Εικονογράφηση μιας βόμβας από κυκλωματικό πρότυπο.
Εικονογράφηση: Aïda Amer/Axios
Οι αμερικανικές εταιρείες βρίσκονται αντιμέτωπες με μία ωρο‐βόμβα που μετρά αντίστροφα: Χάρη στην τεχνητή νοημοσύνη, οι χάκερ είναι στο χείλος του να εκκινήσουν πλήρως αυτοματοποιημένες κυβερνοεπιθέσεις που μπορούν να κινηθούν ταχύτερα, εξυπνότερα και πιο προσωπικά από ποτέ.
Γιατί έχει σημασία: Αυτές οι επιθέσεις θα μπορούσαν να σταματήσουν την παραγωγή σε εργοστάσια, να ρίξουν νοσοκομεία εκτός σύνδεσης ή να ελέγξουν δίκτυα ηλεκτρικής ενέργειας — όλα πριν καν κάποιος συνειδητοποιήσει ότι κάτι πάει στραβά.
Η ευρύτερη εικόνα: Οι εξελίξεις στην γενετική τεχνητή νοημοσύνη προσφέρουν στους χάκερ την ικανότητα να ενισχύσουν τις δεξιότητές τους και να αυτοματοποιήσουν μέρη της αλυσίδας επίθεσης.
Η OpenAI και η Anthropic έχουν ήδη εντοπίσει αποδείξεις ότι αντίπαλοι κρατών και κυβερνο‐εγκληματίες χρησιμοποιούν τα μοντέλα τους για να γράφουν κώδικα και να ερευνούν τις επιθέσεις τους.
Η Sandra Joyce, που ηγείται της Ομάδας Πληροφοριών Απειλών της Google, λέει στο Axios ότι η ομάδα της έχει δει αποδείξεις πως κακόβουλοι χάκερ επιχειρούν να χρησιμοποιήσουν νόμιμα εργαλεία hacking με τεχνητή νοημοσύνη στα σχέδιά τους.
Μεταξύ των γραμμών: Οι χάκερ κρατών πρόκειται να δημιουργήσουν εργαλεία για να αυτοματοποιήσουν τα πάντα — από τον εντοπισμό ευπαθειών έως την εκκίνηση εξατομικευμένων επιθέσεων σε εταιρικά δίκτυα, λέει ο Phil Venables, εταίρος στην Ballistic Ventures και πρώην υπεύθυνος ασφαλείας στην Google Cloud.
«Σίγουρα θα έρθει», λέει ο Venables στο Axios. «Το μόνο ερώτημα είναι: Είναι σε τρεις μήνες; Είναι σε έξι μήνες; Είναι σε δώδεκα μήνες;»
Επίπεδο απειλής: Πρόσφατη έκθεση της Microsoft διαπίστωσε ότι τα αυτοματοποιημένα phishing emails με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης πέτυχαν ποσοστό κλικ 54%, σε σύγκριση με 12% για δολώματα phishing που δεν χρησιμοποιούσαν τεχνητή νοημοσύνη.
Οι χάκερ στοχεύουν ολοένα και περισσότερο κρίσιμες υποδομές και εταιρείες χρηματοοικονομικών υπηρεσιών, σύμφωνα με έρευνα επαγγελματιών κυβερνοασφάλειας που διεξήχθη από την Deep Instinct, μια εταιρεία κυβερνοασφάλειας βασισμένη στην τεχνητή νοημοσύνη.
Το 50% των ερωτηθέντων σε οργανισμούς κρίσιμων υποδομών δήλωσε ότι έχει ήδη αντιμετωπίσει επίθεση με χρήση τεχνητής νοημοσύνης κατά το τελευταίο έτος.
Εστίαση: Κινέζοι, Ρώσοι, Ιρανοί και Βορειοκορεάτες «κυβερνοπολεμιστές» έχουν ήδη αγκαλιάσει το νέο μέλλον της τεχνητής νοημοσύνης καθώς πειραματίζονται με τρόπους για να ενισχύσουν τις επιχειρήσεις κατασκοπείας και hacking τους, δηλώνουν αρκετά στελέχη ασφαλείας στο Axios.
Οι Κινέζοι χάκερ χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη «σαν συνεπιβάτη» ή «σαν συνεργάτη» για να ενισχύσουν τις επιχειρήσεις επιρροής και άλλα σχέδια τους, λέει η Joyce.
Παράλληλα, κυβερνητικοί χάκερ της Ρωσίας έχουν πειραματιστεί με κακόβουλο λογισμικό βασισμένο στην τεχνητή νοημοσύνη στις επιθέσεις τους κατά ουκρανικών φορέων, στο πλαίσιο του συνεχιζόμενου πολέμου, προσθέτει η Joyce.
Το ενδιαφέρον στοιχείο: Εφαρμογές όπως το Sora της OpenAI καθιστούν επίσης εφικτή τη δημιουργία βίντεο που βοηθούν απατεώνες — όπως ένα διάσημο πρόσωπο που φαίνεται να προωθεί ψευδή επενδυτική ευκαιρία ή ακόμα και ένα παιδί που εμφανίζεται να βρίσκεται σε κίνδυνο.
Το επιχείρημα υπέρ της αισιοδοξίας
Για να αποφευχθεί το καταστροφικό μέλλον που τόσοι φοβούνται, οι ηγέτες της κυβερνοασφάλειας ποντάρουν στο μόνο που μπορούν: Ότι τα δικά τους ρομπότ μπορούν να νικήσουν τα άλλα.
Οι αμυνόμενοι οραματίζονται έναν κόσμο όπου μπορούν να χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη για να εξετάζουν ακαριαία εκατοντάδες ειδοποιήσεις απειλών και στη συνέχεια να ανταποκρίνονται προληπτικά στις πραγματικές απειλές μέσα σε αυτό το σύνολο.
Τα μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης αποδεικνύονται επίσης ικανά στη συγγραφή ασφαλούς κώδικα απαλλαγμένου από σφάλματα και ευπάθειες.
Με αριθμούς: Πάνω από το 80% των μεγάλων εταιρειών χρησιμοποιούν ήδη την τεχνητή νοημοσύνη για να ενισχύσουν την κυβερνοάμυνά τους, σύμφωνα με την έρευνα της Deep Instinct.
Κατάσταση πραγμάτων: Οι αμυνόμενοι βλέπουν ήδη αποτελέσματα, δηλώνει στο Axios η Wendi Whitmore, επικεφαλής αξιωματικός πληροφοριών ασφαλείας στην Palo Alto Networks.
Σε μία περίπτωση, κατάφεραν να χρησιμοποιήσουν την αυτοματοποίηση για να βοηθήσουν μια μεγάλη εταιρεία κατασκευής μέσων μεταφοράς να μειώσει τον χρόνο απόκρισης σε επίθεση από τρεις εβδομάδες σε 19 λεπτά.
«Έχουμε απλώς τόσα περισσότερα επίπεδα άμυνας», λέει η Whitmore. «Μπορώ να πείσω τον εαυτό μου να είμαι απόλυτα αισιόδοξη για την τεχνητή νοημοσύνη.»
Τι να προσέξουμε: Η αυτόνομη, καθοδηγούμενη από τεχνητή νοημοσύνη κυβερνοασφάλεια θα μπορούσε σύντομα να βοηθήσει στον εντοπισμό ευπαθειών που κανένας άνθρωπος δεν θα μπορούσε ποτέ να βρει μόνος του, σύμφωνα με την Jen Easterly, πρώην επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Κυβερνοασφάλειας και Ασφάλειας Υποδομών.
Θα μπορούσε επίσης να εντοπίζει κυβερνοεισβολές πριν συμβούν, να αναπτύσσει αντίμετρα σε χιλιοστά του δευτερολέπτου — και στη συνέχεια να μαθαίνει από αυτές τις ενέργειες ώστε να βελτιώνεται για την επόμενη φορά.
«Αν το πετύχουμε αυτό, ειλικρινά μπορούμε να διασφαλίσουμε ότι η ζυγαριά θα γείρει προς τους αμυνόμενους», λέει η Easterly.
Μια κίνηση που έχει προκαλέσει κριτική προέρχεται από τον Λίβανο, μια χώρα στην οποία η Τουρκία ανέκαθεν στάθηκε στο πλευρό της σε περιόδους κρίσης. Η αραβική χώρα διαπραγματεύεται μια συμφωνία στην οποία αντιτίθεται η Άγκυρα.
Η κυβέρνηση του Λιβάνου ενέκρινε τη συμφωνία θαλάσσιας δικαιοδοσίας που επιτεύχθηκε με την Κυπριακή Δημοκρατία τον Σεπτέμβριο και η συμφωνία αναμένεται να υπογραφεί τις επόμενες εβδομάδες.
Σύμφωνα με ελληνοκυπριακές διπλωματικές πηγές, ο πρόεδρος της Κύπρου Νίκος Χριστοδουλίδης και ο Λιβανέζος ηγέτης Ζοζέφ Αούν θα υπογράψουν τη συμφωνία σε επίσημη τελετή.
«Πολύ μεγάλη προδοσία του Λιβάνου στην Τουρκία! Η Άγκυρα μπορεί να παρέμβει», είναι ο τίτλος της τουρκικής εφημερίδας Akit.
Διπλωματικές πηγές ανέφεραν ότι η συμφωνία Ισραήλ-Λιβάνου το 2022 και η εκλογή του Ζοζέφ Αούν ως Προέδρου το 2025 παρέχουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για την υπογραφή της συμφωνίας.
Τουρκικά προϊόντα
Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματούχο της Κυπριακής κυβέρνησης, η Κυπριακή Δημοκρατία θα αναλάβει τώρα δράση για την υπογραφή συμφωνίας με τη Συρία.
Ομοίως, ο Υπουργός Ενέργειας του Λιβάνου τόνισε την επιθυμία τους να υπογράψουν συμφωνία με τη Συρία. Ορισμένοι εντός του Λιβάνου επικρίνουν επίσης τη συμφωνία με την Κυπριακή Δημοκρατία, ισχυριζόμενοι ότι παραιτείται από μέρος της θαλάσσιας δικαιοδοσίας του Λιβάνου.
Σύμφωνα με τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης, το ζήτημα της συμφωνίας βρισκόταν στο τραπέζι από το 2007, αλλά δεν μπόρεσε να υπογραφεί λόγω της παρέμβασης της Τουρκίας σε προηγούμενες κυβερνήσεις και των επιφυλάξεων του Λιβάνου, καταλήγει το τουρκικό δημοσίευμα.
Υπό ποιες προϋποθέσεις θα έχει αξία η ελληνική κίνηση για πολυμερή διάσκεψη με αντικείμενο τον καθορισμό των θαλασσίων ζωνών
Από την πρόσφατη (16.10.2025) συζήτηση στη Βουλή για την εξωτερική πολιτική αυτό που προέκυψε είναι η ανακοίνωση του πρωθυπουργού ότι «σε ένα τέτοιο περιβάλλον, είναι στις προθέσεις μας το επόμενο διάστημα να καλέσουμε όλα τα παράκτια κράτη σε μια κοινή συνάντηση, σε ένα φόρουμ, όπου θα μπορούμε να εξετάσουμε από κοινού όλα όσα μας απασχολούν. Η Ελλάδα δεν έχει να φοβηθεί απολύτως τίποτα από το να καθίσει στο τραπέζι με οποιονδήποτε, να υπερασπιστεί τις θέσεις της, πάντα με σημείο αναφοράς το Δίκαιο της Θάλασσας».
Το προηγούμενο του 2020
Η χώρα μας επανέρχεται με τον τρόπο αυτό σε μια πρωτοβουλία στην οποία αναφέρθηκε πρώτος ο τότε πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Σαρλ Μισέλ στις 4 Σεπτεμβρίου 2020 και η οποία περιλήφθηκε λίγο αργότερα, στις 2 Οκτωβρίου 2020, στα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, με τη συμφωνία προφανώς της Ελλάδας αλλά και της Κύπρου. Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλούσε τον Υπατο Εκπρόσωπο να αναλάβει συνομιλίες για την οργάνωση της διάσκεψης. Οι δε κρίσιμες παράμετροι, όπως η συμμετοχή, το πεδίο και το χρονοδιάγραμμα, θα έπρεπε να συμφωνηθούν με όλα τα εμπλεκόμενα μέρη. Τα ζητήματα που θα μπορούσαν να ενταχθούν στην ημερήσια διάταξη περιλάμβαναν την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών, την ασφάλεια, την ενέργεια, τη μετανάστευση και την οικονομική συνεργασία.
Πριν δημοσιευθούν τα συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ο πρόεδρος Ερντογάν, μιλώντας στη Γενική Συνέλευση τουΟΗΕ στις 22 Σεπτεμβρίου 2020, είχε διατυπώσει την πρόταση «να συγκληθεί περιφερειακή διάσκεψη για την Ανατολική Μεσόγειο, με τη συμμετοχή όλων των παράκτιων κρατών, συμπεριλαμβανομένων των Τουρκοκυπρίων, με σκοπό τη διαμόρφωση ενός συμπεριληπτικού και εποικοδομητικού διαλόγου μεταξύ των ενδιαφερόμενων μερών». Αμέσως δε μετά τη δημοσίευση των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η Τουρκία (20 Οκτωβρίου 2020) υπέβαλε την πρόταση στον Γ.Γ. του ΟΗΕ με επιστολή του μονίμου αντιπροσώπου της.
Κίνηση τακτικής – Είναι εύλογο να υποτεθεί ότι η ανακοίνωση της ελληνικής πρωτοβουλίας έγινε τώρα προκειμένου να έχει διατυπωθεί πριν αναληφθούν από χώρες της περιοχής ή τις ΗΠΑ συναφείς πρωτοβουλίες. Είναι προτιμότερο να έχεις την πρωτοβουλία των κινήσεων αντί να σύρεσαι να τις παρακολουθήσεις.
Η Ελλάδα είχε ήδη από τις 23 Σεπτεμβρίου 2020 αντιδράσει στην ομιλία Ερντογάν στη Γενική Συνέλευση με τη δήλωση ότι «η Ελλάδα είναι υπέρ κάθε πρωτοβουλίας που στηρίζεται στο Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας και αφορά αναγνωρισμένα κράτη. Δεν μπορεί να υπάρξει διάλογος ή διάσκεψη με οντότητες που δεν αναγνωρίζονται από τα Ηνωμένα Εθνη».
Αντίστοιχη ήταν και η θέση της Κυπριακής Δημοκρατίας. Στο πλαίσιο βέβαια της διαδικασίας που οδήγησε στο Κραν Μοντανά η ελληνοκυπριακή πλευρά είχε τονίσει ότι θα διασφαλιστούν τα δικαιώματα των Τουρκοκυπρίων επί των εσόδων της εκμετάλλευσης των ορυκτών πόρων που βρίσκονται στην ΑΟΖ της Κύπρου μέσω της σύστασης σχετικού ταμείου και δεσμευμένου λογαριασμού.
Το κίνητρο και οι προϋποθέσεις
Είναι εύλογο να υποτεθεί ότι η ανακοίνωση αυτής της ελληνικής πρωτοβουλίας που αναζωπυρώνει την ιδέα του 2020 έγινε τώρα –λίγο μετά τις εξελίξεις σε σχέση με τη Γάζα και τη συναφή διπλωματική κινητικότητα– προκειμένου να έχει διατυπωθεί πριν αναληφθούν από χώρες της περιοχής ή τις ΗΠΑ συναφείς πρωτοβουλίες για την Αν. Μεσόγειο, αποδέκτης των οποίων θα είναι και η χώρα μας. Είναι προφανώς προτιμότερο να έχεις την πρωτοβουλία των κινήσεων αντί να σύρεσαι ή να πιέζεσαι να τις παρακολουθήσεις. Ακόμη όμως και αν αυτό είναι το κίνητρο, μια παρόμοια ελληνική πρωτοβουλία –αν αναληφθεί– έχει την αξία της υπό τρεις προϋποθέσεις:
Πρώτον, ότι αυτή θα αναχθεί στην εθνική στρατηγική που εκ των πραγμάτων ακολουθείται από το 1974 έως σήμερα, ώστε να είναι σαφές σε εμάς τους ίδιους αν η στρατηγική μας επιβεβαιώνεται, επικαιροποιείται ή αναπροσαρμόζεται, αρχής γενόμενης από την αίσθηση του χρόνου που διέπει την αντίληψή μας για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις και το Κυπριακό ως διεθνές ζήτημα. Περάσαμε πολλές δεκαετίες με την αίσθηση ότι ο χρόνος δεν μας πιέζει. Τώρα αυτή η αίσθηση έχει αντιστραφεί.
Δεύτερον, ότι αυτή θα έχει καταστεί αντικείμενο ενδελεχούς «επαγγελματικής» / διπλωματικής προετοιμασίας, η οποία είναι ούτως ή άλλως αναγκαία όχι μόνο για τη συγκεκριμένη αλλά και για κάθε συναφή πρωτοβουλία ελληνικής ή άλλης προέλευσης.
Τρίτον, ότι αυτή θα έχει περιβληθεί με ευρεία εσωτερική συναίνεση, κάτι που απαιτεί επαρκή βαθμό συναντίληψης για τις ευκαιρίες που ενδεχομένως ανοίγει και για τους κινδύνους που προφανώς γεννά το ρευστό και υπό συνεχή διαμόρφωση νέο διεθνές πλαίσιο. Βρισκόμαστε υπό συνθήκες «συναλλακτικού βολονταρισμού» που θέτει υπό αμφισβήτηση όλες τις μέχρι πρότινος αυτονόητες δυτικές παραδοχές και όλα τα πρωτόκολλα διεθνοπολιτικής και διπλωματικής συμπεριφοράς.
Τα συστατικά στοιχεία
Θεωρώ λοιπόν ότι θα βοηθούσε την τοποθέτηση της υπό κυοφορία πρωτοβουλίας και στα τρία παραπάνω πεδία, η καταγραφή ορισμένων συστατικών της στοιχείων που υπονοούνται αλλά είναι χρήσιμο να έχουν ειπωθεί ρητά:
Η πολυμερής διάσκεψη παράκτιων κρατών είναι προφανές ότι αφορά την Αν. Μεσόγειο και όχι το Αιγαίο στο οποίο οι παράκτιες χώρες είναι μόνο η Ελλάδα και η Τουρκία.
Αυτό γεννά την ανάγκη να διευκρινιστεί τι προτείνουμε να γίνει με τις διμερείς επαφές μεταξύ των κρατών της περιοχής. Πρωτίστως με τις «διερευνητικές επαφές» μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας που πάντως μετά το 2013 θέλουμε να έχουν ως αντικείμενο την οριοθέτηση της υφαλοκρηπίδας και της ΑΟΖ στο Αιγαίο και την Αν. Μεσόγειο ώστε να συντίθεται η συνολική εικόνα των εκατέρωθεν ακτογραμμών. Αλλά και με την προοπτική των διμερών επαφών Ελλάδας – Λιβύης, όπως και με την πιθανότητα κάποια στιγμή να ολοκληρωθεί η μερική οριοθέτηση μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου.
Διμερούς χαρακτήρα είναι επιπλέον οι πρακτικά κρίσιμες ελληνοτουρκικές επαφές για τα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, κυρίως αεροναυτικού χαρακτήρα, καθώς ζητήματα σχετικά με τον εναέριο χώρο, την έρευνα και διάσωση και άλλα συναφή αναφέρονται όχι μόνο στο Αιγαίο αλλά και στην Αν. Μεσόγειο. Συνεπώς, όσο ενδιαφέρουσα και σημαντική και αν είναι μια πολυμερής διάσκεψη, οι διμερείς επαφές και συμφωνίες ή πρακτικές διευθετήσεις είναι αναπόφευκτες και επιβεβλημένες.
Η πολυμερής διάσκεψη για την Αν. Μεσόγειο ως ιδέα ευρωπαϊκής προέλευσης το 2020 προφανώς περιλάμβανε και τη συμμετοχή της Ευρωπαϊκής Ενωσης ως τέτοιας. Αυτό όμως δεν περιλαμβανόταν στην τουρκική πρόταση της ίδιας χρονιάς και μέχρι την ώρα αυτή δεν καταγράφηκε –ρητά– ως στοιχείο της τωρινής ελληνικής πρωτοβουλίας.
Δίχως Ισραήλ και Λίβανο
Δεν είναι προφανής ο λόγος για τον οποίο στην αρχική ομάδα παράκτιων κρατών δεν περιλαμβάνεται το Ισραήλ αλλά και ο Λίβανος, χώρες που συνδέονται με τις συμφωνίες οριοθέτησης της κυπριακής ΑΟΖ αλλά και με άλλα σημαντικά σχέδια όπως η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ.
Οι διμερείς επαφές – Η πολυμερής διάσκεψη παράκτιων κρατών είναι προφανές ότι αφορά την Αν. Μεσόγειο και όχι το Αιγαίο στο οποίο οι παράκτιες χώρες είναι μόνο η Ελλάδα και η Τουρκία. Αυτό γεννά την ανάγκη να διευκρινιστεί τι προτείνουμε να γίνει με τις διμερείς επαφές, πρωτίστως μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας.
Μια πολυμερής διάσκεψη με τη συμμετοχή Ελλάδας, Τουρκίας, Αιγύπτου, Λιβύης και Κύπρου (χωρίς αναφορά προς το παρόν στο ζήτημα των Τουρκοκυπρίων και στο ζήτημα της διεθνούς εκπροσώπησης της Λιβύης και των υβριδικών πολιτειακών καταστάσεων που υπάρχουν εκεί) σημαίνει ότι καλούνται να μετάσχουν χώρες που έχουν στην Αν. Μεσόγειο χωρικά ύδατα έκτασης 12 ν.μ. και χώρες που έχουν χωρικά ύδατα έκτασης αλλού 6 και αλλού 12 ν.μ. Στη δεύτερη κατηγορία ανήκει η Ελλάδα και –ενδιαφέρον– η Τουρκία. Χώρες που έχουν ανακηρύξει ΑΟΖ και χώρες που έχουν επιλέξει να προηγείται η οριοθέτηση και να ακολουθεί η ανακήρυξη η οποία γίνεται σταδιακά.
Χώρες που έχουν σύμφωνες με το Διεθνές Δίκαιο διμερείς οριοθετήσεις έστω μερικές (όπως η ελληνοαιγυπτιακή) και χώρες που έχουν προβεί σε οριοθετήσεις κατά παράβαση των κανόνων του Διεθνούς Δικαίου (όπως το τουρκολιβυκό μνημόνιο). Χώρες-μέλη της Ε.Ε. (Ελλάδα και Κύπρος που δεσμεύονται από το ενωσιακό κεκτημένο) και τρίτες χώρες από τις οποίες η Τουρκία τελεί υπό καθεστώς τελωνειακής ένωσης με την Ε.Ε. Χώρες-μέλη του ΝΑΤΟ (Ελλάδα και Τουρκία) και χώρες εκτός Συμμαχίας.
Η αναζωπύρωση μιας τέτοιας διπλωματικής πρωτοβουλίας με την προϊστορία που σημειώσαμε, εκ των πραγμάτων διασταυρώνεται με συζητήσεις για προσωρινές διευθετήσεις πρακτικού χαρακτήρα (που προβλέπονται ρητά στην UNCLOS) σε περιοχές με μη οριοθετημένη ακόμη υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ για τη διέλευση αγωγών και καλωδίων.
Τέλος, εφόσον αντικείμενο μιας τέτοιας διάσκεψης θέλουμε να είναι, μεταξύ άλλων, η οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών και τα ενεργειακά ζητήματα, η θεμελιώδης αποσαφήνιση που πρέπει να έχουμε κατά νου, χωρίς να απαιτείται να ανακοινωθεί εξαρχής, αφορά την προτεινόμενη κατάληξη όταν, μετά την υπέρβαση των δυσκολιών που αφορούν τους συμμετέχοντες και τον σκοπό, συγκληθεί η πολυμερής διάσκεψη και προκύψει η στιγμή της διαφωνίας είτε επί της αρχής είτε επί των «λεπτομερειών» ως προς την οριοθέτηση. Η κατάληξη αυτή θα είναι δικαιοδοτική, σύμφωνα με την πάγια θέση μας ή και άλλου τύπου; Αυτό όμως το κομβικό ερώτημα δεν εμποδίζει να έχουν επιτευχθεί χρήσιμα πρακτικά αποτελέσματα πριν φτάσει η στιγμή αυτή.
Ο κ. Ευάγγελος Βενιζέλος είναι πρώην αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών. Πρώην υπουργός Εθνικής Αμυνας. Ομότιμος καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.
Ποια προβλήματα ταλαιπωρούν τους κατοίκους – κατά δήλωσή τους – ανά Περιφερειακή Ενότητα της ΠΑΜΘ;
«Τα ευρήματα είναι ανησυχητικά: το 62% των ερωτηθέντων θέτει στα βασικά του προβλήματα τη φτώχεια και την ανεργία», είπε ο πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Περιφερειακών Πολιτικών Θεόδωρος Λουλούδης, παρουσιάζοντας τη μεγάλη αυτή έρευνα στο 2ο Αναπτυξιακό Συνέδριο Regional Growth Conference «Ανατολική Μακεδονία & Θράκη»
Το πρώτο σκέλος της μεγάλης έρευνας καταγραφής τάσεων και αντιλήψεων των κατοίκων της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης, παρουσίασε στο πλαίσιο του 2ου Αναπτυξιακού Συνεδρίου «Regional Growth Conference» Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης, ο πρόεδρος του Παρατηρητηρίου Περιφερειακών Πολιτικών Θεόδωρος Λουλούδης, στο Τσανάκλειο Μέγαρο Κομοτηνής. Η έρευνα είχε δημοσιευτεί αναλυτικά με όλα τις τα ευρήματα, ανήμερα της έναρξης του συνεδρίου (21 Οκτωβρίου) από τον «Χρόνο».
Όπως εξήγγειλε, αυτό είναι το πρώτο τμήμα της έρευνας, καθώς το δεύτερο τμήμα – με τη δημοσκόπηση πολιτικών τάσεων – θα δημοσιευτεί προσεχώς στις εφημερίδες «Χρόνος» και «Πελοπόννησος». «Η έρευνα έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον», είπε προλογικά και τόνισε: «Τα ευρήματα είναι ανησυχητικά: το 62% των ερωτηθέντων θέτει στα βασικά του προβλήματα τη φτώχεια και την ανεργία. Το γεγονός αυτό δείχνει πως απαιτούνται συντονισμένες πολιτικές για ουσιαστική περιφερειακή ανάπτυξη».
Μάλιστα, όπως έκανε γνωστό «σε καμία άλλη Περιφέρεια της χώρας δεν έχουμε συναντήσει ως πρώτη απάντηση την φτώχεια – ανεργία», γεγονός που δεν αποδίδεται – μεθοδολογικά και αποκλειστικά – στον πραγματικό δείκτη φτώχειας των κατοίκων αλλά κυρίως στην ευρύτερη αντίληψη των κατοίκων της Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης, ότι ζουν σε έναν τόπο φτωχό. Άξιο αναφοράς, επίσης, θεωρείται ότι το ποσοστό είναι ολοένα υψηλότερο όσο πλησιάζουμε στον Έβρο. «Ελπίζω η έρευνα να αποτελεί τροφή για σκέψη», σημείωσε απευθυνόμενος προς το ακροατήριο ο Θεόδωρος Λουλούδης.
Η έρευνα διεξήχθη από την εταιρία Data R.C., με αναθέτουσες τις εφημερίδες «Χρόνος» και «Πελοπόννησος» με σκοπό την καταγραφή απόψεων και στάσεων των κατοίκων της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης σχετικά με την ποιότητα ζωής και την καθημερινότητά τους, αλλά και σχετικά με την ανάπτυξη και τις επενδυτικές προοπτικές της περιοχής.
Απόψεις των κατοίκων για τα σημαντικότερα προβλήματα της περιοχής τους Από την ερώτηση: «Ανεξάρτητα από το αν σας αφορούν ή όχι προσωπικά, ποια είναι, για εσάς, τα τρία πιο σημαντικά προβλήματα της περιοχής σας;», όπου ζητήθηκαν συνολικά τρεις απαντήσεις από κάθε συμμετέχοντα, οι δημοσκόποι επεδίωξαν την καταγραφή των σημαντικότερων προβλημάτων που απασχολούν τους κατοίκους της Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης αλλά και της «εικόνας» που έχουν για τον τόπο που ζουν.
Περισσότεροι από έξι στους δέκα (61,8%) ανέφεραν ότι ζουν σε ένα τόπο που χαρακτηρίζεται από «φτώχεια» και «ανεργία». Δεν υπάρχει άλλη Ελληνική περιφέρεια με ανάλογη εικόνα. Οι αναλυτές θεωρούν ότι αυτή η «άποψη – στάση» περιγράφει περισσότερο «εικόνα» που έχουν για τον τόπο που ζουν και την πορεία του. Αυτό διότι παράλληλα (όπως καταγράφηκε σε επόμενη ερώτηση) αισθάνονται ικανοποιημένοι με τον τόπο που ζουν και παράλληλα εκφράζουν αίσθημα ασφάλειας. Ως δεύτερο σημαντικότερο πρόβλημα αναφέρεται η κακή κατάσταση του οδικού δικτύου (31,9%), ενώ ως τρίτο σημαντικότερο πρόβλημα αναδεικνύεται τα των υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης (23,6%). Στην πρώτη πεντάδα περιλαμβάνεται η καθαριότητα των κοινόχρηστων χώρων (13,7%) και το δημογραφικό ζήτημα που σχετίζεται με την μείωση αλλά και τη γήρανση του πληθυσμού (10,2%). Σε μικρότερα ποσοστά αναφέρονται προβλήματα που αφορούν τις δημόσιες συγκοινωνίες, τα σχολεία και τις εκπαιδευτικές υποδομές, καθώς και την αποκομιδή απορριμμάτων.
Προβλήματα ανά Περιφερειακή Ενότητα Ανά Περιφερειακή Ενότητα, η «φτώχεια και ανεργία» αναφέρεται σε όλες ως το σημαντικότερο πρόβλημα, αλλά με διαφορετική ένταση. Σε μεγαλύτερο ποσοστό στην Π.Ε. Έβρου (74,8%) και την Π.Ε. Ροδόπης (64,8%). Το «οδικό δίκτυο – κατάσταση δρόμων», καταγράφεται ως το δεύτερο πιο σημαντικό πρόβλημα, ιδιαίτερα από τους πολίτες της Π.Ε. Ξάνθης και της Π.Ε. Δράμας (στην οποία το πρόβλημα καταγράφεται ως τρίτο, αφού ως δεύτερο καταγράφεται το θέμα των «υπηρεσιών υγειονομικής περίθαλψης»).
Ακολούθως, ανά Π.Ε., οι πολίτες αναφέρουν προβλήματα με διαφορετική σειρά και ένταση. Στην Π.Ε. Δράμας: τα σχολεία και η γήρανση του πληθυσμού. Στην Π.Ε. Καβάλας: οι δημόσιες συγκοινωνίες και το κυκλοφοριακό. Στην Π.Ε. Ξάνθης και στην Π.Ε. Ροδόπης: η καθαριότητα δημόσιων χώρων και τα αδέσποτα. Στην Π.Ε. Έβρου: η γήρανση του πληθυσμού και οι δημόσιες συγκοινωνίες.
Δεν συμφωνώ με τον ενθουσιασμό ορισμένων αναλυτών στην Ελλάδα και στην Κύπρο για την εκλογή του Τουφάν Ερχιουρμάν ως πολιτικού ηγέτη των Τουρκοκυπρίων. Δεν τον αποκαλώ Πρόεδρο, διότι δεν αναγνωρίζω το κράτος του. Είναι διεθνώς ανύπαρκτο. Είναι ο ηγέτης των ολίγων Τουρκοκυπρίων που απέμειναν στα Κατεχόμενα και πολλών εποίκων που ήρθαν από την Ανατολία και αλλοιώνουν τον δημογραφικό χαρακτήρα του νησιού κατά τρόπο που καταδικάζεται από τον ΟΗΕ και το Διεθνές Δίκαιο.
Ο Ερχιουρμάν δεν ψηφίσθηκε ως αντίπαλο δέος στις πιέσεις της Άγκυρας. Προτιμήθηκε από άλλους υποψηφίους λόγω της αντίθεσης των Τουρκοκυπρίων σε πολιτικές ισλαμιστικού προσανατολισμού. Ούτε θέλει ούτε μπορεί να απομακρυνθεί από τις οδηγίες της Τουρκίας. Πώς είναι δυνατόν να υπάρξει ανεξαρτησία γνώμης όταν στα Κατεχόμενα εδρεύουν 40.000 πάνοπλοι Τούρκοι στρατιώτες; Οι ψηφοφόροι δεν είπαν όχι στην Άγκυρα. Είπαν όχι στο ακραίο Ισλάμ.
Ο Ερντογάν κατά βάθος είναι ευχαριστημένος. Αφήνει τον Μπαχτσελί των Γκρίζων Λύκων να φωνάζει για να δημιουργούνται εντυπώσεις. Η εικόνα των Τουρκοκυπρίων θα βελτιωθεί διεθνώς, διότι ο Ερχιουρμάν έχει φαινομενικά μία πιο ήπια λεκτική προσέγγιση από τον προκάτοχό του Ερσίν Τατάρ. Έτσι ο Ερντογάν θα τον παρουσιάζει στους Αμερικανούς και στους Ευρωπαίους ως διαλλακτικό που έχει απέναντί του τους … αδιάλλακτους Έλληνες της Κύπρου και της Αθήνας.
Φαινομενικά και φραστικά ήπιος. Στην ουσία ο Ερχιουρμάν δεν λέει κάτι διαφορετικό από αυτά που πρεσβεύει και προωθεί η πολιτική του Ερντογάν. Δήλωσε ο νέος εκπρόσωπος των Κατεχομένων ότι θέλει στην Κύπρο μία ιδιόμορφη (sui generis) ομοσπονδία δύο ισότιμων κρατών. Κοινές εξουσίες θα έχει σε έξι μόνο τομείς: Ασφάλεια, ενέργεια, υδρογονάνθαρκες, ιθαγένεια, θαλάσσιες δικαιοδοσίες και εμπορικούς δρόμους.
Τι διαφορετικό λέει ο Ερντογάν; Μιλά για δύο κράτη, αφήνει ανοικτό το ενδεχόμενο μιας χαλαρής σύνδεσής τους (συνομοσπονδία) και επιδιώκει τον έλεγχο των ζητημάτων ασφαλείας όλης της Κύπρου και συμμετοχή στα κοιτάσματα και στους ενεργειακούς πόρους. Ο Ερχιουρμάν απλώς τα λέει με πιο διπλωματική γλώσσα.
Καταγράφω επί λέξει την τελευταία δήλωσή του Ερχιουρμάν προ των εκλογών: «Το όνομα δεν έχει σημασία (σημ. ομοσπονδία ή συνομοσπονδία). Το τουρκοκυπριακό κράτος και το ελληνοκυπριακό κράτος θα είναι δύο ισότιμα κράτη. Και θα ασκούν όλες τις υπόλοιπες εξουσίες εκτός από τις έξι, κυρίαρχα, το καθένα εντός της δικής του κυρίαρχης επικράτειας. Αυτό είναι το μοντέλο που περιγράφω. Και επειδή η κοινή δικαιοδοσία τους συνεχίζεται ο εγγυητικός ρόλος της Τουρκίας παραμένει ο ίδιος».
Με απλά λόγια: Πλήρης τουρκική επιρροή στον Βορρά, μερική τουρκική επιρροή στον Νότο. Δύο κράτη σε συσκευασία ενός με δυνατότητα της Τουρκίας να παρεμβαίνει σε όλο το νησί όποτε θέλει. Νομιμοποίηση και μονιμοποίηση της κατοχής και των τετελεσμένων της εισβολής.
Ας μην πανηγυρίζουμε λοιπόν. Η Λευκωσία και η Αθήνα πρέπει να απορρίψουν κάθε σχέδιο δύο κρατών με οποιοδήποτε περιτύλιγμα κι αν έρχεται αυτό. Τα χαμόγελα δεν αρκούν. Ο Ελληνισμός της Κύπρου πρέπει να συνεχίσει την αμυντική του θωράκιση και να διαβλέψει σωστά τις τουρκικές βλέψεις, οι οποίες ξεκινούν από το 1956 με τα έξι βήματα του σχεδίου Νιχάτ Ερίμ. Η Τουρκία αναζητεί τρόπο για να ελέγχει όλη την Κύπρο!
Το νησί της Ικαρίας είναι γνωστό ως Γαλάζια Ζώνη λόγω ενός τρόπου ζωής που προάγει τη μακροζωία και συγκεντρώνει υψηλά ποσοστά αιωνόβιων, καθιστώντας το ελκυστικό για συνταξιούχους.
Για δεκαετίες, οι συνταξιούχοι που αναζητούσαν την καλή ζωή στο εξωτερικό κατευθύνονταν σε μέρη όπως η Κόστα Ρίκα, η Πορτογαλία και ο Παναμάς. Όμως τώρα, μια διαφορετική παραθαλάσσια χώρα ανεβαίνει αθόρυβα στην κατάταξη. Μια χώρα όπου οι ελιές, το ούζο και η θέα στη θάλασσα συνδυάζονται με οικονομική προσιτότητα, προσβασιμότητα και έναν αξιοζήλευτο ρυθμό ζωής.
«Βλέπουμε αυξανόμενο ενδιαφέρον για την Ελλάδα μεταξύ των συνταξιούχων και όσων πλησιάζουν στη συνταξιοδότηση», λέει η Jennifer Stevens, αρχισυντάκτρια του International Living, μιας έκδοσης που ειδικεύεται στη συνταξιοδότηση στο εξωτερικό. «Αν και οι φόροι εκεί είναι συνήθως υψηλότεροι από ό,τι στις ΗΠΑ, τα φορολογικά αυτά έσοδα χρηματοδοτούν ελκυστικές υπηρεσίες όπως η εξαιρετική υγειονομική περίθαλψη, και οι άνθρωποι το έχουν αντιληφθεί. Ακόμη και με υψηλότερους φόρους, το καθαρό κόστος ζωής εξακολουθεί να είναι χαμηλότερο σε σχέση με τις ΗΠΑ, και η ποιότητα ζωής υψηλότερη».
Για πολλούς, η Ελλάδα προσφέρει τον ιδανικό συνδυασμό: έναν πιο αργό, πιο υγιεινό τρόπο ζωής σε συνδυασμό με ένα ισχυρό νομικό πλαίσιο για μόνιμη διαμονή και ένα κόστος ζωής έως και 40 τοις εκατό χαμηλότερο σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με έκθεση της Get Golden Visa, μιας εταιρείας που βοηθά πελάτες να επενδύσουν σε προγράμματα παγκόσμιας διαμονής και ιθαγένειας.
Η έκθεση βασίστηκε σε δεδομένα της Υπηρεσίας Κοινωνικής Ασφάλισης των ΗΠΑ για το 2023 (τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα), ένα από τα λίγα κριτήρια για τον πληθυσμό των συνταξιούχων. Διαπιστώθηκε ότι 13.251 Αμερικανοί λάμβαναν συνταξιοδοτικές παροχές των ΗΠΑ στην Ελλάδα — λιγότεροι από τους 26.397 στο Ηνωμένο Βασίλειο, αλλά περισσότεροι από τους 10.723 στην Πορτογαλία και τους 8.698 στην Ισπανία — κατατάσσοντας τη χώρα στις δέκα κορυφαίες παγκοσμίως για Αμερικανούς συνταξιούχους.
«Περισσότεροι Αμερικανοί ετοιμάζουν πλέον ένα ‘σχέδιο εξόδου’», λέει ο Μουράτ Τσόσκουν, συνιδρυτής της Get Golden Visa, που φέρει το όνομά της από τη Χρυσή Βίζα — έναν τύπο θεώρησης που παρέχει δικαίωμα διαμονής σε πολλές χώρες με αντάλλαγμα σημαντική οικονομική επένδυση. «Η Πορτογαλία, η Ιταλία και η Ελλάδα βρίσκονται ανάμεσα στους κορυφαίους προορισμούς που εξετάζουν, όχι επειδή αναγκάζονται να φύγουν, αλλά επειδή θέλουν να έχουν επιλογές».
Τα πλεονεκτήματα της συνταξιοδότησης στην Ελλάδα: τρόπος ζωής και ευεξία
Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς γιατί είναι ελκυστική. Η Ελλάδα απολαμβάνει 310 ημέρες ηλιοφάνειας το χρόνο, έχει ενεργό εξωτερικό τρόπο ζωής και την περίφημη μεσογειακή διατροφή.
Αυτά ήταν αρκετά για να πείσουν τη συνταξιούχο Μίτσι Σμιθ Γκριν από τις ΗΠΑ, η οποία βρίσκεται στη διαδικασία μετεγκατάστασης στην Κρήτη. «Φαντάζομαι πολύ λιγότερο άγχος και έναν γενικά πιο υγιεινό τρόπο ζωής, όπως το να περπατάς αντί να οδηγείς, μια πιο υγιεινή διατροφή και την ελευθερία να συμμετέχω σε υπαίθριες δραστηριότητες όποτε το θέλω», λέει.
«Ο τρόπος ζωής εδώ είναι απλώς πιο υγιεινός», επιβεβαιώνει η Μίνα Άγνος, ειδικός στα ταξίδια στην Ελλάδα και ιδρύτρια του γραφείου πολυτελών ταξιδιών Travelive, που μοιράζει τον χρόνο της μεταξύ Φλόριντα και Αθήνας. «Ο κόσμος περπατά περισσότερο, τρώει φρέσκο φαγητό, κολυμπά σε αλμυρό νερό. Βλέπεις παππούδες και γιαγιάδες να κάνουν τα ψώνια τους με τα πόδια. Αυτή η καθημερινή κίνηση μετράει».
Το νησί της Ικαρίας είναι μία από τις Γαλάζιες Ζώνες του κόσμου, όπου οι κάτοικοι συχνά ζουν μέχρι τα 90 τους και παραπάνω. Στοιχεία από τον Οργανισμό Οικονομικής Συνεργασίας και Ανάπτυξης, που συγκεντρώνει κυρίως χώρες με υψηλό εισόδημα και δημοκρατικά καθεστώτα για την προώθηση της οικονομικής ανάπτυξης, του δίκαιου εμπορίου και της κοινωνικής προόδου, δείχνουν ότι η Ελλάδα, συνολικά, έχει καλύτερη απόδοση από τον μέσο όρο στο 47 τοις εκατό των δεικτών υγείας (όπως το προσδόκιμο ζωής και η κατανάλωση αλκοόλ).
Για τη Μάγδα Καντζαβέλου, 69 ετών, η οποία συνταξιοδοτήθηκε πριν από τρία χρόνια από τη δουλειά της σε εταιρεία χονδρικής πώλησης οπωροκηπευτικών στο Λος Άντζελες, αυτό το αίσθημα ανανέωσης ήταν βαθύ.
«Νιώθω ότι μου δόθηκε μια δεύτερη ευκαιρία να ζήσω», λέει. «Θέλω να ντύνομαι όμορφα κάθε μέρα, να βγαίνω βόλτες, να προσεύχομαι και να ζω στο έπακρο — κάτι που δεν ένιωθα πριν».
Οι συνταξιούχοι ανακαλύπτουν τις χαρές της Ελλάδας, από τη Θεσσαλονίκη (αριστερά) μέχρι την Αθήνα (δεξιά).
Τι πρέπει να γνωρίζετε για τη συνταξιοδότηση στην Ελλάδα: βίζες, φόροι και τα ψιλά γράμματα
Για τους Αμερικανούς, η Ελλάδα προσφέρει μία από τις πιο προσβάσιμες και οικονομικά συμφέρουσες διαδρομές για διαμονή στην Ευρώπη.
«Οι συνταξιούχοι συνήθως εξετάζουν τη βίζα Οικονομικά Ανεξάρτητου Προσώπου (FIP), τη Χρυσή Βίζα ή τη Βίζα Ψηφιακού Νομά», εξηγεί η Αικατερίνη Σισσάνη, δικηγόρος με ειδίκευση στη μετανάστευση με έδρα την Αθήνα.
Η βίζα FIP είναι κατάλληλη για συνταξιούχους με παθητικό εισόδημα και απαιτεί αποδείξεις για 3.500 ευρώ (περίπου 2.300 δολάρια ΗΠΑ) τον μήνα (συν επιπλέον 20% για σύζυγο)· τα έσοδα από την Κοινωνική Ασφάλιση υπολογίζονται. Η Χρυσή Βίζα απαιτεί επένδυση τουλάχιστον 250.000 ευρώ (περίπου 270.000 δολάρια ΗΠΑ) σε ακίνητη περιουσία στην Ελλάδα· αυτό παρέχει πενταετή ανανεώσιμη άδεια διαμονής και δυνατότητα απόκτησης ιθαγένειας μετά από επτά χρόνια, χωρίς απαίτηση πλήρους διαμονής.
«Προσφέρει πιθανότατα την καλύτερη Χρυσή Βίζα στην Ευρώπη αυτή τη στιγμή», λέει η Στίβενς. «Είναι ευκαιρία συγκριτικά με την Ισπανία ή την Πορτογαλία, οι οποίες έχουν αυξήσει τα όρια ή έχουν καταργήσει [την κατηγορία] επενδύσεων σε ακίνητα».
Η Πορτογαλία, που κάποτε φημιζόταν για τη φιλόξενη Χρυσή Βίζα της, αναθεώρησε το πρόγραμμα το 2023. Πλέον, οι αιτούντες πρέπει να επενδύσουν 500.000 ευρώ σε εγκεκριμένα επενδυτικά κεφάλαια επιχειρηματικού κινδύνου, 250.000 ευρώ σε πολιτιστικά έργα ή 500.000 ευρώ σε επιχείρηση που δημιουργεί πέντε θέσεις εργασίας, καθώς οι επενδύσεις σε ακίνητα δεν πληρούν πλέον τα κριτήρια.
Παράλληλα, για όσους είναι μερικώς συνταξιούχοι, υπάρχει η Βίζα Ψηφιακού Νομά της Ελλάδας. Ξεκίνησε το 2021 και απευθύνεται σε απομακρυσμένους εργαζομένους με εισόδημα τουλάχιστον 3.500 ευρώ τον μήνα, και ο ενιαίος φόρος 7 τοις εκατό στις ξένες συντάξεις παραμένει ένας από τους πιο ελκυστικούς στην Ευρώπη (στην Πορτογαλία, για παράδειγμα, η φορολόγηση είναι 10 τοις εκατό).
Πώς συγκρίνεται η Ελλάδα με άλλους προορισμούς συνταξιοδότησης
Αν και η Πορτογαλία βρίσκεται εδώ και καιρό στην κορυφή των λιστών με τους «καλύτερους τόπους για συνταξιοδότηση», η οικονομική προσιτότητα και η ευελιξία της Ελλάδας βοηθούν τη χώρα να καλύψει ταχέως τη διαφορά.
Το κόστος ζωής στην Πορτογαλία είναι περίπου 40 τοις εκατό χαμηλότερο από ό,τι στις ΗΠΑ, και η στέγαση περίπου 33 τοις εκατό φθηνότερη, σύμφωνα με το International Citizens Group, το οποίο καθοδηγεί τους αποδήμους στις λεπτομέρειες της μετεγκατάστασης στο εξωτερικό. Ένα διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου στη Λισαβόνα νοικιάζεται έναντι 900 έως 1.100 δολαρίων, ενώ σε μικρές πόλεις οι τιμές κυμαίνονται από μόλις 315 έως 385 δολάρια.
Σε σύγκριση, ένα διαμέρισμα ενός υπνοδωματίου στην Αθήνα ή τη Θεσσαλονίκη νοικιάζεται κατά μέσο όρο για 415 έως 890 δολάρια, με ακόμη χαμηλότερες τιμές εκτός των πόλεων, σύμφωνα με το Numbeo. Η επίσκεψη σε ιδιώτη γιατρό ξεκινά από 60 ευρώ (περίπου 70 δολάρια ΗΠΑ), ένα απλό γεύμα κυμαίνεται από 15 έως 30 ευρώ (17,50 έως 35 δολάρια ΗΠΑ), και η μηνιαία κάρτα για το μετρό της Αθήνας κοστίζει 20 ευρώ (περίπου 23 δολάρια ΗΠΑ).
Η Καντζαβέλου σημειώνει ότι από την εμπειρία της μπορούσε να προμηθευτεί σχεδόν όλα της τα φάρμακα από το φαρμακείο χωρίς ιατρική συνταγή και να δει γιατρούς άμεσα χωρίς να χρειάζεται να περιμένει μήνες για ραντεβού. Επίσης, ξοδεύει περίπου 170 δολάρια την εβδομάδα για είδη παντοπωλείου, σε σύγκριση με 300 δολάρια την εβδομάδα στην Καλιφόρνια.
Οι τιμές καταναλωτή στην Ελλάδα είναι 38 έως 42 τοις εκατό χαμηλότερες σε σχέση με τις ΗΠΑ και οι τιμές στα εστιατόρια 50 τοις εκατό φθηνότερες, σύμφωνα με την Get Golden Visa. Ο δείκτης επιπέδου τιμών της Ελλάδας είναι 64 (μέσος όρος ΕΕ: 100), καθιστώντας τη μία από τις καλύτερες επιλογές «σχέσης ποιότητας-τιμής» στην Ευρώπη.
«Όταν συνδυάζεις κόστος, ασφάλεια και πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη», λέει η Στίβενς, «η Ελλάδα μετατρέπεται ταχέως σε έναν από τους πιο πρακτικούς και όμορφους τόπους συνταξιοδότησης στον κόσμο».
Ένας τουλάχιστον επιβαρυντικός παράγοντας, σημειώνει η Κέι Φίλαξ, Αμερικανίδα συνταξιούχος από το Οχάιο που ζει στην Αθήνα, είναι η γραφειοκρατία. «Η ζωή εδώ είναι πανέμορφη, αλλά οι άνθρωποι δεν συνειδητοποιούν ότι μπορεί επίσης να είναι αγχωτική», λέει. «Οι τράπεζες κλείνουν στις 2 μ.μ. Μπορεί να σου πάρει μισή μέρα να στείλεις ένα δέμα. Το σύστημα υστερεί σε σύγκριση με τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Άνθρωποι συμμετέχουν σε παραδοσιακούς χορούς κατά τη διάρκεια ενός φεστιβάλ στη Σέριφο. «Οι Έλληνες είναι εκφραστικοί, παθιασμένοι και γενναιόδωροι», λέει μια ειδικός στα ταξίδια που μοιράζει τον χρόνο της μεταξύ Φλόριντα και Αθήνας.
Κοινότητα, σύνδεση — και ανάπτυξη
Παρά τις όποιες απογοητεύσεις, οι περισσότεροι απόδημοι ερωτεύονται βαθιά τη φιλοξενία της Ελλάδας — την κουλτούρα της ζεστασιάς και της αποδοχής.
«Οι ντόπιοι σε καλούν για δείπνο, μοιράζονται γεύματα και φροντίζουν τους γείτονες», λέει η Σισσάνη.
Η Άγνος συμφωνεί: «Οι Έλληνες είναι εκφραστικοί, παθιασμένοι και γενναιόδωροι. Εδώ μπορείς να χτίσεις αληθινές φιλίες».
Αυτό το αίσθημα του ανήκειν συγκλόνισε περισσότερο την Καντζαβέλου όταν ξανασυνδέθηκε με ξαδέλφια που είχε να δει 50 χρόνια.
«Όταν τους είδα, ήταν σαν να μην είχαμε ποτέ χωρίσει», λέει. «Αυτή η δυνατή ελληνική αγάπη. Τη νιώθεις παντού».
Δεν είναι περίεργο που οι κοινότητες μεγαλώνουν και η χώρα προσαρμόζεται. Σύμφωνα με την International Trade Administration, ο τομέας υποδομών της Ελλάδας προβλέπεται να αυξηθεί κατά 4,2 τοις εκατό το 2025, με έργα αξίας άνω των 13 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε εξέλιξη. Το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών και το ΤΑΙΠΕΔ ηγούνται της επέκτασης σε αεροδρόμια, αυτοκινητόδρομους και συστήματα μετρό.
Δεκατέσσερα περιφερειακά αεροδρόμια, μεταξύ των οποίων η Σαντορίνη (JTR) και η Θεσσαλονίκη (SKG), έχουν ήδη αναβαθμιστεί, ενώ το Διεθνές Αεροδρόμιο Αθηνών (ATH) επεκτείνεται για να καλύψει την αυξανόμενη ζήτηση. Στην Κρήτη, το Αεροδρόμιο Καστελλίου έχει ολοκληρωθεί κατά πάνω από 40 τοις εκατό, ενώ η Αθήνα αποκτά 950 νέα ηλεκτρικά λεωφορεία και αναβαθμισμένους συρμούς μετρό.
Η Ελλάδα δεν είναι τέλεια. Αλλά για πολλούς Αμερικανούς, μια ζωή γεμάτη ήλιο, ασφάλεια και απλότητα αξίζει την αλλαγή.
«Δεν συνταξιοδοτείσαι σε μια χώρα τόσο όσο σε μια κοινότητα», λέει η Στίβενς. «Η Ελλάδα προσφέρει και την ηρεμία της Μεσογείου και μια κουλτούρα που σου θυμίζει να ζεις πραγματικά».
Ή, όπως το λέει η συνταξιούχος Καντζαβέλου: «Έλα, διασκέδασε, ζήσε τα όνειρά σου εδώ. Το φαγητό, οι άνθρωποι και οι παραλίες είναι εκπληκτικά. Αλλά το καλύτερο είναι πόσο πιο εύκολη και χαρούμενη μοιάζει η ζωή στην Ελλάδα».
Meagan Drillinger
Η Meagan Drillinger είναι δημοσιογράφος ταξιδιών και ειδικός στο Μεξικό. Έχει γράψει για πολλά μέσα ενημέρωσης στον χώρο των ταξιδιών και του τρόπου ζωής, όπως τα Lonely Planet, Travel Weekly και Business Insider.
Φαίνεται ότι οι ΗΠΑ ετοιμάζονται να γίνουν και επίσημα κτήση του Ισραήλ. Έτσι ίσως εξηγείται το ότι τη δεξίωση για την υποδοχή της νέας Πρέσβεως των ΗΠΑ οργανώνει ο Σύνδεσμος Ελληνοϊσραηλινής Φιλίας (!) όπως μας πληροφορεί η ιστοσελίδα Hellenoscope
Μάλιστα νομίζω ότι είναι πολύ έξυπνη, πολύ κομψή και πολύ ταιριαστή και η επιλογή του Πάρκου Ελευθερίας για την τελετή. Εκεί δηλαδή που έκανε τα πιο φρικτά βασανιστήρια η στρατιωτική αστυνομία της δικτατορίας που επέβαλαν οι Αμερικανοί στην Ελλάδα.
Εβραίοι έποικοι ετοιμάζονται να επιτεθούν σε Παλαιστίνιους αγρότες υπό την προστασία των ισραηλινών δυνάμεων στη Χεβρώνα / AP
Η κατεχόμενη Δυτική Όχθη βιώνει μια άνευ προηγουμένου κλιμάκωση των επιθέσεων των Ισραηλινών εποίκων εναντίον Παλαιστινίων αμάχων.
Οι επιθέσεις συμπίπτουν με την περίοδο συγκομιδής της ελιάς και έχουν ξεφύγει από τον έλεγχο εν μέσω φαινομενικής συνενοχής ή αδυναμίας του Ισραήλ να τις περιορίσει, σύμφωνα με ισραηλινές αναφορές.
Σε λιγότερο από 24 ώρες, οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και τοπικές οργανώσεις κατέγραψαν περισσότερες από 10 νέες επιθέσεις, συμπεριλαμβανομένων εμπρησμών οχημάτων, σπιτιών και τζαμιών, καθώς και επιθέσεων σε αγρότες και εθελοντές σε διάφορες περιοχές της Ναμπλούς, της Ραμάλα, της Χεβρώνας και της Ιερουσαλήμ.
Ισραηλινές πηγές ασφαλείας δήλωσαν σε εβραϊκά μέσα ενημέρωσης ότι ο στρατός προετοιμάζεται για ένα κύμα αντιπαραθέσεων κατά την περίοδο της συγκομιδής, αλλά δεν είναι σε θέση να περιορίσει τη βία των εξτρεμιστών εποίκων που πραγματοποιούν «ανεξέλεγκτες» επιθέσεις.
Πηγή ασφαλείας επιβεβαίωσε «μια κορύφωση των γεγονότων και κλιμάκωση των συγκρούσεων» εν μέσω του αυξανόμενου αριθμού ένοπλων εποίκων στην περιοχή.
Από την παλαιστινιακή πλευρά, το πρακτορείο ειδήσεων WAFA ανέφερε ότι οι έποικοι κατέστρεψαν το τζαμί Khirbet Tana ανατολικά της Ναμπλούς και έκαψαν τρία οχήματα στην πόλη Ντέιρ Ντιμπουάν κοντά στη Ραμάλα. Επιτέθηκαν επίσης σε ελαιοσυλλέκτες στις πόλεις Μπέιτ Ντατζάν, Καφρ Μαλίκ, Ντέιρ Μπαλούτ και Μπέιτ Ίκσα, χρησιμοποιώντας σπρέι πιπεριού και πέτρες, αφήνοντας δεκάδες αγρότες να υποφέρουν από ασφυξία και τραυματισμούς.
Η περιοχή της Χεβρώνας έγινε επίσης μάρτυρας επανειλημμένων επιθέσεων, συμπεριλαμβανομένων των εμπρησμών σπιτιών και οχημάτων και του τραυματισμού ηλικιωμένων.
Εν τω μεταξύ, έποικοι επιχείρησαν να κλέψουν πρόβατα σε χωριά στη Βηθλεέμ και στη βόρεια κοιλάδα του Ιορδάνη και επιτέθηκαν σε κοινότητες Βεδουίνων κοντά στην Ιερουσαλήμ και την Ιεριχώ, με στόχο τον εκφοβισμό των κατοίκων και την αναγκαστική τους έξοδο.
Σύμφωνα με την Επιτροπή Αντίστασης στα Τείχη και τους Οικισμούς, οι έποικοι έχουν πραγματοποιήσει 141 επιθέσεις από την έναρξη της τρέχουσας περιόδου συγκομιδής ελιάς, σε σύγκριση με 17 άμεσες επιθέσεις από ισραηλινές δυνάμεις.
Από τις 7 Οκτωβρίου 2023, έχουν καταγραφεί περισσότερες από 7.150 επιθέσεις, με αποτέλεσμα τον θάνατο 34 Παλαιστινίων και την καταστροφή εκατοντάδων περιουσιών.
Παλαιστινιακές οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατηγορούν την ισραηλινή κυβέρνηση ότι παρέχει πολιτική κάλυψη και κάλυψη ασφαλείας στους εποίκους περιορίζοντας την πρόσβαση των Παλαιστινίων στα εδάφη τους και κρατώντας όσους αντιμετωπίζουν επιθέσεις, ενώ οι περισσότερες ισραηλινές έρευνες παραμένουν ασαφείς.
Οι ακτιβιστές προειδοποιούν ότι η συνέχιση αυτής της κλιμάκωσης στοχεύει στην επιβολή μιας νέας πραγματικότητας εποικισμού στην Περιοχή Γ, ιδιαίτερα στη βόρεια Δυτική Όχθη και την Ανατολική Ιερουσαλήμ, ως προοίμιο της εφαρμογής του σχεδίου Ε1, το οποίο στοχεύει στην απομόνωση της Ιερουσαλήμ από την παλαιστινιακή διασπορά της και στην ενίσχυση του ελέγχου στην κοιλάδα του Ιορδάνη.
«Οι επιθέσεις έχουν ξεφύγει από κάθε έλεγχο», έτσι περιγράφουν την κατάσταση επί τόπου ισραηλινοί κύκλοι, ενώ οι Παλαιστίνιοι θεωρούν τα όσα συμβαίνουν ως μια συστηματική πολιτική εκτοπισμού των κατοίκων και επέκτασης των οικισμών εις βάρος των εδαφών και των ιερών τόπων τους.
Προσφιλές θέμα των καναλιών τέτοιες ημέρες είναι να ρωτούν τους μαθητές τι γνωρίζουν για την 28η Οκτωβρίου και να χασκογελούν με τις απαντήσεις τους που συγχέουν το 1940 με το 1821.
Φταίνε οι μαθητές; Όχι, φυσικά. Φταίει το σύστημα εκπαίδευσης της χώρας που με κεντρική καθοδήγηση έχει αποδομήσει την ιστορία της Ελλάδας σε μια συνειδητή προσπάθεια αναπαραγωγής της ιδέας πως είμαστε ένας χώρος και ένα αμάλγαμα που τον κατοικεί.
Η αντίληψη αυτή, διεθνώς, περνά κρίση αλλά στην Ελλάδα τα μέσα ενημέρωσης την αναπαράγουν διότι εξυπηρετεί το πολιτικό τους αφήγημα.
Η συνειδητά αναληθής αυτή θέση έχει τις επιπτώσεις της και στην παραίτηση της κοινωνίας από την διάθεσή της να υπερασπιστεί, αν χρειαστεί, την ακεραιότητα της χώρας και στις προσλήψεις των συμβόλων που κρατούν συνεκτική την κοινωνία, της προσδίδουν ταυτότητα και κατά συνέπεια υπερηφάνεια γι αυτό που είναι.
Είναι άξιο αναφοράς ότι την αποδόμηση της συνοχής μιας κοινωνίας την είχε στο διεθνιστικό της πρόγραμμα η αριστερά η οποία εδώ και χρόνια έχει αλλάξει ρότα και υποστηρίζει την αναγκαιότητα των εθνικών κρατών.
Την υιοθέτησε, όμως, η καλούμενη φιλελεύθερη τάση που στην Ελλάδα εκφράζεται από το ιδεολογικοπολιτικό ρεύμα που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε «σημιτομητσοτακισμός».
Είναι το κυρίαρχο ρεύμα απέναντι στο οποίο δεν υπάρχει σοβαρά συγκροτημένη έναλλακτική πρόταση. Υπάρχει η πλειοψηφία της κοινωνίας η οποία συνειδητά αναζητά έναν φορέα που θα υποστηρίζει ότι η ελληνική κοινωνία έχει μια συνέχεια από την αρχαία εποχή ως σήμερα, έχει ταυτότητα την οποία υποστηρίζει, κράτος για την ακεραιότητα του οποίου είναι διατεθειμένη να αγωνιστεί και κυριαρχικά δικαιώματα τα οποία θα προασπίσει.
Ο δημόσιος διάλογος για τον Άγνωστο Στρατιώτη και την διαφύλαξη της μνήμης και της σημασίας του έχει προκληθεί, επίσης, από τις κυβερνητικές πολιτικές που υποβάθμισαν συνειδητά την σημασία των συμβόλων.
Ο κ. Μητσοτάκης είναι από τους πρωτεργάτες αυτής της αποδομητικής πολιτικής γι αυτό είναι υποκριτικό το ενδιαφέρον του για την Άγνωστο Στρατιώτη.
Περισσότερο ενδιαφέρεται να αποφύγει συγκεντρώσεις στο κέντρο της πρωτεύουσας λόγω της πολιτικής του και στα εθνικά θέματα και στα κοινωνικά, παρά για την τιμή και τον σεβασμό που πρέπει να επιδειχθεί στο μνημείο. Πρόσβαλε, μάλιστα, το μνημείο υποβαθμίζοντας την παρέμβασή του και στο επίπεδο της εσωκομματικής αντιπαράθεσης με τον κ. Δένδια.
Ο Άγνωστος Στρατιώτης θέλει να τον θυμούνται επειδή σέβονται την θυσία του, όχι επειδή θα τιμωρηθούν από τους νόμους του Μητσοτάκη.
Αυτά, και άλλα, είναι αποτέλεσμα μιας συγκεκριμένης πολιτικής που ακολουθούν οι κυβερνήσεις εδώ και αρκετά χρόνια.
Η 28η Οκτωβρίου ήταν το τελευταίο ξέσπασμα ενός λαού που πολεμούσε για την εθνική του υπόσταση από το 1821 και έχασε το αρχικό του όνειρο στα νερά της Σμύρνης και στις πεδιάδες τις Ιωνίας το 1922.
Εκείνες οι δοκιμασίες διαμόρφωσαν το φρόνιμα και την αγωνιστικότητα ενός στρατού που ήθελε να ξεπλύνει την ήττα του 22 στα βουνά της Πίνδου.
Δεν είναι τυχαίο ότι αξιωματικοί που αποτάχθηκαν λόγω των βενιζελικών φρονημάτων τους μετά το Κίνημα του Κονδύλη το 1935, ζητούσαν παρακλητικά να συμμετάσχουν στον πόλεμο αλλά η κυρίαρχη φιλοβασιλική και φιλομεταξική κάστα τους απέκλεισε. Αναγκάστηκαν να γίνουν μέλη του ΕΛΑΣ, μετά την κατοχή, επειδή ήθελαν να αντισταθούν στον εισβολέα. Ήταν ιδεολογικά προσκείμενοι στον βενιζέλο, δεν ήταν κομμουνιστές, όπως τους θέλει το φιλοβασιλικό και φιλογερμανικό αφήγημα.
Η 28η Οκτωβρίου, λοιπόν, υπήρξε η τελευταία αναλαμπή μιας μακράς πορείας που σημαδεύτηκε με θυσίες, αίμα και πόνο. Πολύ πόνο που συνεχίσθηκε και μετά την κατοχή.
Όλα αυτά, βεβαίως, είναι στιγμές κορύφωσης μιας ιστορικής διαδρομής. Εκείνο που έχει σημασία, σήμερα, είναι πως μετά την 28η Οκτωβρίου άρχισε η παρακμή η οποία κορυφώνεται στις μέρες μας.
Η αμφισβήτηση της ακεραιότητας της Ελλάδας από την Τουρκία δείχνει ότι η Επανάσταση του 21 δεν έχει ολοκληρωθεί.
Διότι από τότε μέχρι σήμερα δεν υπήρξε μακρά περίοδος σταθερότητας που να μην αμφισβητηθούν οι επιτυχίες του νεοελληνικού κράτους και να παγιωθεί μια ισορροπία στις σχέσεις με την Τουρκία.
Και σήμερα, η μεταπολιτευτική εκδοχή αυτού του κράτους εμφανίζεται αδύναμη να υπερασπίσει με αποτελεσματικότητα και αξιοπρέπεια την ύπαρξή του.
Μια αγαστή συνεργασία πολιτικών υπαλλήλων, οικονομικών εργοδοτών, μέσων ενημέρωσης και διανόησης φροντίζει να περνά ως επιτυχίες τις υποχωρήσεις μιας πολλαπλά ανίκανης ελίτ.
Η Ελλάδα υπάρχει μέχρι εκεί που οι πάτρονές της θέλουν να υπάρξει. Δεν έχει ανεξάρτητη υπόσταση.
Κορυφαία στιγμή της ιστορικής συνέχειας του νέου ελληνισμού υπήρξε και η 26η Οκτωβρίου 1912 όταν τα ελληνικά στρατεύματα εισήλθαν στην Θεσσαλονίκη και δόθηκε μια άλλη, σοβαρή, πλέον, διάσταση στην κρατική υπόσταση της Ελλάδας.
Ο πρωτεργάτης αυτής της προσπάθειας, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, χρειάσθηκε να δώσει μάχες στην ίδια του την κυβέρνηση για να την πείσει να συμμετάσχει η Ελλάδα στους Βαλκανικούς πολέμους. Το κατάφερε με την βοήθεια και του βασιλιά Γεωργίου του Α’ ο ξαφνικός θάνατος του οποίου έφερε στην εξουσία τον διάδοχό του Κωνσταντίνο Α’. Η ρήξη του με τον Βενιζέλο οδήγησε στον Εθνικό Διχασμό και στην ήττα του 22.
Η ήττα δεν οδήγησε, μόνο στην κατάρρευση του ονείρου. Η Επανάσταση του 21 δεν απελευθέρωσε την πρωτεύουσα της χώρας που οραματιζόταν.
Η ήττα οδήγησε στην επικράτηση της ιδεολογίας του μικροελλαδισμού που έχει στεγνώσει σήμερα την Ελλάδα από οράματα και την οδηγεί στην παρακμή.
Διότι αν κάτι χαρακτήριζε διαχρονικά αυτό το έθνος ήταν η οικουμενική του αντίληψη και η οικουμενική διάχυση του πολιτισμού του.
Αυτή είναι σήμερα η μεγάλη αποτυχία.
Θα υπάρξουν οι κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές δυνάμεις που θα θελήσουν να κάνουν την υπέρβαση;
Προς το παρόν δεν διαφαίνεται κανένας αίσιος οιωνός.
Ο άνθρωπος δεν ντύνεται για να προφυλαχθεί από τις περιβαλλοντολογικές συνθήκες. Η προφύλαξη ως ενδυμασία είναι απλώς μια βάση, ίσως μια εκλογίκευση. Έχει δώσει την θέση της σε μια εξαιρετικά ισχυρή συμβολική γλώσσα, της οποίας την ένταση μπορούμε να διακρίνουμε στις ενδυματολογικές αναφορές του έφηβου του δυτικού κόσμου, όπως, εξίσου και στους απαράβατους ενδυματολογικούς κανόνες των κοινοτήτων της Αφρικής.
Η Μόδα, ο ενδυματολογικός κώδικας ως κώδικας έχει καταρχάς μια κανονιστική αξία («Το μπλε είναι φέτος της μόδας», R. Barthes, 1960, Η παρισινή μόδα επιβάλλει εφέτος ζακέτταν χρώματος γκρι. Τι θα κάμουν οι Ατθίδες; Θα την ακολουθήσουν; εφημ. Καθημερινή, 6-10-1936). Ίσως αυτό έκανε την C. Chanel να λέει ότι η μόδα είναι αρχιτεκτονική, είναι ζήτημα αναλογιών.
Η Μόδα υπαγορεύεται πάντα από τα κυρίαρχα σημαίνοντα.
Έτσι, το καπέλο φοριέται μάλλον για να θυμάται ο άνθρωπος ότι υπάρχει κάτι πάνω από το κεφάλι του ή ως ένδειξη «ανήκειν» όπως στις κοινωνίες των Ινδιάνων των Άνδεων ή στην αμερικανική κοινωνία του ’30 όπου ο γκάγκστερ φορούσε ίδια μάρκα καπέλο με τον κυβερνήτη της πολιτείας: «Meyers-Michigan».
Το «Combat de la Belle-Poule et de l’Aréthusa» του Auguste-Louis de Rossel de Cercy, 1789 (η σύγκρουση έγινε στις 17 Ιουνίου 1778). Το έργο ανήκει στο Musée national de la Marine (Βρέστη) και υπάρχει σε δημόσιο domain:
Kατά τον ίδιο τρόπο, οι κομμώσεις την εποχή της Marie-Antoinette όφειλαν να είναι υπερβολικές, φιλοξενώντας ευμεγέθη αντικείμενα, όπως το αντίγραφο του πλοίου «La belle poule» το οποίο νίκησε σε ναυμαχία (1778) το αγγλικό «Arethousa» (πίνακας A. L. de Rossel, 1789) επιδεικνύοντας έτσι το «ανήκειν» στην αριστοκρατία. Όπως συμβαίνει σήμερα με τα παράδοξα καπέλα της αγγλικής αριστοκρατίας την πρώτη μέρα των ιπποδρομιών του Royal Ascot. Αλλά, κάτι παρόμοιο δεν συμβαίνει και με τα εξωτικά καπέλα που φορούν οι χορευτές του Καρναβαλιού στο Ρίο ντε Τζανέιρο, για να διακρίνεται η Σχολή προέλευσης;
Ως ένα άλλο παράδειγμα, θα αναφέραμε τα υποδήματα ως την ακραία συνθήκη περίσφυξης από τη συμβολική κοινωνική διαδικασία. Συχνά, λατρεύονται ως μέρος της ναρκισσικής παραμέτρου της εμφάνισης του υποκειμένου έναντι του βλέμματος του Άλλου αλλά και απόδειξης συμμετοχής στον κοινωνικό θεσμό. Ωστόσο, παρότι συχνά αντικείμενο λατρείας, με κάθε ευκαιρία αναζητείται η απαλλαγή μας από αυτά, να τα «πετάξουμε», να είμαστε «ξυπόλυτοι». Γι’ αυτό και το «ξυπόλυτος» προστίθεται στην αξία ενός καλλιτέχνη (C. Evora: η ξυπόλυτη τραγουδίστρια, F. Sagan: η ξυπόλυτη συγγραφέας, I. Duncan: η ξυπόλυτη χορεύτρια) σαν να αντλούν έτσι από τα στοιχεία της φύσης και της γης την ελευθερία και το ασυμβίβαστο προς τον πολιτισμό, δηλαδή μια υπερίσχυση του χεγγελιανού πράγματος έναντι του λακανικού συμβολικού.
Σεζάρια Εβόρα: Η «ξυπόλητη ντίβα» του παγκόσμιου τραγουδιού
Το σώμα, ενίοτε, θυμώνει μ’ αυτό τον έλεγχο και καταναγκασμό του υποδήματος και μπορεί να εκδικηθεί την υποταγή του ποδιού, πληγώνοντας το ίδιο το πόδι ή παροτρύνοντας κάποιο νύχι σε φλεγμαίνουσα εξέγερση.
Μακροπρόθεσμα, ο πολιτισμός μπορεί να ζητήσει τέτοιες θυσίες από το σώμα, που το πόδι για να παραμείνει πόδι, δηλαδή εντός του συμβολικού πεδίου, θα πρέπει να παραμείνει φυλακισμένο διά παντός στην χουσσερλιανή διάκριση ως «Leib», έχοντας ξεχάσει την καταγωγή του ως «Körper», ως αυτό που είναι, το ίδιο του το σχήμα, όπως συμβαίνει με το «πόδι λωτού» σε Ιαπωνία και Κίνα.
Το «πόδι λωτού» (lotus foot) αναφέρεται στην αρχαία κινεζική πρακτική δέσιμου των ποδιών των γυναικών, που ξεκίνησε τον 10ο αιώνα και διατηρήθηκε έως τις αρχές του 20ού. Τα δάχτυλα λύγιζαν και δένονταν σφιχτά ώστε το πόδι να αποκτήσει ένα μικρό, «αισθητικά ιδανικό» σχήμα, σύμβολο κοινωνικού κύρους και γυναικείας υποταγής. Το σώμα μεταμορφωνόταν κυριολεκτικά για να παραμείνει «εντός του συμβολικού πεδίου», όπως γράφει το απόσπασμα — ένα πόδι που διατηρείται «ως Leib», χάνοντας την υλικότητά του «ως Körper». Σχόλιο “Ανιχνεύσεις”
Ωστόσο, το γεγονός που αναλαμβάνει το ρόλο της μύησης μας στον κόσμο του ενδύματος και της συνθήκης είναι η φωτογραφία- μόδας. Η φωτογραφία είναι το επιπλέον ένδυμα, εκείνο που αναδεικνύει όλα τ’ άλλα ενδύματα, εκείνο που θα φορεθεί πάνω από όλα, όπως, ακριβώς, ο φωτισμός σ’ ένα σπίτι είναι το τελευταίο έπιπλο, και ταυτόχρονα, εκείνο που αναδεικνύει όλα τα έπιπλα.
Η φωτογραφία- μόδας οφείλει να είναι το τέλειο «ένδυμα» που, κοιτάζοντας το, το ντύνεσαι, το αγγίζεις, το μυρίζεις. Αλλά, και να συνδέσει το ένδυμα της εικόνας με την εικόνα που έχει καθένας για τον εαυτό του μέσα στο κεφάλι του.
Δηλαδή, το πώς το ένδυμα θα αποδώσει την ιδανική εικόνα του εαυτού μπροστά στον καθρέφτη, στο βλέμμα του Άλλου ή τη φαντασίωση για τον εαυτό. Και για να θυμηθούμε τους ναρκισσιστικούς άξονες του S. Freud, πως η εικόνα θα αποδώσει στον εαυτό αυτό που πιστεύει ότι είναι ή που θα ήθελε να είναι ή που ήταν κάποτε.
Ο θεατής ντύνεται, στην κυριολεξία, με τη φωτογραφία με το σημαίνον της εικόνας που επιθυμεί: κυρίαρχος, σέξι ή ότι άλλο επιθυμεί για τον εαυτό του.
Κάτι ανάλογο συμβαίνει με τη μουσική στην πασαρέλα μόδας: δεν την ακούμε. Μας υποδεικνύει διαστάσεις του ενδύματος και ταυτόχρονα «ντύνει» τα ενδύματα με μία πλεονάζουσα συμβολική αξία που σχετίζεται με το υπερβατικό.
Εδώ, συναντάμε κι ένα από τα δυσεπίλυτα προβλήματα στον χώρο της φωτογραφίας και του μόντελινγκ: ενώ είναι το μοντέλο εκείνο που αναδεικνύει ένα ένδυμα, οφείλει το ίδιο το μοντέλο να είναι «απόν» για την ανάδειξη του ενδύματος. Ο φωτογράφος οφείλει να μην βλέπει το μοντέλο, παρότι το μοντέλο στηρίζει την φωτογραφία, ούτως ώστε να μπορεί την εικόνα του ενδύματος να τη φορέσει ο οποιοσδήποτε. Αλλά, ταυτόχρονα, να τονίζει το μοντέλο, το ύφος του μοντέλου εν σχέσει προς το ύφος του ενδύματος, αφού η φωτογραφία φοριέται ολόκληρη, εσωτερικεύεται ολόκληρη, του μοντέλου συμπεριλαμβανομένου.
Σχετικά με αυτό, είναι χαρακτηριστικό ότι οι άνθρωποι φορούν «φυσικά» το όνομα ενός άλλου πάνω τους, του σχεδιαστή, ακόμα και στα εσώρουχα τους, θα λέγαμε, κατάσαρκα, αφού αυτό το «κατάσαρκα» φορεμένο, εγγυάται την πλήρη ταύτιση με την ιδανική εικόνα του εαυτού τους, εικόνα ταυτισμένη με την επιτυχία που προκύπτει από τη φωτογραφία-μόδας. Φαίνεται, ότι δεν έχει και τόση σημασία εάν την ώρα που γδύνεται κάποιος για να συνευρεθεί σεξουαλικά, η σύντροφός του διαβάζει στο εσώρουχό του ότι τον αγαπημένο της τον λένε, ας πούμε, Calvin Klein ή Christian Dior. Και, μ’ έναν κάποιον τρόπο, είναι ο C. Klein μέσω της ταύτισης που έχει προηγηθεί με το μοντέλο της φωτογραφίας.
Στο σημείο αυτό να τονίσουμε ότι το ένδυμα μπορεί να είναι απόν από την εικόνα. Ο θεατής ντύνεται το ένδυμα με το που ντύνεται το σημαίνον της εικόνας που βλέπει. Έχει πια μια θέση, μια σημαίνουσα θέση στον κόσμο των εικόνων, άρα του κόσμου. Για παράδειγμα, στις φωτογραφίες της Benetton οι καταδικασμένοι σε θάνατο είναι ενδύματα, «μιλούν» για ενδύματα ή ανάλογα, οι φορείς του Aids είναι ενδύματα, «μιλούν» για ενδύματα, είναι μέρος ενός γυμνού κόσμου, όπως η φυλακή και ο θάνατος και όπου ο θεατής ντυμένος με ασφάλεια είναι μέρος ενός άλλου κόσμου.
Η εικόνα γίνεται έτσι το πλήρες ναρκισσικό περίβλημα και όχημα μιας ανυπέρβλητης φαντασίωσης, άρα υπόσχεση παντοδυναμίας και αθανασίας. Η φωτογραφία είναι η απόδοση της εικόνας της επιθυμίας που κανένα ένδυμα από μόνο του δεν μπορεί να προσφέρει εκ της πραγματικότητας.
Ο φωτογράφος μόδας γίνεται, πλέον, ο τέλειος ράφτης, ο μόδιστρος του ενδύματος του σημαίνοντος.
Η αντίδραση στον κανόνα που υπαγορεύουν τα κυρίαρχα σημαίνοντα θα μπορούσαν να συνδεθούν με την έννοια του Non Finito. Tο Non Finito που εκκινεί με τον Donatello (1400) και φιλοσοφεί ως wabi sabi στη βουδική παράδοση, μιλά για το εφήμερο της ύπαρξης, συνιστά μια αμφισβήτηση της τελειότητας του Δημιουργού, του οποίου η τελειότητα των πλασμάτων του είναι η ατέλειά τους: θα φθαρούν, θα πεθάνουν.
Ιδού τα λόγια του G. Lukács: η τέχνη δίνει μορφή στη θεμελιώδη τραγωδία του ανθρώπου, στο ότι τίποτα δεν ολοκληρώνεται απολύτως. Ή, όπως έλεγε ο H. de Balzac, η ζωή είναι ένδυμα μη επιδιορθώσιμο.
Το Non Finito εκφράζει τη φύση του ανθρώπου που είναι η ερώτηση και όχι η απάντηση, εκφράζει μια ζωή που συνεχίζεται αέναα, αφού όμως έχει δεχθεί ως προϋπόθεση την φθορά και τον θάνατο.
Non Finito είναι οι ημιτελείς σχέσεις μας, αυτές που συνεχίζονται και μετά τη λήξη τους, αυτές που στα όνειρα διατηρούν τους νεκρούς εν ζωή, η ατελείωτη ελπίδα, η ζωή μας ως διαρκώς διαμορφούμενη από το νόημα του εκάστοτε απολογισμού, η κενή θέση για το «ξαφνικά» του έρωτα και της επανάστασης.
To Non Finito φτάνει στις μέρες μας με τη μορφή της σκισμένης μπλούζας, της Νεοπτωχικής Μόδας και του τζιν με oπές, ενδύματα-σημαίες απαξίωσης της αστικής συνθήκης και του πολιτισμού γενικότερα, ταυτότητα του χαϊντεγγεριανού «ερριμμένου» άνευ νοήματος όντος, oπές από τις οποίες εισέρχεται το τίποτα, διαβατήριο για την ετερότητα.
Το σκισμένο ένδυμα είναι η σημειωτική μεταφορά του μη τέλειου που είναι η ύπαρξη, η αποδοχή της θνητότητας, ενάντια στην ηθική χρεοκοπία του συμβιβασμένου υποκειμένου.
Του υποκειμένου που αγνοεί, δήθεν, τον θάνατο υπέρ ενός κοινωνικού «ανήκειν» που εκφράζεται με τον Άλλο της Μόδας, η οποία, ωστόσο, αδιαφορεί για την ατομικότητα των πιστών της.
Το σκισμένο ένδυμα είναι η εναντίωση στην έτοιμη επιθυμία του αλλοτριωμένου υποκειμένου, το οποίο λαμβάνει οδηγίες για τη ζωή του από την τηλεόραση.
Ωστόσο, όπως κάθε εξέγερση όταν καθιερώνεται γίνεται κανόνας, κοινωνική συνθήκη, το αυτό συμβαίνει και με την συγκεκριμένη ενδυμασία: τα σκισμένα ενδύματα είναι παντού, είναι συνθήκη υποταγής σ’ ένα διαστροφικό υπερεγώ του οποίου η εντολή αλλοτριώνει την ετερότητα υπέρ του «πρέπει».
Έτσι, λοιπόν, μετά το μπαρόκ, μετά το χωρίς «καθόλου ρούχα», μετά τα «σκισμένα ρούχα», βρισκόμαστε εν αναμονή για την επόμενη ενδυματολογική ταυτότητα. Μια ταυτότητα η οποία προσωρινά θα δώσει την εντύπωση της ιδιαιτερότητας, μιας προσωρινής ναρκισσιστικής αμφίεσης, για να ξεχνάμε ότι ο άνθρωπος είναι ντυμένος μόνο με χρόνο και όνειρα.
*Ο Φώτης Καγγελάρης είναι Διδάκτωρ Ψυχοπαθολογίας του Πανεπιστημίου του Παρισιού. Έχει γράψει βιβλία επιστημονικού και φιλοσοφικού περιεχομένου, συγγράμματα πανεπιστημιακών σχολών όπως και λογοτεχνικά βιβλία.
**Η επιλογή των φωτογραφιών είναι των Ανιχνεύσεων. Ο αρχικός τίτλος του κειμένου ήταν “Πόδι λωτού ή η ασφυκτική περίπτυξη του σημαίνοντος”
Στην επίσημη παρέλαση της Αθήνας και όχι οποιασδήποτε άλλης μεγάλης πόλης θα παραστεί η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας, Ζωή Κωνσταντοπούλου, με αφορμή την Εθνική επέτειο της 28ης Οκτωβρίου, και θα καθίσει στην εξέδρα των επισήμων μπροστά από το μνημείο του Αγνώστου Στρατιώτη. Σύμφωνα με πληροφορίες, η πολιτική αρχηγός θα θελήσει να δείξει την «ανυπακοή» της έναντι της τροπολογίας που ψηφίστηκε στη Βουλή και ρυθμίζει τον τρόπο λειτουργίας, φύλαξης και συντήρησης του κενοταφίου.
Η ίδια υποστηρίζει πως η ψήφιση της πολυσυζητημένης τροπολογίας, που απαγορεύει τις εκδηλώσεις διαμαρτυρίας πάνω στο μνημείο και αναθέτει τον καθαρισμό και τη συντήρησή του στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας, δεν θα την αποτρέψει από το να βρίσκεται στον χώρο, αποτελώντας μέρος της υπεράσπισης της δημοκρατίας την ημέρα της εθνικής επετείου. Δεν είναι τυχαία η αιχμηρή αποστροφή της ομιλίας της στο Κοινοβούλιο αναφορικά με το εάν ο πρωθυπουργός σκοπεύει να προχωρήσει σε συλλήψεις όσων βρεθούν εκεί αντιτιθέμενοι στη νέα ρύθμιση. Όπως τόνισε: «Στις 28 Οκτωβρίου θα πραγματοποιηθεί η παρέλαση στο Μνημείο του Άγνωστου Στρατιώτη. Μας έχει καλέσει ο δήμαρχος Αθηναίων όλους τους πολιτικούς αρχηγούς. Εγώ θα βρίσκομαι εκεί μαζί με όλα τα παιδιά και τους συγγενείς. Θα είμαστε εκεί προς ανυπακοή σε αυτή την αντισυνταγματική τροπολογία. Δεν ξέρω εάν θέλει να μας συλλάβει ο κύριος Μητσοτάκης, εάν ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας σπεύσει να εκδώσει ΦΕΚ» – αν δηλαδή έχει ξεκινήσει μέχρι την άλλη Τρίτη η εφαρμογή του νόμου.
Η τοποθέτησή της προκάλεσε άμεση αντίδραση από τον υπουργό Υποδομών, Χρίστο Δήμα, ο οποίος σχολίασε ότι έχουν υπάρξει κατά το παρελθόν πολλοί που αυτοπροβλήθηκαν ως δήθεν υπερασπιστές της δημοκρατίας. Υπενθύμισε, παράλληλα, τη λειτουργία του Κοινοβουλίου το 2015, αφήνοντας σαφείς αιχμές για την περίοδο κατά την οποία η κ. Κωνσταντοπούλου διετέλεσε πρόεδρος της Βουλής.
Η κ. Κωνσταντοπούλου θεωρείται βέβαιο πως ανήμερα της εθνικής επετείου θα θελήσει να βρεθεί δίπλα στους συγγενείς του σιδηροδρομικού δυστυχήματος των Τεμπών και ενδεχομένως να τους ζητήσει να ανέβουν και στην εξέδρα των επισήμων, κάτι που εάν επιχειρηθεί, θεωρητικά θα εμποδιστεί από τις αστυνομικές δυνάμεις. Σημειωτέον ότι και με τη νέα νομοθετική ρύθμιση η επιβολή της τάξης στο χώρο του μνημείου παραμένει στο Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, άρα στην Ελληνική Αστυνομία.
Χθες, άλλωστε, για μια ακόμη φορά κατά τη συζήτηση στη Βουλή, η κ. Κωνσταντοπούλου εμφανίστηκε ως υπερασπιστής των συγγενών των θυμάτων, κάνοντας μάλιστα λόγο περί «τρομοκράτησης» της ομάδας νέων «Μέχρι Τέλους» για τα Τέμπη, που θέλησαν να παρακολουθήσουν τη συνεδρίαση από τα θεωρεία της αίθουσας της Ολομέλειας. Όπως υποστήριξε, ζητήθηκε από όσους επιθυμούν να παρακολουθήσουν τη συνεδρίαση, να αφαιρέσουν τις κονκάρδες που έγραφαν «Μέχρι Τέλους» και να κλείσουν τα φερμουάρ προκειμένου να κρύψουν τις μπλούζες που φόραγαν με το ίδιο σύνθημα. Λίγο αργότερα, και με δική της παρέμβαση, επετράπη η είσοδος στα άτομα, ωστόσο και πάλι η κ. Κωνσταντοπούλου κατήγγειλε πως από νεαρή κοπέλα ζητήθηκε να κάτσει στην πίσω σειρά καθισμάτων. «Τι συμβαίνει; Αφήστε την κοπέλα να καθίσει. Ζητήθηκε από την κοπέλα να καθίσει πίσω ή της ζητήθηκε να φορέσει το μπουφάν της; Αυτό έγινε; Αφήστε το κορίτσι να μπει μπροστά, κύριοι της φρουράς. Δεν μπορείτε να το κάνετε αυτό», όπως είπε από μικροφώνου η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας.
Μια ανάλυση του Τούρκου συγγραφέα και εμπειρογνώμονα Γιαχία Μποστάν εξετάζει την πολιτική δυναμική γύρω από το συριακό ζήτημα, μετά την επίσκεψη του Σύρου προέδρου Αχμάντ αλ Σαράα στη Μόσχα και τη συνάντησή του με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν. Οι συζητήσεις κυριάρχησαν στο ζήτημα των οικονομικών κεφαλαίων που λαθραία μετέφερε μαζί του ο Μπασάρ αλ Άσαντ στη Ρωσία και στο μέλλον των ρωσικών στρατιωτικών βάσεων στη Συρία.
Στην ανάλυσή του στην εφημερίδα Yeni Şafak, ο συντάκτης εξετάζει τις αλληλεπικαλυπτόμενες ατζέντες του Ισραήλ, της Ρωσίας και της Τουρκίας στη νότια Συρία, επισημαίνοντας τις προσπάθειες του Ισραήλ να αναβιώσει τον ρόλο της Ρωσίας εκεί με στόχο την αντιστάθμιση της τουρκικής επιρροής και τη διασφάλιση της ασφάλειας των συνόρων.
Επίσης, αναφέρεται στις συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις μεταξύ Δαμασκού και Τελ Αβίβ, με τη μεσολάβηση των Ηνωμένων Πολιτειών, και στα σχέδια που σχετίζονται με το Κυβερνείο της Σουέιντα, μαζί με προειδοποιήσεις για τους κινδύνους που συνδέονται με την ενσωμάτωση των δυνάμεων των SDF στον συριακό στρατό.
Ακολουθεί το κείμενο της ανάλυσης :
Ο Σύρος πρόεδρος Άχμαντ αλ-Σαράα συναντήθηκε με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν στη Μόσχα και τα περισσότερα νέα γύρω από τη συνάντηση επικεντρώθηκαν στο ζήτημα της έκδοσης του Άσαντ στη Συρία.
Ωστόσο, είναι απίθανο η Μόσχα να προβεί σε ένα τέτοιο βήμα. Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ ανακοίνωσε σαφώς ότι ο Άσαντ είχε λάβει άσυλο στη Ρωσία, κλείνοντας έτσι την πόρτα σε οποιαδήποτε άλλη πιθανότητα.
Φαίνεται ότι η Δαμασκός γνώριζε ήδη αυτή τη ρωσική θέση και ως εκ τούτου δεν είχε ελπίδες σχετικά με το ζήτημα του Άσαντ.
Ωστόσο, αυτό που περιμένει η Δαμασκός από τη Μόσχα —σύμφωνα με επιβεβαιωμένες πληροφορίες— είναι τα τεράστια χρηματικά ποσά που ο Άσαντ μετέφερε λαθραία στη Ρωσία.
Έχει αποκαλυφθεί ότι περίπου 250 εκατομμύρια δολάρια σε μετρητά μεταφέρθηκαν από τη Δαμασκό στη Μόσχα το 2018 και το 2019. Αυτό είναι μόνο το τεκμηριωμένο μέρος των λεηλατημένων κεφαλαίων, ενώ η συνολική αξία παραμένει άγνωστη.
Η Συρία έχει άμεση ανάγκη αυτά τα χρήματα σήμερα. Μπορεί να υποστηριχθεί ότι η Ρωσία, η οποία διεξάγει πόλεμο στην Ουκρανία και επιβαρύνεται από τις δυτικές κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένου του παγώματος των 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων σε χρηματοοικονομικά περιουσιακά της στοιχεία στην Ευρώπη, μπορεί να μην είναι πρόθυμη να συζητήσει αυτό το ζήτημα αυτή τη στιγμή.
Ωστόσο, υπάρχει ένα πιο σημαντικό ζήτημα: το μέλλον των ρωσικών βάσεων στη Συρία. Ας προχωρήσουμε στη συζήτησή του.
Έκκληση του Ισραήλ προς τη Ρωσία για τη ΣυρίαΜιλάμε πάντα για την επιθυμία του Ισραήλ να δει τη Συρία αποδυναμωμένη και διαιρεμένη. Επιδιώκει επίσης να μειώσει ή να εξισορροπήσει την τουρκική επιρροή στη Συρία και ανησυχεί σαφώς για την τουρκική παρουσία κοντά στα σύνορά του.
Επομένως, δεν εξεπλάγην όταν διάβασα την ακόλουθη είδηση τον περασμένο Μάρτιο:
«Το Ισραήλ πιέζει την κυβέρνηση των ΗΠΑ να εξασφαλίσει ρωσικές βάσεις αντί για τουρκικές στη Συρία».
Ορισμένες από τις ειδήσεις περιελάμβαναν πρόσθετες λεπτομέρειες, όπως:
«Το Ισραήλ προτείνει τη διαίρεση των σφαιρών επιρροής στη Συρία για να σταματήσει ο Ερντογάν. Η κατανομή που προτείνει το Ισραήλ έχει ως εξής: οι Ηνωμένες Πολιτείες στα ανατολικά, η Ρωσία στη δυτική ακτή, η Τουρκία στα βόρεια και το Ισραήλ στα νότια και ανατολικά».
Σύμφωνα με αυτές τις αναφορές, το Ισραήλ θέλει ο ρόλος της Ρωσίας στη νότια Συρία να επιστρέψει σε αυτό που ήταν υπό τον Άσαντ, αναπτύσσοντας εκεί ρωσικές δυνάμεις παρακολούθησης.
Το ιστορικό της ισραηλινής πίεσης στη Δαμασκό
Το Ισραήλ εκμεταλλεύτηκε τα γεγονότα στη Σουέιντα που ξέσπασαν τον περασμένο Ιούλιο και άρχισε να στοχεύει άμεσα τη Συρία, βομβαρδίζοντας την περιοχή γύρω από το προεδρικό μέγαρο ενώ ο Πρόεδρος Άχμαντ αλ-Σαράα ήταν στο αξίωμα. Αυτό ακολουθήθηκε από μια σειρά εξελίξεων, τις οποίες θα συνοψίσω:
Στις 23 Ιουλίου, ο Αμερικανός βουλευτής Μπαράκ Ομπάμα έστειλε μήνυμα στην συριακή κυβέρνηση (πιθανότατα σε συντονισμό με το Ισραήλ), δηλώνοντας: «Σας συμβουλεύω να ζητήσετε βοήθεια για την περιφερειακή ασφάλεια».
Την ίδια ημέρα, η Συρία ζήτησε επίσημα στρατιωτική βοήθεια από την Τουρκία. Ο Νετανιάχου είχε στη συνέχεια τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ρώσο ηγέτη Βλαντιμίρ Πούτιν στις 28 Ιουλίου, ακολουθούμενη από το ταξίδι του Σύρου υπουργού Εξωτερικών Σεϊμπάνι στη Μόσχα στις 31 Ιουλίου.
Μετά τις συναντήσεις του Ιουλίου, παρατηρήθηκε δραστηριότητα στη ρωσική βάση στο Καμισλί.
Η Kommersant ανέφερε ότι η Δαμασκός ζήτησε από τη Μόσχα να επιτρέψει ρωσικές στρατιωτικές περιπολίες στις νότιες συριακές επαρχίες, μια αναφορά που δεν έχει διαψευσθεί.
Οι Ρώσοι προσπαθούν να ανακτήσουν τις βάσεις τους
Η Συρία και το Ισραήλ διεξάγουν διαπραγματεύσεις με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ για την ασφάλεια των συνόρων.
Η Δαμασκός απαιτεί από το Ισραήλ να αποσυρθεί από τις περιοχές που κατέλαβε μετά τις 8 Δεκεμβρίου, ενώ το Τελ Αβίβ είναι πρόθυμο να αποσυρθεί από τις περισσότερες από αυτές τις περιοχές, με εξαίρεση το Όρος Ερμών, ενώ προβλέπει τη δημιουργία μιας αποστρατιωτικοποιημένης ζώνης στη νότια Συρία.
Οι αναφορές δείχνουν ότι οι συνομιλίες έχουν φτάσει σε αδιέξοδο λόγω της επιμονής του Ισραήλ να δημιουργήσει έναν διάδρομο που θα εκτείνεται από τα Υψίπεδα του Γκολάν έως τη Σουέιντα.
Πρόσφατα, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Ιορδανία και η Συρία ανακοίνωσαν έναν οδικό χάρτη για τη Σουέιντα, αυξάνοντας τις προσδοκίες για μια συμφωνία Συρίας-Ισραήλ στα Ηνωμένα Έθνη.
Ωστόσο, τώρα φαίνεται ότι το Ισραήλ περιμένει τις ρωσικές δυνάμεις να φτάσουν στα σύνορά του πριν συνάψει οποιαδήποτε συμφωνία με τη Δαμασκό.
Σε αντάλλαγμα, οι Ρώσοι θα απαιτήσουν την επιστροφή των βάσεων τους στο Χμεϊμίμ και την Ταρτούς από τη συριακή κυβέρνηση.
Ωστόσο, το ερώτημα είναι: δεν θα επηρεαστεί η απόφαση των ΗΠΑ να άρουν τις κυρώσεις από την επιστροφή της ρωσικής στρατιωτικής παρουσίας;
Το Ισραήλ πρέπει να πιστέψει ότι μπορεί να πείσει την Ουάσινγκτον σε αυτό το θέμα.
Η Δαμασκός πρέπει να επανεξετάσει το ζήτημα των SDF
Στο τελευταίο μου άρθρο, σημείωσα ότι κυκλοφορεί μια προσωρινή φόρμουλα συναίνεσης σχετικά με την ενσωμάτωση των SDF στον συριακό στρατό.
Λεπτομέρειες έχουν δημοσιευτεί στα συριακά μέσα ενημέρωσης. Αναφορές δείχνουν ότι τα στοιχεία των SDF δεν θα ενσωματωθούν ως σώμα, αλλά μάλλον σε τρεις μεραρχίες που θα αναφέρονται στη Δαμασκό.
Η συριακή κυβέρνηση θα πρέπει να είναι εξαιρετικά προσεκτική σχετικά με αυτήν την ενσωμάτωση.
Η σκέψη ότι «όταν οικοδομηθεί ένας ισχυρός στρατός, μια συνεκτική οικονομία και ανεξάρτητες πολιτικές δυνατότητες, αυτές οι συζητήσεις θα είναι άσχετες» μπορεί να φαίνεται λογική και ελκυστική σήμερα, αλλά η διαχείριση κινδύνου απαιτεί ένα μακροπρόθεσμο όραμα και περαιτέρω έλεγχο.
Η μυστική επιχείρηση του Ισραήλ
Πρόσφατα, στα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης δημοσιεύτηκε ρεπορτάζ για τον επικεφαλής των τουρκικών μυστικών υπηρεσιών, Ιμπραήμ Καλίν.
Έπαιξε σημαντικό ρόλο, κατόπιν εντολής του Προέδρου Ερντογάν στη σύνοδο κορυφής του Σαρμ ελ-Σέιχ, στη διασφάλιση της κατάπαυσης του πυρός και στην αποτροπή ισραηλινών επιθέσεων.
Επομένως, είναι φυσικό να τύχει της προσοχής των μέσων ενημέρωσης και να λάβει πρωτοσέλιδα. Αυτό που είναι περίεργο, ωστόσο, είναι ο ισχυρισμός ότι η Άγκυρα «πίεσε τη Χαμάς μέσω του Καλίν να επιτύχει κατάπαυση του πυρός».
Οι πηγές μου επιβεβαιώνουν ότι τέτοιοι ισχυρισμοί είναι «αβάσιμες ανοησίες».
Ως δημοσιογράφος που επιδιώκει να παρακολουθεί τις εξελίξεις στο παρασκήνιο, λέω ότι η Άγκυρα υποστήριξε τη Χαμάς και την καθοδήγησε σε αποφασιστικές παρεμβάσεις κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
Ίσως θυμάστε την απάντηση της Χαμάς στο σχέδιο των 20 σημείων, που ανακοινώθηκε μετά τη συνάντηση Τραμπ-Νετανιάχου:
«Δεχόμαστε, αλλά ορισμένα σημεία πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο διαπραγμάτευσης».
Η Άγκυρα βρισκόταν πίσω από αυτήν την απάντηση. Αυτή η απάντηση μπέρδεψε τον Νετανιάχου, επέτρεψε τη μεταφορά του ζητήματος στη σύνοδο κορυφής των ηγετών, άνοιξε τον δρόμο για διαπραγματεύσεις στον Τραμπ παρά τις ισραηλινές πιέσεις, διασφάλισε την αναγνώριση της Χαμάς από τον Τραμπ ως διαπραγματευτικού μέρους και έκανε την Τουρκία κράτος-εγγυητή στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Τέτοιες ειδήσεις που εμφανίζονται στα ισραηλινά μέσα ενημέρωσης στοχεύουν στην υπονόμευση της θετικής εικόνας της Τουρκίας ως κράτους-εγγυητή.
Σαμ Σέιν 
του Φώτη Καγγελάρη
