FILE - In this Nov. 13, 2019, file photo, President Donald Trump shakes hands with Turkish President Recep Tayyip Erdogan after a news conference in the East Room of the White House, in Washington. President Joe Biden has often touted the personal relationships he’s developed with world leaders over nearly 50 years in national politics as a factor that makes him uniquely equipped to revitalize the reputation of the United States following the presidency of Trump. He’s mentioned to aides that he’s developed a strong rapport with Erdogan over the years, according to a senior administration official who spoke on the condition of anonymity to discuss private conversations. (AP Photo/ Evan Vucci, File)
Ο Ερντογάν επιστρατεύτηκε από τον Τραμπ για τη Χαμάς και «άρπαξε» την ευκαιρία. Ο νέος ρόλος του Σουλτάνου.
Καταλυτική φαίνεται πως ήταν η παρέμβαση του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για την υπογραφή της συμφωνίας μεταξύ Ισραήλ και Χαμάς για κατάπαυση του πυρός στη Λωρίδα της Γάζας. Η συμβολή του Τούρκου Πρόεδρου εκτιμήθηκε ιδιαίτερα από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος παραχωρεί στην Τουρκία πρωταγωνιστικό ρόλο στη Μέση Ανατολή και φαίνεται έτοιμος και για σχετικά ανταλλάγματα για τις υπηρεσίες του.
Ο Ερντογάν φαίνεται πως ήταν αυτός που έπεισε τη Χαμάς που αρχικά είχε απορρίψει το τελεσίγραφο του προέδρου των ΗΠΑ, να αποδεχτεί το σχέδιο Τραμπ – Νετανιάχου, καθώς η παλαιστινιακή οργάνωση, το τελευταίο διάστημα, αναγνωρίζει την Άγκυρα ως «πολιτικό προστάτη» της. «Ήρθε η ώρα να τη δεχτείτε», ήταν το μήνυμα που έστειλε ο Τούρκος πρόεδρος, σύμφωνα δύο περιφερειακές πηγές και δύο αξιωματούχους της Χαμάς που μίλησαν στο Reuters.
Ο Ντόναλντ Τραμπ – από την επιστροφή του στην εξουσία των ΗΠΑ – δεν έχει κρύψει την εκτίμησή του για τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, έχοντας μιλήσει επανειλημμένα με κολακευτικά λόγια για τον Τούρκο Πρόεδρο.
Όμως πείθοντας τη Χαμάς να αποδεχτεί το σχέδιο για τη Γάζα, ο Ερντογάν «εκτοξεύτηκε» στα μάτια του Τραμπ και ταυτόχρονα επανεγκαθίδρυσε τη θέση της Τουρκίας στη γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής, παρότι αυτό ήταν μια ανεπιθύμητη εξέλιξη τόσο για το Ισραήλ, όσο και για τους Άραβες μονάρχες, που παραδοσιακά απορρίπτουν τις ηγετικές επιδιώξεις της Άγκυρας στον μουσουλμανικό κόσμο.
«Αυτός ο κύριος από μια χώρα που λέγεται Τουρκία είναι ένας από τους ισχυρότερους στον κόσμο», δήλωσε ο Τραμπ την περασμένη εβδομάδα, αναφερόμενος στον Ερντογάν, μετά τη συμφωνία της Χαμάς για κατάπαυση πυρός και απελευθέρωση ομήρων. «Είναι αξιόπιστος σύμμαχος. Είναι πάντα εκεί όταν τον χρειάζομαι», τόνισε.
Τώρα, σύμφωνα αναλυτές, είναι η ευκαιρία του Ερντογάν να αποκομίσει διπλωματικά οφέλη, ακόμη και σε διμερή ζητήματα με τις ΗΠΑ. Ο Σινάν Ουλγκέν, διευθυντής του ινστιτούτου EDAM με έδρα την Κωνσταντινούπολη και ανώτερος συνεργάτης στο Carnegie Europe, μιλώντας στο Reuters, ανέφερε πως η επιτυχία της Άγκυρας να πείσει τη Χαμάς να δεχτεί το σχέδιο Τραμπ της δίνει νέο διπλωματικό βάρος εντός και εκτός συνόρων.
Η Τουρκία θα προσπαθήσει να αξιοποιήσει το θετικό κλίμα στην Ουάσινγκτον για να προωθήσει την αγορά των F-35, τη χαλάρωση των αμερικανικών κυρώσεων και τη στήριξη των ΗΠΑ στους στόχους της στην γειτονική Συρία. «Αν οι επαινετικές δηλώσεις του Τραμπ μετατραπούν σε διαρκή καλή θέληση, η Άγκυρα μπορεί να χρησιμοποιήσει αυτή τη δυναμική για να επιλύσει χρόνιες διαφωνίες», υπογράμμισε ο Ουλγκέν.
Η αρχή έγινε στον Λευκό Οίκο
Η διπλωματική επανασύνδεση ανάμεσα σε Άγκυρα και Ουάσινγκτον ξεκίνησε, σύμφωνα με αξιωματούχους, κατά την επίσκεψη του Ερντογάν στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο. Τότε τέθηκαν επί τάπητος μια σειρά από ανοιχτά ζητήματα, όπως η άρση των αμερικανικών κυρώσεων του 2020 και ο αποκλεισμός από το πρόγραμμα των F-35, λόγω της αγοράς των ρωσικών S-400 από την Τουρκία.
Ο Τραμπ είχε επαινέσει τον Ερντογάν για τη φιλοξενία των συνομιλιών Ρωσίας – Ουκρανίας νωρίτερα μέσα στο έτος, αλλά και για τη στρατηγική του στη Συρία, όπου οι υποστηριζόμενες από την Τουρκία οργανώσεις, κατάφεραν να ανατρέψουν το καθεστώς το 50ετές καθεστώς των Άσαντ, χωρίς επί της ουσίας… «να πέσει σφαίρα».
Όταν έφτασε η «ύστατη ώρα» και για τη Γάζα, ο Τραμπ στράφηκε στον Ερντογάν «ποντάροντας» στην επιρροή που έχει στη Χαμάς. Σύμφωνα με τις πληροφορίες, Τούρκου αξιωματούχοι, με επικεφαλής τον Ιμπραήμ Καλίν των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών (ΜΙΤ), διαβεβαίωσαν τη Χαμάς ότι η εκεχειρία είχε την υποστήριξη τόσο των αραβικών κρατών της περιοχής, όσο και των ΗΠΑ και μάλιστα με προσωπική εγγύηση του Τραμπ.
Ο Τραμπ επιστράτευσε τον Ερντογάν και ο Τούρκος Πρόεδρος δεν έχασε την ευκαιρία, δικαιώνοντάς τον για την επιλογή του. Η συμφωνία για τη Γάζα προστίθεται σε μια σειρά επιτυχιών για την τουρκική διπλωματία στα μάτια του Αμερικανού Προέδρου, ο οποίος με τη σειρά του αναγνώρισε για την Τουρκία το ρόλο του κυρίαρχου σουνιτικού πόλου στην περιοχή.
«Ο Ερντογάν άρπαξε την ευκαιρία»
Δύο διπλωμάτες που γνωρίζουν το παρασκήνιο σημείωσαν στο Reuters πως αυτό προφανώς έχει ενοχλήσει το Ισραήλ, αλλά και τα ανταγωνιστικά αραβικά κράτη, όπως η Αίγυπτος, η Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ωστόσο η πραγματικότητα δεν αλλάζει. Ο Ερντογάν «έπαιξε» και «κέρδισε» την εύνοια του Ντόναλντ Τραμπ.
«Ο Ερντογάν είναι δεξιοτέχνης στην επέκταση της επιρροής του, στο να αρπάζει ευκαιρίες και να τις μετατρέπει σε προσωπικό του όφελος», δήλωσε ο Άραβας αναλυτής Αϊμάν Αμπντέλ Νουρ. «Οι χώρες του Κόλπου σαφώς δεν χάρηκαν με τον ηγετικό ρόλο της Τουρκίας στη Γάζα, αλλά ήθελαν να τελειώσει ο πόλεμος και να αποδυναμωθεί η Χαμάς».
Ακόμη και το Ισραήλ αναγκάστηκε τελικά να αποδεχτεί την εμπλοκή της Τουρκίας τόσο στις διαπραγματεύσεις, όσο και στην επίβλεψη της κατάστασης στη Γάζα. Και μάλιστα αυτό συνέβη ύστερα από προσωπική παρέμβαση του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος επί της ουσίας επέβαλε την Άγκυρα ως μέρος της συμφωνίας.
Ερωτηθείς για πιθανή ανάπτυξη τουρκικών στρατευμάτων στη Γάζα μετά τον πόλεμο και τρόπους διασφάλισης της ασφάλειας της περιοχής, ο Ερντογάν δήλωσε στις 8 Οκτωβρίου ότι οι συνομιλίες για την εκεχειρία είναι κρίσιμες για συζητήσεις σε αυτό το επίπεδο, αλλά προτεραιότητα είναι η πλήρης κατάπαυση του πυρός, η παροχή βοήθειας και η ανοικοδόμηση της Γάζας.
«Οι γεωπολιτικές εξελίξεις είναι ραγδαίες και τα νερά στα οποία πλέουμε αχαρτογράφητα. Απαιτείται σχέδιο και στρατηγική», τονίζει στην «Καθημερινή» ο Αλέξης Τσίπρας.
Σε μια εποχή γεωπολιτικών εξελίξεων και μετάβασης πολυπολικού κόσμου, ο Αλέξης Τσίπραςεπιχειρεί, με άρθρο του στην εφημερίδα «Καθημερινή», να θέσει ένα πλαίσιο εθνικής στρατηγικής που «θα θωρακίσει τη χώρα απέναντι σε νέες προκλήσεις και θα αξιοποιήσει τις ευκαιρίες που αναδύονται».
Αφορμή για την παρέμβασή του αποτέλεσε η πρόταση του Κυριάκου Μητσοτάκη για τη διοργάνωση διάσκεψης των πέντε παράκτιων χωρών της Ανατολικής Μεσογείου, πρωτοβουλία που ο πρώην πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ θεωρεί μεν σημαντική, αλλά επισημαίνει ότι χρειάζεται «ουσιαστική προετοιμασία, ρεαλιστικούς στόχους και καθαρή στρατηγική κατεύθυνση».
Ο πρώην πρωθυπουργός επισημαίνει ότι το διεθνές δίκαιο δοκιμάζεται από την άνοδο ισχυρών κρατών που επιβάλλουν τη λογική του «δικαίου του ισχυρού». Στο νέο αυτό περιβάλλον, σημειώνει, η Ελλάδα πρέπει να παραμείνει σταθερά προσανατολισμένη στο Διεθνές Δίκαιο και να επιδιώκει ενεργητική, πολυδιάστατη και ψύχραιμη εξωτερική πολιτική, μακριά τόσο από τον εθνικισμό όσο και από την παθητικότητα. Αναφερόμενος στη διάσκεψη που προανήγγειλε ο πρωθυπουργός, ο κ. Τσίπρας τονίζει ότι η επιτυχία της θα εξαρτηθεί από τον βαθμό προετοιμασίας και τον σαφή καθορισμό των ελληνικών «κόκκινων γραμμών». Ειδικά, υποστηρίζει, αν η πρωτοβουλία προωθείται και από την αμερικανική πλευρά, «η Αθήνα οφείλει να αποσαφηνίσει εκ των προτέρων το πλαίσιο των θέσεών της».
Οι «6+1 προϋποθέσεις εθνικής στρατηγικής»
Ο πρώην πρωθυπουργός διαμορφώνει έξι βασικούς άξονες και μία πρόσθετη προϋπόθεση για μια συνεκτική εξωτερική πολιτική:
1.Στενός συντονισμός με την Κυπριακή Δημοκρατία, με στόχο την επανεκκίνηση των συνομιλιών για δίκαιη και βιώσιμη λύση στο Κυπριακό, βάσει του πλαισίου Γκουτέρες.
2.Ενεργοποίηση της Ε.Ε., ώστε να διασφαλιστεί η θεσμική παρουσία της στις διαδικασίες για την Ανατολική Μεσόγειο και να αξιοποιηθούν οι ευρωτουρκικές σχέσεις προς όφελος της σταθερότητας.
3.Σύνδεση οικονομικών σχέσεων και διπλωματίας, με προτάσεις για Σύνοδο Ε.Ε. – Ανατολικής Μεσογείου και σύνδεση της επικείμενης εμπορικής συμφωνίας Ε.Ε. – Τουρκίας με δεσμεύσεις για οριοθετήσεις και Κυπριακό.
4.Συνέχιση των διμερών οριοθετήσεων ΑΟΖ/υφαλοκρηπίδας και σταδιακή επέκταση των ελληνικών χωρικών υδάτων στα 12 ναυτικά μίλια όπου είναι εφικτό.
5.Προετοιμασία για δικαστική προσφυγή στη Χάγη, εφόσον δεν υπάρξει πρόοδος στις διαπραγματεύσεις με Τουρκία και άλλες γειτονικές χώρες.
6.Εξασφάλιση ευρείας λιβυκής εκπροσώπησης στη διάσκεψη και ενίσχυση του συντονισμού με την Αίγυπτο.
+1. Μια σταθερή εθνική πυξίδα, που θα βασίζεται στη συνέπεια, την αποφυγή των άκρων και τον σεβασμό στο διεθνές δίκαιο, ως προϋπόθεση για διαχρονική εθνική ασφάλεια.
Ο Αλέξης Τσίπρας καταλήγει ότι η Ελλάδα δεν έχει περιθώρια για κινήσεις χωρίς σχέδιο ή για επικοινωνιακές πρωτοβουλίες. Όπως σημειώνει, «η εθνική στρατηγική δεν μπορεί να είναι προϊόν συγκυρίας, αλλά μακρόπνοου σχεδιασμού, συνεννόησης και ευθύνης».
Η Αρχή για το Ξέπλυμα Μαύρου Χρήματος στέλνει τον φάκελο του «Φραπέ» στον εισαγγελέα για τον ΟΠΕΚΕΠΕ.
Σε εξέλιξη βρίσκεται έρευνα της Υποδιεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος Β. Ελλάδος για παράνομες επιδοτήσεις από τον ΟΠΕΚΕΠΕ. Μέχρι στιγμής έχουν γίνει 37 συλλήψεις σε Θεσσαλονίκη, Έδεσσα, Γιαννιτσά, Γιάννενα, Αττική και Κρήτη.
Η δικογραφία, σύμφωνα με πληροφορίες, αφορά εγκληματική οργάνωση και κακουργηματική απάτη. Στη λίστα των συλληφθέντων βρίσκονται ακόμα και σερβιτόροι, DJs, υπάλληλοι υπηρεσιών, δηλαδή άνθρωποι που δεν έχουν ουδεμία σχέση με την ιδιότητα του αγρότη.
2,5 εκατ. «μαύρα» ο «Φραπές» – Η Τζάγκουαρ και οι εκτάσεις στη Χίο
Η έρευνα της Αρχής για το ξέπλυμα μαύρους χρήματος εντόπισε σημαντικά στοιχεία και για τον ελεγχόμενο στο σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕ, Γιώργο Ξυλούρη, γνωστό και ως «φραπέ». Ειδικότερα η Αρχή βρήκε αδικαιολόγητη περιουσία ύψους 2.500.000 ευρώ για την περίοδο 2021 – 2023.
Η Αρχή που έχει την ευθύνη για τον έλεγχο των πόθεν έσχες εντόπισε τη μαύρη τρύπα στη δήλωση περιουσιακής κατάστασης του «φραπέ», το όνομα του οποίου περιλαμβάνεται και στη δικογραφία που είχε διαβιβαστεί στη Βουλή για τις παράνομες επιδοτήσεις του ΟΠΕΚΕΠΕ.
Ο παραγωγός από την Κρήτη δεν είχε υποβάλει πόθεν έσχες, παρότι είχε υποχρέωση, και από την έρευνα διαπιστώθηκε πως δεν μπορεί να δικαιολογηθεί το ποσό των 2,5 εκατομμυρίων ευρών. Από την έρευνα εντοπίστηκαν επίσης στην κατοχή του και οκτώ αυτοκίνητα μεταξύ των οποίων και μια τζάγκουαρ.
Πάει στον εισαγγελέα ο φάκελος του «Φραπέ»
Η Αρχή πλέον θα διαβιβάσει τον φάκελο στον αρμόδιο εισαγγελέα, για να ελεγχθεί και για παράβαση του νόμου περί πόθεν έσχες, αλλά και στο Ελεγκτικό Συνέδριο για να προχωρήσουν τα αρμόδια κλιμάκια στον καταλογισμό των προστίμων.
Η έρευνα για τον «Φραπέ», συνεχίζεται προκειμένου να διαπιστωθεί εάν τυχόν έχει διαπραχθεί και το αδίκημα του ξεπλύματος μαύρου χρήματος.
Ακόμη κατά την έρευνα προέκυψε ότι ο συγκεκριμένος παραγωγός από την Κρήτη δήλωσε τουλάχιστον μία φορά μεγάλες εκτάσεις στη Χίο με βάση τις οποίες εισέπραξε επιδοτήσεις. Ακολούθως δήλωσε πως εκ παραδρομής είχε δηλώσει τις εκτάσεις στη Χίο, αλλά το πόσο της επιδότησης δεν το επέστρεψε ποτέ, ούτε βέβαια το διεκδίκησε κάποιος.
Δεν κρύβεται πλέον το εσωτερικό χάσμα της ΕΕ με αφορμή τη Ρωσία.
Είναι πλέον αδύνατον να «σκεπαστούν» οι εσωτερικές αντιθέσεις στην ΕΕ για την στάση της έναντι της Ρωσίας, με τα κράτη – μέλη να μην κρατούν πλέον ούτε τα προσχήματα μεταξύ τους, όπως δείχνει η κόντρα Ουγγαρίας και Πολωνίας την Τετάρτη.
Ο Πολωνός υπουργός Εξωτερικών, Ράντοσλαβ Σικόρσκι εξέφρασε την ελπίδα ότι οι ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις θα καταφέρουν να καταστρέψουν τον πετρελαιαγωγό Ντρούζμπα, μέσω του οποίου η Ουγγαρία εισάγει καύσιμα από τη Ρωσία, ως απάντηση σε σχόλιο του Ούγγρου ομολόγου του, Πέτερ Σιγιάρτο, σχετικά με την πιθανότητα η Βαρσοβία να καθηλώσει το αεροπλάνο που θα μετέφερε τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, σε μια πιθανή συνάντηση κορυφής με τον Τραμπ στην Βουδαπέστη.
«Ελπίζω ότι ο γενναίος συμπατριώτης σας, Ταγματάρχης Μαγιάρ, θα καταφέρει επιτέλους να απενεργοποιήσει τον αγωγό πετρελαίου Ντρούζμπα και ότι θα παραλάβετε το πετρέλαιό σας μέσω της Κροατίας», έγραψε ο Σικόρσκι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, απευθυνόμενος στους Ούγγρους. Ο ίδιος χαιρέτισε επίσης την απελευθέρωση από πολωνικό δικαστήριο του Ουκρανού Βλαντιμίρ Ζουράβλεφ, ύποπτου για την ανατίναξη των αγωγών φυσικού αερίου Nord Stream 1 και Nord Stream 2.
Νωρίτερα, απαντώντας στη δήλωση του Πολωνού υπουργού Εξωτερικών σχετικά με την πιθανή εκτέλεση του εντάλματος σύλληψης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου κατά του Βλαντίμιρ Πούτιν, ο Πέτερ Σιγιάρτο αμφισβήτησε την ανεξαρτησία του δικαστηρίου. Αναρωτήθηκε αν ο Σικόρσκι αναφερόταν «στο ίδιο ανεξάρτητο δικαστήριο που, κατόπιν αιτήματος του Πολωνού πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ, αρνήθηκε να εκδώσει τον τρομοκράτη που ανατίναξε τον Nord Stream 2».
«Πάρτι» στη Μόσχα
Τα παραπάνω προκάλεσαν την σκωπτική αντίδραση του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών. Η εκπρόσωπός του, Μαρία Ζαχάροβα, αποκάλεσε τον Πολωνό υπουργό Εξωτερικών, Ράντοσλαβ Σικόρσκι, «Οσάμα μπιν Σικόρσκι».
«Ποιες άλλες πολιτικές υποδομές, σύμφωνα με τον Οσάμα μπιν Σικόρσκι, θα έπρεπε να καταστραφούν;» σημείωσε η διπλωμάτης σε σχόλιό της στο TASS.
Ο αγωγός Nord Stream ανατινάχθηκε στις 26 Σεπτεμβρίου 2022. Η έρευνα διεξάγεται από τη Γερμανία. Σύμφωνα με την κύρια θεωρία, πολλά άτομα ναύλωσαν το γιοτ «Andromeda» χρησιμοποιώντας πλαστά έγγραφα και, χρησιμοποιώντας εξοπλισμό βαθέων υδάτων, τοποθέτησαν εκρηκτικούς μηχανισμούς στους αγωγούς φυσικού αερίου. Σύμφωνα με το Γραφείο του Γενικού Εισαγγελέα της Γερμανίας, ο Βλαντιμίρ Ζουράβλεφ, ο οποίος εργαζόταν ως εκπαιδευτής καταδύσεων, επέβαινε στο «Andromeda».
Η αποκωδικοποίηση της επικράτησης του Τουφάν Ερχιουρμάν έναντι του απελθόντος επικεφαλής στα Κατεχόμενα, Ερσίν Τατάρ, στην παράνομη διαδικασία που αποκαλείται «προεδρικές εκλογές», συνιστά μια δύσκολη εξίσωση και, οπωσδήποτε, εξαρτάται από την οπτική γωνία υπό την οποία παρακολουθεί κανείς τα γεγονότα. Ήτοι σε Αθήνα, Λευκωσία και Αγκυρα καταγράφονται διαφορετικές αναγνώσεις, ενώ υπάρχει και μία ακόμη συνιστώσα που συχνά αγνοείται: με ποιο κριτήριο «ψήφισαν» και πώς αντιλαμβάνονται την αλλαγή οι ίδιοι οι Τουρκοκύπριοι.
Το βασικό ερώτημα που ευλόγως απασχολεί Αθήνα και Λευκωσία είναι κατά πόσο ο νέος Τουρκοκύπριος ηγέτης διαθέτει τη βούληση –και κυρίως τη δυνατότητα– να ακολουθήσει μια πολιτική αυτονομίας έναντι της Άγκυρας στα μείζονα ζητήματα, με κορωνίδα το Κυπριακό. Το παράδειγμα του Μουσταφά Ακιντζί (2015-2020), του τελευταίου Τουρκοκύπριου ηγέτη που επιχείρησε να διαφοροποιηθεί από την Άγκυρα σε καίρια θέματα, περιλαμβανομένου του Κυπριακού αλλά και των σχέσεων μεταξύ Τουρκίας και Τουρκοκυπρίων –για τις οποίες ζητούσε «αλλαγή» του καθεστώτος–, υπήρξε χαρακτηριστικό και ενδεικτικό μιας σκληρής πραγματικότητας πολλών ετών.
Διαφορά ατζέντας
Παρότι το 62,76% του Τουφάν Ερχιουρμάν έναντι του 35,81% που έλαβε ο χειραγωγούμενος και εκλεκτός της Άγκυρας, Ερσίν Τατάρ, εντυπωσίασε όσους βρίσκονται εκτός Κύπρου, για τους Τουρκοκύπριους ήταν αναμενόμενο – και έχει εξήγηση. Αυτό που έκανε τη διαφορά, σύμφωνα με τον πρώην επικεφαλής διαπραγματευτής της τουρκοκυπριακής πλευράς στις συνομιλίες για το Κυπριακό, Οζντίλ Ναμί, ήταν η διαφορετική εστίαση των «υποψηφίων».
Μιλώντας στο podcast LegalMatters, εξήγησε ότι ο Τατάρ εστίασε στη λύση των δύο κρατών, ενώ ο Ερχιουρμάν, εκτός από το Κυπριακό, δεσμεύτηκε να δώσει ανάλογη προσοχή και στα ζητήματα «εσωτερικής διακυβέρνησης», όπως η διαφθορά, οι σχέσεις Τουρκίας-Τουρκοκυπρίων, η οικονομία κ.ά. Το γεγονός ότι ο νικητής της περασμένης Κυριακής έχει ταχθεί υπέρ μιας ομοσπονδιακής λύσης έδωσε σε Αθήνα και Λευκωσία το έναυσμα για συγκρατημένη αισιοδοξία.
Άρα, είναι το 63% των Τουρκοκυπρίων υπέρ μιας λύσης βασισμένης στη Διζωνική Δικοινοτική Ομοσπονδία; Αυτό είναι κάτι που δεν μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα, σύμφωνα με έμπειρους πολιτικούς αναλυτές από τη Λευκωσία, καθώς –όπως ανέφεραν– μεταξύ των «ψηφοφόρων» του Ερχιουρμάν, εκτός από τους γηγενείς Τουρκοκύπριους, περιλαμβάνονται και έποικοι.
Σύμφωνα με τον Οζντίλ Ναμί, το αποτέλεσμα μαρτυρά την κούραση των Τουρκοκυπρίων από το «τρέχον status quo» στην Κύπρο.
Ταυτόχρονα, όπως είπε, δείχνει ότι οι συμπατριώτες του έχουν πλέον τη δυνατότητα να επιλέγουν κάποιον «που δεν αρέσει στην τουρκική κυβέρνηση», η οποία –κατά τον ίδιο– έδωσε μεγάλο αγώνα για την «επανεκλογή» Τατάρ. Φυσικά, ο διαπραγματευτής παραδέχθηκε τη μεγάλη σημασία των απόψεων της Άγκυρας για το ψευδοκράτος· ωστόσο, όπως ισχυρίστηκε, οι Τουρκοκύπριοι «έχουν την ικανότητα να επηρεάσουν» τον τρόπο με τον οποίο τούς βλέπουν οι Τούρκοι.
Για την Άγκυρα –την οποία θα επισκεφθεί το επόμενο διάστημα ο Ερχιουρμάν εθιμοτυπικά ως πρώτη επίσκεψη στο εξωτερικό– τα πράγματα είναι ξεκάθαρα. Πριν από τις «εκλογές», ο υπουργός Εξωτερικών, Χακάν Φιντάν, περιέγραφε ως «μόνη ρεαλιστική λύση» για το Κυπριακό τα δύο κράτη. Στην «μετεκλογική» ανάρτησή του, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν δεν αναφέρθηκε στη μορφή επίλυσης και αρκέστηκε στην ευχή να είναι το αποτέλεσμα «ωφέλιμο για τις “χώρες” μας και την περιοχή μας», επαναλαμβάνοντας τον «προστατευτικό ρόλο» της Τουρκίας έναντι των Τουρκοκυπρίων.
Άρα, είναι ήττα του Τούρκου προέδρου το 63% του Ερχιουρμάν; Τούρκοι διπλωμάτες απαντούν με ωμότητα ότι «το 80%-85% των Τουρκοκυπρίων είναι υπέρ των εγγυήσεων της Τουρκίας», μαρτυρώντας το αμετακίνητο της θέσης της Άγκυρας.
Από πλευράς ελληνισμού, ο πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, συνεχάρη τον «νεοεκλεγέντα», λέγοντας ότι προσβλέπει σε συνάντησή τους το συντομότερο δυνατόν. Θετικό μήνυμα εξέπεμψε και ο υπουργός Εξωτερικών της Ελλάδας, Γιώργος Γεραπετρίτης, ο οποίος υποστήριξε ότι ανοίγει ένα «νέο κεφάλαιο ελπίδας και προσδοκίας για την επανένωση του νησιού», στη βάση των αποφάσεων και των ψηφισμάτων του ΟΗΕ.
Διερευνητικές από ΟΗΕ
Για την «αλλαγή» στα Κατεχόμενα και το Κυπριακό, οι κ.κ. Γεραπετρίτης και Φιντάν συζήτησαν προχθές στο περιθώριο του Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων της ΕΕ. Μέχρι το τέλος του έτους αναμένεται να πραγματοποιηθεί και η επόμενη άτυπη διευρυμένη συνάντηση. Υπό αυτό το πρίσμα, εκτιμάται ότι τις επόμενες ημέρες η προσωπική απεσταλμένη του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ για το Κυπριακό, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, θα μεταβεί στην Κύπρο για να οργανώσει την επόμενη διευρυμένη συνάντηση, αλλά και για να συναντήσει τον Κύπριο πρόεδρο και τον νέο Τουρκοκύπριο ηγέτη.
Θα καταφέρει ο Ερχιουρμάν να μεταπείσει τον Ερντογάν για «επιστροφή» σε λύση ομοσπονδίας – ή θα συμβεί το αντίθετο; Και αν η Άγκυρα «επιστρέψει», τι επιπλέον αντάλλαγμα θα ζητήσει για την «καλή της πίστη»; Συμπαρασύρει ή άπτεται του Κυπριακού η ελληνική πρωτοβουλία για πενταμερή διάσκεψη για τις θαλάσσιες ζώνες στην Ανατολική Μεσόγειο; Αυτά και άλλα ερωτήματα προβληματίζουν τους αρμόδιους αξιωματούχους, που σημειώνουν ότι η «αλλαγή» προσώπων ή θέσεων στα Κατεχόμενα μπορεί να μετακυλίσει τη διεθνή πίεση προς την ελληνική πλευρά.
Asa Stahl, PhD
Επιστημονικό Συντάκτη, The Planetary Society
15 Οκτωβρίου 2025
««Αυτή ήταν η δουλειά του ονείρου μου. Τι κάνω τώρα;»
— Ronald Gamble, Πρόγραμμα Origins Cosmic Program Scientist
««Μιλάμε για τη NASA, ίσως τον μεγαλύτερο οργανισμό που έχει ποτέ εφεύρει η ανθρωπότητα. Να τον καταστρέψουμε; Ανόητο. Απλώς ανόητο.»
— David Draper, πρώην Deputy Chief Scientist
««Αν δεν είχα την επιλογή να φύγω στον Καναδά, θα ήμουν τρομερά νευρική για την αβεβαιότητα.»
— Danielle Simkus, πρώην μέλος της επιστημονικής ομάδας OSIRIS‑REx
««Είναι απλώς καταστροφή και καύση.»
— Michael Garcia, πρώην Program Scientist
Περίπου 4.000 υπάλληλοι της NASA — πάνω από το 20% της υπηρεσίας — αποχώρησαν τους τελευταίους έξι μήνες. Κάποιοι απολύθηκαν ή αποχώρησαν πρόωρα λόγω σύνταξης. Πολλοί έκαναν εθελούσιες αποχωρήσεις. Σε όλες τις περιπτώσεις, η ριζική αιτία ήταν η ίδια: εντολές από τα πάνω να προετοιμαστούν για καταστροφικές περικοπές στον προϋπολογισμό.
Τώρα, πολλοί από τους πιο έμπειρους εργαζόμενους της NASA έχουν φύγει. Αυτό σημαίνει πως, για πρώτη φορά, μπορούν να μιλήσουν για τη διαρροή εγκεφάλων και τον αντίκτυπό της στην υπηρεσία.
Ακολουθούν αποκλειστικές συνεντεύξεις μεταξύ της The Planetary Society και αρκετών πρώην επιστημόνων της NASA, καθώς και ενός ερευνητή της οποίας η θέση αυτή τη στιγμή βρίσκεται υπό κατάργηση. Αν και η κάθε ιστορία είναι διαφορετική, σχηματίζουν μια κοινή εικόνα: μιας σχεδόν απρόσφορης σπατάλης, ενός απωλεσθέντος ειδικού δυναμικού, και μιας χαοτικής λήψης αποφάσεων. Προειδοποιούν για τάσεις που απειλούν την παγκόσμια ηγετική θέση της NASA και τα σχέδιά της να επιστρέψει ανθρώπους στη Σελήνη. Περιγράφουν μια πληγή που θα χρειαστεί γενιές για να επουλωθεί.
Ακολουθεί τι μας είπαν αυτοί οι επιστήμονες, με τα δικά τους λόγια.»
Ρόναλντ Γκάμπλ, Επιστήμονας του Προγράμματος Κοσμικών Καταβολών & Ιδρυτής και Διευθυντής του Προγράμματος Cosmic Pathfinders
Ο Ρόναλντ Γκάμπλ είναι θεωρητικός αστροφυσικός που ειδικεύεται στις μαύρες τρύπες, μελετώντας τις ισχυρές ριπές ακτινοβολίας που εκπέμπουν, αναζητώντας ενδείξεις για νέα φυσική. Είναι επίσης ιδρυτής του Cosmic Pathfinders, ενός προγράμματος επαγγελματικής ανάπτυξης στον τομέα της διαστημικής επιστήμης, για το οποίο τιμήθηκε με το Μετάλλιο Τιμής της Υπηρεσίας της NASA. Τεχνικά, ο Γκάμπλ είναι «συνεργαζόμενος επιστήμονας» στη NASA: ο τίτλος της θέσης του υπάγεται στο Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ στο Κόλετζ Παρκ, αλλά το έργο του χρηματοδοτείται εξ ολοκλήρου από τη NASA.
Στις 27 Ιουνίου 2025, ο Γκάμπλ έλαβε επιστολή με την οποία ενημερωνόταν ότι η χρηματοδότησή του θα τερματιζόταν την 1η Οκτωβρίου. Η ημερομηνία αυτή μεταφέρθηκε αργότερα για τις 31 Δεκεμβρίου. Όπως και να έχει, αν χαθεί αυτή η χρηματοδότηση, χάνεται κι εκείνος.
Ronald Gamble
Πώς μάθατε ότι μπορεί να χάσετε τη δουλειά σας;
Όταν έλαβα το γράμμα, στην πραγματικότητα το άφησα στην άκρη για δύο εβδομάδες. Δεν πάτησα αμέσως να ανοίξω εκείνο το email. Σκέφτηκα, ίσως είναι κάτι διαφορετικό. Ίσως είναι απλώς ένα «Γεια, αυτά γνωρίζουμε». Αλλά όχι, το άνοιξα, και ήταν το «Με λύπη σας ενημερώνω…»
Ήταν σοκ. Αυτή ήταν η δουλειά των ονείρων μου. Τι κάνω τώρα;
Πώς θα περιγράφατε τον αντίκτυπο που έχουν αυτές οι αποχωρήσεις στη NASA;
Κατακλυσμιαίος. Τυφώνας κατηγορίας πέντε.
Δεν είναι μόνο η επιστήμη — είναι η κοινότητα. Η μεταφορά γνώσης είναι τεράστιο κομμάτι αυτής της δουλειάς. Τι γίνεται αν φύγουν όλοι; Ανταλλάσσουμε σημειώσεις; Δεν ανταλλάσσουμε; Υπάρχει κάποιο τετράδιο να κυκλοφορήσω; Δεν πρόκειται να το έχουμε αυτό. Χάνουμε εκείνες τις συνομιλίες στους διαδρόμους. Εκείνον τον πρόχειρο υπολογισμό στην πίσω πλευρά μιας χαρτοπετσέτας που μετατρέπεται σε Τζέιμς Γουέμπ — δεν θα έχουμε κάτι τέτοιο αν δεν είμαστε εκεί.
Εικόνα Ελέγχου Αποστολής Εργαστηρίου Αεριώθησης: NASA, Η Πλανητική Εταιρεία
Ένιωσε καμία από αυτές τις αποφάσεις σαν να ήταν μελετημένη;
Ήταν αρκετά χαοτικά. Κάθε μέρα, ξανά και ξανά, ακούμε για κάτι καινούργιο που απλώς δεν βγάζει κανένα νόημα.
Γιατί το κάνουν αυτό;
Τι συμβουλή θα δίνατε σε έναν αστρονόμο στην αρχή της καριέρας του αυτή τη στιγμή;
Πρέπει να είσαι ακόμη πιο ευέλικτος τώρα. Πολλοί στρέφονται προς την κατεύθυνση της μηχανικής μάθησης, άλλοι θα κοιτάξουν προς τον χρηματοοικονομικό τομέα. Πραγματικά συμπονώ αυτούς τους φοιτητές. Και θα ήθελα απλώς να μπορούσα να ρίξω ένα δισεκατομμύριο δολάρια πάνω στο πρόβλημα.
Τι μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι γι’ αυτό τώρα;
Πρέπει να καλέσουμε τους γερουσιαστές μας, να καλέσουμε τους εκπροσώπους μας στο Κογκρέσο. Το καλύτερο που μπορείς να κάνεις είναι να μοιραστείς αυτές τις πληροφορίες. Πες το στους φίλους σου, πες το στο δίκτυό σου.
Ντέιβιντ Ντρέιπερ, πρώην Αναπληρωτής Επικεφαλής Επιστήμονας
Ο Ντέιβιντ Ντρέιπερ εργάστηκε στη NASA επί 26 χρόνια. Ως Αναπληρωτής Επικεφαλής Επιστήμονας, παρείχε αμερόληπτες επιστημονικές αξιολογήσεις σε άλλους ανώτερους ηγέτες της NASA και διευκόλυνε τη σύνδεση μεταξύ διαφορετικών τμημάτων της υπηρεσίας. Βλέποντας από νωρίς τα σημάδια, υπέβαλε αίτηση συνταξιοδότησης στις 28 Ιανουαρίου. Στις 10 Μαρτίου, λίγες εβδομάδες πριν από την επίσημη ημερομηνία συνταξιοδότησής του, η θέση του καταργήθηκε, μαζί με ολόκληρο το Γραφείο του Επικεφαλής Επιστήμονα. Ο Ντρέιπερ επετράπη να συνταξιοδοτηθεί, σε αντίθεση με τους συναδέλφους του.
Ντέιβιντ Ντρέιπερ Ντέιβιντ Ντρέιπερ Ντέιβιντ Ντρέιπερ στο Συνέδριο Διαστημικής Γενιάς στο Άρλινγκτον της Βιρτζίνια. Εικόνα: Συνέδριο Διαστημικής Γενιάς
Σας εξέπληξε κάτι σχετικά με τις αποχωρήσεις;
Υπάρχει ακριβώς ένα πράγμα που με εξέπληξε — ακριβώς ένα — και αυτό είναι μόνο το πόσο γρήγορα συνέβησαν όλα.
Πώς έχουν αλλάξει οι αποχωρήσεις την κουλτούρα της NASA;
Αυτοί ήταν η επόμενη γενιά ηγετών. Και τώρα έχουν αποκεφαλιστεί. Έχουν όλοι φύγει. Και όσοι απέμειναν δεν έχουν εκείνη την εμπειρία. Χρειάζονταν αυτούς τους ανθρώπους για να τους ανεβάσουν σε εκείνο το επίπεδο.
Η θεμελιώδης ταυτότητα της NASA έχει απογυμνωθεί. Η μυστική συνταγή πετάχτηκε στην αποχέτευση.
Πώς θα περιγράφατε τον αντίκτυπο που θα έχει αυτό στις ΗΠΑ;
Είναι απλώς καταστροφικός. Τίποτα λιγότερο από καταστροφικός.
Δεν υπάρχει καλύτερη επωνυμία στον πλανήτη από το «κεφτεδάκι» της NASA. Είναι η καλύτερη επωνυμία στον κόσμο, και μόλις την πετάξαμε στον υπόνομο. Είναι ένας τρόπος να κάνουμε πράξη τα λόγια μας όταν εμείς οι Αμερικανοί μιλάμε για δημοκρατικές αξίες, ελευθερία και δικαιώματα.
Οι άνθρωποι μεγαλώνουν σκεπτόμενοι: αυτό κάνουμε. Πηγαίνουμε σε άλλους πλανήτες. Δεν το σκέφτεσαι κάθε μέρα, αλλά μεγαλώνεις γνωρίζοντας: ζεις σε έναν τόπο που μπορεί να πάει σε άλλους κόσμους. Και το να έχεις αυτή τη σιωπηρή, άρρητη αίσθηση — ότι ζω σε μια χώρα που πάει σε άλλους πλανήτες — και ξαφνικά να συνειδητοποιείς, ωπ, δεν είμαστε πια αυτή η χώρα;
Μου είναι δύσκολο να νιώθω οτιδήποτε άλλο πέρα από απόγνωση, ειλικρινά, για αυτό που συμβαίνει στην υπηρεσία.
Διαστημικό Λεωφορείο Ατλαντίδα στο Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Κένεντι Εικόνα: NASA, The Planet Society
Πώς έχει επηρεάσει αυτό την υπόλοιπη ζωή σας;
Είδα τι ερχόταν και έφυγα εγκαίρως.
Μετά τις εκλογές, κατά τη διάρκεια των διακοπών των Ευχαριστιών που ακολούθησαν, καθίσαμε με τη σύζυγό μου και κάναμε μια πολύ ειλικρινή συζήτηση και συνειδητοποιήσαμε ότι θα ήταν ένα τεράστιο ρίσκο για εμάς — για τη ζωή μας στη σύνταξη — να παραμείνουμε και να ελπίζουμε στο καλύτερο. Διότι αν έχανα τη δουλειά μου και δεν μπορούσα να απαλλαγώ από την υποθήκη που είχα, αυτό θα ήταν το τέλος. Η ζωή μου θα τελείωνε, οικονομικά. Πλήρης καταστροφή.
Εγώ είμαι σε πολύ καλύτερη θέση από πολλούς φίλους και συναδέλφους μου, οπότε δεν μπορώ να παραπονεθώ.
Θα τα καταφέρω. Δεν θα έχουμε τη συνταξιοδότηση που φανταζόμουν, αλλά θα τα καταφέρουμε.
Κάποιοι από τους συναδέλφους μου όχι. Και μου ραγίζει την καρδιά.
Τι ακολουθεί;
Δεν πρόκειται να τα παρατήσω. Θα κάνω ό,τι μπορώ για να τραβήξω αυτό το τέρας πίσω από την άβυσσο. Εμείς, ο λαός, πρέπει να αναλάβουμε την κατάσταση στα χέρια μας. Πρέπει να προσπαθήσουμε να επαναφέρουμε αυτή τη χώρα στον σωστό δρόμο.
Ντανιέλ Σίμκους, πρώην Ερευνήτρια και μέλος της επιστημονικής ομάδας της αποστολής OSIRIS-REx
Η Ντανιέλ Σίμκους εργάστηκε για επτά χρόνια στο Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Goddard της NASA στο Γκρινμπελτ του Μέριλαντ: τρία ως υπότροφος του Μεταδιδακτορικού Προγράμματος της NASA και τέσσερα ως Ερευνήτρια. Μελετούσε κομμάτια από άλλους κόσμους, συμπεριλαμβανομένων βράχων που έφεραν πίσω οι αστροναύτες των αποστολών Απόλλων και η αποστολή OSIRIS-REx, αναζητώντας τα δομικά συστατικά της ζωής στο διάστημα.
Η Σίμκους αποχώρησε από τη θέση της στις 15 Ιουλίου και επέστρεψε στον Καναδά, του οποίου είναι υπήκοος.
Η Ντανιέλ Σίμκους και η κόρη της στο Κέντρο Διαστημικών Πτήσεων Γκόνταρντ της NASA.
Πιστεύετε ότι θα χάνατε τη χρηματοδότησή σας αν μένατε στη NASA;
Αν δεν είχα την επιλογή να φύγω για τον Καναδά, θα ήμουν τρομερά αγχωμένη για την αβεβαιότητα. Θα ανησυχούσα ότι δεν θα είχα χρηματοδότηση πέρα από λίγους μήνες. Νιώθω πως όλοι ζουν σε μια κατάσταση αναμονής, αναρωτώμενοι: «Έχω δουλειά του χρόνου; Έχω δουλειά στο τέλος του 2025;»
Ήταν δύσκολο να πάρετε την απόφαση να φύγετε από τη NASA;
Ήταν στην πραγματικότητα μια πολύ εύκολη απόφαση. Δεν αμφέβαλα ποτέ ότι ήταν η σωστή απόφαση.
Υπήρξε κάποιο συγκεκριμένο γεγονός που ξεκαθάρισε την επιθυμία σας να φύγετε;
Η NASA είναι ένα πολύ υποστηρικτικό και φιλόξενο περιβάλλον, αλλά ξαφνικά ένιωσα πως μας διαχειρίζονταν, πως δεν μπορούσαμε πραγματικά να πούμε ορισμένα πράγματα ή να εργαστούμε ελεύθερα.
OSIRIS-REx and engineers Image: NASA, The Planetary Society
Φεύγουν άλλοι άνθρωποι που γνωρίζετε από τη NASA;
Κάθε εβδομάδα, ακόμα και τώρα, ακούω νέα από συναδέλφους για κάποιον ακόμα που φεύγει. Και είναι λυπηρό, γιατί καταλαβαίνω γιατί φεύγουν. Συχνά βρίσκονται κοντά στο τέλος της καριέρας τους και δεν νιώθουν άνετα να μείνουν και να στηρίξουν αυτές τις νέες προτεραιότητες.
Πολλοί βασικοί επιστήμονες, ερευνητές και στελέχη σε διευθυντικές θέσεις φεύγουν. Όλη αυτή η τεχνογνωσία φεύγει. Αλλά μετά μένουν οι επιστήμονες στις αρχές της καριέρας τους να νιώθουν παγιδευμένοι και χαμένοι.
Πώς θα περιγράφατε την κουλτούρα στη NASA πριν φύγετε;
Ο κόσμος έχει πλέον συνειδητοποιήσει πως, ναι, μπορεί να φτάσει να είναι τόσο άσχημα.
Τι συμβουλή θα δίνατε σε μια νεότερη εκδοχή του εαυτού σας;
Έβαλα όλη μου την ενέργεια και το πάθος στην καριέρα μου, αλλά αν ήξερα ότι το τρέχον κλίμα θα συνεχιζόταν μακροπρόθεσμα, τότε δεν θα το συνιστούσα στον εαυτό μου: να ακολουθήσω απλώς το όνειρό μου για την έρευνα. Απλώς νιώθω πως υπάρχει υπερβολικά μεγάλη αβεβαιότητα αυτή τη στιγμή.
Μάικλ Γκαρσία, πρώην Επιστήμονας Προγραμμάτων
Ο Μάικλ Γκαρσία εργάστηκε ουσιαστικά «με απόσπαση» στη NASA από το Ίδρυμα Σμιθσόνιαν επί 13 χρόνια. Υπηρέτησε ως επιστήμονας έργου για το Διαστημικό Τηλεσκόπιο Χαμπλ της NASA/ESA και στη συνέχεια ανέλαβε την ηγεσία του προγράμματος Astrophysics Pioneers, το οποίο είναι αφιερωμένο στην οργάνωση αποστολών χαμηλού κόστους και υψηλού αντικτύπου. Η NASA δεν αποφάσισε ενεργά να αποδεσμεύσει τον Γκαρσία, αλλά δεν διέθετε το απαραίτητο προσωπικό για να διεκπεραιώσει τα έγγραφα που θα του επέτρεπαν να παραμείνει.
Ο Μάικλ Γκαρσία μιλώντας στον εορτασμό της 25ης επετείου του Διαστημικού Τηλεσκοπίου Hubble της NASA/ESA στο Εθνικό Μουσείο Αεροπορίας και Διαστήματος Smithsonian στην Ουάσινγκτον, D.C. Ο Γκαρσία βοήθησε στην οργάνωση της εκδήλωσης.
Σας εξέπληξε κάτι σχετικά με τις αποχωρήσεις;
Αυτό που με εξέπληξε ήταν το αρχικό αίτημα προϋπολογισμού, το οποίο ουσιαστικά έλεγε ότι εμείς, η Αμερική, δεν πρόκειται ποτέ ξανά να εκτοξεύσουμε άλλο διαστημικό τηλεσκόπιο. Ότι θα απενεργοποιήσουμε το 95% αυτών που έχουμε ήδη σε τροχιά. Ότι βγαίνουμε από αυτό τον τομέα, δεν θέλουμε πλέον να κάνουμε αυτές τις ερωτήσεις. Αυτό ήταν σοκαριστικό για μένα, και νομίζω για όλους στη NASA επίσης. Και θα έπρεπε να είναι σοκαριστικό και για το αμερικανικό κοινό.
Βρισκόμαστε στο κατώφλι της απάντησης σε αυτό το πανάρχαιο ερώτημα, «Είμαστε μόνοι μας;» Το ρωτάμε εδώ και χιλιάδες χρόνια, και τώρα έχουμε τα εργαλεία για να το απαντήσουμε — να δώσουμε πραγματικά απάντηση σε αυτό το ερώτημα. Αυτός ο προϋπολογισμός δεν πρόκειται να επιτρέψει στην Αμερική να το απαντήσει.
Είμαστε ακριβώς στο όριο. Η Αμερική είναι στο όριο. Και μπορούμε να το κάνουμε, αλλά δεν θα το κάνουμε με αυτόν τον προϋπολογισμό.
Είναι λυπηρό να το βλέπει κανείς.
Ποιος είναι ο βασικός παράγοντας που χωρίζει όσους φεύγουν από τη NASA από αυτούς που μένουν;
Αυτοί που φεύγουν τείνουν να είναι οι πιο έμπειροι. Νομίζω πως οι πιο υψηλόβαθμοι υπάλληλοι βλέπουν τι έρχεται και απλώς λένε, «Με τον προϋπολογισμό μας να κόβεται κατά 70%, θέλω πραγματικά να μείνω εδώ και να το κάνω αυτό;»
*Το Αίτημα Προϋπολογισμού του Προέδρου για το Οικονομικό Έτος 2026 προτείνει περικοπή 70% στο Τμήμα Αστροφυσικής της NASA και 47% σε ολόκληρη την επιστημονική δραστηριότητα της NASA.
Τι συμβουλή θα δίνατε σε έναν αστρονόμο στην αρχή της καριέρας του αυτή τη στιγμή;
Θα έλεγα να κρατάς τις επιλογές σου ανοιχτές… ή να μετακομίσεις στον Καναδά, τη Γαλλία ή την Αγγλία. Αυτή τη στιγμή, φαίνεται πως η Αμερική εγκαταλείπει αυτόν τον τομέα.
NASA Vehicle Assembly Building Image: NASA, The Planetary Society
Πώς είναι τώρα το κλίμα στη NASA;
Το ηθικό είναι απίστευτα χαμηλό. Ο κόσμος προσπαθεί να δει το φως στο τέλος του τούνελ, αλλά γενικά, το ηθικό είναι — στα 13 χρόνια που ήμουν εκεί — το χαμηλότερο που έχω δει ποτέ.
Ένιωσε καμία από αυτές τις αποφάσεις σαν να ήταν μελετημένη;
Κατά τη γνώμη μου, συμβαίνουν χωρίς καθόλου σκέψη. Είναι απλώς καταστροφή και καύση.
Το πιο χαρακτηριστικό μου παράδειγμα είναι η αποστολή Pandora, η οποία θα παρατηρεί άστρα που φιλοξενούν εξωπλανήτες. Είναι ένα οπτικό και υπέρυθρο τηλεσκόπιο μισού μέτρου αξίας 20 εκατομμυρίων δολαρίων. Αν είχε σχεδιαστεί με τον τρόπο που η NASA λειτουργούσε παλαιότερα, θα κόστιζε τουλάχιστον 200 εκατομμύρια, αν όχι 400 εκατομμύρια. Αυτή η αποστολή είναι ακριβώς το είδος έργου που αυτή η κυβέρνηση λέει ότι θέλει να κάνει. Είναι χαμηλού κόστους. Χρησιμοποιεί εμπορικά προϊόντα. Δέχεται μεγαλύτερο ρίσκο. Και ο προϋπολογισμός για το πρόγραμμα στο οποίο ανήκει για την επόμενη χρονιά, σύμφωνα με την πρόταση του Προέδρου, είναι μηδέν.
Τι μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι γι’ αυτό τώρα;
Το πραγματικά θλιβερό εδώ είναι ότι έχει ήδη γίνει τεράστια ζημιά. Έχουμε χάσει πάρα πολλούς εξαιρετικούς ανθρώπους. Παίρνει γενιές για να ανακάμψεις από κάτι τέτοιο.
Γράψτε στον εκπρόσωπό σας στο Κογκρέσο. Απλώς σκεφτείτε τι συμβαίνει. Μην κρύβετε το κεφάλι σας στην άμμο. Κάντε στον εαυτό σας την ερώτηση: θέλετε η Αμερική να ηγείται της διαστημικής επιστήμης; Θέλετε η Αμερική να είναι η χώρα που θα ανακαλύψει ζωή σε έναν άλλο κόσμο; Ή θέλετε μια άλλη χώρα να το κάνει;
Χαίρομαι που έγινα μέλος της Planetary Society — πρέπει να στηρίξω αυτή την ομάδα. Έπρεπε να είχα γίνει μέλος εδώ και χρόνια.
Σημείωση συντάκτη: Ορισμένες δηλώσεις των πηγών έχουν υποστεί ελαφριά επιμέλεια για λόγους έκτασης και σαφήνειας, με τη συγκατάθεσή τους.
Αγρότης / Shutterstock
22/10/2025 15:58
Ανακοίνωση για τις 37 συλλήψεις στην Ελλάδα για παράνομες επιδοτήσεις από τον ΟΠΕΚΕΠΕ εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία.
Στην ανακοίνωση αναφέρεται στην έρευνα που έγινε, για τους εκατοντάδες υπόπτους και τα παράνομα κέρδη δεκάδων εκατομμυρίων και αναλύει πώς η συμμορία είχε στήσει την κομπίνα.
Σημειώνεται ότι οι σημερινές συλλήψεις από την ΕΛ.ΑΣ. ήρθαν μετά την προκαταρκτική έρευνα που διεξάγεται εδώ και μήνες από την Οικονομική Αστυνομία για την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ, κατόπιν σχετικής εντολής από την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία το περασμένο καλοκαίρι.
Η ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας για τις 37 συλλήψεις για τον ΟΠΕΚΕΠΕ
Ελλάδα: Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία συνέλαβε 37 μέλη οργανωμένης εγκληματικής ομάδας που εμπλέκεται σε εκτεταμένη απάτη αγροτικών επιδοτήσεων και νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες
(Λουξεμβούργο, 22 Οκτωβρίου 2025)
Στο πλαίσιο έρευνας που διενεργεί η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) στην Αθήνα, εντοπίστηκε οργανωμένη εγκληματική ομάδα η οποία φέρεται να εμπλέκεται σε συστηματικό, μεγάλης κλίμακας σχέδιο απάτης σχετικά με επιδοτήσεις, καθώς και σε δραστηριότητες νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές πράξεις. Σήμερα, συνελήφθησαν 37 ύποπτοι και πραγματοποιήθηκαν έρευνες σε ολόκληρη τη χώρα.
Η έρευνα αποκάλυψε ότι από τουλάχιστον το 2018 η ομάδα φέρεται να δραστηριοποιούνταν σε όλη την Ελλάδα, με σαφή ιεραρχική δομή, διακριτούς ρόλους και συνεχή δράση έως και σήμερα. Σύμφωνα με τα στοιχεία, εκμεταλλεύονταν διαδικαστικά κενά κατά την υποβολή της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης (ΕΑΕ) στο πλαίσιο της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής (ΚΑΠ) της ΕΕ, χρησιμοποιώντας πλαστά ή παραπλανητικά έγγραφα για να διεκδικήσουν αγροτικές επιδοτήσεις από τον Οργανισμό Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ).
Τα μέλη της εγκληματικής οργάνωσης φέρονται επίσης να δήλωναν ψευδώς αγροτικές εκτάσεις και βοσκοτόπια που δεν τους ανήκαν ή δεν πληρούσαν τα κριτήρια επιλεξιμότητας, ενώ φούσκωναν τεχνητά τον αριθμό των ζώων τους για να αυξήσουν το ύψος των επιδοτήσεων που λάμβαναν. Για να αποκρύψουν την παράνομη προέλευση των χρημάτων, οι ύποπτοι φέρονται να εξέδιδαν εικονικά τιμολόγια, να διοχέτευαν τα κεφάλαια μέσω πολλαπλών τραπεζικών λογαριασμών και να τα αναμείγνυαν με νόμιμα εισοδήματα. Μέρος των παράνομων εσόδων φέρεται να δαπανήθηκε για την αγορά πολυτελών αγαθών, ταξιδιών και οχημάτων, με σκοπό τη νομιμοφάνεια των χρημάτων.
Κατά την προκαταρκτική έρευνα εντοπίστηκαν 324 άτομα ως λήπτες επιδοτήσεων, προκαλώντας εκτιμώμενη ζημία άνω των 19,6 εκατομμυρίων ευρώ στον προϋπολογισμό της ΕΕ. Από αυτούς, 42 άτομα θεωρείται ότι εμπλέκονται άμεσα στην υπόθεση και αποτελούν ενεργά μέλη της εγκληματικής οργάνωσης. Οι περισσότεροι φαίνεται να μην έχουν καμία πραγματική σχέση με τη γεωργία, κάτι που υποδηλώνει ότι η συμμετοχή τους εξυπηρετούσε αποκλειστικά τη διευκόλυνση της απάτης.
Η διερεύνηση και οι έρευνες πραγματοποιήθηκαν με την υποστήριξη της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος, του Τμήματος Δίωξης Οικονομικών Εγκλημάτων της Υποδιεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος Βορείου Ελλάδος, καθώς και του Τμήματος Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος Κρήτης.
Μέτρα δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων των μελών της εγκληματικής οργάνωσης εφαρμόζονται από την Εθνική Αρχή για την Καταπολέμηση της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες (FIU).
Όλα τα εμπλεκόμενα πρόσωπα τεκμαίρονται αθώα έως ότου αποδειχθεί η ενοχή τους από τα αρμόδια ελληνικά δικαστήρια.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO) είναι το ανεξάρτητο όργανο της Ευρωπαϊκής Ένωσης αρμόδιο για τη διερεύνηση, δίωξη και παραπομπή στη Δικαιοσύνη εγκλημάτων που στρέφονται κατά των οικονομικών συμφερόντων της ΕΕ.
Πυρκαγιά εκδηλώθηκε και υπήρξαν πυροβολισμοί μπροστά από το Σερβικό Κοινοβούλιο στο Βελιγράδι, όπου είχαν στηθεί σκηνές από φοιτητές που αντιτίθεντο στους αποκλεισμούς. Σύμφωνα με τις αρχικές αναφορές από τα τοπικά μέσα ενημέρωσης, ένα άτομο τραυματίστηκε, γράφει η σερβική Politika.
Ο Πρόεδρος της Σερβίας Αλεξάνταρ Βούτσιτς αντέδρασε αμέσως στο περιστατικό, χαρακτηρίζοντάς το ως τρομοκρατική ενέργεια και λέγοντας ότι σύντομα θα απευθύνει έκτακτο διάγγελμα προς το σερβικό κοινό.
Λίγο αργότερα ο Βούτσιτς, δήλωσε από το Παλάτι της Σερβίας ότι σημειώθηκε τρομοκρατική ενέργεια μπροστά από το Σερβικό Κοινοβούλιο.
«Είμαι ο πρώτος που μιλάει και ζητώ συγγνώμη που πρέπει να αποχωρήσω από αυτή την υπέροχη συνάντηση. Ο λόγος είναι η τρομοκρατική ενέργεια που έλαβε χώρα μπροστά από το Σερβικό Κοινοβούλιο, επομένως θα πρέπει να ασχοληθώ με άλλα θέματα», δήλωσε ο Πρόεδρος της Σερβίας που βρίσκονταν σε κυβερνητική συνάντηση.
Η Τουρκία έχει λάβει περισσότερα από 24 δισεκατομμύρια ευρώ σε επιχορηγήσεις και ανθρωπιστική βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2002, όμως ο μακροπρόθεσμος στόχος της ευθυγράμμισης της χώρας με τα ευρωπαϊκά δημοκρατικά πρότυπα παραμένει άπιαστος. Η Ε.Ε. συνεχίζει να παρέχει σημαντικά κονδύλια για τον περιορισμό των προσφυγικών ροών, αποφεύγοντας όμως να αμφισβητήσει ανοιχτά τις εσωτερικές πρακτικές της Άγκυρας, δίνοντας έτσι προτεραιότητα στη διαχείριση της μετανάστευσης έναντι των δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων.
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στην Επιτροπή Εναρμόνισης με την Ε.Ε. της Μεγάλης Τουρκικής Εθνοσυνέλευσης στις 15 Οκτωβρίου, ανώτατοι αξιωματούχοι του υπουργείου Εξωτερικών παραδέχθηκαν ότι, ενώ η οικονομική συνεργασία συνεχίζεται απρόσκοπτα, οι πολιτικές μεταρρυθμίσεις έχουν παγώσει και η διαφάνεια σχετικά με τον τρόπο διάθεσης των ευρωπαϊκών κονδυλίων έχει μειωθεί δραματικά.
Ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών και πρόεδρος Ευρωπαϊκών Υποθέσεων Μεχμέτ Κεμάλ Μποζάι δήλωσε στους βουλευτές ότι η οικονομική και τεχνική συνεργασία μεταξύ Τουρκίας και Ε.Ε. παραμένει «λειτουργική και ενεργή παρά τη στασιμότητα στην πολιτική». Περιέγραψε μια νέα φάση συνεργασίας επικεντρωμένη στην τεχνολογία, τη συνδεσιμότητα και την ενέργεια, αντί στη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. «Προσαρμόζουμε το εθνικό μας σχέδιο δράσης ώστε να ευθυγραμμιστεί με τις στρατηγικές της Ε.Ε. για τον ψηφιακό μετασχηματισμό και τη βιωσιμότητα», δήλωσε ο Μποζάι. «Η προσέγγισή μας είναι να εναρμονιζόμαστε σαν να επρόκειτο να ενταχθούμε αύριο, ενώ παραμένουμε ανταγωνιστικοί σαν να πρόκειται η ένταξη να καθυστερήσει πολύ.»
Σύμφωνα με τον Μπιουλέντ Οζτσάν, γενικό διευθυντή οικονομικής συνεργασίας στη Διεύθυνση Ευρωπαϊκών Υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών, η Τουρκία έχει λάβει περισσότερα από 10 δισεκατομμύρια ευρώ από τα προενταξιακά κονδύλια IPA και της έχουν διατεθεί 12,3 δισεκατομμύρια ευρώ για τη διαχείριση της μετανάστευσης και την ανθρωπιστική βοήθεια για την περίοδο έως το 2027. Το συνολικό άμεσο ποσό στήριξης της Ε.Ε. προς την Τουρκία, συμπεριλαμβανομένων προγραμμάτων εκπαίδευσης και κοινωνίας των πολιτών, θα υπερβεί τα 24 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2027.
Από αυτά, 9 δισεκατομμύρια ευρώ διατέθηκαν κατά τους τρεις πρώτους κύκλους του IPA, που κάλυψαν την περίοδο 2002–2020, ενώ η τρέχουσα φάση 2021–2027 προβλέπει μόλις 1,2 δισεκατομμύρια ευρώ — μια δραματική μείωση που αντικατοπτρίζει τις τεταμένες σχέσεις και τις ανησυχίες της Ε.Ε. για την οπισθοδρόμηση του κράτους δικαίου. Τα κονδύλια χρησιμοποιούνται για έργα που εκτείνονται από την αγροτική ανάπτυξη και την ψηφιακή υποδομή έως τις μεταφορές, τη γεωργία και τη διαχείριση δημοτικών απορριμμάτων.
Η Ε.Ε. ενέκρινε επίσης μια πιστωτική διευκόλυνση ύψους 2,4 δισεκατομμυρίων ευρώ για την Τουρκία, με στόχο την τόνωση των ιδιωτικών επενδύσεων και της πράσινης μετάβασης, συμπεριλαμβανομένων 400 εκατομμυρίων ευρώ για τους δήμους στις σεισμόπληκτες περιοχές. Επιπλέον, 400 εκατομμύρια ευρώ σε άμεση δημοσιονομική στήριξη μεταφέρθηκαν το 2024 για να αντισταθμίσουν τις κρατικές δαπάνες ανοικοδόμησης στις επαρχίες Καχραμανμαράς και Αλεξανδρέττας.
Πρακτικά της συνεδρίασης της κοινοβουλευτικής επιτροπής στις 15 Οκτωβρίου στην Άγκυρα:
«Σχεδόν 50 προκατασκευασμένα σχολεία, έξι νοσοκομεία, διάφορα δημοτικά έργα ύδρευσης και αποχέτευσης, καθώς και έργα πολιτιστικής αποκατάστασης χρηματοδοτήθηκαν μέσω αυτού του πακέτου», δήλωσε ο Οζτσάν στην επιτροπή. «Η Ε.Ε. αποζημίωσε την Τουρκία για επιλέξιμες δαπάνες που είχαν ήδη γίνει από τον εθνικό προϋπολογισμό».
Παρά τα χρόνια χρηματοδότησης και πολιτικής εμπλοκής της Ε.Ε., οι προσπάθειες ενίσχυσης της δημοκρατίας και προώθησης των ευρωπαϊκών αξιών στην Τουρκία δεν απέδωσαν. Οι δημοκρατικοί θεσμοί έχουν αποδυναμωθεί, η κοινωνία των πολιτών αγωνίζεται υπό πίεση και η πολιτική πόλωση συνεχίζει να βαθαίνει.
Ο Μποζάι χαρακτήρισε τη σχέση της Άγκυρας με τις Βρυξέλλες ολοένα και πιο πραγματιστική. «Η τεχνολογία πλέον καθοδηγεί την εξωτερική πολιτική περισσότερο απ’ ό,τι η διπλωματία», είπε, τονίζοντας τη συνεργασία στην τεχνητή νοημοσύνη, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων. Ισχυρίστηκε ότι, αν και τα ενταξιακά κεφάλαια παραμένουν μπλοκαρισμένα λόγω της Κύπρου και πολιτικών διαφορών, η Τουρκία και η Ε.Ε. «συνεργάζονται στους τομείς της ψηφιακής τεχνολογίας και της άμυνας».
Ωστόσο, ανεξάρτητοι παρατηρητές σημειώνουν ότι αυτό το τεχνοκρατικό περίβλημα συγκαλύπτει μια βαθύτερη πολιτική υποχώρηση. Οι επιχορηγήσεις της Ε.Ε. που προορίζονταν να ενισχύσουν το κράτος δικαίου κατέληξαν να στηρίζουν μια κυβέρνηση που συστηματικά υπονομεύει την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης και φιμώνει τη διαφωνία.
Οι ίδιες οι αξιολογήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επιβεβαιώνουν αυτό το παράδοξο. Μεταξύ 2014 και 2020, όταν διατέθηκαν 3,5 δισεκατομμύρια ευρώ από το IPA για τη δημοκρατία, τη διακυβέρνηση και τα ανθρώπινα δικαιώματα, η Τουρκία σημείωσε δραματική πτώση σε κάθε βασικό δείκτη που μετρά την ελευθερία και την ανεξαρτησία της δικαιοσύνης.
Η βοήθεια της Ευρωπαϊκής Ένωσης με σκοπό την ενίσχυση της τουρκικής κοινωνίας των πολιτών και της δημοκρατικής συμμετοχής φαίνεται να έχει ακολουθήσει πολύ διαφορετική πορεία. Σύμφωνα με έγγραφα που εξετάστηκαν από ανεξάρτητους παρατηρητές, εκατομμύρια ευρώ από προγράμματα που χρηματοδοτούνται από την Ε.Ε., ιδίως μέσω της πρωτοβουλίας Erasmus+, έχουν μεταφερθεί σιωπηρά σε φιλοκυβερνητικές οργανώσεις που προωθούν ισλαμιστική ιδεολογία και διατηρούν στενούς δεσμούς με την κυβέρνηση του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.
Στο επίκεντρο της διαμάχης βρίσκεται η Τουρκική Εθνική Υπηρεσία, το όργανο που είναι υπεύθυνο για τη διαχείριση των κονδυλίων του Erasmus+ στην Τουρκία. Η υπηρεσία λειτουργεί υπό τη Διεύθυνση Ευρωπαϊκών Υποθέσεων του Υπουργείου Εξωτερικών και σήμερα προΐσταται από τον Ιλκέρ Ασταρτζί, πρώην σύμβουλο του Ερντογάν, ο οποίος είχε στο παρελθόν την ευθύνη για τις δημόσιες σχέσεις και τη στρατηγική επικοινωνίας στο προεδρικό μέγαρο. Υπό την ηγεσία του, ένα αυξανόμενο ποσοστό των ευρωπαϊκών κονδυλίων για την εκπαίδευση και τη νεολαία κατευθύνεται σε ομάδες με πολιτική ή θρησκευτική ατζέντα, αντί σε ανεξάρτητες κοινωνικές πρωτοβουλίες.
Ένας τέτοιος αποδέκτης ήταν το Ίδρυμα για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα και τις Ελευθερίες και την Ανθρωπιστική Βοήθεια (İHH), το οποίο ο ΟΗΕ έχει κατονομάσει για υποτιθέμενη διακίνηση όπλων σε τζιχαντιστικές οργανώσεις στη Συρία. Το 2023 το ίδρυμα έλαβε επιχορήγηση από την Ε.Ε. για ένα έργο εκπαίδευσης ενηλίκων. Αρκετοί άλλοι ισλαμιστικοί φορείς με μακροχρόνιους δεσμούς με την κυβέρνηση ωφελήθηκαν με παρόμοιο τρόπο, περιλαμβανομένων ενώσεων αποφοίτων θρησκευτικών σχολών και επιχειρηματικών δικτύων που στηρίζουν ανοιχτά την πολιτική πλατφόρμα του Ερντογάν.
Αυτοί οι οργανισμοί, πολλοί από τους οποίους διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο στην κοινωνική και ιδεολογική διείσδυση του κυβερνώντος κόμματος, έχουν σταδιακά αντικαταστήσει ανεξάρτητες ΜΚΟ που στο παρελθόν συνεργάζονταν με την Ε.Ε. για την προώθηση της διαφάνειας, της ισότητας των φύλων και της ελευθερίας της έκφρασης. Η μετατόπιση αυτή αντανακλά ένα ευρύτερο μοτίβο: καθώς η Άγκυρα ενίσχυσε τον έλεγχο πάνω στην κοινωνία των πολιτών, η κατανομή των ευρωπαϊκών κονδυλίων άρχισε να αντανακλά τις ίδιες τις προτεραιότητες της κυβέρνησης.
Το πρόγραμμα Erasmus+, με συνολικό προϋπολογισμό 26,2 δισεκατομμυρίων ευρώ για την περίοδο 2021–2027 σε όλη την Ευρώπη, σχεδιάστηκε για να προωθήσει την εκπαίδευση, την κινητικότητα και τη διαπολιτισμική κατανόηση. Στην Τουρκία, ωστόσο, μεγάλο μέρος των δαπανών του έχει κατευθυνθεί προς ιδρύματα και ενώσεις ευθυγραμμισμένες με την ισλαμιστική ατζέντα της κυβέρνησης. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται φορείς που λειτουργούν θρησκευτικά σχολεία, κρατικά συνδεδεμένα think tanks και ακόμη και ο δημόσιος ραδιοτηλεοπτικός φορέας της χώρας — όλα θεσμικά όργανα τα οποία οργανώσεις υπεράσπισης δικαιωμάτων κατηγορούν ότι υποδαυλίζουν εθνικιστική και θρησκευτική ρητορική.
Λίγες μέρες μετά την αλλαγή καθεστώτος στη Συρία, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν (αριστερά) επισκέφθηκε την Τουρκία στις 12 Δεκεμβρίου 2024. Σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον Πρόεδρο Ερντογάν, ανακοίνωσε ένα επιπλέον 1 δισεκατομμύριο ευρώ σε βοήθεια της ΕΕ για τους Σύρους πρόσφυγες, βασιζόμενη στα 6 δισεκατομμύρια ευρώ που έχουν ήδη χορηγηθεί στο πλαίσιο της Διευκόλυνσης για τους Πρόσφυγες στην Τουρκία (FRIT).
Σύμφωνα με στοιχεία που παρουσιάστηκαν στους βουλευτές, η Τουρκία έχει λάβει περισσότερα από 10 δισεκατομμύρια ευρώ σε βοήθεια σχετική με τη μετανάστευση από την Ευρωπαϊκή Ένωση από το 2016. Η χρηματοδότηση, που διοχετεύεται κυρίως μέσω της Διευκόλυνσης για τους Πρόσφυγες στην Τουρκία (FRIT) και συμπληρωματικών ανθρωπιστικών προγραμμάτων, σχεδιάστηκε για να στηρίξει τις προσπάθειες της χώρας να φιλοξενήσει σχεδόν 4 εκατομμύρια Σύρους και άλλους μετανάστες που παραμένουν στο τουρκικό έδαφος.
Ο Οζτσάν εξήγησε ότι αυτοί οι πόροι είναι ξεχωριστοί από τα προενταξιακά κονδύλια και διανέμονται στο πλαίσιο ανθρωπιστικών και κοινωνικών προγραμμάτων σταθεροποίησης. «Η συνεργασία στον τομέα της μετανάστευσης συνεχίζει να λειτουργεί αποδοτικά», δήλωσε στην επιτροπή, τονίζοντας ότι τα περισσότερα έργα υλοποιούνται μέσω διεθνών οργανισμών και παρακολουθούνται από κοινού από τουρκικούς και ευρωπαϊκούς θεσμούς.
Ωστόσο, η πολιτική διάσταση αυτής της συνεργασίας παραμένει επίμαχη. Βουλευτές της αντιπολίτευσης ασκούν συχνά κριτική στην κυβερνητική προσέγγιση, υποστηρίζοντας ότι η Άγκυρα έχει στην ουσία αποδεχτεί τον ρόλο του μεταναστευτικού αναχώματος της Ευρώπης με αντάλλαγμα τη συνεχιζόμενη οικονομική στήριξη. Κατηγορούν την κυβέρνηση ότι έχει μετατρέψει την Τουρκία σε ζώνη κράτησης προσφύγων, υποστηρίζοντας ότι η Ε.Ε. προτιμά να αναθέτει την πολιτική των συνόρων της στην Τουρκία, αποφεύγοντας ταυτόχρονα τη σύγκρουση για την αποδημοκρατικοποίηση και τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Αυτή η αντίληψη απηχείται από πολλούς στην τουρκική κοινωνία, οι οποίοι πιστεύουν ότι η συμφωνία για τη μετανάστευση έχει δημιουργήσει μια σχέση αμοιβαίας σιωπής. Η Ε.Ε. συνεχίζει να παρέχει σημαντικά κονδύλια για τον περιορισμό των προσφυγικών ροών, αποφεύγοντας όμως να αμφισβητήσει ανοιχτά τις εσωτερικές πρακτικές της Άγκυρας.
Μεταξύ των συμμετεχόντων στην πρωτοβουλία είναι ο πρίγκιπας Χάρι με τη Μέγκαν Μαρκλ, ο Ρίτσαρντ Μπράνσον, ο Στιβ Μπάνον και ο νομπελίστας Φυσικής Τζέφρι Χίντον
Περισσότεροι από 700 επιστήμονες, πολιτικές προσωπικότητες, επιχειρηματίες, διασημότητες, αλλά και ο Στιβ Μπάνον και Γκλεν Μπεκ, προσωπικότητες των αμερικανικών μέσων ενημέρωσης που ανήκουν στη δεξιά, ζήτησαν σήμερα να σταματήσουν οι εργασίες με στόχο την ανάπτυξη μιας τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ, AI) ικανής να υπερβεί τις ανθρώπινες δυνατότητες, ώστε να αποφευχθούν οι κίνδυνοι που θα δημιουργούσε κάτι τέτοιο για την ανθρωπότητα.
«Ζητούμε να σταματήσει η ανάπτυξη μιας υπερνοημοσύνης όσο δεν υπάρχει επιστημονική συναίνεση ότι αυτή θα μπορούσε να κατασκευασθεί με τρόπο ελεγχόμενο και ασφαλή και όσο δεν υπάρχει υποστήριξη για κάτι τέτοιο εκ μέρους του πληθυσμού», αναφέρεται στη σελίδα της πρωτοβουλίας που ανελήφθη από το Future of Life Institute (Ινστιτούτο για το Μέλλον της Ζωής), ενός μη κερδοσκοπικού οργανισμού με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες που προειδοποιεί τακτικά για τις επιβλαβείς συνέπειες της τεχνητής νοημοσύνης.
Μεταξύ αυτών που υπογράφουν είναι «πατέρες» της σύγχρονης TN, όπως ο Τζέφρι Χίντον, νομπελίστας της Φυσικής το 2024, ο Στιούαρτ Ράσελ, καθηγητής πληροφορικής στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ ή ο Γιόσουα Μπέντζιο, καθηγητής στο πανεπιστήμιο του Μόντρεαλ.
Ο κατάλογος περιλαμβάνει επίσης προσωπικότητες των εταιρειών τεχνολογίας όπως ο Ρίτσαρντ Μπράνσον, ιδρυτής του ομίλου Virgin, και ο Στιβ Βόζνιακ, συνιδρυτής της Apple· πολιτικές προσωπικότητες όπως ο Στιβ Μπάνον, πρώην σύμβουλος του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, και η Σούζαν Ράις, σύμβουλος εθνικής ασφαλείας επί Μπαράκ Ομπάμα· θρησκευτικούς αξιωματούχους όπως ο Πάολο Μπενάντι, σύμβουλος του πάπα και κύριος εμπειρογνώμονας του Βατικανού για την τεχνητή νοημοσύνη, αλλά επίσης διασημότητες όπως ο αμερικανός τραγουδιστής will.i.am ή ακόμα ο πρίγκιπας Χάρικαι η σύζυγός του Μέγκαν Μαρκλ.
Η υποστήριξη από προσωπικότητες όπως ο Μπάνον αντανακλά την εν δυνάμει αυξανόμενη ανησυχία για την τεχνητή νοημοσύνη που επικρατεί μεταξύ της λαϊκιστικής δεξιάς, επισημαίνει το Ρόιτερς, σε μια περίοδο που πολλοί με σχέσεις με τη Σίλικον Βάλεϊ έχουν αναλάβει σημαντικούς ρόλους στη ρεπουμπλικανική κυβέρνηση του αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Οι Στιβ Μπάνον και Γκλεν Μπεκ δεν απάντησαν αμέσως σε αίτημα να σχολιάσουν.
Οι περισσότεροι μεγάλοι πρωταγωνιστές της τεχνητής νοημοσύνης επιδιώκουν να αναπτύξουν τη γενική τεχνητή νοημοσύνη (AGI), στάδιο κατά το οποίο η τεχνητή νοημοσύνη θα εξισωθεί με όλες τις διανοητικές ικανότητες των ανθρώπων, αλλά και την υπερνοημοσύνη, που θα προχωρήσει πέραν των ικανοτήτων αυτών.
Για τον Σαμ Άλτμαν, επικεφαλής της OpenAI που δημιούργησε το ChatGPT, η υπερνοημοσύνη θα μπορούσε να επιτευχθεί μέσα σε πέντε χρόνια, όπως είχε ο ίδιος εξηγήσει το Σεπτέμβριο σε εκδήλωση του ομίλου μέσων ενημέρωσης Axel Springer.
«Λίγο ενδιαφέρει αν θα είναι σε δύο ή σε δεκαπέντε χρόνια, το να κατασκευασθεί ένα τέτοιο πράγμα είναι απαράδεκτο», δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ο Μαξ Τέγκμαρκ, πρόεδρος του Ινστιτούτου για το Μέλλον της Ζωής, για τον οποίο οι επιχειρήσεις δεν πρέπει να προχωρούν σε εργασίες τέτοιου είδους «χωρίς να υφίσταται κάποιο κανονιστικό πλαίσιο».
«Μπορούμε να είμαστε υπέρ της δημιουργίας πιο ισχυρών εργαλείων τεχνητής νοημοσύνης, για παράδειγμα για να ιαθεί ο καρκίνος, όντας παράλληλα εναντίον της υπερνοημοσύνης», πρόσθεσε.
Η δράση αυτή απηχεί επιστολή ερευνητών και στελεχών του τομέα της τεχνητής νοημοσύνης η οποία δημοσιοποιήθηκε πριν από ένα μήνα στη διάρκεια της Γενικής Συνέλευσης των Ηνωμένων Εθνών και ζητούσε τη σύναψη «διεθνών συμφωνιών πάνω στις κόκκινες γραμμές για την τεχνητή νοημοσύνη» ώστε να προληφθούν συνέπειες καταστροφικές για την ανθρωπότητα.
Γιατί διαμαρτύρονται στο προσωπικό της ΥΠΑ για το νέο νομοσχέδιο
Η τροπολογία για τον Άγνωστο Στρατιώτη περνά μέσα απο το νομοσχέδιο για την ΥΠΑ
Το σχέδιο νόμου με τίτλο «Σύσταση νομικού προσώπου δημοσίου δικαίου (ΝΠΔΔ) με την επωνυμία Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας» — και άλλες διατάξεις αρμοδιότητας του Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών — παρουσιάζει σημαντικές αλλαγές στην οργανωτική, διοικητική και λειτουργική δομή της ΥΠΑ. Παρά τις διακηρυγμένες προθέσεις για εκσυγχρονισμό και ενίσχυση των υπηρεσιών αεροναυτιλίας, το προσωπικό της ΥΠΑ αντιδρά — και οι ενστάσεις είναι συγκεκριμένες:
1. Διοικητική «αυτοτέλεια» = περισσότερες αρμοδιότητες σε διορισμένα στελέχη
Το νομοσχέδιο προβλέπει ότι η ΥΠΑ θα αποκτήσει διοικητική και οικονομική αυτοτέλεια, με δικό της προϋπολογισμό, ισολογισμό και αποφάσεις. Ωστόσο, όπως αναφέρουν εργαζόμενοι, αυτό σημαίνει ότι εξουσίες θα συγκεντρωθούν σε επιλεγμένα διοικητικά κλιμάκια και ίσως μειωθούν οι συμμετοχικές διαδικασίες, η διαφάνεια και η δύναμη των εσωτερικών λειτουργών.
2. Υποβάθμιση της φυσικής παρουσίας της ΥΠΑ στους αερολιμένες
Σύμφωνα με αναλύσεις, το νομοσχέδιο προβλέπει ότι στους παραχωρημένους αερολιμένες η ΥΠΑ θα διατηρεί μόνο τις μονάδες αεροναυτιλίας (ANS/ATM) και οι υπόλοιπες διοικητικές ή υποστηρικτικές υπηρεσίες θα ενοποιούνται κεντρικά. Αυτό δημιουργεί ανησυχίες για υποβάθμιση της επί τόπου διοίκησης, μείωση του μέτρου εποπτείας και αύξηση των κινδύνων στην ασφάλεια και λειτουργία των αεροδρομίων.
3. Εργασιακές σχέσεις και αξιοπιστία προσωπικού
Το προσωπικό κάνει λόγο για «αλυσίδα» κινήσεων που ενδέχεται να οδηγήσει σε αλλαγές στις εργασιακές συνθήκες: από εξωτερικούς διορισμούς προϊσταμένων (σε διευθύνσεις λειτουργίας αερολιμένων) ως συστήματα απομακρυσμένου ελέγχου που ενδέχεται να αντικαταστήσουν φυσική παρουσία. Η ανησυχία εστιάζεται στο ότι μειώνεται ο ρόλος των έμπειρων υπαλλήλων της ΥΠΑ και ενισχύεται η θέση “εξωτερικών” στελεχών με λιγότερο σαφή σύνδεση με το οργανικό σώμα.
4. Ασφάλεια έναντι λογικής κόστους-απόδοσης
Οι εργαζόμενοι επισημαίνουν ότι οι ρυθμίσεις φαίνεται να επικεντρώνονται σε «απόδοση» και «ανταγωνιστικότητα» — σε συμφωνία με πολιτικές ευθυγραμμισμένες με τον «Ενιαίο Ευρωπαϊκό Ουρανό» — παρά στην ενίσχυση της ασφάλειας των πτήσεων με βάση το ανθρώπινο δυναμικό και την εμπειρία. Σε μια περίοδο όπου η ασφάλεια στις αερομεταφορές είναι κρίσιμο ζήτημα, αυτός ο προσανατολισμός θεωρείται από πολλούς ως επικίνδυνος.
Η μεταρρύθμιση της ΥΠΑ — υπό την προτροπή για εκσυγχρονισμό και ευρωπαϊκή σύμπλευση — δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως θεσμική αλλαγή. Για τους εργαζόμενους μεταφράζεται σε μετατόπιση ισορροπιών: λιγότερη συμμετοχή στο πεδίο, μεγαλύτερη κεντρικοποίηση, πιθανός περιορισμός της λειτουργικής και διοικητικής αυτονομίας τους. Στην πραγματικότητα, το αίτημα δεν έγκειται στην απόρριψη της μεταρρύθμισης, αλλά στην εξασφάλιση ότι αυτή θα γίνει με σεβασμό στο προσωπικό, την ασφάλεια και τη δημόσια λειτουργία, και όχι αποκλειστικά με γνώμονα το κόστος και το κέρδος. Η κριτική λοιπόν δεν αφορά το αν, αλλά το πώς — και σε ποια κατεύθυνση πάμε.
Στο νέο νομοσχέδιο υπάρχουν τρεις διαφορετικές ομαδοποιήσεις των αεροδρομίων cluster που όμως δεν συμπίπτουν, δημιουργώντας προβλήματα. Άλλη ομαδοποίηση για τα συστήματα αεροναυτιλίας, άλλη για τον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας και άλλη διοικητικά πχ:
Η Θεσσαλονίκη στα συστήματα αεροναυτιλίας απορροφά Κοζάνη Καστοριά ενώ ο έλεγχος ΕΚ απορροφά τη Σκιάθο, της οποίας όμως τα συστήματα αεροναυτιλίας ανήκουν στην Αγχίαλο…
Με το άρθρο 32 διώχνουν το προσωπικό της ΥΠΑ από τα παραχωρημένα ενώ η επιστημονική επιτροπή της βουλής έχει αντιρρήσεις.
Στη Θεσσαλονίκη από το 2000 υπάρχει ΦΕΚ που καθορίζει τα εξής γραφεία:
Το Τμήμα υποστήριξης συστημάτων αεροναυτιλίας CNS αποτελείται από τα γραφεία
Επικοινωνιών (COM)
Πλοήγησης (NAV)
Επιτήρησης (SUR)
το οποίο δεν αναφέρεται στο νομοσχέδιο.
Ομοίως για όλα τα άλλα μεγάλα αεροδρόμια. Μόνο στον ΔΑΑ ορίζονται.
Συστήματα που περιλαμβάνουν RADAR, ILS συστήματα αυτόματης προσγείωσης, συστήματα πλοήγησης , οπτικών ινών και Τηλεπικοινωνιών μέχρι και το μικρόφωνο του ΕΕΚ και υποστηριζόμενα συστήματα στον Χορτιάτη, στην Περαία, στον Τρίλοφο και στο Κιλκίς.
Καμία επικοινωνία ή πλοήγηση, βλάβες στα ηλεκτρονικά συστήματα και κίνδυνος σύγκρουσης. Στο κέντρο ελέγχου αποστολών της ESA στο Ντάρμσταντ, οι ομάδες βρέθηκαν αντιμέτωπες με ένα σενάριο χωρίς προηγούμενο: μια ηλιακή καταιγίδα ακραίας ισχύος. Ευτυχώς, αυτός ο εφιάλτης δεν συνέβη στην πραγματικότητα, αλλά αποτέλεσε μέρος της εκστρατείας προσομοιώσεων για τον δορυφόρο Sentinel-1D, που έθεσε σε δοκιμασία τα όρια των επιχειρήσεων στο διάστημα και της ετοιμότητας απέναντι στα φαινόμενα διαστημικού καιρού.
Πριν από κάθε εκτόξευση της ESA, οι ομάδες της αποστολής περνούν από μια αυστηρή φάση προσομοιώσεων, η οποία αναπαριστά τις πρώτες στιγμές ενός δορυφόρου στο διάστημα, προετοιμάζοντας το κέντρο ελέγχου για οποιαδήποτε ανωμαλία. Από τα μέσα Σεπτεμβρίου, οι ομάδες του Ευρωπαϊκού Κέντρου Διαστημικών Επιχειρήσεων (ESOC) της ESA, στο Ντάρμσταντ της Γερμανίας, βρίσκονται βυθισμένες σε προσομοιώσεις για τον Sentinel-1D, που έχει προγραμματιστεί να εκτοξευθεί στις 4 Νοεμβρίου 2025.
Για να μοντελοποιηθεί ένα από τα πιο ακραία πιθανά σενάρια, οι υπεύθυνοι των προσομοιώσεων εμπνεύστηκαν από το διαβόητο συμβάν Carrington του 1859 – τη ισχυρότερη γεωμαγνητική καταιγίδα που έχει καταγραφεί ποτέ. Η άσκηση αναπαρήγαγε τις επιπτώσεις μιας καταστροφικής ηλιακής καταιγίδας στις επιχειρήσεις ενός δορυφόρου, προκειμένου να δοκιμαστεί η ικανότητα της ομάδας να ανταποκριθεί χωρίς δορυφορική πλοήγηση και υπό σοβαρές ηλεκτρονικές διαταραχές.
Ηλιακή έκλαμψη όπως καταγράφηκε από το Solar Orbiter
«Αν ένα τέτοιο γεγονός συνέβαινε πραγματικά, δεν θα υπήρχαν καλές λύσεις. Ο στόχος θα ήταν να διατηρηθεί ο δορυφόρος ασφαλής και να περιοριστούν όσο το δυνατόν περισσότερο οι ζημιές», δηλώνει ο Thomas Ormston, αναπληρωτής υπεύθυνος επιχειρήσεων διαστημοπλοίων για τον Sentinel-1D.
Η συγκεκριμένη εκστρατεία περιλάμβανε μια σπάνια ενεργοποίηση του Κέντρου Ασφάλειας Διαστήματος της ESA από το Γραφείο Διαστημικού Καιρού, το οποίο εγκαινιάστηκε το 2022, στο πλαίσιο της αυξανόμενης δέσμευσης του Οργανισμού στην ασφάλεια του διαστήματος. Στην άσκηση συμμετείχαν επίσης το Γραφείο Διαστημικών Συντριμμιών της ESA και οι υπεύθυνοι επιχειρήσεων άλλων αποστολών σε τροχιά γύρω από τη Γη, προκειμένου να ενισχυθεί ο ρεαλισμός, προσομοιώνοντας επιπτώσεις μεταξύ διαφορετικών αποστολών και τον συντονισμό τους.
Χτυπημένοι από ένα «αδέσποτο κύμα» του Ήλιου
Βίντεο από την έκρηξη του Ήλιου κατά τη διάρκεια της ηλιακής καταιγίδας τουHalloween το 2003, όπως καταγράφηκε από το όργανο EIT του δορυφόρου SOHO της ESA/NASA. Οι «γραμμές σαν χιόνι» που εμφανίζονται στις εικόνες αντιστοιχούν στον κορεσμό των ανιχνευτών της κάμερας, εξαιτίας της πρόσκρουσης σωματιδίων υψηλής ενέργειας που προήλθαν από ενεργή περιοχή του Ήλιου.
Η ώρα είναι 22:20 και όλα κυλούν σύμφωνα με το σχέδιο. Μετά από μια επιτυχημένη εκτόξευση και διαχωρισμό, το κέντρο ελέγχου περιμένει να λάβει το πρώτο σήμα του δορυφόρου. Λίγα λεπτά αργότερα, ένα θορυβώδες σήμα φτάνει στο κέντρο ελέγχου. Κάτι δεν πάει καλά.
Το διαστημόπλοιο —όπως και άλλα σε τροχιά— δέχεται πλήγμα από μια ηλιακή έκλαμψη. Καθώς ταξιδεύει με την ταχύτητα του φωτός, αυτό το ηλεκτρομαγνητικό κύμα φτάνει στη Γη μόλις οκτώ λεπτά μετά την έκρηξή του στον Ήλιο.
Η ομάδα προσομοίωσης έχει αναπαραστήσει μια γιγαντιαία έκλαμψη κατηγορίας X45, με έντονη ακτινοβολία Χ και υπεριώδη που διαταράσσει τα ραντάρ, τις επικοινωνίες και τα δεδομένα παρακολούθησης. Τα δορυφορικά συστήματα πλοήγησης Galileo και GPS βγαίνουν εκτός λειτουργίας, ενώ οι επίγειοι σταθμοί —ιδίως στις πολικές περιοχές— χάνουν τη δυνατότητα εντοπισμού λόγω των εξαιρετικά υψηλών επιπέδων ακτινοβολίας.
Η άσκηση αναπαριστά τις συνέπειες μιας καταστροφικής ηλιακής καταιγίδας στις επιχειρήσεις των δορυφόρων, για να ελεγχθεί η ικανότητα των ομάδων να ανταποκρίνονται χωρίς δορυφορική πλοήγηση και υπό συνθήκες σοβαρών ηλεκτρονικών διαταραχών.
Λίγο αργότερα, η Γη δέχεται και δεύτερο κύμα, αυτή τη φορά από σωματίδια υψηλής ενέργειας: πρωτόνια, ηλεκτρόνια και σωματίδια άλφα. Αυτά, επιταχυνόμενα σχεδόν με την ταχύτητα του φωτός, χρειάζονται 10 έως 20 λεπτά για να φτάσουν στη Γη και αρχίζουν να προκαλούν διαταραχές στα ηλεκτρονικά των δορυφόρων, με αναστροφές bit και πιθανές μόνιμες βλάβες.
«Η ηλιακή έκλαμψη αιφνιδίασε τα μέλη της ομάδας», εξηγεί ο Gustavo Baldo Carvalho, επικεφαλής αξιωματικός προσομοίωσης του Sentinel-1D. «Μόλις όμως ανέκτησαν την ψυχραιμία τους, ήξεραν ότι ένας αντίστροφος μετρητής είχε ξεκινήσει. Μέσα στις επόμενες 10 με 18 ώρες, μια στεμματική εκτίναξη μάζας θα έπληττε τη Γη — και έπρεπε να προετοιμαστούν για την πρόσκρουση».
Καβαλώντας το ηλιακό κύμα
Η ηρεμία πάνω από την καταιγίδα
NASA 3502549
Δεκαπέντε ώρες μετά την ηλιακή έκλαμψη, ξεκίνησε η τρίτη και πιο καταστροφική φάση: μια τεράστια στεμματική εκτίναξη μάζας (CME) — καυτή πλάσμα φορτισμένων σωματιδίων — που ταξίδευε με ταχύτητες έως και 2000 χιλιόμετρα το δευτερόλεπτο. Χτύπησε τη Γη και προκάλεσε μια καταστροφική γεωμαγνητική καταιγίδα.
Στην επιφάνεια του πλανήτη, εντυπωσιακό σέλας έγινε ορατό μέχρι και τόσο νότια όσο η Σικελία, ενώ η καταιγίδα κατέρρευσε ηλεκτρικά δίκτυα και προκάλεσε επικίνδυνες υπερτάσεις ρεύματος σε μεγάλες μεταλλικές δομές, όπως γραμμές μεταφοράς και αγωγούς φυσικού αερίου.
Στο διάστημα, οι δορυφόροι δοκιμάστηκαν σκληρά. Η καταιγίδα προκάλεσε διόγκωση της γήινης ατμόσφαιρας, αυξάνοντας δραματικά την αντίσταση (drag) στους δορυφόρους χαμηλής τροχιάς και εκτρέποντάς τους από τις κανονικές τους τροχιές. Τα κέντρα ελέγχου δέχονταν διαδοχικές προειδοποιήσεις σύγκρουσης με διαστημικά συντρίμμια ή άλλα σκάφη.
«Αν συνέβαινε μια τέτοια καταιγίδα, η ατμοσφαιρική αντίσταση θα μπορούσε να αυξηθεί έως και 400%, με τοπικές κορυφώσεις στην πυκνότητα της ατμόσφαιρας. Αυτό δεν επηρεάζει μόνο τον κίνδυνο σύγκρουσης, αλλά μειώνει σημαντικά και τη διάρκεια ζωής των δορυφόρων, αφού καταναλώνουν περισσότερο καύσιμο για να αντισταθμίσουν την πτώση της τροχιάς», εξηγεί ο Jorge Amaya, συντονιστής μοντελοποίησης διαστημικού καιρού στην ESA.
Ο Jan Siminski, από το Γραφείο Διαστημικών Συντριμμιών της ESA, προσθέτει:
«Ένα γεγονός τέτοιας κλίμακας θα υποβάθμιζε σοβαρά την ποιότητα των δεδομένων για πιθανές συγκρούσεις. Οι προβλέψεις θα γίνονταν ολοένα πιο δύσκολο να ερμηνευθούν, καθώς οι πιθανότητες αλλάζουν γρήγορα. Έτσι, η λήψη αποφάσεων θα ήταν μια λεπτή ισορροπία μέσα σε μεγάλο βαθμό αβεβαιότητας — μια αποφυγή σύγκρουσης σε ένα σημείο θα μπορούσε να αυξήσει ελαφρώς τον κίνδυνο κάπου αλλού».
Η μαγνητική ασπίδα της Γης αντιδρά
Η ακτινοβολία αυξήθηκε ραγδαία, προκαλώντας ζημιές στα ηλεκτρονικά και στα υλικά. Τα λεγόμενα “single-event upsets” — μεμονωμένα σφάλματα στα κυκλώματα — έγιναν ακόμη πιο συχνά, επηρεάζοντας κρίσιμα συστήματα και μειώνοντας τη διάρκεια λειτουργίας τους. Τα σήματα GNSS (Galileo, GPS) υποβαθμίστηκαν περαιτέρω, οι αστροπαρατηρητές (star trackers) τυφλώθηκαν και οι φορτίσεις των μπαταριών προστέθηκαν στο χάος.
«Η τεράστια ροή ενέργειας που εκτινάσσεται από τον Ήλιο μπορεί να προκαλέσει ζημιές σε όλους τους δορυφόρους μας», προειδοποιεί ο Jorge. «Οι δορυφόροι χαμηλής τροχιάς συνήθως προστατεύονται καλύτερα από την ατμόσφαιρα και το μαγνητικό πεδίο της Γης, αλλά μια έκρηξη του μεγέθους του συμβάντος Carrington δεν θα άφηνε κανένα διαστημόπλοιο ασφαλές».
Εκπαίδευση για το «Μεγάλο Γεγονός»
Άσκηση προσομοίωσης διαστημικού καιρού στο ESOC
«Η άσκηση αυτή υπήρξε μια ευκαιρία να διευρύνουμε την εκπαιδευτική καμπάνια προσομοιώσεων και να εμπλέξουμε πολλούς άλλους φορείς του ESOC, καλύπτοντας όλα τα είδη αποστολών και επιχειρησιακών μονάδων. Η διεξαγωγή της σε ένα ελεγχόμενο περιβάλλον μας έδωσε πολύτιμες γνώσεις για το πώς μπορούμε να σχεδιάσουμε, να προσεγγίσουμε και να αντιδράσουμε καλύτερα όταν συμβεί ένα τέτοιο γεγονός. Το βασικό συμπέρασμα είναι πως δεν πρόκειται για το “αν” θα συμβεί, αλλά για το “πότε”», λέει ο Gustavo Baldo Carvalho, επικεφαλής αξιωματικός προσομοίωσης του Sentinel-1D.
Το Κέντρο Ασφάλειας Διαστήματος της ESA διαδραμάτισε κεντρικό ρόλο στην άσκηση και αποτελεί θεμελιώδες εργαλείο για την ευρωπαϊκή ετοιμότητα απέναντι σε ακραίες ηλιακές καταιγίδες. Η προσομοίωση αναμένεται να προσφέρει κρίσιμες πληροφορίες για τη διαμόρφωση ενός πανευρωπαϊκού συστήματος επιχειρησιακών υπηρεσιών διαστημικού καιρού, συμβάλλοντας στη βελτίωση των διαδικασιών και της ανθεκτικότητας.
Τι είναι ο «διαστημικός καιρός»;
«Η προσομοίωση του αντίκτυπου ενός τέτοιου γεγονότος μοιάζει με την πρόβλεψη των επιπτώσεων μιας πανδημίας: θα αντιληφθούμε τις πραγματικές του συνέπειες στην κοινωνία μόνο αφού συμβεί. Παρ’ όλα αυτά, οφείλουμε να είμαστε έτοιμοι και να έχουμε σχέδια αντίδρασης ανά πάσα στιγμή. Αυτή η άσκηση ήταν η πρώτη ευκαιρία να αντιμετωπιστεί ένα τέτοιο μεγάλο γεγονός και να ενσωματωθεί η αντίδραση του Γραφείου Διαστημικού Καιρού της ESA στο υφιστάμενο πλαίσιο επιχειρήσεων του Οργανισμού», εξηγεί ο Jorge Amaya, συντονιστής μοντελοποίησης διαστημικού καιρού.
«Η κλίμακα και η ποικιλία των επιπτώσεων μάς πίεσαν —και εμάς και τα συστήματά μας— στα όριά μας. Όμως η ομάδα ανταποκρίθηκε με επιτυχία, και αυτό μας έδειξε ότι, αν μπορέσουμε να διαχειριστούμε κάτι τέτοιο, μπορούμε να αντεπεξέλθουμε σε οποιαδήποτε πραγματική κρίση», καταλήγει ο Thomas Ormston, αναπληρωτής υπεύθυνος επιχειρήσεων διαστημοπλοίων της ESA.
Υποδομές για το μέλλον
Ο «ανταποκριτής» του διαστημικού καιρού Vigil στο βαθύ διάστημα
Πέρα από την επιχειρησιακή ετοιμότητα, τέτοιες προσομοιώσεις υπογραμμίζουν την επιτακτική ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ικανότητας πρόγνωσης του διαστημικού καιρού.
Στο πλαίσιο του προγράμματος Διαστημικής Ασφάλειας (Space Safety), η ESA αναπτύσσει το Distributed Space Weather Sensor System (D3S) — ένα δίκτυο δορυφόρων και ενσωματωμένων φορτίων που θα παρακολουθούν διάφορες παραμέτρους του διαστημικού καιρού γύρω από τη Γη, προσφέροντας πρωτοφανή ροή δεδομένων για την προστασία των πολιτών και των κρίσιμων υποδομών της Ευρώπης.
Πιο μακριά από τη Γη, η αποστολή Vigil της ESA θα εγκαινιάσει μια επαναστατική προσέγγιση παρατήρησης, παρακολουθώντας τη «πλευρά» του Ήλιου από το σημείο Lagrange 5, παρέχοντας συνεχή εικόνα της ηλιακής δραστηριότητας.
Προγραμματισμένη για εκτόξευση το 2031, η Vigil θα είναι σε θέση να εντοπίζει επικίνδυνα ηλιακά φαινόμενα πριν αυτά εμφανιστούν από τη Γη, προσφέροντας πολύτιμο χρόνο για να προστατευθούν τα διαστημικά σκάφη και οι επίγειες υποδομές.
Asa Stahl, PhD
Halloween το 2003, όπως καταγράφηκε από το όργανο EIT του δορυφόρου SOHO της ESA/NASA. Οι «γραμμές σαν χιόνι» που εμφανίζονται στις εικόνες αντιστοιχούν στον κορεσμό των ανιχνευτών της κάμερας, εξαιτίας της πρόσκρουσης σωματιδίων υψηλής ενέργειας που προήλθαν από ενεργή περιοχή του Ήλιου.
Τα λεγόμενα “single-event upsets” — μεμονωμένα σφάλματα στα κυκλώματα — έγιναν ακόμη πιο συχνά, επηρεάζοντας κρίσιμα συστήματα και μειώνοντας τη διάρκεια λειτουργίας τους. Τα σήματα GNSS (Galileo, GPS) υποβαθμίστηκαν περαιτέρω, οι αστροπαρατηρητές (star trackers) τυφλώθηκαν και οι φορτίσεις των μπαταριών προστέθηκαν στο χάος.
«Η άσκηση αυτή υπήρξε μια ευκαιρία να διευρύνουμε την εκπαιδευτική καμπάνια προσομοιώσεων και να εμπλέξουμε πολλούς άλλους φορείς του ESOC, καλύπτοντας όλα τα είδη αποστολών και επιχειρησιακών μονάδων. Η διεξαγωγή της σε ένα ελεγχόμενο περιβάλλον μας έδωσε πολύτιμες γνώσεις για το πώς μπορούμε να σχεδιάσουμε, να προσεγγίσουμε και να αντιδράσουμε καλύτερα όταν συμβεί ένα τέτοιο γεγονός. Το βασικό συμπέρασμα είναι πως δεν πρόκειται για το “αν” θα συμβεί, αλλά για το “πότε”», λέει ο Gustavo Baldo Carvalho, επικεφαλής αξιωματικός προσομοίωσης του Sentinel-1D.