή επιβολή νέων πολιτικών από την κυβέρνηση Τραμπ που είναι δυσμενείς για τις περιφερειακές χώρες.
Συμπέρασμα
Συνοπτικά, υπό τη δεύτερη κυβέρνηση Τραμπ, η Κίνα βρίσκεται συνολικά σε καλύτερη θέση να επεκτείνει την επιρροή της σε ανταγωνισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες στον Ινδο-Ειρηνικό. Το πιο άμεσο αποτέλεσμα είναι ότι η Κίνα θα αποκτήσει σχετική επιρροή καθώς οι σύμμαχοι και οι εταίροι των ΗΠΑ, αποξενωμένοι από τις απαιτήσεις της κυβέρνησης Τραμπ που είναι αντίθετες προς τα συμφέροντά τους, θα είναι λιγότερο πιθανό να συνεργαστούν με ενθουσιασμό στις προσπάθειες αντιμετώπισης των κινεζικών προκλήσεων. Αντιθέτως, οι Ηνωμένες Πολιτείες γίνονται ολοένα και περισσότερο αντιληπτές ως μια δεσποτική υπερδύναμη, της οποίας ο ηγέτης ασκεί εξαιρετική εξουσία με απρόβλεπτους τρόπους που συχνά είναι επιζήμιοι για τα συμφέροντα άλλων κρατών.
Ο Σύρος Πρόεδρος Άχμεντ αλ-Σάρα με τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν στη Μόσχα, Ρωσία, στις 15 Οκτωβρίου 2025. (Υπουργείο Εξωτερικών και Αποδήμων της Συρίας μέσω X)
Ο Σάρα στη Ρωσία: Ο Σύρος Πρόεδρος Άχμεντ αλ-Σάρα συναντήθηκε με τον Ρώσο Πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν στο Κρεμλίνο στις 15 Οκτωβρίου, με στόχο να «αποκαταστήσει και να καθορίσει τη φύση αυτής της σχέσης» μεταξύ των δύο χωρών. Αν και οι λεπτομέρειες της συνάντησης ήταν ελλιπείς, αναφέρθηκε ότι οι δύο ηγέτες συζήτησαν «τις περιφερειακές και διεθνείς εξελίξεις αμοιβαίου ενδιαφέροντος» και διερεύνησαν «τρόπους ενίσχυσης της συνεργασίας για την εξυπηρέτηση των κοινών συμφερόντων των δύο χωρών». Ρωσικές αντιπροσωπείες είχαν προηγουμένως επισκεφθεί τη Συρία τόσο τον Ιανουάριο όσο και τον Σεπτέμβριο, μετά την ανατροπή του πρώην Σύρου Προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ υπό την ηγεσία του Σάρα, στενού συμμάχου της Ρωσίας, ενώ ο Υπουργός Εξωτερικών της Συρίας Άσαντ αλ-Σιμπανί ταξίδεψε στη Μόσχα τον Ιούλιο.
Ρωσικές Στρατιωτικές Βάσεις στη Συρία: Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε πριν τις συνομιλίες ότι η διατήρηση των ρωσικών στρατιωτικών βάσεων στη Συρία ήταν στην ατζέντα. Αν και ο Σάρα δεν ανέφερε δημοσίως τις ρωσικές βάσεις στις τηλεοπτικές δηλώσεις του πριν τη συνάντηση, υπογράμμισε τη σημασία της αναβίωσης των «ιστορικών δεσμών» μεταξύ Μόσχας και Δαμασκού. Από την πλευρά τους, Σύροι αξιωματούχοι φέρεται να επιδιώκουν να αποτρέψουν τη Ρωσία από το να επανεξοπλίσει τα «υπολείμματα» των δυνάμεων του Άσαντ, όπως δήλωσε πηγή από τη Συρία στο Reuters. Ο Σάρα ελπίζει επίσης ότι η Ρωσία θα βοηθήσει στην ανασυγκρότηση του συριακού στρατού.
Η Ρωσία Διέπραξε Θηριωδίες Υποστηρίζοντας τον Άσαντ: Η Ρωσία στήριξε τον Άσαντ κατά τη διάρκεια του βίαιου, 13ετούς Συριακού Εμφυλίου Πολέμου, διαπράττοντας πολυάριθμα εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Πολλές από τις θηριωδίες διαπράχθηκαν στην επαρχία Ιντλίμπ, προπύργιο της οργάνωσης Χαγιάτ Ταχρίρ αλ-Σαμ (HTS) του Σάρα, όπου προηγουμένως υπηρετούσε ως «εμίρης». Οι ρωσικές επιθέσεις στόχευσαν κρίσιμες πολιτικές υποδομές χωρίς στρατιωτική λειτουργία, συμπεριλαμβανομένων σπιτιών, νοσοκομείων, αγορών, σχολείων και προσφυγικών καταυλισμών. Σύμφωνα με τη Συριακή Πολιτική Άμυνα, περισσότεροι από 12.000 Σύροι πολίτες σκοτώθηκαν ή τραυματίστηκαν από ρωσικές αεροπορικές επιδρομές μεταξύ 2015 και 2020, και πάνω από 1 εκατομμύριο εκτοπίστηκαν.
Αντιδράσεις Ειδικών του FDD
«Οι Σύροι δεν έχουν ξεχάσει ούτε τη συνενοχή της Μόσχας στις θηριωδίες του καθεστώτος Άσαντ, ούτε τα εγκλήματα πολέμου που διέπραξαν οι ρωσικές δυνάμεις με δική τους πρωτοβουλία, όπως οι βομβαρδισμοί συριακών νοσοκομείων. Κι όμως, αντιμετωπίζοντας αναταραχή στο εσωτερικό, ο Σάρα έχει επιλέξει τη συνετή οδό των εγκάρδιων σχέσεων με τον Πούτιν, η υποστήριξη του οποίου θα είναι απαραίτητη για την άρση των κυρώσεων του ΟΗΕ περί τρομοκρατίας εις βάρος του Σάρα, που χρονολογούνται από την εποχή του ως διοικητής της Αλ Κάιντα.» — Ντέιβιντ Αντέσνικ, Αντιπρόεδρος Ερευνών
«Είναι σουρεαλιστικό να βλέπει κανείς τον Πούτιν και τον Σάρα να συναντώνται μόλις έντεκα μήνες αφότου ρωσικά πολεμικά αεροσκάφη βομβάρδιζαν τις δυνάμεις του Σάρα καθώς προέλαυναν προς τη Δαμασκό. Η στρατηγική του Σάρα είναι να παίζει σε όλα τα ταμπλό — χρησιμοποιώντας τους δεσμούς με τη Μόσχα για να δείξει στη Δύση ότι δεν εξαρτάται αποκλειστικά από αυτήν. Από την πλευρά τους, οι Ρώσοι έχουν κάθε λόγο να διατηρούν στενές σχέσεις με τη Συρία για να διασφαλίσουν τη στρατιωτική τους παρουσία και τις βάσεις τους κατά μήκος των συριακών ακτών.» — Άχμαντ Σαράουι, Αναλυτής Ερευνών.
Χθες ο Sam Altman ανακοίνωσε πως το ChatGPT θα αποκτήσει «προσωπικότητα» και ότι από τον Δεκέμβριο θα επιτρέπεται επίσης η ερωτική χρήση του από ενήλικες. Είχα αναλύσει αυτό ακριβώς το θέμα της τεχνητής νοημοσύνης ως ερωτικού συντρόφου τον Ιούλιο του 2024 στο ετήσιο συνέδριο του Economist „Roundtable with the Greek Government“. Το παρακάτω απόσπασμα από τον Ψηφιακό Ανθρωπισμό ΙΙ: Τεχνητή Νοημοσύνη και Τέχνη του Βίου (κυκλοφορεί τον Δεκέμβριο από τις Εκδόσεις Αρμός) αναπτύσσει περαιτέρω εκείνη την ανάλυση:
Η αναδυόμενη σχέση μας με τους τεχνητούς συντρόφους θέτει κρίσιμα ερωτήματα για το πώς προσδιορίζουμε τον έρωτα. Αποτελεί αυταξία ή μέσο για την επίτευξη σκοπών όπως το όφελος ή την ηδονή;
Αν ο έρωτας δεν συνιστά εργαλειακή δραστηριότητα, αλλά διαθέτει εγγενή αξία, τότε είναι φρόνιμο να μην τον αναθέσουμε στην τεχνητή νοημοσύνη παρά το ότι φαντάζει δελεαστικό να την αποδεχθούμε ως εραστή ή ερωμένη.
Ενδίδοντας στον πειρασμό των υβριδικών σχέσεων διατρέχουμε τον κίνδυνο να θεωρήσουμε τις ανθρώπινες σχέσεις ως κάτι διαπραγματεύσιμο και να αναπτύξουμε μια ψευδαίσθηση συναισθηματικής εγγύτητας σε ένα αραιοκατοικημένο από πρόσωπα ψυχικό τοπίο.
Για έναν ψηφιακό ανθρωπισμό όπως τον αναπτύσσω εδώ ο έρωτας δεν νοείται απλώς ως αίσθημα αλλά ως σχέση που προϋποθέτει ενσώματη αμοιβαιότητα, το ρίσκο της απώλειας, τη διαμονή στον κοινό χρόνο και κυρίως την αναγνώριση του άλλου ως αυτοσκοπού. Χωρίς αυτά τα στοιχεία η εμπειρία εκπίπτει σε προσομοίωση. Εντούτοις πολλοί άνθρωποι ίσως επιλέξουν μια υβριδική σχέση λησμονώντας ότι ερωτευόμαστε την τεχνητή νοημοσύνη επειδή η ικανότητά μας να ερωτευόμαστε ακόμη και μια μηχανή αποτελεί έκφραση της ανθρωπινότητάς μας.
Είμαστε σε θέση να αισθανόμαστε για αντικείμενα όπως ένα αυτοκίνητο, ένα δερμάτινο τζάκετ, μια πένα, ένα ρολόι χειρός ή ένα κόσμημα. Αντιθέτως, μια τεχνητή νοημοσύνη αδυνατεί να αισθανθεί και να ερωτευτεί. Μπορεί μόνο να προσομοιώσει με υψηλή ποιότητα και εξαιρετική πιστότητα καθώς δεν διαθέτει κορμί ούτε εσωτερικό βίωμα. Αλλά χαρίζει μια ψευδαίσθηση ασφάλειας μέσω ενός φαινομενικού ελέγχου του ερωτικού αντικειμένου η οποία μοιάζει επιθυμητή.
Όμως ο έρωτας θρέφεται επίσης από την σύγκρουση, την στέρηση, την λαχτάρα της κατάκτησης του άλλου και τον φόβο της απώλειας. Όσοι εν τέλει επιλέξουν την προσομοίωση διακινδυνεύουν την αλλοτρίωσή τους.
Μπορούμε, λοιπόν, να βιώσουμε την ιδανική μοναξιά επιλέγοντας ανηδονικούς τεχνητούς συντρόφους οι οποίοι δεν νοιάζονται ούτε θνήσκουν, αλλά χαρακτηρίζονται από μια απατηλή τελειότητα προσφέροντας μια διαρκή άνευ όρων αποδοχή και αφοσίωση καθώς υποτάσσονται ανενδοίαστα σε κάθε επιθυμία μας.
Εναλλακτικά, μπορούμε να επιμείνουμε στην αναζήτηση, στην διεκδίκηση, αλλά επίσης στην καλλιέργεια ερωτικών σχέσεων με ανθρώπους διακινδυνεύοντας την διάψευση των προσδοκιών, την σύγκρουση, την απογοήτευση, την απώλεια στοιχηματίζοντας σε στιγμές ευτυχίας ως θνητοί που αρνήθηκαν τους τεχνητούς θεούς που δημιούργησαν.
François Huguenin: «H ιδεολογία του woke χαρακτηρίζεται από μισαλλοδοξία, άρνηση διαλόγου, αδιαλλαξία και άρνηση του κοινού καλού…»
Το βιβλίο σας «ΤΟ ΕΓΩ & ΤΟ ΕΜΕΙΣ» παρουσιάζεται ως μια ιστορία της πολιτικής σκέψης από τις απαρχές της μέχρι σήμερα. Κατά τη γνώμη σας, το κοινό νήμα αυτής της ιστορίας είναι η αέναη ένταση μεταξύ του ατόμου και της κοινότητας. Είναι το χάσμα μεταξύ του Εγώ και του Εμείς το χάσμα που υπερβαίνει όλα τα άλλα, συμπεριλαμβανομένου του χάσματος δεξιάς-αριστεράς ή του φιλελεύθερου-συντηρητικού χάσματος; Πώς καταλήξατε σε αυτό το συμπέρασμα;
Το χάσμα δεξιάς-αριστεράς δεν είναι ένα πολύ αποτελεσματικό χάσμα στην ιστορία των ιδεών επειδή, εκτός από το ότι χρονολογείται από την (γαλλική) Επανάσταση, οι ιδέες έχουν μετατοπιστεί με την πάροδο του χρόνου από τα αριστερά προς τα δεξιά, όπως ο φιλελευθερισμός ή ο εθνικισμός. Όσο για τις φιλελεύθερες και συντηρητικές θέσεις, χρονολογούνται από τον 17ο και 19ο αιώνα αντίστοιχα. Από την άλλη πλευρά, η ένταση,αλλά και η άρθρωση του «Εγώ και του Εμείς», εκτείνεται σε είκοσι πέντε αιώνες πολιτικής σκέψης!
Τέμνονται αυτές οι διαιρέσεις; Είναι το «Εγώ» δεξιό ή αριστερό; Τι γίνεται με το «Εμείς»;
Δεν μπορούμε να μιλάμε για δεξιά και αριστερά για το «Εγώ και το Εμείς». Αλλά μπορούμε να πούμε ότι, για την κλασική πολιτική σκέψη, από την Αρχαιότητα έως το τέλος του Μεσαίωνα, στην πολιτική τάξη, το Εγώ προσανατολίζεται στην επιδίωξη ενός κοινού αγαθού, που επιδιώκουν το Εμείς. Αλλά αυτό το κοινό αγαθό δεν είναι αντίθετο με το αγαθό του Εγώ, επειδή ο άνθρωπος θεωρείται εκ φύσεως πολιτικό ζώο και ως εκ τούτου έχει την τάση να επιδιώκει ένα δημόσιο αγαθό που διευρύνει τους ατομικούς του ορίζοντες.
Ενώ για τη νεωτερικότητα, η κοινωνία θεωρείται ολοένα και περισσότερο ως μια κατασκευή που αποφασίζεται από τα άτομα, με την τεχνική του κοινωνικού συμβολαίου, όπου η επιταγή της αυτοσυντήρησης, αρχικά, και στη συνέχεια της ελευθερίας, υπερισχύει ενός οράματος του κοινού καλού που υποχωρεί στο παρασκήνιο, χωρίς πάντα να εγκαταλείπεται.
Αντιγόνη
Ξεκινάτε το βιβλίο σας με τρεις μορφές: τον Σωκράτη, την Αντιγόνη και τον Ιησού. Τι κοινό έχουν; Γιατί πιστεύετε ότι βρίσκονται στην πηγή της πολιτικής σκέψης;
Αυτό που μας λένε οι δοκιμασίες της Αντιγόνης, του Σωκράτη και του Ιησούείναι, αφενός, ότι υπάρχουν νόμοι της ανθρώπινης φύσης που επιβάλλονται στην πολιτική και ότι δεν μπορούν να αμφισβητηθούν ξανά, και αφετέρου, ότι υπάρχει, στην θεωρητική νοημοσύνη και τη σχέση με τον Θεό, ένας χώρος που δεν υπόκειται στην πολιτική. Αυτό είναι ένα όριο που τίθεται εξαρχής από τη φιλοσοφία στον τομέα της πολιτικής. Όπως θα έλεγε ο Άγιος Θωμάς Ακινάτης: «Ο άνθρωπος δεν ανήκει ολόκληρος και όλα τα αγαθά του στην πολιτική κοινότητα».
«Η [γαλλική] Επανάσταση, στο όνομα της ελευθερίας, δημιούργησε το πιο ελευθεροκτόνο καθεστώς που γνώρισε ποτέ η Ευρώπη»
Η κλασική σκέψη συχνά συνδέεται με το «Εμείς» και η σύγχρονη σκέψη με το «Εγώ». Εσείς προσδιορίζετε αυτήν την αντίθεση. Έλαβαν ήδη υπόψη οι Αρχαίοι τις ατομικές ελευθερίες; Αντίθετα, οι Νεωτεριστές ενδιαφέρονται περισσότερο από όσο λέγεται για το κοινό καλό;
Σωκράτης
Η Αρχαιότητα σκεφτόταν για μια πόλη που αποτελούνταν από ελεύθερους πολίτες. Βεβαίως, για να δανειστούμε την περίφημη διάκριση του Μπέντζαμιν Κονστάν, επρόκειτο για μια αντίληψη της λεγόμενης θετικής ελευθερίας, της δράσης μέσα στην πόλη, ενώ οι Νεωτεριστές πρότειναν μια λεγόμενη αρνητική ελευθερία, της προστασίας των ατομικών ελευθεριών. Αλλά η κλασική σκέψη δεν τους θεωρούσε τα απρόσωπα γρανάζια του Εμείς. Όσο για το Εμείς, η νεωτερικότητα, όπως πολύ συχνά ξεχνάμε, εφηύρε, μέσω της θεωρίας της κυριαρχίας του Μποντέν ή του κοινωνικού συμβολαίου του Χομπς, μια απόλυτη εξουσία όπως αυτή που οι κλασικοί δεν είχαν ποτέ τολμήσει να φανταστούν. Αλλά η μέριμνα για το κοινό καλό δεν ήταν ξένη στη φιλελεύθερη σκέψη του Λοκ, του Μοντεσκιέ, του Κονστάν ή του Τοκβίλ.
Η καθολική μετατόπιση μεταξύ της μέριμνας για το κοινό καλό και των ατομικών απαιτήσεων είναι πολύ μεταγενέστερη.
Σημαντική ήταν η Γαλλική Επανάσταση για μια τομή στην ιστορία της πολιτικής σκέψης;
Η Επανάσταση, στο όνομα της ελευθερίας, δημιούργησε το πιο ελευθεροκτόνο καθεστώς που γνώρισε ποτέ η Ευρώπη. Συνεπώς, ανάγκασε τον φιλελευθερισμό να επανεξετάσει τον εαυτό του για να αποφύγει να ξαναζήσει έναν τέτοιο σεισμό, ιδίως επαγρυπνώντας για το γεγονός ότι η δημοκρατία δεν είναι πάντα φίλη της ελευθερίας. Και έδωσε ώθηση σε άλλες μορφές σκέψης, συμπεριλαμβανομένου του συντηρητισμού, ο οποίος δίνει έμφαση στην προτεραιότητα της διατήρησης του πλαισίου εντός του οποίου μπορεί να διαμορφωθεί η πολιτική.
Η Χάνα Άρεντ
Οι ολοκληρωτισμοί του 20ού αιώνα σηματοδότησαν επίσης μια θεμελιώδη ρήξη. Αναφέρετε άρνηση του Εγώ, αλλά και του Εμείς. Γιατί;
Η Χάνα Άρεντ έδειξε πολύ καθαρά ότι ο ολοκληρωτισμός είναι ένα μαζικό καθεστώς που καθιστά αδύνατο να δούμε την πολιτική ως την τέχνη της σύνθεσης, για να δανειστούμε το αριστοτελικό όραμα, αλλά που οργανώνει επίσης έναν διαχωρισμό των ατόμων, αποδίδοντας στο κράτος και την ιδεολογία του όλο τον πολιτικό και κοινωνικό χώρο. Επομένως, είναι τόσο μια άρνηση του Εγώ, που δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα απανθρωποποιημένο γρανάζι σε ένα σύστημα που διακηρύσσει μια αδιαμφισβήτητη ιδεολογική αλήθεια, και που πρέπει να αναδιαμορφωθεί για να παράγει έναν νέο Άνθρωπο, όσο και μια άρνηση του Εμείς, που δεν είναι τίποτα περισσότερο από τον τρομοκρατικό μηχανισμό του Κράτους που υπηρετεί το τέλος της ιστορίας.
«Χωρίς επιστροφή σε ένα όραμα για το κοινό καλό, η νεωτερικότητα θα αυτοκαταστραφεί μέσα στους αντικατοπτρισμούς του προοδευτισμού και της απολυτοποίησης των υποκειμενικοτήτων»
Το γεγονός παραμένει ότι οι ολοκληρωτισμοί θεωρούνταν πρωτίστως ως άρνηση του Εγώ. Ο θυμός του Εγώ, που βλέπουμε σήμερα στις δυτικές κοινωνίες, είναι μια ψευδής απάντηση σε αυτούς τους ολοκληρωτισμούς;
Ίσως, αλλά τον βλέπω πρωτίστως ως την αμφιβολία που είχε ένας ορισμένος φιλελευθερισμός του δεύτερου μισού του 20ού αιώνα σχετικά με τη δυνατότητα συλλογισμού με όρους του κοινού ή του καλού. Σε αντίθεση με τον Αρόν ή τον Ισαΐα Μπερλίν, δύο μεγάλους φιλελεύθερους στοχαστές αυτής της εποχής, για τον Χάγιεκ δεν υπάρχει πιθανός κοινός σκοπός, μόνο ατομικοί σκοποί που μπορούν, τελικά, να συγκλίνουν.
Για τον Ρωλς, λίγο αργότερα, η σκέψη της δικαιοσύνης με όρους του καλού είναι αδύνατη λόγω της ποικιλομορφίας των αντινομικών αντιλήψεων, και επομένως η δικαιοσύνη μπορεί να είναι μόνο μια διαδικαστική προσέγγιση, αποκομμένη από οποιονδήποτε στόχο της εύρυθμης ζωής. Υπό αυτές τις συνθήκες, μόνο ο ατομικός σκοπός με όρους απολυτοποίησης των υποκειμενικών απαιτήσεων φαίνεται να μπορεί να ακουστεί.
Θα σκεφτόμουν μάλιστα το αντίθετο από αυτό που υποδηλώνει η ερώτησή σας: μόλις η ολοκληρωτική απειλή εξασθενήσει, η φιλελεύθερη σκέψη μπορεί να έχει χάσει αυτό που ο αντίπαλος έκανε να φαίνεται κρίσιμο: την ιδέα ότι η ελευθερία είναι ένα κοινό αγαθό του ανθρώπου και ότι δεν μπορεί να συνοψιστεί ως μια ολοένα και πιο απόλυτη απαίτηση για υποκειμενικά δικαιώματα, αλλά ότι απαιτεί δράση στην υπηρεσία της πόλης και την απόσυρση στην ιδιωτική σφαίρα, την άνοδο της οποίας προφήτευσαν ο Βενιαμίν Κονστάν και ο Τοκβίλ, καθώς και την επικείμενη καταστροφή στην οποία θα βυθίσει τις δημοκρατίες μας.
Αν οι Αρχαίοι και οι Νεωτεριστές ασχολούνταν σε διαφορετικό βαθμό με το άτομο, δεν είναι η μετανεωτερικότητα στη διαδικασία να μας ωθεί σε υπερατομικισμό μέχρι του σημείου να καταστρέψει οποιαδήποτε μορφή κοινού αγαθού;
Αυτός είναι πράγματι ο κίνδυνος. Και πρέπει να θυμόμαστε ότι ο Αριστοτέλης βασίζει την πολιτική στη φιλία μεταξύ των ανθρώπων και ότι, σε αυτή τη γραμμή, ο Άγιος Αυγουστίνος λέει ότι ένας λαός που συγκροτεί μια πόλη, κυριολεκτικά μια res publica, είναι ένα πλήθος λογικών όντων που συνδέονται συμμετέχοντας αρμονικά με τα αγαθά που αγαπούν.
Δηλαδή, για να υπάρχει πολιτική πραγματικότητα, πρέπει να αγαπάμε και να επιδιώκουμε μαζί, ειρηνικά, τα αγαθά που αγαπάμε.
Αυτό το ερώτημα είναι αδιανόητο για τους πολιτικούς μας, παγιδευμένοι σε στείρες κομματικές διαιρέσεις και προσωπικές φιλοδοξίες.
Ποια είναι τα αγαθά που εμείς, οι πολίτες της Γαλλίας, αγαπάμε μαζί και που θέλουμε να επιτύχουμε, να διατηρήσουμε και να εγγυηθούμε μαζί; Μη θέτοντας αυτό το ερώτημα, η υπέρβαση του ατομικιστικού ή κατηγορηματικού ορίζοντα καθίσταται αδύνατη, επειδή ξεχνάμε ότι η συμμετοχή στη ζωή της πόλης, στην υπηρεσία ενός κοινού αγαθού που ενσωματώνει συγκεκριμένα αγαθά, είναι χαρακτηριστικό της ανθρώπινης φύσης, σχετιζόμενα εκ φύσεως με την πολιτική.
Χωρίς επιστροφή σε ένα όραμα του κοινού αγαθού, η νεωτερικότητα θα αυτοκαταστραφεί στις οφθαλμαπάτες του προοδευτισμού και της απολυτοποίησης των υποκειμενικοτήτων.
Υπάρχει ο κίνδυνος μιας ταλάντωσης εκκρεμούς που θα έχει την αηδιαστική δυσοσμία του δεσποτισμού ή της τυραννίας. Είναι η συμβολή της πολιτικής σκέψης της Χάνα Άρεντ, του Λέο Στράους, ορισμένων Αμερικανών στοχαστών που ονομάστηκαν κοινοτιστές, όπως ο Άλασντερ ΜακΙντάιρ ή ο Μάικλ Σάντελ, και ίσως με έναν μοναδικά επιτυχημένο τρόπο της σύγχρονης καθολικής σκέψης (από τον Μαριταίν μέχρι τον Βενέδικτο ΙΣΤ΄, περνώντας από τα κείμενα της Β΄ Βατικανού και του Ιωάννη Παύλου Β΄) να επιχειρηθεί μια σωτήρια και απαραίτητη συμφιλίωση μεταξύ της μέριμνας για την ελευθερία και αυτής του κοινού καλού.
Με την έλευση του wokeism, φοβάστε μια διπλή καταστροφή του Εγώ και του Εμείς. Γιατί; Είναι αυτός ένας νέος ολοκληρωτισμός;
Δεν θα χρησιμοποιήσω αυτή τη λέξη, επειδή έχει μια ακριβή ιστορική σημασία που προσδιορίζει τα τρία καθεστώτα: κομμουνιστικό, ναζιστικό και φασιστικό. Είμαι αρκετά απογοητευμένος από την υποβάθμιση της λέξης φασισμός που δεν την υιοθετώ με αυτήν του ολοκληρωτισμού. Αλλά η ιδεολογία του woke χαρακτηρίζεται από μισαλλοδοξία, άρνηση διαλόγου, αδιαλλαξία και άρνηση του κοινού καλού για να ανυψώσει τις πιο παράλογες υποκειμενικές απαιτήσεις σε απόλυτη κατάσταση, η οποία έχει λίγα αντίστοιχα στη δυτική ιστορία.
Συνέντευξη στον Alexandre Devecchio
* Ο François Huguenin (γεν. το 1965) είναι Γάλλος ιστορικός ιδεών -διδάσκει ιστορία πολιτικών ιδεών – δοκιμιογράφος και δημοσιογράφος.
Όταν περισσότεροι από είκοσι παγκόσμιοι ηγέτες συγκεντρώθηκαν στο Σαρμ ελ-Σέιχ αυτή την εβδομάδα, το μήνυμα ήταν απλό: αρκετά με τον πόλεμο. Η έκκληση του Προέδρου Άμπντελ Φατάχ αλ-Σίσι για «ευπρόσδεκτη ειρήνη» βρήκε απήχηση σε μια κουρασμένη περιοχή. Ωστόσο, όπως διδάσκει επανειλημμένα η ιστορία, η ειρήνη δεν γεννιέται από διακηρύξεις. Οικοδομείται με τη δομή που αποτελείται από ασφάλεια, επαλήθευση και τη σταθερή ευθυγράμμιση των εθνικών συμφερόντων.
Η κατάπαυση του πυρός στη Γάζα, μετά από σχεδόν δύο χρόνια καταστροφής, κλείνει μόνο ένα κεφάλαιο σε μια πολύ μεγαλύτερη ιστορία. Η καταστροφή με δεκάδες χιλιάδες νεκρούς και πόλεις που έχουν μετατραπεί σε ερείπια, έχει αφήσει πίσω της όχι μόνο ανθρωπιστική καταστροφή αλλά και ένα βαθύ στρατηγικό κενό. Στη Μέση Ανατολή, τα κενά δεν παραμένουν κενά για πολύ. Προσελκύουν πολιτοφυλακές, ιδεολογία και τις φιλοδοξίες εξωτερικών δυνάμεων.
Σε αυτή την αβεβαιότητα παρενέβη το λεγόμενο «ειρηνευτικό σχέδιο 20 σημείων» του προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Η άφιξή του στην Αίγυπτο, ακολουθούμενη από την υπογραφή μιας άγνωστης συμφωνίας με την Τουρκία, το Κατάρ και την Αίγυπτο, δημιούργησε πρωτοσέλιδα αλλά λίγες απαντήσεις. Το κρίσιμο είναι ότι τα εμπλεκόμενα μέρη που βρίσκονται στο επίκεντρο της σύγκρουσης, οι Ισραηλινοί και οι Παλαιστίνιοι, απουσίαζαν. Χωρίς τη συμμετοχή τους, κανένα έγγραφο, όσο επίσημα κι αν υπογραφεί, δεν μπορεί να αλλάξει την πραγματικότητα επί τόπου.
Αν το πρόσφατα ανακοινωθέν «Συμβούλιο Ειρήνης» πρόκειται να γίνει κάτι περισσότερο από ένα διπλωματικό υποκατάστατο, πρέπει να αντιμετωπίσει τρεις σκληρές αλήθειες.
Καταρχάς, η ανοικοδόμηση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την ασφάλεια. Καμία διεθνής βοήθεια δεν μπορεί να ανοικοδομήσει τη Γάζα εάν επαναληφθούν οι ρουκέτες και τα αντίποινα. Ένας αξιόπιστος μηχανισμός ασφαλείας, πιθανώς μια πολυεθνική αποστολή σταθεροποίησης υπό αραβική και διεθνή εντολή, είναι απαραίτητος. Μια τέτοια δύναμη πρέπει να διασφαλίζει όχι μόνο την ανθρωπιστική πρόσβαση αλλά και την προστασία των προσπαθειών ανοικοδόμησης και των επιχειρήσεων αφοπλισμού.
Δεύτερον, ο ίδιος ο αφοπλισμός δεν μπορεί να βασίζεται σε υποσχέσεις. Η αποστρατιωτικοποίηση της Χαμάς και άλλων ένοπλων παρατάξεων πρέπει να είναι επαληθεύσιμη, εκτελεστή και να υποστηρίζεται από περιφερειακή συναίνεση. Χωρίς σαφή εφαρμογή, η «ειρήνη» γίνεται απλώς ένα διάλειμμα μεταξύ πολέμων.
Τρίτον, το Ισραήλ αντιμετωπίζει τη δική του στρατηγική αναμέτρηση. Η στρατιωτική υπεροχή έχει προσφέρει βραχυπρόθεσμη αποτροπή, όχι μακροπρόθεσμη ασφάλεια. Η συνεχιζόμενη απομόνωση της Γάζας κινδυνεύει να διαιωνίσει τον ριζοσπαστισμό και τη διεθνή κατακραυγή. Η πραγματική σταθερότητα θα απαιτήσει ένα πλαίσιο που να εξισορροπεί το δικαίωμα του Ισραήλ να αμύνεται με το δικαίωμα των Παλαιστινίων να ζουν απαλλαγμένοι από πολιορκία και απελπισία.
Κάθε παραχώρηση που κάνει η Χαμάς είναι μη αναστρέψιμη, ενώ κάθε παραχώρηση του Ισραήλ μπορεί να ανατραπεί. Αυτή η ασυμμετρία γεννά κυνισμό και αστάθεια. Η διαρκής ειρήνη απαιτεί αμοιβαιότητα στην οποία μπορούν να εμπιστευτούν και οι δύο πλευρές.
Η σύνοδος κορυφής του Σαρμ ελ-Σέιχ, παρά την υπερβολική ρητορική της, αποκάλυψε τα όρια της συμβολικής διπλωματίας. Είναι εύκολο να ζητάς ειρήνη, είναι πιο δύσκολο να σχεδιάσεις την αρχιτεκτονική της. Η απουσία σαφήνειας γύρω από τη νέα συμφωνία, τους όρους, τις εγγυήσεις και την εφαρμογή της, κινδυνεύει να μετατρέψει την αισιοδοξία σε ψευδαίσθηση.
Για την Αίγυπτο και άλλους μεσολαβητές, η πρόκληση είναι να μετατρέψουν την στιγμιαία ηρεμία σε δομημένη ασφάλεια. Αυτό απαιτεί υπομονετική διπλωματία, πειθαρχημένη αποτροπή και κατανόηση ότι η ανοικοδόμηση χωρίς συμφιλίωση δεν θα έχει αποτέλεσμα. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η ηγεσία πρέπει να σημαίνει κάτι περισσότερο από τη σύγκληση συνόδων κορυφής. Πρέπει να περιλαμβάνει διαρκή δέσμευση, πολιτική, οικονομική και ηθική, προς μια βιώσιμη περιφερειακή τάξη.
Το μέλλον της Γάζας δεν μπορεί να εξαρτάται αποκλειστικά από το ποιος υπογράφει έγγραφα σε αίθουσες συνεδριάσεων ξενοδοχείων. Θα εξαρτηθεί από το ποιος μπορεί να διασφαλίσει τα σύνορα, να ανοικοδομήσει τη διακυβέρνηση και να αποκαταστήσει τη νομιμότητα στους παλαιστινιακούς θεσμούς. Θα εξαρτηθεί από το αν το Ισραήλ και οι γείτονές του μπορούν να φανταστούν την ασφάλεια ως κάτι κοινό και όχι επιβεβλημένο.
Ο κόσμος έχει ακούσει αρκετές εκκλήσεις για ειρήνη. Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι στρατηγική, δηλαδή ένα σχέδιο που να ενσωματώνει την αποτροπή με τη διπλωματία, την κυριαρχία με τη σταθερότητα. Μόνο τότε το «τέλος ο πόλεμος» θα γίνει κάτι περισσότερο από ένα σύνθημα, θα γίνει το θεμέλιο για την ειρήνη που τόσοι πολλοί έχουν υποσχεθεί και τόσο λίγοι έχουν υλοποιήσει.
Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. ΣήμεραείναισυνεργάτηςκαιερευνητήςτουInstitute for National and International Security(INIS), καιτουStrategy International (SI)καιτουResearch Institute for European and American Studies (RIEAS).
Theofanis Tasis
Συνέντευξη του φιλοσόφου François Huguenin*
Ο Δημήτριος Τσαϊλάς είναι απόστρατος Αξιωματικός του ΠΝ, δίδαξε επί σειρά ετών στις έδρες Επιχειρησιακής Σχεδιάσεως καθώς και της Στρατηγικής και Ασφάλειας, σε ανώτερους Αξιωματικούς στην Ανώτατη Διακλαδική Σχολή Πολέμου. Σήμερα είναι συνεργάτης και ερευνητής του Institute for National and International Security(INIS), και του Strategy International (SI) και του Research Institute for European and American Studies (RIEAS).