Στο Stanford HAI, πιστεύουμε ότι η ΤΝ είναι έτοιμη να αποτελέσει την πιο μετασχηματιστική τεχνολογία του 21ου αιώνα. Όμως τα οφέλη της δεν θα κατανεμηθούν ισότιμα, εκτός αν καθοδηγήσουμε την ανάπτυξή της με σύνεση. Ο Δείκτης ΤΝ προσφέρει μία από τις πιο ολοκληρωμένες και τεκμηριωμένες επισκοπήσεις της τεχνητής νοημοσύνης βάσει δεδομένων. Αναγνωρισμένος ως έγκυρη πηγή από παγκόσμια μέσα ενημέρωσης, κυβερνήσεις και κορυφαίες επιχειρήσεις, ο Δείκτης ΤΝ εξοπλίζει τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, τους επιχειρηματικούς ηγέτες και το ευρύ κοινό με αυστηρά και αντικειμενικά στοιχεία σχετικά με την τεχνική πρόοδο, την οικονομική επιρροή και τον κοινωνικό αντίκτυπο της ΤΝ.

Κύρια Συμπεράσματα

1. Η απόδοση της ΤΝ σε απαιτητικά πρότυπα συνεχίζει να βελτιώνεται.
   Το 2023, οι ερευνητές παρουσίασαν νέα πρότυπα αξιολόγησης—MMMU, GPQA και SWE-bench—για να δοκιμάσουν τα όρια των προηγμένων συστημάτων ΤΝ. Μόλις έναν χρόνο αργότερα, η απόδοση αυξήθηκε κατακόρυφα: τα σκορ ανέβηκαν κατά 18,8, 48,9 και 67,3 ποσοστιαίες μονάδες στα MMMU, GPQA και SWE-bench, αντίστοιχα. Πέρα από τα πρότυπα, τα συστήματα ΤΝ σημείωσαν σημαντική πρόοδο στη δημιουργία βίντεο υψηλής ποιότητας, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις, πράκτορες γλωσσικών μοντέλων ξεπέρασαν ακόμη και ανθρώπους σε προγραμματιστικά καθήκοντα με περιορισμένους χρονικούς πόρους.

2. Η ΤΝ ενσωματώνεται ολοένα και περισσότερο στην καθημερινή ζωή.

Από την υγειονομική περίθαλψη μέχρι τις μεταφορές, η ΤΝ μετακινείται με ταχύ ρυθμό από τα ερευνητικά εργαστήρια στην καθημερινότητα. Το 2023, ο FDA ενέκρινε 223 ιατρικές συσκευές με δυνατότητες ΤΝ, έναντι μόλις έξι το 2015. Στους δρόμους, τα αυτοκινούμενα οχήματα δεν είναι πλέον πειραματικά: η Waymo, ένας από τους μεγαλύτερους παρόχους στις ΗΠΑ, προσφέρει πάνω από 150.000 αυτόνομες διαδρομές την εβδομάδα, ενώ ο οικονομικός στόλος ρομποταξί Apollo Go της Baidu εξυπηρετεί πλέον πολλές πόλεις σε όλη την Κίνα.

3. Οι επιχειρήσεις επενδύουν μαζικά στην ΤΝ, πυροδοτώντας ρεκόρ επενδύσεων και χρήσης, ενώ η έρευνα συνεχίζει να δείχνει ισχυρές επιδράσεις στην παραγωγικότητα.
   Το 2024, οι ιδιωτικές επενδύσεις στην ΤΝ στις ΗΠΑ ανήλθαν σε 109,1 δισεκατομμύρια δολάρια — σχεδόν 12 φορές περισσότερο από τα 9,3 δισεκατομμύρια της Κίνας και 24 φορές πάνω από τα 4,5 δισεκατομμύρια του Ηνωμένου Βασιλείου. Η γενετική ΤΝ παρουσίασε ιδιαίτερη δυναμική, προσελκύοντας 33,9 δισεκατομμύρια δολάρια παγκοσμίως σε ιδιωτικές επενδύσεις — αύξηση 18,7% σε σύγκριση με το 2023. Η χρήση ΤΝ στις επιχειρήσεις επίσης επιταχύνεται: το 2024, το 78% των οργανισμών δήλωσαν ότι χρησιμοποιούν ΤΝ, έναντι 55% το προηγούμενο έτος. Παράλληλα, αυξανόμενος όγκος ερευνών επιβεβαιώνει ότι η ΤΝ ενισχύει την παραγωγικότητα και, στις περισσότερες περιπτώσεις, συμβάλλει στη μείωση των διαφορών δεξιοτήτων στο εργατικό δυναμικό.

4. Οι ΗΠΑ εξακολουθούν να ηγούνται στην παραγωγή κορυφαίων μοντέλων ΤΝ — αλλά η Κίνα μειώνει τη διαφορά στην απόδοση.
   Το 2024, ιδρύματα με έδρα τις ΗΠΑ ανέπτυξαν 40 σημαντικά μοντέλα ΤΝ, υπερβαίνοντας κατά πολύ τα 15 της Κίνας και τα τρία της Ευρώπης. Αν και οι ΗΠΑ διατηρούν την πρωτοκαθεδρία σε όγκο, τα κινεζικά μοντέλα έχουν μειώσει ραγδαία τη διαφορά στην ποιότητα: οι διαφορές απόδοσης σε βασικά πρότυπα όπως τα MMLU και HumanEval μειώθηκαν από διψήφια ποσοστά το 2023 σε σχεδόν ισοδυναμία το 2024. Παράλληλα, η Κίνα συνεχίζει να προηγείται σε δημοσιεύσεις και πατέντες ΤΝ. Την ίδια στιγμή, η ανάπτυξη μοντέλων αποκτά ολοένα και πιο παγκόσμιο χαρακτήρα, με σημαντικές κυκλοφορίες από περιοχές όπως η Μέση Ανατολή, η Λατινική Αμερική και η Νοτιοανατολική Ασία.

5. Το οικοσύστημα της υπεύθυνης ΤΝ εξελίσσεται — αλλά άνισα.
   Τα περιστατικά που σχετίζονται με την ΤΝ αυξάνονται ραγδαία, όμως οι τυποποιημένες αξιολογήσεις υπεύθυνης ΤΝ (RAI) παραμένουν σπάνιες μεταξύ των μεγάλων βιομηχανικών δημιουργών μοντέλων. Ωστόσο, νέα πρότυπα όπως τα HELM Safety, AIR-Bench και FACTS προσφέρουν ελπιδοφόρα εργαλεία για την αξιολόγηση της εγκυρότητας και της ασφάλειας. Στον επιχειρηματικό τομέα, εξακολουθεί να υφίσταται χάσμα μεταξύ της αναγνώρισης των κινδύνων της RAI και της ουσιαστικής ανάληψης δράσης. Αντιθέτως, οι κυβερνήσεις δείχνουν αυξημένη ετοιμότητα: το 2024, η παγκόσμια συνεργασία για τη διακυβέρνηση της ΤΝ εντάθηκε, με οργανισμούς όπως ο ΟΟΣΑ, η ΕΕ, τα Ηνωμένα Έθνη και η Αφρικανική Ένωση να δημοσιεύουν πλαίσια που εστιάζουν στη διαφάνεια, την αξιοπιστία και άλλες βασικές αρχές της υπεύθυνης ΤΝ.

6. Η παγκόσμια αισιοδοξία για την ΤΝ αυξάνεται — αλλά οι περιφερειακές διαφορές παραμένουν έντονες.
   Σε χώρες όπως η Κίνα (83%), η Ινδονησία (80%) και η Ταϊλάνδη (77%), η πλειοψηφία θεωρεί ότι τα προϊόντα και οι υπηρεσίες ΤΝ είναι περισσότερο ωφέλιμα παρά επιβλαβή. Αντιθέτως, η αισιοδοξία παραμένει πολύ χαμηλότερη σε περιοχές όπως ο Καναδάς (40%), οι Ηνωμένες Πολιτείες (39%) και η Ολλανδία (36%). Παρ’ όλα αυτά, το κλίμα αλλάζει: από το 2022, η αισιοδοξία έχει αυξηθεί σημαντικά σε αρκετές χώρες που προηγουμένως εμφανίζονταν σκεπτικιστικές — μεταξύ αυτών η Γερμανία (+10%), η Γαλλία (+10%), ο Καναδάς (+8%), η Μεγάλη Βρετανία (+8%) και οι Ηνωμένες Πολιτείες (+4%).

7. Η ΤΝ γίνεται πιο αποδοτική, οικονομική και προσβάσιμη.
   Καθώς αναπτύσσονται ολοένα και πιο ικανά μικρά μοντέλα, το κόστος εκτέλεσης (inference) για ένα σύστημα με απόδοση επιπέδου GPT-3.5 μειώθηκε πάνω από 280 φορές μεταξύ Νοεμβρίου 2022 και Οκτωβρίου 2024. Σε επίπεδο υλικού, το κόστος μειώνεται κατά 30% ετησίως, ενώ η ενεργειακή απόδοση βελτιώνεται κατά 40% κάθε χρόνο. Παράλληλα, τα μοντέλα με ανοιχτά βάρη περιορίζουν τη διαφορά απόδοσης έναντι των κλειστών μοντέλων, μειώνοντας το χάσμα από 8% σε μόλις 1,7% σε ορισμένα πρότυπα αξιολόγησης μέσα σε έναν μόλις χρόνο. Συνολικά, αυτές οι τάσεις μειώνουν ραγδαία τα εμπόδια πρόσβασης στην προηγμένη ΤΝ.

8. Οι κυβερνήσεις εντείνουν τη δράση τους για την ΤΝ — με ρυθμιστικά μέτρα και επενδύσεις.
   Το 2024, οι ομοσπονδιακές υπηρεσίες των ΗΠΑ εισήγαγαν 59 κανονισμούς σχετικούς με την ΤΝ — πάνω από το διπλάσιο σε σχέση με το 2023 — και εκδόθηκαν από διπλάσιο αριθμό υπηρεσιών. Σε παγκόσμιο επίπεδο, οι νομοθετικές αναφορές στην ΤΝ αυξήθηκαν κατά 21,3% σε 75 χώρες από το 2023, καταγράφοντας εννιαπλάσια αύξηση από το 2016. Παράλληλα με την αυξημένη προσοχή, οι κυβερνήσεις προχωρούν σε μαζικές επενδύσεις: ο Καναδάς δεσμεύτηκε για 2,4 δισεκατομμύρια δολάρια, η Κίνα εγκαινίασε ταμείο 47,5 δισεκατομμυρίων για ημιαγωγούς, η Γαλλία ανακοίνωσε επένδυση €109 δισ., η Ινδία δεσμεύτηκε για 1,25 δισ. δολάρια, και το έργο Transcendence της Σαουδικής Αραβίας αντιστοιχεί σε μια πρωτοβουλία 100 δισεκατομμυρίων δολαρίων.

9. Η εκπαίδευση στην ΤΝ και την επιστήμη των υπολογιστών επεκτείνεται — αλλά παραμένουν ανισότητες στην πρόσβαση και την ετοιμότητα.
   Τα δύο τρίτα των χωρών πλέον προσφέρουν ή σχεδιάζουν να προσφέρουν μαθήματα Πληροφορικής στο σχολείο (K–12) — διπλάσιες σε σύγκριση με το 2019 — με την Αφρική και τη Λατινική Αμερική να σημειώνουν τη μεγαλύτερη πρόοδο. Στις ΗΠΑ, ο αριθμός των αποφοίτων με πτυχία Πληροφορικής αυξήθηκε κατά 22% την τελευταία δεκαετία. Ωστόσο, η πρόσβαση παραμένει περιορισμένη σε πολλές αφρικανικές χώρες λόγω ελλείψεων σε βασικές υποδομές, όπως το ηλεκτρικό ρεύμα. Στις ΗΠΑ, το 81% των καθηγητών Πληροφορικής σε σχολεία (K–12) δηλώνουν ότι η ΤΝ θα έπρεπε να αποτελεί μέρος της βασικής διδασκαλίας Πληροφορικής, όμως λιγότεροι από τους μισούς αισθάνονται κατάλληλα προετοιμασμένοι να τη διδάξουν.

10. Η βιομηχανία τρέχει μπροστά στην ΤΝ — αλλά το προβάδισμα στενεύει.
    Σχεδόν το 90% των σημαντικών μοντέλων ΤΝ το 2024 προήλθαν από τη βιομηχανία, σε σύγκριση με 60% το 2023, ενώ η ακαδημαϊκή κοινότητα παραμένει η κύρια πηγή των πιο πολυαναφερόμενων ερευνών. Η κλίμακα των μοντέλων συνεχίζει να αυξάνεται ραγδαία — η υπολογιστική ισχύς για την εκπαίδευση διπλασιάζεται κάθε πέντε μήνες, τα σύνολα δεδομένων κάθε οκτώ και η κατανάλωση ενέργειας κάθε χρόνο. Ωστόσο, οι διαφορές στην απόδοση μειώνονται: η διαφορά σκορ μεταξύ του πρώτου και του δέκατου μοντέλου μειώθηκε από 11,9% σε 5,4% μέσα σε έναν χρόνο, ενώ τα δύο κορυφαία μοντέλα απέχουν πλέον μόλις 0,7%. Το μέτωπο της ΤΝ γίνεται ολοένα και πιο ανταγωνιστικό — και πιο πυκνοκατοικημένο.

11. Η ΤΝ αποσπά κορυφαίες διακρίσεις για την επίδρασή της στην επιστήμη.
    Η αυξανόμενη σημασία της ΤΝ αποτυπώνεται σε μεγάλα επιστημονικά βραβεία: δύο Νόμπελ αναγνώρισαν έργο που οδήγησε στη βαθιά μάθηση (Φυσική) και στην εφαρμογή της στην αναδίπλωση πρωτεϊνών (Χημεία), ενώ το Βραβείο Turing τιμήσε πρωτοποριακές συνεισφορές στη μάθηση μέσω ενίσχυσης.

12. Η σύνθετη συλλογιστική παραμένει πρόκληση.
    Τα μοντέλα ΤΝ διαπρέπουν σε καθήκοντα όπως προβλήματα της Διεθνούς Μαθηματικής Ολυμπιάδας, αλλά εξακολουθούν να δυσκολεύονται με πρότυπα σύνθετης συλλογιστικής όπως το PlanBench. Συχνά αποτυγχάνουν να επιλύσουν με αξιοπιστία λογικά προβλήματα, ακόμη και όταν υπάρχουν αποδεδειγμένα ορθές λύσεις, γεγονός που περιορίζει την αποτελεσματικότητά τους σε κρίσιμες εφαρμογές όπου η ακρίβεια είναι ζωτικής σημασίας.

Click to access hai_ai_index_report_2025.pdf

hai.stanford.edu

Δημοσιεύτηκε στο περ. Πλατεία (Άνοιξη 2005) και στην εφημ. Μακεδονία (28-10-2006)

Κλεάνθης Γρίβας

20 Οκτωβρίου 2025

Ξαναδιαβάζοντας αυτό το κείμενο που χρονολογείται από το 2005 και 2006, είχα την εντύπωση πως σκιαγραφούσε την κατασκευασμένη κρίση που βιώνουμε με τραγικό τρόπο από το 2010 και μετά.

«Το 1896, οι προγονοί μας σήκωναν τη γροθιά ψηλά απαιτώντας  «8ωρο».

Το 2012, τα παιδιά μας θα διαδηλώνουν προβάλλοντας το ίδιο αίτημα.

Προς δόξα των πάσης φύσεως κομισάριων (μίσθαρνων οργάνων και γελωτοποιών) της κλεπτοκρατικής ολιγαρχίας».

Η ΔΗΘΕΝ «ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΠΟΙΗΣΗ»

Η ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

ΟΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ: Η ΚΡΙΣΗ ΣΤΟΝ ΟΡΙΖΟΝΤΑ

Στο ερώτημα «τι είναι η παγκοσμιοποίηση;», η πλέον σαφής και καθαρή απάντηση δόθηκε από τον Ντάβιντ Ροκφέλερ, έναν από τους βασικότερους παράγοντες αυτής της διεργασίας: Μια κατάσταση στα πλαίσια της οποίας «κάποιος πρέπει να πάρει τη θέση της κυβέρνησης και, κατά τη γνώμη μου, οι Επιχειρήσεις είναι οι μόνες λογικές οντότητες που μπορούν να κάνουν κάτι τέτοιο».  (David Rockefeller, Newsweek International, 1/2/1999). Αυτό σημαίνει ότι:

• οι διάφορες χώρες μετατρέπονται σε απλές θυγατρικές επιχειρήσεις των μεγάλων πολυεθνικών,
• η πολιτική μετατρέπεται σε μάνατζμεντ (διαχείριση), και
• οι πολιτικοί μεταμορφώνονται σε μισθωτούς λακέδες-μάνατζερ (διαχειριστές) των πολυεθνικών εταιρειών.

Η ΚΑΘΟΛΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Από την τρίτη μεταπολεμική δεκαετία, ολόκληρος ο κόσμος έχει μπει σε μια περίοδο βαθιάς κρίσης που θίγει όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής. Η κρίση πυροδοτήθηκε από την πελώρια επιχείρηση για την αμερικανοποίηση της παγκόσμιας οικονομίας που αποδόθηκε με τον όρο «παγκοσμιοποίηση», η οποία ξεκίνησε με τη νομισματική κρίση του Μαΐου του 1971.

Με βασικά εργαλεία το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), την Παγκόσμια Τράπεζα (ΠΤ), τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου (ΠΟΕ) και τα καταστρεπτικά ιδεολογήματα της παγκοσμιοποίησης, της ελεύθερης αγοράς και της (αδύνατης) απεριόριστης ανάπτυξης, η διαδικασία της μεθοδευμένης κρίσης επιταχύνθηκε τρομακτικά μετά την κατάρρευση των λενινιστικών-σταλινικών καθεστώτων που λειτουργούσαν ως σχετικός αποτρεπτικός παράγοντας, με αποτέλεσμα:

1. Στο πεδίο της υλικής παραγωγής, να συνειδητοποιείται με όλο και πιο τραγικό τρόπο το γεγονός ότι ο βιομηχανικός πολιτισμός έφτασε στα φυσικά όρια της «ανάπτυξής» του, εξαντλώντας με μη-αντιστρεπτό τρόπο τις υλικές προϋποθέσεις της επιβίωσης του ανθρώπινου είδους.
2. Στο πεδίο της οικονομίας, να επιτελείται μια χωρίς προηγούμενο κατεδάφιση όλων των ρυθμιστικών κανόνων που καθόριζαν τις σχέσεις εργασίας και κεφαλαίου, με αποτέλεσμα τη μετατροπή του εργαζόμενου σε «πράγμα», την αλλοίωση του περιεχόμενου της εργασίας, τη δραματική αύξηση της ανεργίας στον «αναπτυγμένο» κόσμο, την εξ’ αυτής, επίταση όλων των φαινομένων της κοινωνικής παθολογίας και την επιδείνωση της ανελέητης εκμετάλλευσης του «τρίτου» κόσμου.
3. Στο πολιτιστικό πεδίο, να συντελείται μια χωρίς προηγούμενο διάλυση της «πολιτιστικής δημιουργίας της θεσμισμένης κοινωνίας» με τη συστηματική καταστροφή της κριτικής λειτουργίας και τη διαμόρφωση ενός «υπερεκπολιτισμένου και νεοαναλφάβητου κοινού» προορισμένου να καταναλώνει σκουπίδια.

Μέσα σε τριάντα χρόνια, όλες οι προηγούμενες βεβαιότητες και οι σταθεροποιητικές αξίες αποδεικνύονται ανενεργές και αμφισβητούνται ή ανατρέπονται. Όλοι οι κοινωνικοποιητικοί θεσμοί (οικογένεια, σχολείο, κλπ) προβάλλουν απολύτως ανίκανοι να λειτουργήσουν αποτελεσματικά στις νέες, δραστικά μεταλλαγμένες. συνθήκες, ενώ οι άλλοι θεσμοί (δίκαιο, οικονομία, εκπαίδευση, επιστήμη) που για αιώνες συντελούσαν στη διατήρηση και την αναπαραγωγή της κοινωνικής συνοχής, μεταμορφώνονται «ανεξήγητα» σε παράγοντες της κοινωνικής αποσάθρωσης.

Ολόκληρο το ψυχοδιανοητικό, φαντασιακό και υλικό σύμπαν που καθόριζε τη διάπλαση και τη νοηματοδότηση της ανθρώπινης ύπαρξης, αποσυντίθεται ταχύτατα και καμιά προοπτική ή διεκδίκηση μιας άλλης, καινούργιας και ποιοτικά διαφορετικής, ανασυγκρότησής του δεν διαφαίνεται στον ορίζοντα. Και σ’ αυτό ακριβώς έγκειται η ιστορικά μοναδική τραγωδία της εποχής μας.

Η επιχείρηση αμερικανοποίησης της παγκόσμιας οικονομίας που προβλήθηκε και επιβλήθηκε ως «παγκοσμιοποίηση», απλώς επαλήθευσε μετά από μισό αιώνα, την διαπίστωση του Karl Polanyi, σύμφωνα με την οποία: «Το να αφήνεις το μηχανισμό της αγοράς να είναι ο μόνος διευθυντικός παράγοντας της μοίρας των ανθρώπων και του φυσικού τους περιβάλλοντος… θα οδηγήσει σε κατεδάφιση της κοινωνίας». (Karl Polanyi: The Great Transformation, 1944, σ. 73).

ΟΙ ΕΞΕΛΙΞΕΙΣ: Η ΚΡΙΣΗ ΣΤΟΝ ΟΡΙΖΟΝΤΑ

Τα γεγονότα που σφραγίζουν την περίοδο από το χρηματιστηριακό κραχ του 1987 μέχρι τη «νομιμοποίηση» των «ανθρωπιστικών» στρατιωτικών επεμβάσεων, είναι:

1) Το χρηματιστηριακό κραχ του 1987.

2) Η αμερικανική επέμβαση στα πετρέλαια του Περσικού Κόλπου.

3) Η διαφοροποίηση της πολιτικής των επιτοκίων.

4) Η προσπάθεια για διαμόρφωση κλίματος «ευφορίας και ανάπτυξης» της παγκόσμιας οικονομίας από το διάστημα 1993-1995 (κυρίως, μέσω της μεταφοράς κεφαλαίου στα Emerging Markets των ασιατικών χωρών, της Ρωσίας, της Ιαπωνίας, της Λατινικής Αμερικής).

5) Η προσπάθεια των ευρωπαϊκών χωρών για την πραγμάτωση της ΟΝΕ και την επιτάχυνση της διαδικασίας για ολοκλήρωση της «Ευρωπαϊκής Ένωσης».

6) Η προσπάθεια να μικρύνουν οι «μαύρες τρύπες» της οικονομίας στις ΗΠΑ, τις χώρες της ΝΑ Ασίας, τη Ρωσία και την Ιαπωνία.

7) Η ισχυροποίηση των παγκόσμιων οικονομικών ιδρυμάτων, των «θεσμικών» επενδυτών του παγκόσμιου χρηματιστηριακού λόμπι (Σόρος, Γκόλντσμίθ, Γκρίνσπαν, οι 5-6 ισχυρότερες τράπεζες του κόσμου, κ.α.), με τρόπο ώστε στον 21ο αιώνα να είναι πλήρως απαλλαγμένες από όποιους περιορισμούς θα μπορούσαν να προβάλλουν τα κράτη – έθνη, και να επιβάλλουν το νέο πολιτικό, οικονομικό και πολιτιστικό status quo σε ολόκληρο τον πλανήτη.

8) Η προσπάθεια για αέναη αύξηση του κέρδους, ανεξάρτητα από όποιο ανθρώπινο και κοινωνικό κόστος.

Σ’ αυτή την, εν εξελίξει, φάση της διαδικασίας της δήθεν «παγκοσμιοποίησης» (που θα είναι και η πλέον δύσκολη για όλες τις χώρες του κόσμου), στόχος είναι η επιβολή ενός ενιαίου μοντέλου – οικονομικού, νομικού, πολιτικού, ιδεολογικού και πολιτιστικού – σε ολόκληρο τον πλανήτη, το οποίο αποφασίζεται από μια ασήμαντη οικονομική ολιγαρχία και επιβάλλεται ερήμην των λαών. 

Όπως είναι ευνόητο, η επιτυχία του καπιταλιστικού εγχειρήματος σ’ αυτή τη φάση, εξαρτάται από την ικανότητα της οικονομικής ολιγαρχίας:

1) Να εκμηδενίσει την αντίσταση των λαών.

2) Να ολοκληρώσει την κατεδάφιση του κοινωνικού κράτους.

3) Να άρει και τα τελευταία εμπόδια στην ελεύθερη διακίνηση των κεφαλαίων και των επενδύσεων (με διαφαινόμενη τραγική κατάληξη την επιβολή της προωθούμενης «Πολυμερούς Συμφωνίας Επενδύσεων» – Μ.Α.Ι.) και

4) Να μετατρέψει όλες τις χώρες σε θυγατρικές των πολυεθνικών εταιρειών, πράγμα που αποτελεί την εκ ουκ άνευ προϋπόθεση για τη δημιουργία «νέων» αγορών από τον χώρο των «παλαιών».

Ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων κάνει να διαφαίνεται στον ορίζοντα μια επικείμενη κρίση που θα είναι πολλαπλά ισχυρότερη και καταστρεπτικότερη από την κρίση του 1929-31. Τα στοιχεία που τη συνθέτουν είναι ήδη παρόντα:

1) Η ανεργία, που προκύπτει από το γεγονός ότι οι πολυεθνικές εταιρείες (στον παραγωγικό μεταποίητικό, εμπορικό, χρηματοοικονομικό και τραπεζικό τομέα), στρέφονται στο φτηνό εργατικό δυναμικό και στη μείωση του εργατικού δυναμικού.

2) Το κοινωνικό κόστος, που δημιουργείται από την οργάνωση της παγκόσμιας οικονομίας με βάση τα συμφέροντα του διεθνοποιημένου κεφαλαίου, το οποίο εκφράζεται με:

α) τη συμπίεση του εισοδήματος και του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων,

β) την ανατροπή της προστατευτικής εργασιακής νομοθεσίας,

γ) την αποσάθρωση των ασφαλιστικών θεσμών και ρυθμίσεων.

Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο:

α) Η εργασία μετασχηματίζεται σε «απασχόληση».

β) Ο  εργαζόμενος μετατρέπεται σε «απασχολήσιμο».

γ) Τα ωράρια (δεσμευτικές γενικές ρυθμίσεις του χρόνου εργασίας) καταργούνται,

δ) Τα ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα ανατρέπονται. Και

ε) Η πλειοψηφία του πληθυσμού μεταπίπτει σε μια κατάσταση γενικευμένης φτώχειας.

3) Η τεχνολογία δίνει το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα μόνο στις μεγάλες εταιρίες, και συμβάλλει στη δημιουργία μονοπωλιακών και ολιγοπωλιακών καταστάσεων, εντείνοντας στο έπακρο τον ανταγωνισμό (εξαιτίας του ότι η καταναλωτική τεχνολογία αχρηστεύεται σε μικρό χρονικό διάστημα).

4) Η μείωση των διαθέσιμων αναγκαίων πρώτων υλών και των ενεργειακών πηγών και, κατά συνέπεια, την επιδείνωση των συγκρούσεων για τον έλεγχό τους.

5) Η αύξηση του πληθυσμού της γης

6) Η μόλυνση και καταστροφή του περιβάλλοντος και η δηλητηρίαση των υλικών πηγών της ζωής (αέρας, νερό, τροφές).

Η διαρκής επιδείνωση αυτών των προβλημάτων οδηγεί εξ΄ αντικειμένου σε μια παγκόσμια χρεοκοπία (ή κρίση) και την (εξ’ αυτής αναγκαία) παγκόσμια ύφεση, με επακόλουθο τη μαζική παραγωγή φτώχειας, δυστυχίας και πείνας.

Η συνδυασμένη δράση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ), της Παγκόσμιας Τράπεζας (ΠΤ) και του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου (ΠΟΕ) έχει ως στόχο την επιδείνωση των όρων συναλλαγής ανάμεσα στο Βορρά και το Νότο, προς όφελος του Βορρά και σε βάρος του Νότου, με τη συνεχή μείωση των τιμών των πρώτων υλών που ληστεύονται από τις υπανάπτυκτες χώρες και την παράλληλη συνεχή αύξηση των τιμών των βιομηχανικών προϊόντων που εισάγονται σ’ αυτές. Πράγμα που συνεπάγεται αναγκαία ένα προφανές αποτέλεσμα: Η ανάπτυξη του Βορρά να έχει ως προϋπόθεση και βασίζεται στο φραγμό της ανάπτυξης του Νότου και τη διαρκώς αυξανόμενη εξαθλίωσή του. (Σημείωση: Στη δεκαετία του 1980, το εξωτερικό χρέος των χωρών του Τρίτου Κόσμου έφτασε στο αστρονομικό ποσό του 1,4 τρισεκατομμυρίων δολαρίων.).

Η καπιταλιστική οικονομία (ιδιωτική και κρατική) που στηρίζεται στη διαρκή διεύρυνση του κεφαλαίου μέσω της μεγιστοποίησης του κέρδους και της αέναης μετατροπής του σε πρόσθετο κεφάλαιο (με τη βοήθεια της τεχνολογικής ανανέωσης και της καταναγκαστικής διεθνοποίησης της δήθεν «ελευθερίας της αγοράς»), έχει επιβάλει το μοντέλο και τους κανόνες της σε κάθε γωνιά του πλανήτη μέσω της διασύνδεσης των αγορών, επιδιώκοντας μια «ανάπτυξη» που, είναι πια φανερό ότι, απειλεί την επιβίωση του ανθρώπινου είδους.

ΟΠΩΣ ΕΓΡΑΦΑ ΤΟ 2006:

Κατά την άποψή μου, η σημερινή φάση της δήθεν «παγκοσμιοποίησης»:

(α) θα είναι η πιο δύσκολη για όλες τις χώρες του κόσμου και

(β) θα έχει ως ορόσημό της το έτος 2012), με στόχο την επιβολή ενός ενιαίου οικονομικού, νομικού, πολιτικού, ιδεολογικού και πολιτιστικού μοντέλου σε ολόκληρο τον πλανήτη, το οποίο θα αποφασίζεται από μια ασήμαντη οικονομική ολιγαρχία και θα επιβάλλεται ερήμην των λαών.

Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, η θέση των εργαζομένων θα επιδεινώνεται διαρκώς:

«Το κοινωνικό κόστος, που δημιουργείται από την οργάνωση της παγκόσμιας οικονομίας με βάση τα συμφέροντα του διεθνοποιημένου κεφαλαίου, εκφράζεται με:

(α) τη συμπίεση του εισοδήματος των εργαζομένων και του βιοτικού τους επιπέδου,

(β) την ανατροπή της προστατευτικής εργασιακής νομοθεσίας,

(γ) την αποσάθρωση των ασφαλιστικών θεσμών και ρυθμίσεων.

Μέσα σ’ αυτό το πλαίσιο, η εργασία μετασχηματίζεται σε «απασχόληση» και ο εργαζόμενος σε «απασχολήσιμο», τα ωράρια (δεσμευτικές γενικές ρυθμίσεις του χρόνου εργασίας) καταργούνται, τα ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα ανατρέπονται και η πλειοψηφία του πληθυσμού μεταπίπτει σε μια κατάσταση γενικευμένης φτώχειας». (περιοδικό Πλατεία)

Το 1896, οι προγονοί μας σήκωναν τη γροθιά ψηλά απαιτώντας  «8ωρο».

Το 2012, τα παιδιά μας θα διαδηλώνουν προβάλλοντας το ίδιο αίτημα.

Προς δόξα των πάσης φύσεως κομισάριων (μίσθαρνων οργάνων και γελωτοποιών) της ιδιωτικής και κρατικής κλεπτοκρατικής ολιγαρχίας.

ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ: ΜΕΤΑ 20 ΕΤΗ – ΟΛΟΤΑΧΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΤΩΝ 65 ΩΡΩΝ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

(«Πάμε, κι όπου βγει»)

«Ολοταχώς για εβδομάδα 65 ωρών εργασίας. Πλήρης ανατροπή βασικών εργασιακών δικαιωμάτων (όπως οι υφιστάμενες ελάχιστες αμοιβές ανά ευρωπαϊκή χώρα, αλλά και το ωράριο εργασίας με τη σημερινή του μορφή) αναμένεται να επέλθει με δύο οδηγίες που προωθούνται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή με τη φιλοδοξία να εγκριθούν εντός του 2006.

• Η οδηγία για τον χρόνο εργασίας ανατρέπει το υφιστάμενο καθεστώς, καθώς προβλέπει ελαστικό ωράριο που φθάνει ως τις 65 ώρες την εβδομάδα, ενώ με ατομικές συμβάσεις μπορεί να αυξηθεί και πέραν αυτού του ορίου. Ο επιπλέον χρόνος δεν αμείβεται υπερωριακά και αναπληρώνεται με ρεπό ή αντίστοιχα μειωμένη απασχόληση. Ήδη στη χώρα μας ισχύει ο ελαστικός χρόνος απασχόλησης ως 10 ώρες ημερησίως».
• Η οδηγία Μπολκεστάιν επανέρχεται στη δημοσιότητα καθώς αναμένεται να υιοθετηθεί τον Νοέμβριο από το Ευρωκοινοβούλιο. Προβλέπει ότι κάθε επιχείρηση θα αμείβει τους εργαζομένους με τους μισθούς της χώρας από την οποία προέρχονται» (Το ΒΗΜΑ, 22/10/2006)

(Βλ. και το «Πιάνει δουλειά ο πολωνός υδραυλικός» – Το Βήμα 18/03/2010:

https://www.tovima.gr/2010/03/18/finance/pianei-doyleia-o-polwnos-ydraylikos/ )

Γιάννης Βαληνάκης
@ivalinakis

Ξαφνικά επαναφέρουμε ως «ελληνικήπρωτοβουλία» τη «Διάσκεψη Ανατολικής Μεσογείου», δηλ.μια παλαιότερη πρόταση #Ερντογάν που στοχεύει να καταστήσει την #Τουρκία κεντρικό παίκτη στην Αν.Μεσόγειο.Ενώπιον πιθανών(;) κινήσεων#Τραμπ, αδιεξόδων(#καλώδιο κλπ) και απειλών #Φιντάν,το μόνο σχέδιο που σκεφτήκαμε είναι το τουρκικό;

Σαφώς τουρκική είναι η πατρότητα της Διάσκεψης και αποσκοπεί στην επιβολή της «Γαλάζιας Πατρίδας» και στην αναβάθμιση των Κατεχομένων σε βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Την αποδεχθήκαμε τον Οκτ.2020 υπό την πίεση των ερευνών του Ορούτς Ρέις στην ελληνική #ΑΟΖ και της «μεσολάβησης ίσων αποστάσεων» της #ΕΕ, για να την απορρίψουμε (ορθά) λίγο αργότερα, όταν καταλάβαμε που οδηγούσε.

Η ξαφνική επίσημη επαναφορά της, χωρίς μάλιστα -κατά τις διαρροές[ ]- πολύπλευρη προετοιμασία, προκαλεί εύλογο προβληματισμό:

πιθανολογούμε αμερικανικό «μεσολαβητικό» σχέδιο με ασφυκτικές πιέσεις, και από πενία άλλων ιδεών υιοθετούμε σπασμωδικά το τουρκικό; πιεζόμαστε από το αδιέξοδο στο οποίο έχουμε περιέλθει αφού κάθε κίνηση που επιχειρούμε έξω από τα 6νμ (#καλώδιο κλπ) μπλοκάρεται από την Τουρκία που επέστρεψε στη γλώσσα των ωμών απειλών; αντιληφθήκαμε μήπως ότι εν μέσω διεθνούς αστάθειας, αυξανόμενου αναθεωρητισμού και αναβάθμισης της Τουρκίας, τα πράγματα με την γείτονα εξελίσσονται εκ νέου ακόμη πιο επικίνδυνα; Και κατά συνέπεια εκπονήσαμε ένα νέο σχέδιο, σοφότερο, ρεαλιστικότερο και επικερδέστερο της (υπό κατάρρευση) Διακήρυξης των Αθηνών;

Επί της ουσίας της πρότασης: Πιστεύουμε πραγματικά ότι η θα προσέλθει (κατά τις διαρροές) σε συνομιλίες με βάση το διεθνές δίκαιο και την #UNCLOS, και θα αποδεχθεί τη συμμετοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας χωρίς να εκβιάσει για τα Κατεχόμενα;

Ποιός θα εκπροσωπεί τη Λιβύη (και τι παρενέργειες θα προκαλέσει η τυχόν αποδοχή και των δυο πλευρών);

Έχουμε εξασφαλίσει κάποιες προκαταρκτικές «συμμαχικές» στηρίξεις πριν ανακοινώσουμε την πρόταση;

Αν συζητήσουμε στο προτεινόμενο πλαίσιο με την Τουρκία, δεν αποδεχόμαστε έμμεσα ότι έχει λόγο και δικαιώματα σε περιοχές όπου μέχρι σήμερα το αρνιόμασταν κατηγορηματικά αφού τα είχαμε «διεμβολίσει»;

Μήπως εξασφαλίσαμε τουλάχιστον προς τούτο κάποιο σοβαρό αντάλλαγμα;

Με ποιές διεκδικήσεις θα προσέλθουμε σε μια τέτοια Διάσκεψη και σε ποιά συγκεκριμένα κέρδη αποσκοπεί η «πρωτοβουλία» μας;

Και τελικά: Γιατί θα είναι πιο επικερδής για τον Ελληνισμό μια πολυμερής ακροβατική άσκηση με επίκεντρο την Άγκυρα σε σχέση με μια γνήσια ελληνική πρωτοβουλία που προωθεί τους στόχους μας και είναι ταυτόχρονα συμβατότατη με το “drill baby, drill” του #Trump;

Μια τέτοια θα ήταν πχ. να πιέσουμε με «έξυπνες» παράλληλες διμερείς διαπραγματεύσεις οριοθέτησης καθένα από τους γείτονές μας (#Αλβανία, #Λιβύη, #Αίγυπτος, #Κύπρος) για κλείσιμο το ταχύτερο όσων περισσότερων εκκρεμοτήτων/περιοχών μπορούμε και να τις αξιοποιήσουμε στη συνέχεια ενεργειακά; [έχω περιγράψει αναλυτικά ένα τέτοιο σχέδιο από το 2020